IX Ca 789/17

Sygn. akt IX Ca 789/17 POSTANOWIENIE Dnia 7 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Bożena Charukiewicz (spr.) Sędziowie: SO Krystyna Skiepko SO Dorota Ciejek Protokolant: sekr. sądowy Agnieszka Najdrowska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z wniosku R. P. i J. P. z udziałem (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. o ustanowienie służebności przesyłu na skutek apelacji wnioskodawców i uczestniczki od postanowienia Sądu Rejonowego w Bartoszycach z dnia 4 maja 2017 r., sygn. akt I Ns 4754/13, p o s t a n a w i a: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Bartoszycach do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. Krystyna Skiepko Bożena Charukiewicz Dorota Ciejek Sygn. akt IX Ca 789/17 UZASADNIENIE Wnioskodawcy R. P. i J. P. wnieśli o ustanowienie służebności przesyłu na czas nieokreślony za jednorazowym wynagrodzeniem w wysokości 136.096 złotych dla urządzeń elektroenergetycznych uczestnika (...) S.A. z siedzibą w G. , obciążających ich nieruchomości obejmujące następujące działki: o numerze (...) , położonej w miejscowości W. , gmina G. , dla której Sąd Rejonowy w Bartoszycach prowadzi księgę wieczystą (...) , o numerze (...) , położoną w miejscowości W. - S. , gmina B. , dla której Sąd Rejonowy w Bartoszycach prowadzi księgę wieczystą (...) , o numerze (...) , położoną w miejscowości N. oraz nr (...) , położoną w miejscowości P. , gmina G. , dla których Sąd Rejonowy w Bartoszycach prowadzi księgę wieczystą (...) , o numerze (...) , położoną w miejscowości N. , gmina G. , dla której Sąd Rejonowy w Bartoszycach prowadzi księgę wieczystą (...) . Wnieśli ponadto o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazali, iż są właścicielami przedmiotowych nieruchomości, przez które przechodzą wchodzące w skład przedsiębiorstwa uczestnika napowietrzne urządzenia elektroenergetyczne wraz z infrastrukturą przesyłową uniemożliwiające racjonalne wykorzystanie terenu ze względu na swe położenie i ustanowione strefy ochronne. Uczestnik korzysta z ww. nieruchomości bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, a prowadzona między stronami korespondencja nie przyczyniła się do zmiany tej opinii, albowiem uczestnik nie przedstawił żadnego aktualnego dokumentu stanowiącego tytuł prawny do bezpłatnego korzystania przez niego z nieruchomości. Uczestnik postępowania (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w G. wniósł o oddalenie wniosku w całości oraz o zasądzenie od wnioskodawcy na swoją rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu przyznał, iż na działkach wnioskodawców znajdują się linie średniego i niskiego napięcia. Podniósł, że nabył przez zasiedzenie odpowiednią służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu. Do czasu posiadania służebności gruntowej, zgodnie z art. 176 k.c. (...) S.A. , którego następcą prawnym i następcą w posiadaniu jest uczestnik, doliczył czas posiadania poprzedników. Jednocześnie zakwestionował wskazaną przez wnioskodawcę wysokość wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, gdyż jest ona rażąco zawyżona. Postanowieniem z dnia 4 maja 2017 r. Sąd Rejonowy w Bartoszycach ustanowił na rzecz uczestnika (...) S.A. z siedzibą w G. na nieruchomości położonej w W. , gmina G. , stanowiącej własność J. P. i R. P. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, dla której Sąd Rejonowy w Bartoszycach prowadzi księgę wieczystą (...) , służebność przesyłu, polegającą na prawie do korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do dokonywania konserwacji, remontów, modernizacji, usuwania awarii oraz przebudowy urządzeń i instalacji energoenergetycznych, znajdujących się na działce nr (...) , z prawem wejścia i wjazdu na teren tej nieruchomości, o przebiegu przedstawionym kolorem czerwonym na projekcie sporządzonym przez biegłego J. K. , znajdującym się na karcie 339 akt sprawy, stanowiącym integralną część niniejszego orzeczenia; ustanowił na rzecz uczestnika (...) S.A. z siedzibą w G. na nieruchomości położonej w miejscowości W. - S. , gmina B. , stanowiącej własność J. P. i R. P. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, dla której Sąd Rejonowy w Bartoszycach prowadzi księgę wieczystą (...) , służebność przesyłu, polegającą na prawie do korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do dokonywania konserwacji, remontów, modernizacji, usuwania awarii oraz przebudowy urządzeń i instalacji energoenergetycznych, znajdujących się na działce nr (...) , z prawem wejścia i wjazdu na teren tej nieruchomości, o przebiegu przedstawionym kolorem czerwonym na projekcie sporządzonym przez biegłego J. K. , znajdującym się na karcie 338 akt sprawy, stanowiącym integralną część niniejszego orzeczenia; ustanowił na rzecz uczestnika (...) S.A. z siedzibą w G. na nieruchomości położonej w gminie G. , powiat B. , stanowiącej własność J. P. i R. P. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, dla której Sąd Rejonowy w Bartoszycach prowadzi księgę wieczystą (...) , służebność przesyłu, polegającą na prawie do korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do dokonywania konserwacji, remontów, modernizacji, usuwania awarii oraz przebudowy urządzeń i instalacji energoenergetycznych, znajdujących się na działce nr (...) , położonej w miejscowości N. , oraz na działce nr (...) , położonej w miejscowości P. , z prawem wejścia i wjazdu na teren tych nieruchomości o przebiegu przedstawionym kolorem czerwonym na projekcie sporządzonym przez biegłego J. K. , znajdującym się na kartach 337 i 340 akt sprawy, stanowiącym integralną część niniejszego orzeczenia; ustanowił na rzecz uczestnika (...) S.A. z siedzibą w G. na nieruchomości położonej w N. , gmina G. , stanowiącej własność J. P. i R. P. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, dla której Sąd Rejonowy w Bartoszycach prowadzi księgę wieczystą (...) , służebność przesyłu, polegającą na prawie do korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do dokonywania konserwacji, remontów, modernizacji, usuwania awarii oraz przebudowy urządzeń i instalacji energoenergetycznych, znajdujących się na działce nr (...) , z prawem wejścia i wjazdu na teren tej nieruchomości, o przebiegu przedstawionym kolorem czerwonym na projekcie sporządzonym przez biegłego J. K. , znajdującym się na karcie 336a akt sprawy, stanowiącym integralną część niniejszego orzeczenia. Zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawców kwotę jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności w wysokości 16.338,00 złotych. Oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Rozstrzygnął również o kosztach postępowania. Sąd Rejonowy ustalił, że wnioskodawcy J. P. i R. P. są właścicielami na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej następujących nieruchomości: - działki gruntu o numerze (...) , położonej w miejscowości W. , gmina G. , dla której Sąd Rejonowy w Bartoszycach prowadzi księgę wieczystą (...) , - działki gruntu o numerze (...) , położonej w miejscowości W. - S. , gmina B. , dla której Sąd Rejonowy w Bartoszycach prowadzi księgę wieczystą (...) , - działki gruntu o numerze (...) , położonej w miejscowości N. oraz działki nr (...) , położonej w miejscowości P. , gmina G. , dla których Sąd Rejonowy w Bartoszycach prowadzi księgę wieczystą (...) , - działki gruntu o numerze (...) , położonej w miejscowości N. , gmina G. , dla której Sąd Rejonowy w Bartoszycach prowadzi księgę wieczystą (...) . Uczestnik korzysta z nieruchomości wnioskodawców bez tytułu prawnego. Do księgi wieczystej nie zostało wpisane jakiekolwiek prawo do korzystania z nieruchomości wnioskodawców przysługujące uczestnikowi odnośnie istniejących już urządzeń energetycznych posadowionych na nieruchomościach wnioskodawców, których dotyczy wniosek w niniejszej sprawie. Działka nr (...) położona jest przy wsi W. , ma powierzchnię 5,96 ha. Miejscowość W. jest niewielką wsią położoną w odległości ok. 8 km na wschód od G. i ok. 12 km na zachód od B. . Działka ta położona jest w otoczeniu terenów rolnych oraz dalszej zabudowy mieszkalnej wsi. Dojazd do działki korzystny a lokalizacja dobra. Kształt