IX Ca 445/13

Sąd Okręgowy w OlsztynieOlsztyn2013-09-26
SAOSCywilneochrona praw członków spółdzielniWysokaokręgowy
spółdzielnia mieszkaniowatytuł wykonawczyprzedawnienieegzekucjakoszty procesurozliczeniaciężar dowodu

Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego, zasądzając od Spółdzielni Mieszkaniowej na rzecz członka kwotę 1.844,47 zł z odsetkami, uznając, że spółdzielnia nie wykazała zasadności egzekwowanych należności z uwagi na sprzeczne oświadczenia i brak dokumentacji.

Powód domagał się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego, twierdząc, że roszczenie się przedawniło. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przerwał bieg przedawnienia. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, zasądzając od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1.844,47 zł z odsetkami, uznając, że spółdzielnia nie wykazała zasadności egzekwowanych należności z uwagi na sprzeczne oświadczenia i brak dokumentacji rozliczeniowej.

Sprawa dotyczyła powództwa o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty z 1999 r., który został zaopatrzony w klauzulę wykonalności w 2009 r. Powód argumentował, że roszczenie się przedawniło, a pozwana Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w O. błędnie dochodziła należności. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności przerwało bieg przedawnienia, a skapitalizowane odsetki i koszty wymiany wodomierzy nie ulegają trzyletniemu przedawnieniu. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, zmienił zaskarżony wyrok. Uznał, że powództwo o pozbawienie wykonalności stało się bezprzedmiotowe po wyegzekwowaniu należności przez komornika, ale dopuścił zmianę powództwa na żądanie zapłaty. Sąd Okręgowy stwierdził naruszenie przez Sąd Rejonowy przepisów procesowych, w szczególności art. 233 § 1 i 2 k.p.c., wskazując na sprzeczne oświadczenia spółdzielni dotyczące zadłużenia powoda (raz wskazywała na nadpłatę, innym razem wzywała do zapłaty) oraz brak wiarygodnej dokumentacji rozliczeniowej. W ocenie Sądu Okręgowego, ciężar dowodu, że opłaty zostały ustalone zgodnie z normami, spoczywał na spółdzielni, która nie sprostała temu obowiązkowi. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1.844,47 zł z ustawowymi odsetkami, uznając, że ta kwota stanowiła nienależne wzbogacenie spółdzielni kosztem powoda.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, roszczenie stwierdzone nakazem zapłaty, obejmujące skapitalizowane odsetki i koszty wymiany wodomierzy, podlega 10-letniemu terminowi przedawnienia, a wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przerywa bieg tego terminu.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy oparł się na art. 125 § 1 k.c., zgodnie z którym roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu przedawnia się z upływem lat 10, nawet jeśli termin przedawnienia tych roszczeń był krótszy. Skapitalizowane odsetki i koszty wymiany wodomierzy nie są świadczeniami okresowymi należnymi w przyszłości. Złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności jest czynnością przerywającą bieg przedawnienia zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 k.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana wyroku i częściowe uwzględnienie powództwa

Strona wygrywająca

W. K.

Strony

NazwaTypRola
W. K.osoba_fizycznapowód
Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w O.spółkapozwana

Przepisy (12)

Główne

k.c. art. 125 § § 1

Kodeks cywilny

Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu przedawnia się z upływem lat 10, chociażby termin przedawnienia tych roszczeń był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu.

k.p.c. art. 840 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wierzyciel może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub w części, jeżeli po wydaniu orzeczenia w sprawie powstały inne zdarzenia, wskutek których tytuł utracił moc, albo jeżeli tytuł nie odpowiada treści zabezpieczeniu, albo jeżeli wierzyciel jest w posiadaniu tytułu zwrotnego.

Pomocnicze

k.c. art. 123 § § 1

Kodeks cywilny

Bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.

k.p.c. art. 193 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zmiana powództwa jest dopuszczalna, jeżeli nie wpływa na właściwość sądu.

k.c. art. 410

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się w zakresie obejmującym świadczenie nienależne.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu w zakresie wzbogacenia.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

k.c. art. 481 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

W sprawach o prawa majątkowe, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań obie strony ponoszą koszty związane z procesem w odpowiednim stosunku. Jednakże w razie gdy obie strony poniosły koszty, sąd może wzajemnie znieść między stronami te koszty lub włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej postawa lub postępowanie w sprawie wydało się sądowi oczywiście uzasadnione.

k.p.c. art. 233 § § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd nie jest związany przedstawionymi przez stronę dowodami.

k.p.c. art. 232

Kodeks postępowania cywilnego

Strony są obowiązane przedstawiać dowody na poparcie swych twierdzeń lub dla odparcia twierdzeń przeciwnika.

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Nie można powoływać się na upływ terminu przedawnienia roszczenia przeciwko osobie, przeciwko której bieg terminu przedawnienia nie mógł być rozpoczęty lub został przerwany albo kto zaniechał wszczęcia czynności w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczeń, albo kto zaniechał wszczęcia czynności w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczeń, jeżeli wskutek tego zaniechania druga strona odniosła korzyść majątkową.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana powództwa z pozbawienia wykonalności na zapłatę jest dopuszczalna po wyegzekwowaniu należności. Sprzeczne oświadczenia spółdzielni i brak dokumentacji rozliczeniowej uniemożliwiają weryfikację zadłużenia. Ciężar dowodu zasadności opłat spoczywa na spółdzielni mieszkaniowej. Powód wykazał istnienie nadpłaty w rozliczeniach, co podważa zasadność egzekucji.

Odrzucone argumenty

Roszczenie stwierdzone nakazem zapłaty nie uległo przedawnieniu, gdyż wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przerwał bieg terminu. Skapitalizowane odsetki i koszty wymiany wodomierzy podlegają 10-letniemu terminowi przedawnienia. Powództwo o pozbawienie wykonalności było zasadne w momencie jego wniesienia.

Godne uwagi sformułowania

pozbawiony został możliwości weryfikacji żądań ciężar dowodu, że zostały one ustalone zgodnie z obowiązującymi normami, spoczywa na spółdzielni mieszkaniowej dłużnik swe zobowiązanie wykonał, co jest powszechnie uznawane za usprawiedliwiona przesłankę powództwa z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. w tym samym czasie pozwana w części rozliczeń stwierdzała, że powód ma nadpłatę w stosunku do spółdzielni, a w innych pismach wzywała go do zapłaty kwot mających wynikać z nakazu zapłaty

Skład orzekający

Mirosław Wieczorkiewicz

przewodniczący

Jacek Barczewski

sprawozdawca

Jolanta Strumiłło

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności zmiany powództwa opozycyjnego na żądanie zapłaty po wyegzekwowaniu należności; znaczenie sprzecznych oświadczeń i braku dokumentacji w sprawach przeciwko spółdzielniom mieszkaniowym; rozkład ciężaru dowodu w sporach o opłaty."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany powództwa w trakcie postępowania i problemów dowodowych związanych z rozliczeniami spółdzielni.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe dokumentowanie rozliczeń przez spółdzielnie mieszkaniowe i jak sprzeczne działania mogą prowadzić do uwzględnienia powództwa członka, mimo istnienia tytułu wykonawczego.

Spółdzielnia żądała zapłaty, a członek miał nadpłatę? Sąd Okręgowy stanął po stronie członka.

