IX K 423/16

Sąd Rejonowy w RybnikuRybnik2016-11-03
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacjiŚredniarejonowy
wyrok łącznyprawo karnejazda pod wpływem alkoholuart. 178a kksąd rejonowykara pozbawienia wolnościzawieszenie karyzakaz prowadzenia pojazdówresocjalizacja

Sąd Rejonowy w Rybniku wydał wyrok łączny, orzekając karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności dla K.W. za przestępstwa drogowe, jednocześnie umarzając postępowanie w części dotyczącej starszego wyroku.

Sąd Rejonowy w Rybniku rozpoznał sprawę o wydanie wyroku łącznego dla K.W., który był skazany prawomocnymi wyrokami za przestępstwa drogowe (art. 178a § 1 i 4 kk). Sąd połączył kary pozbawienia wolności z dwóch wyroków, orzekając karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Jednocześnie umorzono postępowanie w zakresie jednego z wyroków, który nie podlegał już łączeniu zgodnie z nowymi przepisami. Zasądzono również wynagrodzenie dla obrońcy z urzędu i zwolniono skazanego od kosztów sądowych.

Sąd Rejonowy w Rybniku wydał wyrok łączny w sprawie K.W., który był wielokrotnie skazywany za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu (art. 178a § 1 i 4 kk). Sąd połączył kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami z dnia 18 kwietnia 2012 r. (sygn. akt IX K 1228/11) i z dnia 22 września 2015 r. (sygn. akt IX K 552/15), wymierzając karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Zastosowano przepisy Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym po 1 lipca 2015 r., uznając je za względniejsze dla skazanego. Na poczet orzeczonej kary łącznej zaliczono okres odbywania kary pozbawienia wolności od 12 maja 2016 r. do 3 listopada 2016 r. Postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego umorzono w stosunku do wyroku z dnia 10 marca 2008 r. (sygn. akt IX K 1158/07), ponieważ czyn objęty tym wyrokiem został popełniony przed wejściem w życie przepisu dopuszczającego łączenie kar warunkowo zawieszonych z karami bez warunkowego zawieszenia. Sąd zasądził od Skarbu Państwa wynagrodzenie dla obrońcy z urzędu w kwocie 120 zł plus VAT oraz zwolnił skazanego od kosztów sądowych ze względu na jego sytuację materialną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Należy stosować ustawę nową, chyba że poprzednia regulacja jest względniejsza dla sprawcy. W tym przypadku zastosowano przepisy obowiązujące po 1 lipca 2015 r.

Uzasadnienie

Sąd analizował zasadę intertemporalną (art. 4 § 1 kk) i przepisy przejściowe ustawy nowelizującej Kodeks karny z dnia 20 lutego 2015 r. Stwierdzono, że nowe przepisy dotyczące kary łącznej nie są mniej korzystne dla skazanego, stąd ich zastosowanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wyrok łączny

Strona wygrywająca

K. W.

Strony

NazwaTypRola
K. W.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (10)

Główne

k.k. art. 85 § § 1 i 2

Kodeks karny

Podstawa do orzeczenia kary łącznej, gdy sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu.

k.k. art. 86 § § 1

Kodeks karny

Określa granice wymiaru kary łącznej pozbawienia wolności.

k.k. art. 178a § § 1 i 4

Kodeks karny

Przepisy dotyczące przestępstwa prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego oraz popełnienia takiego czynu w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów.

Pomocnicze

k.p.k. art. 577

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do zaliczenia na poczet orzeczonej kary łącznej okresu odbywania kary pozbawienia wolności.

k.p.k. art. 576 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do ustalenia, że pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w wyrokach objętych wyrokiem łącznym podlegają odrębnemu wykonaniu.

k.p.k. art. 572

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do umorzenia postępowania o wydanie wyroku łącznego.

Prawo o adwokaturze art. 29 § ust. 1

Ustawa Prawo o adwokaturze

Podstawa do zasądzenia od Skarbu Państwa wynagrodzenia dla adwokata z urzędu.

k.p.k. art. 624 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do zwolnienia skazanego od zapłaty kosztów sądowych.

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw art. 19 § ust. 1

Przepisy przejściowe dotyczące stosowania przepisów o karze łącznej.

k.k. art. 4 § § 1

Kodeks karny

Zasada intertemporalna - stosowanie ustawy względniejszej dla sprawcy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie przepisów Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym po 1 lipca 2015 r. jako względniejszych dla sprawcy. Możliwość połączenia kar pozbawienia wolności z dwóch wyroków, które nie zostały wykonane w całości. Zaliczenie okresu odbywania kary pozbawienia wolności na poczet kary łącznej. Umorzenie postępowania w zakresie wyroku z 2008 r. z uwagi na niemożność połączenia kar na gruncie obowiązujących przepisów.