działki jest wielokątny. Ukształtowanie jej terenu jest korzystne, teren w miarę płaski. Działka jest niezabudowana. Działka jest położona na terenie, dla którego brak jest sporządzonego obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Działka nr (...) jest zabudowana budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi (siedlisko). Zabudowania znajdują się w zachodniej części działki. Jest to działka rolna, na której znajduje się zabudowa siedliskowa. Przez teren działki przebiega elektroenergetyczna sieć niskiego napięcia 0,4 kV ze stacji W. W. , obwód 01, która biegnie przez teren budowlany działki, wzdłuż zachodniej granicy działki. Długość tej linii w granicach działki wynosi 66,1 m. Sieć ta wybudowana została w 1975 r. Linia ta podtrzymywana jest przez 2 słupy elektroenergetyczny o nr 1 i 2 . Obszar służebności przesyłu przedmiotowych sieci elektroenergetycznych (strefy ochronne tych sieci) przedstawia załącznik nr 18 opinii biegłego J. K. linią koloru czerwonego. Działka nr (...) położona jest przy wsi W. - S. , ma powierzchnię 8,80 ha. Miejscowość W. - S. jest niewielką wsią położoną w odległości ok. 8 km na wschód od G. i ok. 12 km na zachód od B. . Działka nr (...) położona jest na obrzeżu zabudowy wsi, w jej wschodniej części, w otoczeniu terenów rolnych. Dojazd do działki korzystny a lokalizacja dobra. Kształt działki jest wielokątny. Ukształtowanie jej terenu jest korzystne, teren w miarę płaski. Działka jest niezabudowana. Działka jest położona na terenie, dla którego brak jest sporządzonego obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Działka nr (...) jest działką rolną. Przez działkę nr (...) przebiega napowietrzna elektroenergetyczna sieć średniego napięcia 15 kV B. G. P. – odgałęzienie S. . Sieć ta przebiega przez środek działki i biegnie przez grunty rolne. Wybudowana ona została w 1961 r. i była zmodernizowana w 1988 roku. Długość tej linii w granicach działki wynosi 354,3 m. Linia ta podtrzymywana jest przez 3 słupy elektroenergetyczne o nr 3,4 i 5.Obszar służebności przesyłu przedmiotowej sieci elektroenergetycznej (strefy ochronne tej sieci) przedstawia załącznik nr 17 opinii biegłego J. K. (k. 338) linią koloru czerwonego. Działki nr: (...) położone są przy wsi N. . Działka nr (...) ma powierzchnię 143,84 ha a działka nr (...) ha. N. jest niewielką wsią położoną między innymi przy drodze wojewódzkiej nr (...) G. – B. i drodze gminnej prowadzącej do B. . Znajduje się ona w odległości ok. 8 km na wschód od G. i ok. 12 km na zachód od B. . Działki nr (...) położone są w otoczeniu zabudowy mieszkalnej wsi oraz terenów rolnych. Dojazd do działek korzystny a lokalizacja dobra. Kształt działek jest wielokątny. Ukształtowanie jej terenu jest korzystne, teren w miarę płaski. Działka nr (...) zabudowana jest budynkami związanymi z produkcją rolną, natomiast działka nr (...) jest niezabudowana. Działki te położone są na terenie, dla którego brak jest sporządzonego obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy G. , zatwierdzonym uchwałą Nr XXI/103/2001 Rady Gminy G. z dnia 16 marca 2001 roku działki nr (...) położone są na terenie oznaczonym jako tereny rolne. Działka nr (...) jest działką budowlaną (zabudowaną), a działka nr (...) jest działką rolną. Przez działkę nr (...) przebiega napowietrzna sieć elektroenergetyczna średniego napięcia 15 kV B. G. P. – odgałęzienie N. suszarnia. Linia główna znajduje się w północnej części działki na gruntach inwestycyjnych. Jest to linia wybudowana w 1958 r. i w późniejszym okresie zmodernizowana. Długość tej linii w granicach działki wynosi 7,2 m i podtrzymywana jest przez jeden słup elektroenergetycznych o nr 18. Obszar służebności przesyłu przedmiotowej sieci elektroenergetycznej (strefy ochronne tej sieci) przedstawia załącznik nr 15 opinii biegłego J. K. linią koloru czerwonego. Przez działkę nr (...) przebiega napowietrzna sieć elektroenergetyczna średniego napięcia 15 kV B. G. P. . Linia główna znajduje się w południowej części działki i biegnie w kierunku wschód - zachód po gruntach rolnych. Jest to linia