Dane finansowe

WPS: 2154,24 PLN

zapłata: 1844,47 PLN

zwrot kosztów procesu: 753 PLN

zwrot kosztów procesu za instancję odwoławczą: 408 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IX Ca 445/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 września 2013 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Mirosław Wieczorkiewicz Sędziowie: SR del. Jacek Barczewski (spr.) SO Jolanta Strumiłło Protokolant: p.o. sekr. sąd. Karolina Modzelewska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa W. K. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w O. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I C 1653/12, I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1.844,47 zł (jeden tysiąc osiemset czterdzieści cztery złote czterdzieści siedem groszy) z ustawowymi odsetkami od dnia 21 grudnia 2012r. do dnia zapłaty oraz kwotę 753 zł (siedemset pięćdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów procesu i oddala powództwo w pozostałym zakresie, II. oddala apelację w pozostałym zakresie, III. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 408 zł (czterysta osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą. Sygn. akt IX Ca 445/13 UZASADNIENIE Powód W. K. wniósł o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 2 marca 1999 r., wydanego przez Sąd Rejonowy w Olsztynie w sprawie I Nc 395/99, opatrzonego klauzulą wykonalności z dnia 2 lutego 2009 r. oraz zasądzenie od pozwanej kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu podał, iż roszczenia pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w O. , egzekwowane na podstawie ww. tytułu wykonawczego przedawniło się z uwagi na treść art. 125 § 1 k.c. Pozwana wniosła bowiem o wyegzekwowanie odsetek, a te zawsze przedawniają się w okresie trzyletnim. Pozwana Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) z siedzibą w O. wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swego stanowiska podała, iż roszczenie objęte przedmiotowym tytułem wykonawczym nie przedawniło się. Nie obejmuje bowiem świadczenia okresowego należnego w przyszłości lecz zasądzone – po kapitalizacji na dzień wniesienia pozwu – odsetki w wysokości 816,14 zł oraz kwotę 206,70 zł z tytułu wymiany wodomierzy i podzielników CO. Od ww. kwot należą się pozwanemu ustawowe odsetki od dnia 26 lutego 1999 r. , których pozwany od powoda się nie domaga. W tym stanie rzeczy, w ocenie pozwanego, zastosowanie znajdzie ogólna reguła wyrażona w art. 125 § 1 k.c. , wedle której roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania roszczeń danego rodzaju przedawnia się z upływem lat 10, chociażby termin przedawnienia tych roszczeń był krótszy. Pozwany podniósł, iż złożenie przez niego wniosku o nadanie klauzuli wykonalności prawomocnemu nakazowo zapłaty, przerwało bieg przedawnienia roszczenia. Pismem z dnia 18 grudnia 2012 r. powód zmienił powództwo, domagając się zasądzenie od pozwanego na swą rzecz kwoty 2.154,24 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 września 2012 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu podał, iż po wytoczeniu powództwa w niniejszej sprawie komornik sądowy wyegzekwował w toku postępowania egzekucyjnego KM 1374/12 wierzytelność, jakiej dochodziła pozwana, zatem koniecznym stało się zmodyfikowanie powództwa. W ocenie powoda złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności nie przerwało biegu przedawnienia. Podał, iż okoliczności sprawy wskazywały na zasadność jego powództwa w chwili wniesienia. To pozwana dała powodowi podstawy do takich twierdzeń, a mianowicie w wezwaniu do zapłaty z dnia 19 czerwca 2012 r. wskazał, że odsetki wynikające z przedmiotowego nakazu zapłaty wynosiły 64,95 zł, natomiast z pisma od komornika wynikało, że pozwany egzekwuje odsetki w wysokości 1.022,84 zł. Dopiero w odpowiedzi na pozew powód dowiedział się co wchodzi w skład wyegzekwowanej kwoty. Tymczasem w otrzymywanych pismach kwota ta została określona jako odsetki, co wywołało wrażenie, że pozwany dochodzi roszczenia przedawnionego. Pozwana składała powodowi sprzeczne oświadczenia, wskazując wpierw, że posiada nadpłatę w rozliczeniach, a następnie wystawiając wezwania do zapłaty. Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2013 r. Sąd Rejonowy powództwo oddalił, nie obciążając powoda kosztami procesu na rzecz pozwanej. Sąd Rejonowy ustalił, iż 2 marca 1999 r. wydany został przeciwko powodowi nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, w sprawie o sygn. akt I Nc 395/99, zasądzający dla pozwanej kwotę 1.908,76 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 885,92 zł od dnia 26 lutego 1999 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 538,20 zł tytułem kosztów procesu. Na ww. kwotę składały się m.in. zasądzone – po kapitalizacji na dzień wniesienia pozwu – odsetki w wysokości 816,14 zł oraz kwota 206,70 zł z tytułu wymiany wodomierzy i podzielników CO. Dnia 2 lutego 2009 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie nadał nakazowi zapłaty klauzulę wykonalności. W dniu 20 lipca 2012 r. pozwana złożyła do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Olsztynie M. C. wniosek egzekucyjny, składając wyżej opisany tytuł wykonawczy. We wniosku wskazała, iż domaga się wyegzekwowania od powoda kwoty: - 1.022,84 zł tytułem odsetek zasądzonych od należności głównej, - 538,20 zł tytułem kosztów procesu, - 6,00 zł tytułem kosztów nadania klauzuli wykonalności, - 60 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu klauzulowym. Dnia 21 sierpnia 2012 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Olsztynie M. C. w toku sprawy KM 1374/12, toczącej się na podstawie przedmiotowego nakazu zapłaty, doręczył dłużnikowi – powodowi W. K. – zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, gdzie wezwał powoda do uiszczenia ww. kwot oraz 297,47 zł tytułem opłaty egzekucyjnej. W dniu 13 września 2013 r. Komornik Sądowy wyegzekwował należność wynikającą z przedmiotowego nakazu zapłaty i wypłacił z tego tytułu pozwanemu kwotę 2.154,24 zł. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał, iż żądanie powoda jest niezasadne w świetle art. 840 § 1 ust. 2 k.p.c. Powołując się na dyspozycję art. 117 § 1 i 2 k.c. i art. 125 § 1 k.c. wskazał, że roszczenia stwierdzone orzeczeniem sądu przedawniają się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu. Podniósł również, że zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. , bieg przedawnienia przerywa się m.in. przez każdą czynność przed sądem przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Zdaniem Sądu Rejonowego pozwana wykazała w toku sprawy, iż roszczenie zasądzone spornym nakazem obejmowało skapitalizowane odsetki w wysokości 816,14 zł oraz kwotę 206,70 zł z tytułu wymiany wodomierzy i podzielników CO. Wobec powyższego termin przedawnienia zasądzonego roszczenia wynosił 10 lat. Na kwotę tę składają się bowiem zasądzone po skapitalizowaniu odsetki, a więc nie odsetki należne w przyszłości, których pozwany nie dochodził oraz koszty wymiany wodomierzy i podzielników CO. Z powodu brakowania akt I Nc 395/99 nie można ustalić daty uprawomocnienia się przedmiotowego nakazu zapłaty. Jednakże z tytułu wykonawczego wynika, iż został on zaopatrzony klauzulą wykonalności dnia 2 lutego 2009 r., czyli przed upływem 10 lat od dnia wydania nakazu zapłaty. W ocenie Sądu Rejonowego złożenie przez pozwaną wniosku o nadanie klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty z dnia 2 marca 1999 r. przerwało bieg przedawnienia roszczenia stwierdzonego tym nakazem, co wynika orzecznictwa sądowego, m.in. wyroku SN z dnia 12 stycznia 2012 r. wydanego w sprawie II CSK 203/11. Reasumując powód nie wykazał istnienia przesłanek z art. 840 § 1 ust 2 k.p.c. , do czego był zobowiązany zgodnie z art. 6 k.c. Na skutek złożenie przez pozwanego wniosku o nadanie przedmiotowemu nakazowi zapłaty klauzuli wykonalności, nastąpiła przerwa biegu przedawnienia, co najmniej w dniu 2 lutego 2009 r. Po przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo ( art. 124 § 1 k.c. ) i do dnia wyrokowania nie nastąpiło. Dlatego Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Olsztynie w toku sprawy KM 1374/12 zasadnie wyegzekwował i przekazał pozwanemu kwotę 2.154,24 zł. Stąd powództwo, w kształcie jak w piśmie powoda z dnia 18 grudnia 2012 r. oddalono, zgodnie bowiem z brzmieniem art. 193 § 1 k.p.c. zmiana powództwa jest dopuszczalna, jeżeli nie wpływa na właściwość sądu. O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł po myśli art. 102 k.p.c. Apelację od całości wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r. złożył powód