II CSK 229/16

Sąd Najwyższy2017-01-26
SNCywilneprawo rzeczoweŚrednianajwyższy
hipotekazabezpieczenienieruchomościksięga wieczystapostępowanie wieczystoksięgoweskarga kasacyjnaSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o wpisie hipoteki przymusowej na jednej z nieruchomości, uznając brak podstawy prawnej dla współobciążenia.

Sprawa dotyczyła wpisu hipoteki przymusowej na rzecz C. Spółki Akcyjnej. Sąd Rejonowy utrzymał w mocy wpis, a Sąd Okręgowy zmienił rozstrzygnięcie, dodając oznaczenie księgi współobciążonej. Sąd Apelacyjny wcześniej częściowo oddalił wniosek o zabezpieczenie poprzez hipotekę na jednej z nieruchomości. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej współobciążenia nieruchomości nr …1/9, wskazując na brak podstawy prawnej, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 30 września 2015 r., które zmieniało postanowienie Sądu Rejonowego w S. utrzymujące w mocy wpis hipoteki przymusowej na rzecz C. Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. Hipoteka ta została ustanowiona na zabezpieczenie roszczeń C. S.A. przeciwko K. S.A. z siedzibą w P. o zapłatę kwoty 28.500.000 zł, zabezpieczonych postanowieniem Sądu Okręgowego w P. z dnia 8 stycznia 2015 r. do kwoty 44.426.425 zł. Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. zmienił to postanowienie, zabezpieczając roszczenie poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na wskazanych nieruchomościach, ale oddalił wniosek o udzielenie zabezpieczenia w zakresie dotyczącym współobciążenia nieruchomości o numerze księgi wieczystej …1/9. Sąd Najwyższy uznał, że zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego, które objęło współobciążenie hipoteką przymusową także nieruchomości o numerze księgi wieczystej …1/9, nie miało należytej podstawy prawnej, ponieważ Sąd Apelacyjny wcześniej oddalił wniosek w tym zakresie. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w punkcie I b w zakresie ujawnienia tej nieruchomości jako współobciążonej oraz w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, przekazując sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. W pozostałym zakresie skarga kasacyjna została oddalona, gdyż rozstrzygnięcie o współobciążeniu pozostałych nieruchomości opierało się na treści postanowienia Sądu Apelacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd drugiej instancji nie może rozszerzyć zakresu zabezpieczenia hipotecznego ponad to, co zostało orzeczone przez sąd pierwszej instancji i następnie częściowo zmienione przez sąd drugiej instancji, jeśli wniosek o rozszerzenie został oddalony.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że postanowienie Sądu Okręgowego, które objęło współobciążenie hipoteką przymusową nieruchomością, dla której Sąd Apelacyjny wcześniej oddalił wniosek o zabezpieczenie, nie miało należytej podstawy prawnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie w części, oddalenie w pozostałym zakresie

Strona wygrywająca

K. Spółka Akcyjna (w części uchylonej)

Strony

NazwaTypRola
C. Spółka Akcyjnaspółkawnioskodawca
K. Spółka Akcyjnaspółkauczestnik postępowania

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 398 § 15

Kodeks postępowania cywilnego

§ 1 w zw. z art. 3 § 2 i art. 519¹ § 1 k.p.c. - podstawa uchylenia postanowienia w zaskarżonej części.

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

w zw. z art. 13 § 2 i art. 519¹ § 1 k.p.c. - podstawa oddalenia skargi kasacyjnej w pozostałym zakresie.

Pomocnicze

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 626 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 626 § 8

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 7

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 108 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

w zw. z art. 398²¹ k.p.c. - podstawa rozstrzygnięcia o kosztach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstawy prawnej dla współobciążenia hipoteką przymusową nieruchomości o numerze księgi wieczystej …1/9, gdyż Sąd Apelacyjny oddalił wniosek w tym zakresie.

Odrzucone argumenty

Współobciążenie pozostałych nieruchomości hipoteką przymusową było uzasadnione postanowieniem Sądu Apelacyjnego.

Godne uwagi sformułowania

nie miało zatem w tej części należytej podstawy czyniło w tym zakresie skargę kasacyjną usprawiedliwioną

Skład orzekający

Marian Kocon

przewodniczący

Antoni Górski

sprawozdawca

Agata Zajac

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zabezpieczenia roszczeń hipoteką przymusową oraz postępowania wieczystoksięgowego, w szczególności w kontekście granic kognicji sądu drugiej instancji i Sądu Najwyższego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd wyższej instancji rozszerzył zakres zabezpieczenia ponad pierwotne postanowienie, mimo wcześniejszego oddalenia wniosku w tym zakresie przez sąd drugiej instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu zabezpieczenia roszczeń poprzez hipotekę, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego precyzuje granice działania sądów w tym zakresie, co jest istotne dla praktyków prawa.

Sąd Najwyższy: Rozszerzenie hipoteki przymusowej ponad prawomocne postanowienie jest niedopuszczalne.