wybudowana w 1957 r. i zmodernizowana w 1970 roku. Długość tej linii w granicach działki wynosi 1309 m i podtrzymywana jest przez 12 słupów elektroenergetycznych o nr od 6 do 17 . Obszar służebności przesyłu przedmiotowej sieci elektroenergetycznej (strefy ochronne tej sieci) przedstawia załącznik nr 16 opinii biegłego J. K. linią koloru czerwonego. Działka nr (...) położona jest przy wsi P. , ma powierzchnię 16,68 ha. Miejscowość P. jest niewielką wsią położoną przy drodze wojewódzkiej nr (...) G. – B. . Znajduje się ona w odległości ok. 8 km na wschód od G. i ok. 12 km na zachód od B. . Działka nr(...) położona jest w otoczeniu zabudowy mieszkalnej wsi N. oraz terenów rolnych. Dojazd do działki korzystny a lokalizacja dobra. Kształt działki jest wielokątny. Ukształtowanie jej terenu jest korzystne, teren w miarę płaski. Działka jest niezabudowana. Działka jest położona na terenie, dla którego brak jest sporządzonego obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy G. , zatwierdzonym uchwałą Nr XXI/103/2001 Rady Gminy G. z dnia 16 marca 2001 roku działka nr (...) położona jest na terenie oznaczonym jako tereny rolne. Działka nr (...) jest działką rolną. Przez działkę nr (...) przebiegają dwie napowietrzne sieci elektroenergetyczne: 1) elektroenergetyczna sieć średniego napięcia 15 kV B. G. P. – odgałęzienie B. . Sieć ta znajduje się we wschodniej części działki i biegnie w kierunku północ- południe przez grunty rolne. Wybudowana ona została w 1958 r. i w późniejszym okresie była zmodernizowana. Długość tej linii w granicach działki wynosi 170,7 m. Linia ta podtrzymywana jest przez 2 słupy elektroenergetyczne o nr 19 i 20; 2) elektroenergetyczna sieć niskiego napięcia 0,4 kV ze stacji N. , obwód 01, która biegnie przez grunty rolne, wzdłuż wschodniej granicy działki. Długość tej linii w granicach działki wynosi 454,7 m. Sieć ta wybudowana została w 1976 r. Linia ta podtrzymywana jest przez 9 pojedynczych słupów elektroenergetyczny o nr od 21 do 29. Obszar służebności przesyłu przedmiotowych sieci elektroenergetycznych (strefy ochronne tych sieci) przedstawia załącznik nr 19 opinii biegłego J. K. (k. 340) linią koloru czerwonego. Jak ustalił Sąd Rejonowy obszary objęte służebnością przesyłu dla napowietrznych sieci elektroenergetycznych średniego napięcia 15 kV i niskiego napięcia 0,4 kV są obszarami stref ochronnych tych sieci, na które składają się obszary gruntu trwale wyłączone z użytkowania znajdujące się pod słupami energetycznymi oraz obszary gruntu o ograniczonym użytkowaniu znajdujące się pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi wraz ze strefami ochronnymi tych sieci. Szerokość strefy ochronnej dla napowietrznej linii elektroenergetycznej niskiego napięcia oraz dla napowietrznej linii elektroenergetycznej średniego napięcia w terenie rolnym przyjęto po 1 m od skrajnych przewodów tych sieci oraz w odległości czterech metrów od słupów energetycznych tych sieci. Granice obszarów ograniczonego użytkowania elementów infrastruktury liniowej przebiegających przez tereny zurbanizowane wyznacza minimalna dopuszczalna ich odległość od budynków lub drzew. Obszar służebności przesyłu przedmiotowych sieci elektroenergetycznych (strefy ochronne tych sieci) przedstawiają załącznik nr 14-19 opinii biegłego J. K. linią koloru czerwonego. Na załącznikach tych obszary trwale wyłączone z użytkowania zamalowane są kolorem pomarańczowym, a obszary ograniczonego użytkowania zamalowane są kolorem zielonym. Na działkach oznaczonych numerami (...) powierzchnia obszarów służebności przesyłu dla wszystkich znajdujących się na tych działkach sieci elektroenergetycznych wynosi 10933 m2, w tym: 1) obszary trwale wyłączone z użytkowania – 1449 m2: a) na gruntach rolnych: 1424 m2, b) na gruntach inwestycyjnych: 25 m2, 2) obszary o ograniczonym sposobie użytkowania – 9484 m2: a) na gruntach rolnych: 8932 m2, b) na gruntach inwestycyjnych: 552 m2. Na nieruchomościach wnioskodawców znajduje się 18 słupów energetycznych linii średniego napięcia oraz 11 słupów linii niskiego napięcia – razem 39 