zarzucając rozstrzygnięciu: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, a konkretnie: - art. 193 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie niedopuszczalności zmiany powództwa z żądania pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności na roszczenie o zapłatę, - art. 233 § 1 k.p.c. polegające na braku wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także jego dowolnej ocenie, która doprowadziła do błędnych ustaleń faktycznych w zakresie istnienia roszczenia pozwanej i zasadności postępowania egzekucyjnego, podczas gdy wyegzekwowała ona świadczenie nienależne, - art. 233 § 2 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. polegające na braku nadania odpowiedniego znaczenia odmowie przedstawienia przez pozwaną dowodu w postaci dokumentacji rozliczeniowej oraz braku wyjaśnień rozbieżności w pismach co do zadłużenia powoda i przyjęciu, że przysługiwało jej wymagalne roszczenie wobec powoda, podczas gdy to na pozwanej spoczywał obowiązek wykazania zasadności egzekwowanego roszczenia w kontekście oświadczeń o braku zadłużenia powoda, 2. sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez uznanie, że pozwanej przysługiwało względem powoda wymagalne roszczenie, podczas gdy takowe nie istniało w świetle składanych uprzednio oświadczeń i nieprzedłożenia dokumentacji rozliczeniowej, 3. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji naruszenia przez pozwaną zasad współżycia społecznego, w szczególności zasady zaufania członków do spółdzielni mieszkaniowej, W oparciu o tak sformułowane zarzuty powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości przez zasądzenia od pozwanej na swoją rzecz kwoty 2.154,24 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 11 września 2012 r. do dnia zapłaty, a także zasądzenie od pozwanej kosztów procesu według norm przepisanych za obie instancje. W uzasadnieniu podkreślono m.in., że wbrew twierdzeniom zawartym w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, orzecznictwo i doktryna dopuszcza zmianę powództwa przeciwegzekucyjnego na powództwo o zapłatę w razie wyegzekwowania kwestionowanej należności. Nie kwestionując konstatacji Sądu Rejonowego, iż roszczenie stwierdzone nakazem zapłaty z 2 marca 1999 r. w egzekwowanej części nie było przedawnione, wskazano, iż nie mogło ono być przymusowo dochodzone z uwagi na wcześniejsze spełnienie. Wynika to niezbicie z oświadczeń spółdzielni kierowanych do powoda, a zawierających stwierdzenia o istnieniu nadpłaty po jego stronie. Nadto kierowane do powoda wezwania do zapłaty były na tyle sprzeczne, że niemożliwa była weryfikacja istnienia wymagalnego zadłużenia. W tym stanie rzeczy to pozwana, jako profesjonalny podmiot organizacyjno – rozliczeniowy, winna przedstawić wiarygodną dokumentację dotyczącą rozliczeń z powodem, a brak zadośćuczynienia takiemu obowiązkowi musi być oceniony zgodnie z regułą z art. 233 § 2 k.p.c. Pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od powoda kosztów procesu za instancję odwoławczą według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powoda zasługiwała na uwzględnienie. Słuszne są zarzuty naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisów prawa procesowego wskazanych w środku odwoławczym. Niezasadny był zarzut uchybienia dyspozycji art. 5 k.c. , albowiem może on stanowić środek obrony, a nie podstawę powództwa. Jednakowoż, skoro skarżący podniósł w apelacji zarzuty naruszenia prawa materialnego, zgodnie z jednoznacznym w tej mierze orzecznictwem Sądu Najwyższego, sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji powinien wziąć pod rozwagę, w granicach zaskarżenia, wszystkie naruszenia prawa materialnego popełnione przez sąd pierwszej instancji, niezależnie od tego, czy zostały wytknięte w apelacji (por. postanowienie SN z 04.10.2002 r., III CZP 62/02; uchwała SN (7) z 31.01.2008 r., III CZP 49/07). Na wstępie wskazać należy, że powód początkowo prawidłowo wystąpił z powództwem opozycyjnym, zmierzając do uniemożliwienia prowadzenia egzekucji na podstawie kwestionowanego nakazu zapłaty. Już po wniesieniu pozwu komornik zdołał jednak wyegzekwować całość należności objętej wnioskiem egzekucyjnym w sprawie KM 1374/12, co czyniło bezprzedmiotowym podtrzymywanie powództwa egzekucyjnego. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, iż powództwo takie może być realizowane tylko pod warunkiem, że istnieje potencjalna możliwość wykonania tytułu wykonawczego. Żądanie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności nie może być jednak skutecznie złożone po wyegzekwowaniu należności w całości (por. wyrok SN z 04.04.2002 r., I PKN 197/01). Podkreśla się, iż dłużnik traci prawo wytoczenia powództwa opozycyjnego z art. 840 k.p.c. z chwilą wyegzekwowania przez wierzyciela świadczenia objętego tytułem wykonawczym. Z chwilą bowiem ukończenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie którego wierzyciel został zaspokojony, zostaje on pozbawiony prawa dyspozycji tytułem wykonawczym. Tytuł ulega zatrzymaniu w aktach ( art. 816 k.p.c. ) i nie grozi dłużnikowi żadnymi ujemnymi skutkami (por. wyrok SN z 17.11.1988 r., I CR 255/88). Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 20 stycznia 1978 r., sygn. III CRN 310/77. Tym samym słusznie postąpił powód zmieniając powództwo z opozycyjnego na żądanie zapłaty (por. orzeczenie SN z 06.02.1937 r., C.II. (...) ), co nie stało w sprzeczności z dyspozycją art. 193 § 1 k.p.c. Reasumując, dopuszczalna jest zmiana żądania pozwu z pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności na żądanie zapłaty z uwagi na wyegzekwowanie należności nim objętej w toku sprawy. Przechodząc do omawiania dalszych zarzutów apelacji uznać trzeba, iż rzeczywiście Sąd Rejonowy dopuścił się naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 233 § 2 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. W przedmiotowej sprawie podstawę egzekucji stanowił nakaz zapłaty wydany w dniu 2 marca 1999 r. Wobec jego uprawomocnienia się nie sposób kwestionować, że powód był wówczas dłużnikiem pozwanej. Spółdzielnia uzyskała klauzulę wykonalności w dniu 2 lutego 2009 r., a zatem niemal po 10 latach od uzyskania tytułu egzekucyjnego. Bezsporne jest, że wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przerwał bieg terminu przedawnienia. Jednakże po upływie ponad 3 lat od uzyskania klauzuli, pozwana wystawiła rozliczenie za media w lokalu przy ul. (...) za okres 31.03. – 30.06.2012 r., zawierające informację, że saldo z tytułu opłat za mieszkanie po uwzględnieniu rozliczenia mediów oraz pozostałych rozliczeń opiewa na nadpłatę (k. 35). Podobne stwierdzenie zawarte jest w informacji o rozliczeniu za okres 31.01. – 31.03.2012 r. (k. 49). Co istotne, wspomniane rozliczenia powstały jeszcze przed wyegzekwowaniem części kwoty z nakazu zapłaty z 2 marca 1999 r., co nastąpiło we wrześniu 2013 r. (por. karta rozliczeniowa w aktach KM 1374/12). Jednocześnie pozwana skierowała do powoda w marcu 2012 r. (to jest także po upływie ponad 3 lat od uzyskania klauzuli) wezwanie do zapłaty kwot z nakazu z 2 marca 1999 r., wyliczając je na 526,33 zł należności głównej, 64,95 zł odsetek na 31.01.2012 r., 1.627,04 zł kosztów procesu (k. 53). Wezwanie do zapłaty z czerwca 2012 r. opiewa na 649,99 zł należności głównej, 64,95 zł odsetek na 31.01.2012 r. i 1.627,04 zł kosztów procesu (k. 52). Podsumowując, w tym samym czasie pozwana w części rozliczeń stwierdzała, że powód ma nadpłatę w stosunku do spółdzielni, a w innych pismach wzywała go do zapłaty kwot mających wynikać z nakazu zapłaty z 2 marca 1999 r. Sąd Okręgowy zwraca przy tym uwagę, iż koszty procesu zasądzone w nakazie (wraz z kosztami klauzuli) wynosiły 604,20 zł. Nie wiadomo zatem, dlaczego w wezwaniach do zapłaty wpisano wysokość kosztów procesu w kwocie 1.627,04 zł. Następnie pozwana składa wniosek egzekucyjny w dniu 20 lipca 2012 r., żądając wyegzekwowania 1.022,84 zł tytułem odsetek zasądzonych od należności głównej, 538,20 zł tytułem kosztów procesu, 6,00 zł tytułem kosztów nadania klauzuli wykonalności, 60 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu klauzulowym (k. 1 akt KM 1374/12). Dopiero w toku procesu precyzuje, iż kwota 1.022,84 zł nie obejmuje świadczenia okresowego należnego w przyszłości lecz zasądzone – po kapitalizacji na dzień wniesienia pozwu – odsetki w wysokości 816,14 zł oraz kwotę 206,70 zł z tytułu wymiany wodomierzy i podzielników CO (k. 44 – 45). Tak ustalony stan faktyczny winien prowadzić do wniosku, iż de facto pozwana nie wie, jakie jest faktyczne zadłużenie powoda, a nawet nie jest w stanie określić, jaka część nakazu