Godne uwagi sformułowania

kara łączna wymierzona skazanemu mogła być orzeczona w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do sumy wszystkich kar jednostkowych kara łączna pozbawienia wolności nie powinna być postrzegana wyłącznie jak instytucja mająca działać na korzyść skazanego, a przede wszystkim, jako instytucja gwarantująca racjonalną politykę karania w stosunku do sprawcy, który popełnił kilka przestępstw nie było możliwym wydanie wyroku łącznego poprzez orzeczenie kary łącznej, co skutkowało umorzeniem postępowania

Skład orzekający

Joanna Kucal

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących kary łącznej oraz zasady stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy w kontekście zmian w Kodeksie karnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z datami uprawomocnienia się wyroków i wejścia w życie zmian w przepisach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy wydania wyroku łącznego, co jest istotne dla praktyki prawniczej w sprawach karnych. Pokazuje, jak sąd stosuje przepisy przejściowe i zasady łączenia kar.

Wyrok łączny: Jak sąd łączy kary za jazdę po alkoholu i co z przepisami przejściowymi?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IX K 423/16 WYROK ŁĄCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 listopada 2016 r. Sąd Rejonowy w Rybniku w IX Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSR Joanna Kucal Protokolant stażysta Katarzyna Musiał w obecności Prokuratora Anny Drzazga po rozpoznaniu dnia 3 listopada 2016 r. sprawy: K. W. s. M. i I. ur. (...) w R. skazanego następującymi prawomocnymi wyrokami: I. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 10 marca 2008 roku w sprawie o sygn. akt IX K 1158/07 za czyn z art. 178a § 1 kk popełniony w dniu 28 października 2007 roku na karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 (trzech) lat oraz karę grzywny w wysokości 40 (czterdziestu) stawek dziennych po 40 zł (czterdzieści złotych) każda; II. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 18 kwietnia 2012 roku w sprawie o sygn. akt IX K 1228/11 za czyn z art. 178a § 1 i 4 kk popełniony w dniu 03 grudnia 2011 roku na karę 1 (jednego) roku i 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 4 (czterech) lat, którą to karę zarządzono do wykonania postanowieniem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 07 marca 2016 roku, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów na okres 4 (czterech) lat; III. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 22 września 2015 roku w sprawie o sygn. akt IX K 552/15 za czyn z art. 178a § 1 i 4 kk popełniony w dniu 30 kwietnia 2015 roku na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 6 (sześciu) lat; w przedmiocie wydania wyroku łącznego 1. na mocy art. 85 § 1 i 2 kk oraz art. 86 § 1 kk w miejsce orzeczonych wobec skazanego K. W. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 18 kwietnia 2012 roku w sprawie o sygn. akt IX K 1228/11 oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 22 września 2015 roku w sprawie o sygn. akt IX K 552/15 kar pozbawienia wolności wymierza mu karę łączną 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; 2. na podstawie art. 577 kpk na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności zalicza skazanemu okres odbywania kary pozbawienia wolności w sprawie Sadu Rejonowego w Rybniku o sygn. akt IX K 1228/11 od dnia 12 maja 2016 roku do dnia 03 listopada 2016 roku; 3. na podstawie art. 576 § 1 kpk ustala, iż pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w wyrokach objętych wyrokiem łącznym podlegają odrębnemu wykonaniu; 4. na podstawie art. 572 kpk umarza postępowanie o wydanie wyroku łącznego co do wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 10 marca 2008 roku w sprawie o sygn. akt IX K 1158/07; 5. na mocy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokata Grzegorza Fiuto kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą obronę z urzędu świadczoną na rzecz skazanego K. W. i kwotę 27,60 zł (dwadzieścia siedem złotych sześćdziesiąt groszy) stanowiącą stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności; 6. na podstawie art. 624 § 1 kpk zwalnia skazanego w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych. Sędzia Sygn. akt IX K 423/16 UZASADNIENIE Sąd ustalił, iż K. W. został skazany następującymi wyrokami: I. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 10 marca 2008 roku w sprawie o sygn. akt IX K 1158/07 za czyn z art. 178a § 1 kk popełniony w dniu 28 października 2007 roku na karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 (trzech) lat oraz karę grzywny w wysokości 40 (czterdziestu) stawek dziennych po 40 zł (czterdzieści złotych) każda; II. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 18 kwietnia 2012 roku w sprawie o sygn. akt IX K 1228/11 za czyn z art. 178a § 1 i 4 kk popełniony w dniu 03 grudnia 2011 roku na karę 1 (jednego) roku i 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 4 (czterech) lat, którą to karę zarządzono do wykonania postanowieniem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 07 marca 2016 roku, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów na okres 4 (czterech) lat; III. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 22 września 2015 roku w sprawie o sygn. akt IX K 552/15 za czyn z art. 178a § 1 i 4 kk popełniony w dniu 30 kwietnia 2015 roku na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 6 (sześciu) lat. W dniu 24 maja 2016 roku do tut. Sądu wpłynęło pismo Administracji Zakładu Karnego w R. z informacją o możliwości wystąpienia przesłanek do wydania wyroku łącznego wobec osadzonego K. W. . Z opinii o skazanym wynika, iż K. W. odbywa karę w Zakładzie Karnym w S. w systemie zwykłym i nie wyraża zgody na zmianę systemu odbywania kary. Orzeczonego względem niego świadczenia pieniężnego nie wykonuje wobec braku środków. W jednostce penitencjarnej przestrzega porządku wewnętrznego oraz dyscypliny. W oddziale mieszkalnym przejawia dbałość o higienę osobistą i czystość w celi mieszkalnej. K. W. przejawia postawę regulaminową oraz taktowną względem przełożonych. Należycie układa relacje z innymi osadzonymi, nie jest konfliktowy. Podczas wykonywania obecnej kary w ramach izolacji penitencjarnej nie stwierdzono samoagresji, nie stosowano względem skazanego środków przymusu bezpośredniego. Karany dyscyplinarnie jak i nagradzany regulaminowo nie był. K. W. nie podejmował starań o zatrudnienie w jednostce, choć zadeklarował wystąpienie z takową prośbą. Nie uczestniczy w programach resocjalizacyjnych, choć jest zainteresowany programem dla tzw. pijanych kierowców i oczekuje na utworzenie grupy. Skazany nie deklaruje przynależności do podkultury przestępczej. Nie uczestniczy w organizowanych zajęciach kulturalno-oświatowych i sportowych, nie posiada szczególnych zainteresowań. Przyznaje się do popełnionego przestępstwa, deklaruje krytyczny stosunek. Prognoza penitencjarna K. W. została ogólnie oceniona jako pozytywna. Sąd zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 569 § 1 k.p.k. Sąd wydaje wyrok łączny w stosunku do osoby, którą prawomocnie skazano lub wobec której orzeczono karę łączną wyrokami różnych sądów, gdy zachodzą warunki określone w art. 85 k.k. Zgodnie zaś z treścią tego przepisu, sąd orzeka karę łączną, jeśli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu. Rodzi to konieczność w wyroku łącznym, takiego połączenia kar orzeczonych za poszczególne przestępstwa, jak miałoby to miejsce, gdyby sprawy o te przestępstwa były rozpoznawane w jednym postępowaniu, a więc łączenia je w taki sposób, w jaki zostałyby połączone w pierwszym wyroku skazującym. W niniejszej sprawie zachodzi potrzeba rozważenia, który system prawa karnego materialnego należy stosować przy orzekaniu kary łącznej, bowiem ostatni wyrok skazujący, który zapadł wobec K. W. uprawomocnił się w dniu 6 października 2015 roku, a zgodnie z brzmieniem art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z dnia 20 marca 2015 roku, poz. 396) przepisów dotyczących kary łącznej unormowanych w rozdziale IX kodeksu karnego w brzmieniu po 1 lipca 2015 roku nie stosuje się do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, chyba że zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z prawomocnym skazaniem po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Przepis art. 4 § 1 kk ustanawia zasadę, zgodnie z którą jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna, niż w czasie popełnienia przestępstwa, stosuje się ustawę nową. Należy jednak stosować uprzednio obowiązującą regulację, jeżeli jest ona względniejsza dla sprawcy. Obecnie zgodnie z art. 85 § 2 kk podstawą orzeczenia kary łącznej są wymierzone i podlegające wykonaniu, z zastrzeżeniem art. 89 , w całości lub w części kary lub kary łączne za przestępstwa, o których mowa w § 1 tego przepisu. Jednocześnie § 3 tego przepisu stanowi, że jeżeli po rozpoczęciu, a przed zakończeniem wykonywania kary lub kary łącznej sprawca popełnił przestępstwo, za które orzeczono karę tego samego rodzaju lub inną podlegającą łączeniu, orzeczona kara nie podlega łączeniu z karą odbywaną w czasie popełnienia czynu. W niniejszej sprawie Sąd przyjął, że stosowanie kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym poprzednio, tj. przed dniem 1 lipca 2015 roku nie jest względniejsze dla skazanego, a zatem należy stosować ustawę nową. Biorąc zatem pod uwagę prawomocne wyroki, jakie zapadły wobec skazanego, a to wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 18 kwietnia 2012 roku w sprawie o sygn. akt IX K 1228/11 oraz wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 22 września 2015 roku w sprawie o sygn. akt IX K 552/15 oraz okoliczność, że orzeczone na ich mocy kary pozbawienia wolności nie zostały wykonane w całości i zarazem nie zachodzą przesłanki z art. 85 § 3-4 kk , istnieją przesłanki do orzeczenia kary łącznej za te przestępstwa. Granice wymiaru kary łącznej określa art. 86 § 1 k.k. , co oznacza, iż kara łączna wymierzona skazanemu mogła być orzeczona w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa (kara 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności) do sumy wszystkich kar jednostkowych (kara 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności). Biorąc pod uwagę związek podmiotowo-przedmiotowy pomiędzy przestępstwami objętymi w/w wyrokami, Sąd wymierzył skazanemu karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Wymierzając karę łączną we wskazanej wysokości Sąd kierował się przede wszystkim celami zapobiegawczymi i wychowawczymi wobec skazanego i potrzebą w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Sąd wziął również po uwagę fakt, iż pomiędzy przestępstwami nie zachodzi szczególnie bliski związek czasowy (różnica czasowa pomiędzy czynem ze sprawy IX K 1228/11, a czynem ze sprawy IX K 552/15 wynosi około 4 lat). W niniejszej sprawie przestępstwa, które popełnił K. W. , godzą w tożsame dobra chronione prawem (bezpieczeństwo w komunikacji oraz życie i zdrowie). Zdaniem Sądu, kara łączna orzeczona w powyższym wymiarze stanowi całościową ocenę zachowań skazanego i jako taka jest właściwa i celowa z punktu widzenia prewencyjnego jej oddziaływania na osobę skazanego, jak i prewencji generalnej. W ocenie Sądu, z uwagi na brak kryteriów ścisłego związku przedmiotowego przestępstw, uzasadnionym było odstąpienie od zasady absorpcji na rzecz częściowej kumulacji. Orzeczenie wobec skazanego kary łącznej pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 6 miesięcy jest nie tylko wyrazem oceny związku przedmiotowo – podmiotowego zachodzącego pomiędzy przestępstwami objętymi w/w opisanymi wyrokami, lecz także wyrazem oceny postawy skazanego, który raz dopuścił się czynu z art. 178a § 1 kk i dwukrotnie czynu z art. 178a § 4 k.k. w czasie obowiązującego go zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w związku ze skazaniem za to przestępstwo. Reasumując, uwzględniając cel prewencji szczególnej i ogólnej Sąd uznał, iż wymierzenie w niniejszej sprawie kary łącznej pozbawienia wolności winno spełnić wobec skazanego cele wychowawcze, wzbudzając zarówno w nim jak i w jego otoczeniu przekonanie, iż popełnienie przestępstw spotyka się z adekwatną reakcją karną. Zaznaczyć przy tym należy, iż kara łączna pozbawienia wolności nie powinna być postrzegana wyłącznie jak instytucja mająca działać na korzyść skazanego, a przede wszystkim, jako instytucja gwarantująca racjonalną politykę karania w stosunku do sprawcy, który popełnił kilka przestępstw. Sąd na podstawie art. 577 kpk na poczet tak orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył skazanemu okres odbywania kary pozbawienia wolności w sprawie o sygn. akt IX K 1228/11 Sądu Rejonowego w Rybniku, tj. okres od dnia 12 maja 2016 roku do dnia 03 listopada 2016 roku. Z kolei na podstawie art. 576 § 1 kpk Sąd ustalił iż pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w wyrokach objętych wyrokiem łącznym podlegają odrębnemu wykonaniu. Odnosząc się natomiast do wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 10 marca 2008 roku w sprawie o sygn. akt IX K 1158/07 zważyć należy, że czyn nim objęty został popełniony w dniu 10 marca 2008 roku, a więc przed dniem wejścia w życie przepisu art. 89 § 1a k.k. (8 czerwca 2010 roku), który dopuszcza możliwość łączenia kar pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania i bez warunkowego zawieszenia ich wykonania i orzeczenie kary łącznej pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Wobec tego nie było możliwym wydanie wyroku łącznego poprzez orzeczenie kary łącznej, co skutkowało umorzeniem postępowania dotyczącego wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 10 marca 2008 roku w sprawie o sygn. akt IX K 1158/07. Wobec udzielonej skazanemu K. W. pomocy prawnej przez adwokata z urzędu, Sąd na mocy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze zasądził na rzecz adwokata Grzegorza Fiuto kwotę 120 zł tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą obronę z urzędu wraz z należną stawką podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności. Na podstawie art. 624 § 1 kpk Sąd zwolnił skazanego z obowiązku uiszczenia kosztów postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego z uwagi na jego sytuację osobistą i materialną. Sędzia

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI