IX Ka 108/18

Sygn. akt – IX Ka 108/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14. czerwca 2018 r. Sąd Okręgowy w Toruniu w składzie: Przewodniczący – S.S.O. Aleksandra Nowicka Sędziowie: S.S.O. Jarosław Sobierajski S.S.O. Rafał Sadowski (spr.) Protokolant – st. sekr. sąd. Katarzyna Kotarska przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Toruniu – Centrum-Zachód Natalii Gorzyckiej, po rozpoznaniu w dniu 14. czerwca 2018 r. sprawy A. C. – oskarżonej z art. 286§1 kk w zw. z art. 12 kk , na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonej, od wyroku Sądu Rejonowego w Brodnicy z dnia 23. listopada 2017 r., sygn. akt II K 203/17 , I. zaskarżony wyrok w całości utrzymuje w mocy; II. zasądza od oskarżonej na rzecz oskarżyciela posiłkowego P. O. 840 ( osiemset czterdzieści ) zł tytułem zwrotu kosztów jego zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym; III. zwalnia oskarżoną z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym, a wydatkami tego postępowania obciąża Skarb Państwa. Sygn. akt IX Ka 108/18 UZASADNIENIE A. C. została oskarżona o to, że w okresie co najmniej od 2008 roku do 12 stycznia 2017 roku w m. J. ze skutkiem w T. , woj. (...) działając w krótkich odstępach czasu, z góry powziętym zamiarem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziła P. O. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie nie mniejszej niż 135,325 złotych w ten sposób, że wprowadzała go w błąd, co do swojego rzeczywistego stanu zdrowia oraz konieczności poddania się leczeniu i w ten sposób podstępnie doprowadziła pokrzywdzonego do przekazania jej pieniędzy w różnych kwotach na różnego rodzaju problemy zdrowotne i zabiegi medyczne, podczas gdy nie miała problemów zdrowotnych i jej stan zdrowia nie wymagał poddawania się zabiegom medycznym, którym w rzeczywistości się nie poddawała, czym spowodowała łączne straty w kwocie nie mniejszej nić 135,325 złotych działając na szkodę P. O. , tj. o czyn z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 12 kk . Sąd Rejonowy w Brodnicy wyrokiem z dnia 23 listopada 2017r. w sprawie II K 203/17, uznał oskarżoną A. C. za winną popełnienia zarzucanego jej czynu stanowiącego występek z art. 286§1 kk i art. 12 kk i za to na mocy art. 286§1 kk po zastosowaniu art. 37a kk wymierzył jej karę jednego roku ograniczenia wolności, zobowiązując ją na mocy art. 34 § 1a pkt 1 kk i art. 35 § 1 kk do wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze trzydziestu godzin w stosunku miesięcznym. Na mocy art. 46§1 kk zobowiązał oskarżoną do naprawienia szkody poprzez zapłatę kwoty 135.325 złotych na rzecz P. O. . Nadto, zasądził od oskarżonej A. C. na rzecz oskarżyciela posiłkowego P. O. kwotę 504 złote tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Orzekając o kosztach, zwolnił oskarżoną od opłaty sądowej, a wydatkami postępowania obciążył Skarb Państwa. Od powyższego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonej zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia, tj.: 1) art. 7 kpk w zw. z art. 410 kpk poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przejawiające si,ę w wybiórczej i powierzchownej analizie materiału dowodowego zebranego w sprawie, skutkującej dowolnymi i sprzecznymi z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ustaleniami, jakoby oskarżona działała w okresie od dnia 1 stycznia 2008r. do 12 stycznia 2017r. z bezpośrednim (kierunkowym) i z góry powziętym zamiarem oszustwa na szkodę P. O. , a także by pokrzywdzony, przekazując jej środki pieniężne niekorzystnie rozporządził swoim mieniem w kwocie 135.325 zł, podczas gdy wszechstronna i zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocena przeprowadzonych w sprawie dowodów i ujawnionych okoliczności nie potwierdza takich ustaleń, 2) art. 389§1 kpk