zapłaty nie została ewentualnie opłacona. Sprzeczne oświadczenia spółdzielni i brak danych dokumentujących wzajemne rozliczenia stron w latach 1999 – 2012 powodują, że powód, jako słabsza strona stosunku prawnego, pozbawiony został możliwości weryfikacji żądań pozwanej. Jest o tyle istotne, iż po modyfikacji powództwa sprawa toczy się o zapłatę kwoty wskazanej w piśmie z 18 grudnia 2012 r. Jak wskazuje się w orzecznictwie, w sprawie, w której członek spółdzielni kwestionuje wysokość dochodzonych opłat eksploatacyjnych, ciężar dowodu, że zostały one ustalone zgodnie z obowiązującymi normami, spoczywa na spółdzielni mieszkaniowej (por. wyrok SN z 17.11.2004 r., IV CK 215/04). Zdaniem Sądu Okręgowego dopuszczalne jest odniesienie powyższej tezy do stanu faktycznego niniejszej sprawy, albowiem rozliczenia wskazujące na istnienie nadpłaty po stronie powoda (zawarte w dokumentach pochodzących z okresu po uzyskaniu przez pozwaną klauzuli wykonalności, a przed wystosowaniem wezwań do zapłaty) prowadzą do wniosku, iż dłużnik swe zobowiązanie wykonał, co jest powszechnie uznawane za usprawiedliwiona przesłankę powództwa z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Przeciwne twierdzenia pozwanej nie zostały wykazane żadnymi dowodami, które winna przedstawić spółdzielnia w świetle swych chwiejnych oświadczeń składanych powodowi. Przypomnieć wypada, że reguła dotycząca ciężaru dowodu ( art. 6 k.c. ) nie może być rozumiana w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy, spoczywa on na stronie powodowej. Jeżeli strona powodowa udowodniła fakty przemawiające za zasadnością powództwa, to na stronie pozwanej spoczywa ciężar udowodnienia ekscepcji i faktów uzasadniających jej zdaniem oddalenie powództwa (por. wyrok SN z dnia 20.04.1982 r., I CR 79/82, LEX nr 8416). Na tle realiów niniejszej sprawy powód wykazał, że pozwana kierowała do niego rozliczenia wskazujące na brak zadłużenia. Skoro w późniejszym okresie twierdzeniom tym zaprzeczyła, na niej spoczywał obowiązek wykazania nieprawidłowości poprzednich wyliczeń, któremu nie sprostała. W tym stanie rzeczy należało zmienić zaskarżony wyrok i zasądzić od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1.844,47 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 21 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty. Podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia stanowi odnośnie należności głównej art. 410 w zw. z art. 405 k.c. , zaś w zakresie odsetek ustawowych art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 i 2 k.c. Roszczenie z tytułu nienależnego świadczenia staje się bowiem wymagalne z chwilą otrzymania przez dłużnika wezwania do zapłaty, co nastąpiło w momencie doręczenia pisma modyfikującego powództwo. Stąd roszczenie odsetkowe podlegało oddaleniu w pozostałej części. Nie zasługiwało także na uwzględnienie w pozostałej części roszczenie główne, albowiem komornik nie przekazał spółdzielni kwoty 2.154,24 zł, jak twierdzi powód i jak ustalił Sąd Rejonowy. Rzeczywiście taka kwota została wyegzekwowana przez komornika, jednak łącznie ze swoimi kosztami. Wierzycielowi przekazano w dniu 13 września 2012 r. sumę 1.844,47 zł i tylko w tym zakresie jest on nienależnie wzbogacony kosztem powoda. Pozostała kwota została ściągnięta przez komornika wraz z egzekwowanym roszczeniem jako koszty postępowania egzekucyjnego ( art. 770 k.p.c. ). O tym, kto koszty te poniesie, rozstrzygnie ostatecznie komornik po podjęciu zawieszonego postępowania, przy czym art. 49 ust. 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji daje podstawy do obciążenia nimi wierzyciela choćby w zakresie opłaty stosunkowej. W pozostałej części w postanowienie o obciążeniu kosztami może ingerować sąd po wniesieniu skargi na czynności komornika. Biorąc pod uwagę, że powód uległ swemu żądaniu w niewielkiej części, po myśli art. 100 zd. 2 k.p.c. należało włożyć na pozwaną obowiązek zwrotu na jego rzecz całości kosztów procesu. Mając powyższe okoliczności na uwadze należało na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. orzec jak w punkcie I wyroku. O kosztach procesu za instancję odwoławczą orzeczono również w oparciu o art. 100 zd. 2 k.p.c. , albowiem apelacja powoda została oddalona w niedużym zakresie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI