IX CA 607/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania zwrotu 23.000 zł zapłaconej składki od umowy ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym. Powód twierdził, że został wprowadzony w błąd co do charakteru produktu, który miał być bezpieczną lokatą, a okazał się ryzykowną inwestycją, która znacząco straciła na wartości. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, uznając umowę za nieważną z powodu abuzywności klauzul i braku transparentności. Pozwany wniósł apelację, zarzucając m.in. nierozpoznanie istoty sprawy i naruszenie przepisów proceduralnych. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając stanowisko o nieważności umowy, jednak opierając je na sprzeczności z naturą stosunku ubezpieczeniowego (brak ponoszenia ryzyka przez ubezpieczyciela, iluzoryczna ochrona ubezpieczeniowa) oraz na art. 353[1] k.c. w zw. z art. 58 k.c. Sąd Okręgowy uznał, że umowa nie zawierała istotnego elementu ochronnego typowego dla ubezpieczenia na życie, a ryzyko ponosił wyłącznie konsument. W konsekwencji, wpłacone przez powoda środki uznano za świadczenie nienależne podlegające zwrotowi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność umów ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym z powodu sprzeczności z naturą stosunku ubezpieczeniowego, brak ponoszenia ryzyka przez ubezpieczyciela, iluzoryczna ochrona ubezpieczeniowa.
Dotyczy umów o charakterze mieszanym, gdzie element inwestycyjny dominuje nad ochronnym, a ryzyko ponosi konsument.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, w której konsument ponosi całość ryzyka inwestycyjnego, a ochrona ubezpieczeniowa jest iluzoryczna, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka umowa jest nieważna jako sprzeczna z naturą stosunku ubezpieczeniowego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że kluczowym elementem umowy ubezpieczenia jest ponoszenie ryzyka przez ubezpieczyciela. W analizowanej umowie ryzyko inwestycyjne ponosił konsument, a element ochronny był znikomy lub iluzoryczny, co czyniło umowę sprzeczną z istotą stosunku ubezpieczeniowego.
Czy umowa ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, której postanowienia nie są jasne i zrozumiałe dla konsumenta, a sposób wyliczenia świadczenia zależy od arbitralnych decyzji ubezpieczyciela, jest nieważna z powodu abuzywności klauzul?
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia mogą być uznane za abuzywne, a w skrajnych przypadkach prowadzić do nieważności umowy.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy uznał umowę za nieważną z powodu abuzywności klauzul, wskazując na brak transparentności, niezrozumiałość dla konsumenta oraz możliwość jednostronnego kształtowania świadczenia przez ubezpieczyciela. Sąd Okręgowy, choć nie oparł swojego rozstrzygnięcia na tej podstawie, potwierdził istnienie problemów z transparentnością i zrozumiałością umowy.
Czy powód zawarł umowę ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym pod wpływem błędu co do istotnych postanowień umowy?
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy nie rozstrzygnął tej kwestii, uznając, że powód nie podniósł skutecznie zarzutu błędu w pozwie i nie wykazał jego istotności oraz wpływu na zawarcie umowy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że powód nie wykazał skutecznie przesłanek błędu określonych w art. 84 i 88 k.c., a zarzut ten nie był podstawą żądania w pozwie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. P. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 353[1]
Kodeks cywilny
Umowa sprzeczna z naturą (właściwością) stosunku prawnego jest nieważna.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Pomocnicze
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna, która je stanowiła, była nieważna lub nie wywołała skutków prawnych.
k.c. art. 805 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.
k.c. art. 805 § § 2 pkt 2
Kodeks cywilny
Świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie przy ubezpieczeniu osobowym - umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej.
k.c. art. 385[1]
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
k.c. art. 84 § § 1
Kodeks cywilny
W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli.
k.c. art. 88 § § 1
Kodeks cywilny
Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które było złożone innej osobie, wymaga oświadczenia złożonego tej osobie.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem pozwu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 235[2] § § 1 pkt 2 i 5
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pomija dowód, gdy okoliczności, na które dowód ma być przeprowadzony, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy lub gdy dowód jest zbędny.
u.dz.ubezp. art. 4 § ust. 1
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej
Przez działalność ubezpieczeniową rozumie się wykonywanie czynności ubezpieczeniowych związanych z oferowaniem i udzielaniem ochrony na wypadek ryzyka wystąpienia skutków zdarzeń losowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, w której ubezpieczyciel nie ponosi ryzyka, a konsument ponosi całość ryzyka inwestycyjnego i ochrona ubezpieczeniowa jest iluzoryczna, jest sprzeczna z naturą stosunku ubezpieczeniowego i jako taka jest nieważna. • Świadczenie ubezpieczyciela nie było określone w sposób stanowczy i konkretny, co umożliwiało jednostronne kształtowanie jego wysokości przez ubezpieczyciela, co jest sprzeczne z naturą zobowiązania.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji pozwanego dotyczące błędu, abuzywności klauzul, naruszenia przepisów proceduralnych i błędnej oceny dowodów przez Sąd Rejonowy zostały w większości oddalone przez Sąd Okręgowy.
Godne uwagi sformułowania
element ryzyka po stronie ubezpieczyciela w ogóle nie występuje • funkcje te realizuje wyłącznie iluzorycznie • środki składające się na świadczenie pochodzą wyłącznie od powoda • pozwany nie ponosił jakiekolwiek ryzyka związanego z ochroną ubezpieczeniową powoda • pozwany zabezpieczał w ten sposób istotny dopływ kapitału, zaś przyjęcie konwencji umowy ubezpieczenia pozwalało na obejście przez ubezpieczyciela wymogów dla prowadzenia działalności maklerskiej
Skład orzekający
Jacek Barczewski
przewodniczący-sprawozdawca
Bożena Charukiewicz
sędzia
Beata Grzybek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność umów ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym z powodu sprzeczności z naturą stosunku ubezpieczeniowego, brak ponoszenia ryzyka przez ubezpieczyciela, iluzoryczna ochrona ubezpieczeniowa."
Ograniczenia: Dotyczy umów o charakterze mieszanym, gdzie element inwestycyjny dominuje nad ochronnym, a ryzyko ponosi konsument.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnie sprzedawanego produktu finansowego, który okazał się dla konsumenta pułapką. Wyrok Sądu Okręgowego stanowi ważne ostrzeżenie dla konsumentów i wyznacza kierunek interpretacji tego typu umów.
“Ubezpieczenie na życie, które nie chroni? Sąd Okręgowy orzeka o nieważności ryzykownych umów z funduszem kapitałowym!”
Dane finansowe
WPS: 23 000 PLN
zwrot składki: 23 000 PLN
zwrot kosztów procesu za instancję odwoławczą: 1800 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.