słupów. Długość wszystkich linii energetycznych znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości wynosi 2362 m. Wynagrodzenie jednorazowe za ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego w postaci służebności przesyłu na nieruchomości wnioskodawców w związku z przebiegającymi przez nieruchomość sieciami elektroenergetycznymi średniego napięcia 15 kV i niskiego napięcia 0,4 kV wynosi łącznie 16.338 złotych. Określone wynagrodzenie uwzględnia obniżenie użyteczności nieruchomości spowodowane posadowieniem na niej urządzeń przesyłowych oraz współkorzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorcę przesyłowego dla potrzeb eksploatacji urządzeń w przyszłości. Sąd Rejonowy podzielił wniosek co do zasady uznając, że zostały spełnione przesłanki z art. 305 1 k.c. pozwalające na obciążenie nieruchomości wnioskodawców służebnością przesyłu na rzecz uczestniczki postępowania. Wysokość wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu określono jako jednorazowe wynagrodzenie. Łączna powierzchnia gruntu objętego służebnością przesyłu, wyznaczona przez obszar ograniczonego użytkowania wynosi 9.484 m 2 , zaś trwale wyłączonego z użytkowania 1.449 m 2 . W pozostałej części wniosek oddalono (ponad kwotę 16.338 zł), albowiem wnioskodawcy domagali się wyższej kwoty tytułem jednorazowego wynagrodzenia (136.096 zł) niż kwota ustalona przez biegłego (punkt VI postanowienia). Sąd Rejonowy uznał przy tym za niezasadny zarzut zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu, gdyż podnosząc ten zarzut uczestniczka nie wskazała precyzyjnie na rzecz jakiego podmiotu zasiedzenie ma nastąpić i na czym ma polegać służebność. Dołączone przez uczestniczkę wydruki oraz pliki zapisane na płycie CD nie stanowią w ocenie Sądu dokumentów w rozumieniu przepisów art. 244 k.p.c. i 245 k.p.c. Uczestniczka nie wykazała tym samym jakie składniki majątkowe nowo tworzonym jednostkom przekazywali ich ewentualni poprzednicy prawni, w szczególności, czy były to urządzenia elektroenergetyczne objęte niniejszym wnioskiem. O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 520 § 2 k.p.c. , uznając, że interesy stron były sprzeczne. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 83 ust. 2 i art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Powyższe postanowienie zaskarżyli apelacjami wnioskodawcy i uczestniczka postępowania. Wnioskodawcy zaskarżyli postanowienie w części, tj. w pkt. VI oddalającym wniosek w pozostałej części. W apelacji zarzucili: I. naruszenie przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 227 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. poprzez uznanie, że zgłoszony przez Wnioskodawców wniosek dowodowy (przeprowadzenie uzupełniającej opinii biegłego z dziedziny rolnictwa) nie został zgłoszony na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i w efekcie oddalenie tego wniosku dowodowego, pomimo że przedmiotem tego dowodu były okoliczności fundamentalne dla ustalenia wysokości wynagrodzenia za służebność przesyłu i tym samym miały one zasadnicze znaczenie dla ustalenia prawidłowego stanu faktycznego; - naruszenie art. 278, 285 k.p.c. w zw. z art. 233 §1 k.p.c. przez uwzględnienie w procesie wyrokowania wniosków opinii biegłego J. K. w zakresie ustalenia wysokości wynagrodzenia za służebność przesyłu, w sytuacji, gdy przedmiotowa opinia była niekompletna i zawierała istotne braki pomijając w swojej treści całkowicie okoliczność trwałego obniżenia dochodu z produkcji roślinnej oraz zwiększonych kosztów pracy sprzętu rolniczego i środków niezbędnych do produkcji roślinnej; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 305 2 § 2 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustanowienie na rzecz Wnioskodawców służebności przesyłu za wynagrodzeniem, które nie może być uznane za „odpowiednie", albowiem Sąd błędnie nie uwzględnił okoliczności, które w sposób istotny wpływają na jego wysokość. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący domagali się zmiany zaskarżonego postanowienia w części oddalające wniosek w pozostałym zakresie i zasądzenie na rzecz wnioskodawców dodatkowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. Uczestniczka postępowania zaskarżyła postanowienie w całości. W apelacji zarzuciła: I. nierozpoznanie istoty sprawy poprzez brak poczynienia ustaleń co do przesłanek zasiedzenia, tj. dobrej wiary i upływu czasu uzasadniającego przyjęcie, iż doszło do zasiedzenia; II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 244 k.p.c. , 245 k.p.c. , art. 308 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. poprzez błędną sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie i dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, poprzez: a. błędną ocenę dowodów i bezpodstawne przyjęcie przez Sąd, że nie sposób ustalić daty objęcia w posiadanie urządzeń, a co za tym idzie rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia, b. pominiecie dowodów załączonych do odpowiedzi na wniosek, c. uznanie, że zgłoszony zarzut zasiedzenia nie podlegał uwzględnieniu gdyż nie został udowodniony, podczas gdy z zebranych w sprawie dowodów jednoznacznie wynika, że poprzednik prawny pozwanej wszedł w posiadanie urządzeń i gruntu, a okres niezbędny do nabycia przez zasiedzenie już upłynął, d. przyjęcie, iż Uczestniczka nie wykazała przeniesienia posiadania poszczególnych składników majątkowych, podczas gdy Uczestniczka wykazała, że doszło do przeniesienia posiadania; 2. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 244 k.p.c. , 245 k.p.c. , 308 k.p.c. , art. 129 § 1 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. poprzez przyjęcie, iż uczestnik nie wykazał nabycia przez zasiedzenie służebności, podczas gdy uczestniczka przedłożyła stosowne dokumenty, w tym znajdujące się na płycie CD, a samo zakwestionowanie przez stronę dokumentów, nie zwalnia Sądu z dokonania ich oceny jako zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie; 3. art. 229 k.p.c. w z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy brak zajęcia stanowiska przez stronę jest równoznaczne z przyznaniem okoliczności faktycznych; 4. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. poprzez podzielenie przez Sąd przy ocenie dowodów dowodu z opinii biegłego J. K. , podczas gdy opinia budzi uzasadnione wątpliwości i nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia Sądu; 5. art. 286 k.p.c. w zw. art. 227 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku uczestniczki o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego rzeczoznawcy majątkowego i uznanie, że uczestniczka nie podważyła skutecznie opinii biegłego J. K. , podczas gdy uczestniczka zgłosiła uzasadnione zastrzeżenia do przedmiotowej opinii; II. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 176 k.c. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że w celu wykazania przeniesienia posiadania winno być wykazane przeniesienie poszczególnych składników majątkowych, czego skutkiem było uznanie, że uczestniczka nie wykazała przeniesienia posiadania w rozumieniu art. 176 KC , gdyż nie przedłożyła dowodów na okoliczność jakie składniki majątkowe były przekazywane nowo tworzonym jednostkom, podczas gdy przeniesienie posiadania w przypadku służebności przesyłu następuje poprzez samo faktyczne używanie urządzeń przez kolejny podmiot; 2. art. 292 k.c. w zw. z art. 172 k.c. poprzez nieuwzględnienie zarzutu zasiedzenia pomimo zaistnienia przesłanek niezbędnych do nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu, Wskazując na powyższe zarzuty uczestniczka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku w całości, ewentualnie domagała się uchylenia postanowienia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania za obie instancje. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja uczestniczki zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie zachodziła podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania z uwagi na nierozpoznanie istoty sprawy ( art. 384 § 4 k.p.c. ). Analiza akt sprawy wskazuje, iż Sąd Rejonowy nie rozpoznał zarzutu zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu podniesionego prawidłowo przez uczestniczkę postępowania. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi wówczas, gdy sąd pierwszej instancji nie odniósł się tego, co było przedmiotem sprawy, bądź gdy zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony (uczestnika), niezasadnie uznając, że konieczność taka nie zachodzi ze względu na występowanie materialnoprawnych lub procesowych przesłanek, które unicestwiają zgłoszone roszczenie (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1998 r., II CKN 897/97, OSNC 1999, Nr 1, poz. 22 oraz z dnia z dnia 13 marca 2014 r., I CZ 10/14 i z dnia 6 sierpnia 2014 r., I CZ 48/14, niepublikowane). Nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi także w przypadku dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądania bez ustalenia podstawy faktycznej, co wymagałoby poczynienia kluczowych ustaleń po raz pierwszy w instancji odwoławczej; w takiej sytuacji uzasadnione jest uchylenie orzeczenia ze względu na respektowanie uprawnień stron (uczestników) wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2012 r., I CZ 168/12, OSNC 2013, nr 5, poz. 68, z dnia 23 września 2016 r., II CZ 73/16, niepublikowane i z dnia 8 marca 2017r., IV CZ 130/16). W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy dokonał oceny prawnej zarzutu zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu jako niezasadny, bez ustalenia w tym zakresie stanu faktycznego odnoszącego się do podmiotu, który wzniósł urządzenia przesyłowe na nieruchomościach wnioskodawców, kto nimi i w jakim zakresie władał, co dotyczy sprawowania faktycznego władztwa zarówno przed dniem 1 lutego 1989 r., jak i po nim, brak też jakichkolwiek ustaleń faktycznych co do podmiotowych przekształceń (przenoszenia i następstwa) posiadania służebności oraz co do okoliczności istotnych dla oceny posiadania pod kątem dobrej lub złej wiary. Nie poczyniono zatem ustaleń niezbędnych do zbadania przesłanek prawnych zasiedzenia służebności. Wbrew stanowisku Sądu Rejonowego ustalenia te mogły być poczynione na podstawie zanegowanych przez Sąd I instancji dokumentów i plików komputerowych dołączonych do odpowiedzi na wniosek, gdyż zarówno ich forma jak i treść nie były kwestionowane przez wnioskodawców. Zgodnie z art. 129 § 1 k.p.c. strona powołująca się w piśmie na dokument obowiązana jest na żądanie przeciwnika złożyć oryginał dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą. Wnioskodawcy takie żądanie zgłosili, a uczestniczka je wykonała. Z treści protokołu rozprawy z dnia 2 września 2014 r. wynika bowiem, że oryginały tych dokumentów zostały przedstawione pełnomocnikowi wnioskodawców do wglądu. Na rozprawie w tym dniu pełnomocnik wnioskodawców oświadczył, że zapoznał się z treścią tych dokumentów przed rozprawą (k.249). Pozwala to na przyjęcie, że przedmiotowe dokumenty nie były kwestionowane przez wnioskodawców, w szczególności jeśli chodzi o ich formę. W wyroku z dnia 25 listopada 2015r. Sąd Najwyższy wyraził nawet pogląd, że jeżeli przedstawione przez stronę niepoświadczone kserokopie dokumentów nie zostały zakwestionowane przez sąd ani przez stronę przeciwną, strona nie ma obowiązku złożenia oryginałów ani poświadczonych kserokopii dokumentów, a sąd powinien ocenić moc dowodową niepoświadczonych kserokopii, zgodnie z zasadami art. 233 k.p.c. (IV CSK 52/15). Uczestniczka w niniejszym postępowaniu przedstawiła jednak do wglądu, na żądanie wnioskodawców, oryginały dokumentów, które zostały złożone do sprawy w kserokopiach i plikach komputerowych (należy przy tym zauważyć, że dowody z urządzeń utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięk, również powinny podlegać ocenie Sądu, jako inny środek dowodowy, w myśl art. 309 k.p.c. ). W konsekwencji przedłożone przez uczestniczkę dowody powinny stanowić podstawę ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, w szczególności w odniesieniu do zarzutu zasiedzenia, podniesionego przez uczestniczkę postępowania. Sąd Rejonowy zaniechał jednak ustaleń faktycznych i merytorycznej oceny tych dowodów. Sąd drugiej instancji stwierdził w związku z tym, że w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji nie poczyniono żadnych ustaleń niezbędnych do zbadania przesłanek prawnych zasiedzenia służebności. Dodać należy, iż sam sposób sformułowania zarzutu zasiedzenia przez uczestniczkę postępowania nie mógł być przyczyną jego nieuwzględnienia. W odpowiedzi na wniosek uczestniczka wyraźnie wskazała siebie jako podmiot, który nabył służebność. Określiła również, że chodzi o służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu. Nie są zatem trafne uwagi Sądu Rejonowego, zgodnie z którymi uczestniczka nie określiła na rzecz jakiego podmiotu zasiedzenie ma nastąpić i na czym ma polegać służebność. W postanowieniu z dnia 23 lutego 2017r. Sąd Najwyższy wyraził pogląd, który podziela Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie, że ograniczenie skutku uwzględnienia zarzutu zasiedzenia do sprawy, w której zarzut ten został podniesiony, powoduje, że rozpoznanie tego zarzutu nie jest uzależnione od spełnienia wymagań dotyczących kręgu uczestników postępowania o stwierdzenie zasiedzenia ani innych wymagań odnoszących się do tego postępowania, uzasadnionych skutecznością erga omnes postanowienia o stwierdzeniu zasiedzenia (V CSK 317/16). Natomiast w uchwale z dnia 23 marca 2016r. Sąd Najwyższy orzekł, że w sprawie wniosku właściciela nieruchomości o ustanowienie służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu sąd może rozpoznać zarzut posiadacza urządzeń przesyłowych, że służebność została nabyta przez zasiedzenie przez jego poprzednika prawnego, niebiorącego udziału w sprawie (III CZP 101/15). W konsekwencji zachodziła sytuacja procesowa odpowiadająca powołanej przyczynie uchylenia postanowienia Sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy powinien poczynić ustalenia faktyczne w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym dokonać ustaleń odnoszących się do zarzutu zasiedzenia, w oparciu o dowody dołączone przez uczestniczkę postępowania do odpowiedzi na wniosek i dopiero wtedy dokonać oceny prawnej żądań uczestników niniejszego postępowania. Zauważyć również należy, w odniesieniu do poczynionych przez Sąd Rejonowy uwag odnoszących się do zagadnienia doliczenia okresu posiadania poprzednika podmiotu wywodzącego skutki prawne z posiadania służebności przesyłu, iż w przypadku posiadania służebności przesyłowej, w zasadzie przeniesienie posiadania urządzeń przesyłowych polega na przejęciu przedsiębiorstwa przesyłowego, którego użyteczność jest zwiększana przez korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym służebności gruntowej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 stycznia 1969 r., III CRN 271/68). Pomimo braku zgodności w doktrynie, w orzecznictwie przyjmuje się, że przejęcie takiego posiadania jest czynnością faktyczną (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 21 maja 2014 r. I ACa 227/14). Sąd ten stwierdził, że dla skutecznego przeniesienia posiadania nie są konieczne czynności prawne. Przeniesienie to może nastąpić w myśl art. 348 k.c. przez wydanie rzeczy, wyrażone także przez wydanie dokumentów umożliwiających rozporządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą. W ten sposób za następcę prawnego urządzeń przesyłowych należałoby uznać przedsiębiorcę przesyłowego, który dysponuje dokumentami potwierdzającymi następstwo prawne po podmiocie wcześniej władającym urządzeniami przesyłowymi. Czynność prawna mająca za przedmiot zorganizowaną część przedsiębiorstwa obejmuje wszystko, co wchodzi w skład tej części przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej lub z przepisów szczególnych (postanowienie Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2014r., IV CSK 252/13). Natomiast Sąd Okręgowy nie odnosił się do zarzutów apelacji wnioskodawców, gdyż wobec uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania z uwagi na nierozpoznanie zarzutu uczestniczki, byłoby to na tym etapie bezprzedmiotowe. Mając zatem na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. orzekł, jak w postanowieniu. Dorota Ciejek Bożena Charukiewicz Krystyna Skiepko