w zw. z art. 171§7 kpk poprzez jego wadliwe zastosowanie przejawiające się w odczytaniu na rozprawie protokołu wyjaśnień oskarżonej złożonych przez nią w postępowaniu przygotowawczym i uczynieniu z nich podstawy rozstrzygnięcia, podczas gdy wyjaśnienia te zostały błędnie powielone z protokołu z protokołu jej zeznań złożonych w charakterze świadka, a nadto zostały złożone w warunkach wyłączających swobodę wypowiedzi, przez co nie mogły być one podstawą czynienie w sprawie jakichkolwiek ustaleń faktycznych. W związku z powyższym obrońca oskarżonej wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uniewinnienie oskarżonej od zarzucanego jej czynu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów obrony według norm przepisanych za obie instancje. W odpowiedzi na apelację oskarżyciel publiczny wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku w całości. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja obrońcy oskarżonej nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd odwoławczy w całości podziela ustalenia Sądu I instancji, który właściwie, wszechstronnie i wnikliwie rozważył wszystkie dowody i okoliczności ujawnione w toku postępowania przygotowawczego jak i sądowego i na ich podstawie dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, zaś argumenty podniesione w apelacji stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami i rozważaniami Sądu I instancji. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone dokładnie, rzetelnie i w sposób wysoce staranny. Ocena dowodów przez Sąd meriti jest rozsądna, a Sąd odwoławczy nie doszukał się w niej błędów, zaniechań i uchybień. Jest ona zgodna z zasadami wiedzy, doświadczenia życiowego oraz nie zawiera błędów logicznych ani faktycznych. Sąd I instancji poddał zgromadzone dowody w postaci wyjaśnień oskarżonej, zeznań pokrzywdzonego i zeznań świadków oraz dowody z dokumentów, należytej ocenie. Odnosząc się do zarzutów apelacji wskazać należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, w niniejszej sprawie Sąd I instancji słusznie uznał, że oskarżona dopuściła się zarzucanego jej czynu z art. 286§1 kk działając z góry powziętym bezpośrednim zamiarem popełnienia przestępstwa. Oskarżona pozyskiwała od pokrzywdzonego pieniądze, co rusz wymyślając nowe historie na temat swojego rzekomo złego stanu zdrowia. Jej zachowanie było ukierunkowane tylko i wyłącznie na pozyskanie od oskarżonego pieniędzy. Oskarżona składając wyjaśnienia w charakterze podejrzanej w trakcie postępowania przygotowawczego przyznała, że po sytuacji z tabletką wczesnoporonną wpadła na pomysł, że będzie oszukiwać oskarżonego i brać pieniądze na zabiegi, których de facto nie miała (k.75v-76). Co prawda w czasie postępowania sądowego, nie podtrzymała złożonych wcześniej wyjaśnień i częścią swoich wyjaśnień uczyniła przedłożoną do akt sprawy ,,Odpowiedź na akt oskarżenia” (k.108-109v akt), niemniej jednak twierdzenia w niej zawarte w ocenie Sądu nie były wiarygodne i stanowiły realizację przyjętej przez nią linii obrony. Podobnie jak twierdzenia odnoszące się do kwestionowania prawdziwości wiadomości tekstowych wysyłanych do pokrzywdzonego oraz, że część pieniędzy była przekazana oskarżonej w formie pożyczki. Fakt, że rachunek bankowy został założony przez pokrzywdzonego również nie miał wpływu na ocenę zamiaru oskarżonej. Błędne są twierdzenia skarżącego w tym zakresie. Co do zeznań E. K. , słusznie wskazał skarżący, że świadek czerpała wiedzę o okolicznościach faktycznych od pokrzywdzonego, niemniej jednak nie może to stanowić przesłanki by odmówić zeznaniom tego świadka wiarygodności. Jeśli zaś chodzi o przyjęcie konstrukcji popełnienia przez oskarżoną czynu ciągłego w ramach art. 12 kk , to z wyjaśnień samej oskarżonej wynika, że poznawszy dobroduszność i naiwność pokrzywdzonego podjęła ona zamiar permanentnego wykorzystywania go, a więc działała w ramach jednego z góry powziętego zamiaru znamionującego czyn ciągły. W ten sposób łącznie wyłudziła sumę 135.325 zł, która to kwota w przeważającej mierze miała być przeznaczona na rzekome zabiegi, operacji i problemy ze zdrowiem, których nie było. Zatem zasadne było ustalenie, że wysokość szkody wynosi właśnie 135.325 zł. Nie można także zgodzić się z twierdzeniami skarżącego, że Sąd wadliwie ustalił, że pokrzywdzony niekorzystnie rozporządzał swoim mieniem. Podkreślić należy, że cechą charakterystyczną oszustwa jest dobrowolność decyzji pokrzywdzonego o rozporządzeniu mieniem, której towarzyszy jednak brak świadomości co do rzeczywistych skutków tego rozporządzenia, w odróżnieniu od wymuszenia rozbójniczego, w którym pokrzywdzony ma świadomość skutków rozporządzenia, ale nie dokonuje go dobrowolnie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25.5.2006 r., IV KK 403/05, OSNwSK 2006, Nr 1, poz. 1123; wyrok Sądu Najwyższego z 10.6.2010 r., IV KK 1/10, KZS 2010, Nr 11, poz. 17). To, że pokrzywdzony zaczął podejrzewać, że oskarżona nim manipuluje, lecz mimo to wykazując się nadzwyczajną dobrodusznością i łatwowiernością nadal jej „pomagał”, przychylając się do jej kłamliwych próśb, nie zmienia oceny, że oskarżona doprowadziła pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Jeśli zaś chodzi o podnoszoną przez skarżącego kwestię wyjaśnień oskarżonej, które opierały się na wcześniej złożonych tożsamych zeznaniach w charakterze świadka co stanowi, w ocenie skarżącego, nadużycie procesowe oraz, że zostały złożone w warunkach wyłączających swobodę wypowiedzi, tj. naruszenie art. art. 389§1 kpk w zw. z art. 171§7 kpk , podkreślić należy, że A. C. została pouczona o przysługujących jej uprawnieniach i obowiązkach przed każdą z czynności, mogła także skorzystać w ramach prawa do obrony z przysługującego jej prawa odmowy wyjaśnień jak i wcześniej (jako świadek) odmowy odpowiedzi na pytania w trybie art.183§1 kpk . Oskarżona z pełna świadomością zdecydowała się złożyć wyjaśnienia. Co istotne, nie wynika z wyjaśnień złożonych przez oskarżoną, że składała je w warunkach wyłączających swobodę wypowiedzi. Swobodna wypowiedź to niczym nieskrępowane wypowiedzenie się osoby przesłuchiwanej. Swoboda wypowiedzi oskarżonego zachodzi wówczas, gdy ma on zarówno swobodę kształtowania treści wyjaśnień, jak i swobodę woli przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie samego faktu ich składania, a także brak zakłócenia świadomości. Jest to możliwość decydowania przez przesłuchiwanego, zgodnie z własną wolą, o treści składanej przez niego wypowiedzi, w sytuacji gdy żaden czynnik zewnętrzny nie krępuje go w formułowaniu tych wypowiedzi (zob. post. SN z 17.1.2017 r., V KK 257/16, wyr. SN z 16.3.2010 r., III KK 302/09, Legalis). Oskarżona, na etapie prowadzonego przeciwko niej postępowania przygotowawczego oraz sądowego nie zgłosiła takiego zastrzeżenia. Sąd odwoławczy nie dopatrzył się w zaskarżonym orzeczeniu żadnych uchybień mogących stanowić bezwzględne przyczyny odwoławcze, będących podstawą do uchylenia wyroku z urzędu, dlatego też, jako słuszny, został on utrzymany w mocy. O zwrocie kosztów zastępstwa procesowego oskarżyciela posiłkowego od oskarżonej orzeczono w oparciu o przepisy art. 627 kpk w zw. z art. 635 kpk oraz §11 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800). O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono po myśli art. 624§1 kpk w zw. z 634 kpk , zwalniając oskarżoną od ponoszenia kosztów sądowych za drugą instancję, obciążając wydatkami postępowania odwoławczego Skarb Państwa, mając na względzie sytuację rodzinną i majątkową oskarżonej, a także orzeczony wobec niej obowiązek naprawienia szkody.