Dane finansowe

WPS: 44 426 425 PLN

hipoteka przymusowa łączna: 44 426 425 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II CSK 229/16
POSTANOWIENIE
Dnia 26 stycznia 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marian Kocon (przewodniczący)
‎
SSN Antoni Górski (sprawozdawca)
‎
SSA Agata Zajac
w sprawie z wniosku C. Spółki Akcyjnej z siedzibą
w K.
‎
przy uczestnictwie K. Spółki Akcyjnej z siedzibą w P.
‎
o wpis hipoteki przymusowej,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 26 stycznia 2017 r.,
‎
skargi kasacyjnej uczestnika postępowania
od postanowienia Sądu Okręgowego w S.
‎
z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt II Ca …/15,
I. uchyla zaskarżone postanowienie w punkcie I b w zakresie ujawnienia jako współobciążonej nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr …1/9 oraz        w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania               i przekazuje sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S., pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego;
II. oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy w S. utrzymał w mocy orzeczenie referendarza sądowego z dnia 13 marca 2015 r., którym dokonano wpisu hipoteki przymusowej na rzecz C. S.A. z siedzibą w K. co do kwoty 44.426.425 zł.
Na skutek apelacji uczestniczki, postanowieniem z dnia 30 września 2015 r. Sąd Okręgowy w S. zmienił rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w  ten sposób, że w punkcie 1. po słowach „zaskarżony wpis utrzymać w mocy” dodał  słowa „z oznaczeniem w podrubryce 4.4.1 - treść hipoteki (roszczenia): a)  pod poz. 1 rodzaj hipoteki (roszczenia) - hipoteka przymusowa łączna, b)  pod poz. 12 księga współobciążona numerów ksiąg wieczystych prowadzonych dla  nieruchomości współobciążonych: […]”; oddalił apelację w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach postępowania.
Podstawę wpisu hipoteki przymusowej stanowiło postanowienie Sądu  Okręgowego w P. z dnia 8 stycznia 2015 r., na mocy którego  zabezpieczono roszczenia C. S.A. przeciwko K. S.A. z  siedzibą  w P. o zapłatę kwoty 28.500.000 zł wraz   z  ustawowymi   odsetkami od   dnia   1  września 2010 r. do dnia zapłaty,  dochodzonego  w  postępowaniu przed  sądem polubownym - Sądem Arbitrażowym przy   Krajowej   Izbie Gospodarczej w  Warszawie pod sygn. akt […], poprzez  ustanowienie hipoteki przymusowej do kwoty 44.426.425 zł  na  nieruchomościach obowiązanego  K. S.A. z siedzibą w P. oznaczonych numerami ksiąg wieczystych:  […]; w  pozostałym zakresie wniosek o udzielenie zabezpieczenia został oddalony.
Na skutek zażalenia obowiązanego, postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. Sąd Apelacyjny   zmienił postanowienie Sądu Okręgowego z  dnia 8 stycznia 2015 r. w ten sposób, że zabezpieczył roszczenie poprzez  ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomościach oznaczonych numerami ksiąg wieczystych: […], a w pozostałym zakresie, obejmującym żądanie współobciążenia nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta nr …1/9 oddalił wniosek o udzielenie zabezpieczenia.
Uczestnik wniósł skargę kasacyjną na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 30 września 2015 r., zaskarżając je w zakresie obejmującym rozstrzygnięcie  zawarte w punkcie I b. Skarżący zarzucił naruszenie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z art. 626
9
k.p.c. w zw. z art. 626
8
oraz art. 7 k.p.c. Na tej podstawie  wnosił o uchylenie postanowienia Sądu Okręgowego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Podstawą współobciążenia hipoteką przymusową nieruchomości należących do uczestnika było postanowienie Sądu Apelacyjnego   z dnia 27 kwietnia 2015 r. I ACz …/15, którym utrzymano w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 8 stycznia 2015 r. o zabezpieczeniu roszczeń wnioskodawcy przeciwko uczestnikowi postępowania przez ustanowienie hipoteki przymusowej na kilku nieruchomościach należących do uczestnika i jednocześnie oddalono żądanie w zakresie dotyczącym obciążenia tą hipoteką nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr …1/9.
Zaskarżone skargą kasacyjną postanowienie Sądu Okręgowego, którym Sąd ten objął współobciążenie hipoteką przymusową także nieruchomość, dla  której prowadzona jest księga wieczysta nr …1/9, nie miało zatem  w tej części należytej podstawy, co czyniło w tym zakresie skargę kasacyjną usprawiedliwioną (art. 398
15
§ 1 w zw. z art. 3 § 2 i art. 519
1
§ 1 k.p.c.). Zakwestionowanie w skardze kasacyjnej współobciążenia hipoteką łączną pozostałych nieruchomości wymienionych w punkcie I b skarżonego postanowienia było bezpodstawne, gdyż w tym zakresie rozstrzygnięcie to opiera się na treści postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 27 kwietnia 2015 r. I ACZ …/15,  którym dokonano zabezpieczenia wierzytelności wnioskodawcy przez współobciążenie hipoteką przymusową pięciu wymienionych w tym orzeczeniu nieruchomości dłużnika. W tej więc części skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, jako  nieusprawiedliwiona (art. 398
14
w zw. z art. 13 § 2 i art. 519
1
§ 1 k.p.c.).
Postanowienie o kosztach uzasadnia art. 108 § 2 w zw. z art. 398
21
k.p.c.).
kc
jw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI