IX Ca 316/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania powoda o zasądzenie skapitalizowanych odsetek od niezapłaconej części ceny sprzedaży nieruchomości w kwocie 187.634,72 zł, za okres od 15 lutego 2013 r. do 15 lutego 2016 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie wyrokiem z 5 października 2017 r. uwzględnił powództwo w całości. Pozwany wniósł apelację, zarzucając naruszenie art. 5 kc (zasady współżycia społecznego), argumentując, że powód nadużył swojego prawa do żądania odsetek, ponieważ nie wydał mu nieruchomości, nie przekazał dokumentacji technicznej, a także spowodował wstrzymanie wypłaty kredytu na zakup nieruchomości poprzez złożenie zawiadomienia o rzekomym przestępstwie. Pozwany podniósł również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 476 kc, 546 § 2 kc, 316 § 1 i 2 kpc, 299 kpc oraz 328 § 2 kpc. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd odwoławczy podkreślił, że odpowiedzialność za odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego (art. 481 § 1 kc) ma charakter absolutny i nie zależy od winy dłużnika ani poniesionej szkody. Zarzuty dotyczące braku winy pozwanego w opóźnieniu zapłaty zostały uznane za nieuzasadnione. Sąd Okręgowy stwierdził również, że powołanie się na art. 5 kc jest środkiem ostatecznym i nie może być stosowane, gdy dłużnik sam nie wypełnia swoich zobowiązań przez długi czas. Ponadto, sąd wskazał, że pozwany mógł zapobiec naliczaniu odsetek poprzez złożenie ceny do depozytu sądowego (art. 467 pkt 4 kc). Sąd uznał za mało prawdopodobne twierdzenia pozwanego o niewydaniu nieruchomości, wskazując na wpis pozwanego jako właściciela do księgi wieczystej oraz fakt, że pozwany uregulował inne zobowiązania powoda związane z nieruchomością. Zarzuty naruszenia prawa procesowego również zostały uznane za bezzasadne, w tym dotyczące pominięcia dowodów, oddalenia wniosku o odroczenie rozprawy i wadliwości uzasadnienia. Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego i zasądził od pozwanego na rzecz powoda koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 481 § 1 kc (absolutna odpowiedzialność za odsetki) oraz art. 5 kc (zasady współżycia społecznego) w kontekście opóźnienia w zapłacie ceny sprzedaży nieruchomości i niewydania przedmiotu sprzedaży.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową sprzedaży nieruchomości i kredytem bankowym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy żądanie skapitalizowanych odsetek za opóźnienie w zapłacie ceny sprzedaży nieruchomości jest uzasadnione, nawet jeśli opóźnienie wynikało z okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, żądanie skapitalizowanych odsetek jest uzasadnione, ponieważ odpowiedzialność za odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego ma charakter absolutny i nie zależy od winy dłużnika ani poniesionej szkody.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 481 § 1 kc, który stanowi, że wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jest to odpowiedzialność absolutna.
Czy żądanie zapłaty odsetek przez powoda, który nie wydał sprzedanej nieruchomości i nie przekazał dokumentacji technicznej, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, żądanie zapłaty odsetek nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w tej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 5 kc ma charakter wyjątkowy i stosuje się go w szczególnych okolicznościach. Wskazał, że pozwany mógł zapobiec naliczaniu odsetek poprzez złożenie ceny do depozytu sądowego. Ponadto, sąd uznał za mało prawdopodobne twierdzenia o niewydaniu nieruchomości, biorąc pod uwagę wpis pozwanego jako właściciela do księgi wieczystej i fakt uregulowania przez pozwanego innych zobowiązań powoda. Niewypełnienie zobowiązania przez niemalże 10 lat nie może korzystać z ochrony prawnej na podstawie art. 5 kc.
Czy sąd drugiej instancji powinien dopuścić nowe dowody (pisma komornika, fotografie nieruchomości) zgłoszone w apelacji, które mogły być przedstawione w sądzie pierwszej instancji?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji pominął te dowody jako spóźnione.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 381 kpc, zgodnie z którym sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Sąd uznał, że istniała obiektywna możliwość powołania tych dowodów w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, a ich nieprzedstawienie wynikało z opieszałości lub zaniedbania strony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. Ś. | osoba_fizyczna | powód |
| K. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (20)
Główne
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jest to odpowiedzialność absolutna.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeżeli jest bezzasadna.
Pomocnicze
k.c. art. 482 § § 1
Kodeks cywilny
Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub z przeznaczeniem tego prawa.
k.c. art. 535 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.
k.c. art. 467 § pkt 4
Kodeks cywilny
Dłużnik może złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego, jeżeli wierzyciel jest w zwłoce.
k.c. art. 470
Kodeks cywilny
Ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia i zobowiązuje wierzyciela do zwrotu dłużnikowi kosztów złożenia.
k.c. art. 476
Kodeks cywilny
Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie wykonał zobowiązania w terminie, a termin ten był oznaczony lub wynikał z właściwości zobowiązania.
k.c. art. 546 § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli sprzedawca dopuszcza się zwłoki w wydaniu rzeczy sprzedanej, kupujący może żądać od sprzedawcy naprawienia szkody wynikłej z opóźnienia.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Do kosztów procesu zalicza się koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozstrzyga o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 316 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia.
k.p.c. art. 299
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może przesłuchać strony na okoliczności sporne.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać ustalenie podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później.
k.p.c. art. 162
Kodeks postępowania cywilnego
Strony mogą zgłaszać zastrzeżenia do protokołu.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji na wniosek strony rozpoznaje niezaskarżalne postanowienia sądu pierwszej instancji, które miały wpływ na wynik sprawy.
k.p.c. art. 214 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd uzna to za potrzebne.
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpiły przyczyny uzasadniające jego zawieszenie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpowiedzialność za odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego ma charakter absolutny (art. 481 § 1 kc). • Żądanie odsetek nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc), gdy dłużnik sam nie wypełnia zobowiązania przez długi czas i mógł zapobiec naliczaniu odsetek poprzez złożenie ceny do depozytu sądowego. • Dowody zgłoszone w apelacji były spóźnione i nie mogły zostać dopuszczone na podstawie art. 381 kpc. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania były bezzasadne, w tym dotyczące pominięcia dowodów, oddalenia wniosku o odroczenie rozprawy i wadliwości uzasadnienia.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 5 kc przez żądanie odsetek przez powoda, który nie wydał nieruchomości i nie przekazał dokumentacji technicznej. • Naruszenie art. 476 kc i 546 § 2 kc przez nie uwzględnienie braku winy pozwanego w opóźnieniu zapłaty i niewydaniu nieruchomości. • Naruszenie art. 316 § 1 i 2 kpc przez pominięcie dowodów w postaci pisma komornika i fotografii nieruchomości. • Naruszenie art. 299 kpc przez oddalenie wniosku o odroczenie rozprawy i przesłuchanie pozwanego. • Naruszenie art. 328 § 2 kpc przez wadliwe uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego.
Godne uwagi sformułowania
Odsetki należą się za sam fakt opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Jest to odpowiedzialność absolutna. • art. 5 kc ustanawia normę o wyjątkowym charakterze, znajdującą zastosowanie jedynie w szczególnych okolicznościach, kiedy nie można w inny sposób zabezpieczyć interesu osoby zagrożonej wykonaniem prawa podmiotowego. • Niewypełnienie przez pozwanego zobowiązania przez niemalże 10 lat od dnia jego wymagalności, nie może korzystać z ochrony prawnej na podstawie art. 5 kc. • Trudno zatem uznać, że pozwany - widniejący w księdze wieczystej jako właściciel przez ponad 9 lat - nie może uzyskać dostępu do zakupionego w 2008r. gruntu.
Skład orzekający
Mirosław Wieczorkiewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Jacek Barczewski
sędzia
Ewa Dobrzyńska – Murawka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 481 § 1 kc (absolutna odpowiedzialność za odsetki) oraz art. 5 kc (zasady współżycia społecznego) w kontekście opóźnienia w zapłacie ceny sprzedaży nieruchomości i niewydania przedmiotu sprzedaży."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową sprzedaży nieruchomości i kredytem bankowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sądowa interpretacja przepisów o odsetkach i zasadach współżycia społecznego może prowadzić do nieoczywistych rozstrzygnięć, zwłaszcza gdy jedna ze stron przez lata nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań.
“Nawet jeśli sprzedawca nie wydał nieruchomości, kupujący nadal zapłaci odsetki za opóźnienie – kluczowa interpretacja przepisów o odsetkach.”
Dane finansowe
WPS: 61 672,71 PLN
skapitalizowane odsetki: 61 672,71 PLN
koszty procesu za instancję odwoławczą: 2700 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.