IX CA 343/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od pozwanego Z. S. kwoty 391,50 zł z ustawowymi odsetkami, tytułem drugiej raty składki ubezpieczeniowej OC pojazdu. Pozwany przyznał zawarcie umowy, ale podniósł, że wypowiedział ją, a następnie zawarł umowę z innym ubezpieczycielem. Sąd Rejonowy w Bartoszycach oddalił powództwo, uznając roszczenie za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.), mimo że pozwany nieznacznie uchybił terminowi wypowiedzenia. Sąd Rejonowy ustalił, że pozwany zawarł umowę ubezpieczenia OC z powodem na okres od 15 października 2011 r. do 14 października 2012 r., a następnie powód wystawił nową polisę na okres od 15 października 2012 r. do 14 października 2013 r. Pozwany w dniu 15 października 2012 r. zawarł umowę OC z innym ubezpieczycielem, a w dniu 14 listopada 2012 r. złożył wypowiedzenie umowy z powodem. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, wskazując na nowelizację przepisów (art. 28a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych) wprowadzającą możliwość wypowiedzenia umowy w przypadku podwójnego ubezpieczenia. Sąd Okręgowy w Olsztynie, rozpoznając apelację powoda, oddalił ją. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne, ale uznał, że Sąd Rejonowy błędnie zastosował art. 5 k.c., który ma charakter subsydiarny. Sąd Okręgowy wskazał, że nowelizacja art. 28 ustawy, która weszła w życie 11 lutego 2012 r., pozwoliła na wypowiedzenie umowy ubezpieczenia w przypadku podwójnego ubezpieczenia. Pozwany skutecznie skorzystał z tego uprawnienia, zawarł umowę z innym ubezpieczycielem i złożył wypowiedzenie. Sąd Okręgowy podkreślił, że umowa zawarta 15 października 2012 r. była już zawarta na podstawie znowelizowanej normy prawnej. Powód nie mógł żądać zapłaty składki za okres, w którym pozwany był podwójnie ubezpieczony, a który został już objęty wyrokiem Sądu Rejonowego w Bartoszycach z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie I C 79/14, zasądzającym pierwszą ratę składki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących milczącego przedłużania umów ubezpieczenia OC, możliwości wypowiedzenia umowy w przypadku podwójnego ubezpieczenia oraz subsydiarnego charakteru art. 5 k.c.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych i okresem obowiązywania umów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy roszczenie ubezpieczyciela o zapłatę składki za okres podwójnego ubezpieczenia jest uzasadnione, jeśli pozwany skutecznie wypowiedział umowę na podstawie nowelizacji przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie jest uzasadnione, ponieważ pozwany skutecznie wypowiedział umowę ubezpieczenia na podstawie art. 28a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, a sąd nie powinien stosować art. 5 k.c. w sytuacji, gdy istnieją inne przepisy regulujące daną kwestię.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że nowelizacja przepisów (art. 28a ustawy) pozwoliła pozwanemu na wypowiedzenie umowy ubezpieczenia w przypadku podwójnego ubezpieczenia. Zastosowanie art. 5 k.c. przez Sąd Rejonowy było nieprawidłowe, gdyż przepis ten ma charakter subsydiarny. Pozwany wykazał skuteczne wypowiedzenie umowy i zawarcie nowej z innym ubezpieczycielem.
Czy sąd może zastosować klauzulę generalną nadużycia prawa (art. 5 k.c.) do oceny roszczenia ubezpieczyciela o zapłatę składki, gdy istnieją szczegółowe przepisy regulujące kwestię podwójnego ubezpieczenia i jego wypowiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zastosowanie art. 5 k.c. jest wyłączone, gdy inne przepisy zabezpieczają sytuację prawną strony.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił subsydiarny charakter art. 5 k.c. i wskazał, że ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych zawiera przepisy (art. 28 i 28a) regulujące sytuację podwójnego ubezpieczenia i jego wypowiedzenia, co wyklucza stosowanie klauzuli generalnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Towarzystwo (...) S.A. | spółka | powód |
| Z. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
u.u.o. art. 28 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Przepis regulujący milczące zawarcie kolejnej umowy ubezpieczenia na kolejne 12 miesięcy, jeśli posiadacz pojazdu nie powiadomi o wypowiedzeniu.
u.u.o. art. 28a § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Przepis wprowadzony nowelizacją, umożliwiający wypowiedzenie umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeśli posiadacz jest ubezpieczony w dwóch lub więcej zakładach ubezpieczeń.
u.u.o. art. 28a § ust. 2
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Przepis określający, że w przypadku wypowiedzenia umowy zgodnie z ust. 1, zakład ubezpieczeń może żądać zapłaty składki za okres, przez który ponosił odpowiedzialność.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Okręgowego o oddaleniu apelacji.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Sąd Okręgowy uznał, że art. 5 k.c. ma charakter subsydiarny i nie powinien być stosowany, gdy istnieją inne przepisy regulujące daną kwestię.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Zarzut naruszenia art. 6 k.c. w zw. z art. 28 ustawy UFG dotyczył ciężaru dowodu skutecznego rozwiązania umowy.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia dotyczący obowiązku udowodnienia skutecznego rozwiązania umowy przez pozwanego.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia dotyczący braku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia dotyczący niewyjaśnienia przesłanek niezastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwany skutecznie wypowiedział umowę ubezpieczenia OC na podstawie art. 28a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. • Zastosowanie art. 5 k.c. przez Sąd Rejonowy było nieprawidłowe z uwagi na subsydiarny charakter tego przepisu. • Nowelizacja przepisów umożliwiła wypowiedzenie umowy w przypadku podwójnego ubezpieczenia.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda o zapłatę składki było uzasadnione na podstawie umowy i przepisów o milczącym przedłużeniu. • Działanie powoda nie stanowiło nadużycia prawa (zarzuty naruszenia art. 5 k.c.). • Pozwany nie udowodnił skutecznego wypowiedzenia umowy (zarzuty naruszenia art. 6, 232, 233 k.p.c.).
Godne uwagi sformułowania
art. 5 k.c. ma charakter subsydiarny • ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych (...) zawiera przepisy zabezpieczające sytuację prawną • milczące zawarcie następnej umowy, a nie kontynuacja starej umowy • posiadacz pojazdu mechanicznego ma uprawnienie do złożenia oświadczenia na piśmie, z którego powinna wynikać wola niezawierania kolejnej umowy
Skład orzekający
Bożena Charukiewicz
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących milczącego przedłużania umów ubezpieczenia OC, możliwości wypowiedzenia umowy w przypadku podwójnego ubezpieczenia oraz subsydiarnego charakteru art. 5 k.c."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych i okresem obowiązywania umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie nowelizacji przepisów ubezpieczeniowych i konflikt między klauzulą generalną a przepisami szczególnymi, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w ubezpieczeniach.
“Czy podwójne ubezpieczenie OC zawsze oznacza konieczność zapłaty podwójnej składki? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 391,5 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.