IX Ca 259/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy zmienił wyrok sądu rejonowego, zasądzając od pozwanej na rzecz powodów część dochodzonej kwoty pożyczki wraz z odsetkami, uznając część kosztów za abuzywne.
Powodowie domagali się zapłaty od pozwanej kwoty wynikającej z umowy pożyczki i jej cesji. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając brak wykazania legitymacji procesowej i skuteczności umowy cesji. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, zmienił wyrok, zasądzając część należności głównej wraz z odsetkami, uznając jednocześnie część kosztów pożyczki za abuzywne i nie wiążące pozwanej jako konsumenta.
Sprawa dotyczyła żądania zapłaty kwoty z tytułu umowy pożyczki, której wierzytelność została następnie scedowana na powodów. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, wskazując na brak dowodów na skuteczne przejście wierzytelności oraz nieprawidłowe podpisanie umowy cesji. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powodów, częściowo zmienił zaskarżony wyrok. Uznano, że pozwana jako konsument nie jest związana postanowieniami umowy dotyczącymi wysokich kosztów pożyczki (prowizji), które zostały uznane za klauzule abuzywne, rażąco naruszające jej interesy i sprzeczne z dobrymi obyczajami. Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powodów kwotę 3.000 zł pożyczki pomniejszoną o spłaconą część (515,17 zł), wraz z umownymi odsetkami za opóźnienie. Pozostała część żądania, w tym wysokie koszty pożyczki, została oddalona. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji uznał, że umowa cesji nie została skutecznie wykazana z powodu nieczytelnych podpisów i braku dowodów na umocowanie osób ją podpisujących.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy nie mógł zweryfikować autentyczności i umocowania osób podpisujących umowę cesji, co uniemożliwiło uznanie przejścia wierzytelności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana wyroku i częściowe uwzględnienie powództwa
Strona wygrywająca
powodowie (w części)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. C. | osoba_fizyczna | powód |
| A. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| A. G. | osoba_fizyczna | powód |
| P.U. H (...) s.c. | spółka | powód |
| J. Z. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (20)
Główne
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy pożyczki.
k.c. art. 385(1) § § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami.
Pomocnicze
k.c. art. 481 § § 2
Kodeks cywilny
Określa wysokość odsetek za opóźnienie.
k.c. art. 359 § § 2
Kodeks cywilny
Określa wysokość odsetek ustawowych.
k.c. art. 359 § § 2(1)
Kodeks cywilny
Określa maksymalną wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej.
k.c. art. 385(1) § § 3
Kodeks cywilny
Określa, które postanowienia uważa się za nieuzgodnione indywidualnie.
k.c. art. 385(1) § § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu indywidualnego uzgodnienia postanowienia umowy.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.p.c. art. 339 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemanie prawdziwości twierdzeń pozwu przy wyroku zaocznym.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek dowodzenia.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 1128 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi dotyczące dokumentów.
k.p.c. art. 129 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Poświadczanie zgodności odpisów.
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Dokumenty prywatne.
k.p.c. art. 308
Kodeks postępowania cywilnego
Inne środki dowodowe.
k.p.c. art. 368 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres apelacji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie apelacyjne.
k.p.c. art. 103 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Działanie przez rzekomego pełnomocnika.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia umowy dotyczące prowizji są klauzulami abuzywnymi, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, rażąco naruszają interesy konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami. Wysoka prowizja stanowi próbę obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. Sąd ma obowiązek badać z urzędu klauzule abuzywne w umowach konsumenckich.
Odrzucone argumenty
Sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił powództwo z powodu niewykazania skuteczności umowy cesji. Twierdzenia powodów budziły uzasadnione wątpliwości, co uzasadniało oddalenie powództwa w całości.
Godne uwagi sformułowania
Postanowienia umowy w tym zakresie stanowią klauzule abuzywne, a tym samym nie wiążą strony pozwanej. Żądanie prowizji w kwocie aż 2.250,-zł, w konfrontacji do sumy udzielonej pożyczki 3.000,-zł, stanowi obejście prawa w zakresie możliwości żądania zbyt wysokich odsetek, ponad maksymalne. Niewątpliwie motywem dla tego typu działania, jest chęć osiągnięcia wyższego zysku, aniżeli wynikający z pobrania odsetek, nawet tych maksymalnych. Sąd krajowy jest zobowiązany do zbadania z urzędu, czy dane warunki umowy [...] mają nieuczciwy charakter, a także do tego, aby [...] zniwelować brak równowagi między konsumentem a przedsiębiorcą.
Skład orzekający
Mirosław Wieczorkiewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o klauzulach abuzywnych w umowach pożyczek konsumenckich, obowiązek badania klauzul z urzędu przez sąd, zasady oceny kosztów pożyczki."
Ograniczenia: Dotyczy umów pożyczek z konsumentami, gdzie występują nieindywidualnie uzgodnione klauzule kształtujące prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszający interesy konsumenta.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi praktykami firm pożyczkowych, szczególnie w kontekście wysokich prowizji i klauzul abuzywnych. Jest to temat aktualny i ważny dla wielu osób.
“Czy wysoka prowizja w pożyczce to oszustwo? Sąd Okręgowy odpowiada!”
Dane finansowe
WPS: 5075,54 PLN
zwrot pożyczki: 2484,83 PLN
koszty procesu: 1012 PLN
koszty procesu za II instancję: 563 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IX Ca 259/19 (upr.) WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 marca 2019r. Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Mirosław Wieczorkiewicz po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2019r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa G. C. wspólnika P.U. H (...) s.c. w T. , A. Z. wspólnika P.U. H (...) s.c. w T. , A. G. wspólnika P.U. H (...) s.c. w T. przeciwko J. Z. o zapłatę na skutek apelacji powodów od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt X C 2600/18, I. zmienia zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że zasądza od pozwanej na rzecz powodów kwotę 2.484,83,-zł (dwa tysiące czterysta osiemdziesiąt cztery i 83/100) z umownymi odsetkami za opóźnienie w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie wynikających z art. 481 § 2 kc od dnia 22 maja 2018r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo w pozostałym zakresie oraz zasądza od pozwanej na rzecz powodów kwotę 1.012,-zł (jeden tysiąc dwanaście) tytułem kosztów procesu, nadając wyrokowi w części zasądzającej świadczenia rygor natychmiastowej wykonalności; II. oddala apelację w pozostałej części; III. zasądza od pozwanej na rzecz powodów kwotę 563,-zł (pięćset sześćdziesiąt trzy) tytułem kosztów procesu za II instancję. Mirosław Wieczorkiewicz Sygn. akt IX Ca 259/19 (upr.) UZASADNIENIE Powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanej kwoty 5.075,54 złotych wraz z umownymi odsetkami za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 22 maja 2018r. do dnia zapłaty oraz domagali się zasądzenia od pozwanego kosztów procesu, według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powodowie wskazali, że w dniu 29 września 2017r. na podstawie umowy cesji nabyli wierzytelność przysługującą wierzycielowi pierwotnemu (...) spółce z o.o. z tytułu niespłaconej przez pozwaną pożyczki gotówkowej, zaciągniętej w dniu 28 września 2017r. Pozwana nie zajęła stanowiska w sprawie pomimo prawidłowego zawiadomienia o rozprawie. Sąd Rejonowy w Olsztynie wyrokiem zaocznym z dnia 13 listopada 2018r. oddalił powództwo. Sąd I instancji uznał, że powództwo nie było zasadne i nie zasługiwało na uwzględnienie. Zdaniem tego Sądu powód nie wykazał, aby przysługiwało mu roszczenie dochodzone pozwem, ponieważ nie wykazał legitymacji do dochodzenia przedmiotowego roszczenia. W ocenie Sądu I instancji powód nie udowodnił, aby przysługiwało mu roszczenie dochodzone pozwem, gdyż nie wykazał, aby rzeczywiście doszło do przelewu wierzytelności na jego rzecz. W tym zakresie Sąd I instancji wskazał, że powód dołączył umowę przelewu wierzytelności z dnia 29 września 2017r. Z treści tego dokumentu wynika, iż stronami tej umowy byli: spółka (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. – jako cedent oraz A. Z. , A. G. i G. C. prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą (...) , A. G. , (...) s.c. w T. – jako cesjonariusze. W tej umowie wskazano, że cedent przenosi na rzecz cesjonariusza przysługująca mu wierzytelność wobec pozwanej. W tej sytuacji Sąd Rejonowy uznał, że z treści umowy nie wynika przez kogo została ona podpisana, gdyż znajdują się na niej nieczytelne i niepełne, ponadto obejmują jedynie nazwiska i pierwsze litery imion, podpisy osób. Zdaniem Sądu I instancji, w tych okolicznościach sprawy: - nie wiadomo, czy osoby których ograniczone podpisy znajdują się na umowie, były uprawnione do występowania w imieniu stron umowy - nie wiadomo, czy mają one w ogóle jakikolwiek związek ze stronami umowy, - nie sposób przesądzić, czy skuteczna jest umowa przelewu wierzytelności na podstawie przedłożonej umowy. Sąd Rejonowy zauważył, że powód przedstawił co prawda przedstawił umowę pożyczki łączącą (...) spółkę z o.o. a pozwanym, ale przedłożenie tej umowy w żadnej mierze nie świadczy o przejściu dochodzonej w niniejszej sprawie wierzytelności na powodów. Według Sądu I instancji nie sposób zweryfikować autentyczności oraz umocowania osób składających podpis pod przedmiotową umową. Nie dołączono bowiem żadnych pełnomocnictw wskazujących na uprawnienie do działania w imieniu pożyczkodawcy, a jedynie niepoświadczone za zgodność z oryginałem kopie takich pełnomocnictw, podpisane w dodatku nieczytelnymi podpisami, co jest sprzeczne z wymogami określonymi w art. 1128 § 1 i art. 129 § 2 kpc . Sąd I instancji podkreślił, że dołączonych przez stronę powodową do pisma z dnia 8 maja 2018r. załączników nie sposób uznać za odpisy dokumentów, a w konsekwencji za dokumenty prywatne w świetle art. 245 kpc , ponieważ stanowią one wyłącznie kserokopie dokumentów, ale dokumentami nie są. W tym kontekście Sąd Rejonowy podkreślił, że nie można również uznać kserokopii dokumentu za inne środki dowodowe w rozumieniu art. 308 kpc , dlatego przedłożone przez powoda niepoświadczone za zgodność z oryginałem przez uprawnione do tego osoby, pełnomocnictwa, nie mogą stanowić podstawy ustaleń faktycznych w sprawie niniejszej. Sąd Rejonowy również zauważył, że w umowie pożyczki zostało wskazane, iż pożyczkodawca działa za pośrednictwem (...) spółki z o.o. z siedzibą w T. , jednak nie została dołączona żadna umowa pośrednictwa, na podstawie której można by było zrekonstruować strony umowy i rzeczywiste uprawnienie do działania spółki (...) w imieniu pożyczkodawcy spółki z o.o. (...) . W tych warunkach Sąd I instancji uznał, że wobec niewykazania przejścia wierzytelności na powodów od spółki (...) , bez znaczenia pozostają kolejne umowy cesji, dołączone do akt sprawy na k. 28 i 30. W konsekwencji Sąd Rejonowy przyjął, że powód nie wykazał, iż przysługuje mu względem pozwanej dochodzona pozwem wierzytelność, dlatego powództwo zostało oddalone. Apelację od tego wyroku złożył powód, który zaskarżył orzeczenie w całości. Powód zarzucił zaskarżonemu wyrokowi: I. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 339 § 2 kpc poprzez uznanie, iż twierdzenia powodów budzą uzasadnione wątpliwości w zakresie dochodzonego roszczenia pomimo faktu, iż powodowie wykazali zawarcie z pozwaną umowy pożyczki na określonej w jej treści warunkach, przedstawiając tym samym wszystkie możliwe dowody na poparcie żądań, jak również rzetelnie wykazali zasadność żądania, co wobec bezczynności pozwanej, winno skutkować zasądzeniem na rzecz Powodów dochodzonej należności w całości; 2. art. 232 kpc w związku z art. 6 kc poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że umowa przelewu wierzytelności z dnia 29 września 2017 roku jest umową nieważną, podczas gdy powodów wiąże z instytucją pożyczkową, która udzieliła pozwanej umowy pożyczki gotówkowej, tj. spółką (...) sp. z o. o. z siedzibą w T. , Generalna umowa przelewu wierzytelności oraz umowa przelewu wierzytelności, które po stronie w/w spółki zostały zawarte przez pełnomocnika ustanowionego Uchwałą Zgromadzenia Wspólników, jak również powodowie nigdy nie byli wzywani przez Sąd I instancji do wykazania umocowania dla Pani A. S. , która reprezentowała spółkę (...) sp. z o. o. z siedzibą w T. , zawierając w jej imieniu umowę przelewu wierzytelności z dnia 29 września 2017 roku, jak również dla Pani E. F. , która reprezentowała z kolei Powodów; 3. art. 233 § 1 kpc poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, polegającej na zupełnym pominięciu dla oceny zasadności i wysokości prowizji stanowiącej koszt pożyczki faktu, iż jej wysokość odpowiada przepisom powszechnie obowiązującego prawa, a w konsekwencji błędnym przyjęciu, że: a. powodowie nie wykazali faktu zawarcia umowy pożyczki gotówkowej z pozwaną, a następnie skutecznego przelewu wierzytelności z jej tytułu na rzecz Powodów, podczas gdy przedłożyli w tym zakresie wraz z pozwem całość dokumentacji świadczącej w pełni o tym, że strony łączył ważny i prawnie skuteczny stosunek zobowiązaniowy w postaci umowy pożyczki gotówkowej, umowy przelewu wierzytelności z dnia 29 września 2017 roku, umowy przeniesienia prawa majątkowego z dnia 2 października 2017 roku, umowy powierniczego przelewu wierzytelności z dnia 20 marca 2018 roku; b. powodowie nie przedstawili wraz z pozwem dokumentu pełnomocnictwa potwierdzającego umocowanie Pani E. F. do zawarcia umowy przelewu wierzytelności z dnia 29 września 2017 roku, jak również dokumentu pełnomocnictwa potwierdzającego umocowanie Pani A. S. do zawarcia umowy przelewu wierzytelności z dnia 29 września 2017 roku, podczas gdy na gruncie toczącego się postępowania Sąd I instancji nigdy nie wzywał Powodów do przedłożenia tych dokumentów; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 103 § 1 kc poprzez błędnie niezastosowanie tego przepisu, nawet przy błędnym założeniu, że powodowie nie przedstawili wraz z pozwem dokumentów potwierdzających umocowanie pełnomocników przy zawieraniu kolejnych umów przelewu wierzytelności, podczas gdy w istocie poprzez dokonanie każdego kolejnego przelewu, a wreszcie poprzez złożenie niniejszego powództwa doszło do dorozumianego potwierdzenia umowy przez mocodawców, w imieniu których działał falsus procurator . W oparciu o tak sformułowane zarzuty powodowie wnieśli o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kwoty 5.075,54 złotych wraz z umownymi odsetkami za opóźnienie w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie uregulowanych w art. 481 § 2 1 kc , tj. sumy stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, 2. zasądzenie na rzecz powodów od pozwanej kosztów postępowania przed Sądem I oraz II instancji w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego według norm prawem przepisanych, Jednocześnie na podstawie art. 368 § 1 pkt 4 w zw. z art. 382 kpc powodowie wnieśli o dopuszczenie dowodu z: a) pełnomocnictwa spółki (...) spółki z o.o. z dnia 28 kwietnia 2017 roku udzielonego spółce (...) Sp. z o.o. do zawierania w jej imieniu i na jej rzecz umów pożyczek gotówkowych; b) uchwały nr 1 z dnia 27 kwietnia 2017 roku Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki (...) spółki z o. o. z siedzibą w T. w przedmiocie udzielenia pełnomocnictwa Pani A. S. do reprezentowania Spółki w sprawach pomiędzy Spółką, a członkiem Zarządu w przedmiocie zawierania umów przelewu wierzytelności, wraz z pełnomocnictwem z dnia 28 kwietnia 2017 roku udzielonego Pani A. S. ; c) uchwały nr 2 z dnia 5 kwietnia 2017 roku Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki (...) Sp. z o. o. w przedmiocie udzielenia pełnomocnictwa Panu K. B. do reprezentowania Spółki w sprawach pomiędzy Spółką, a członkiem Zarządu, d) generalnej umowa przelewu wierzytelności z dnia 28 kwietnia 2017 roku; e) pełnomocnictwa powodów z dnia 30 marca 2016 roku udzielonego Pani E. F. do zawierania umów przelewu wierzytelności w imieniu powodów, na okoliczność, że: -umowa pożyczki gotówkowej zawarta przez pozwaną, umowy przelewu wierzytelności wynikające z przedmiotowej umowy pożyczki gotówkowej zostały w świetle prawa skutecznie zawarte; -Pani E. F. była prawidłowo umocowana do reprezentowania powodów w przedmiocie zawarcia umowy przelewu wierzytelności z dnia 29 września 2017 roku; -Pani A. S. była prawidłowo umocowana do reprezentowania w przedmiocie zawarcia umowy przelewu wierzytelności z dnia 29 września 2017 roku, -zawarta umowa przelewu wierzytelności z dnia 29 września 2017 roku jest umową ważną w świetle powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest częściowa zasadna. Nie negując prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego i przytoczonych - w niezbędnym zakresie – ustaleń, Sąd Okręgowy uznaje, że z powyższych ustaleń Sąd pierwszej instancji wyprowadził błędny wniosek jakoby powodom nie przysługiwało w warunkach niniejszej sprawy świadczenie wynikające z nabycia wierzytelności, która dotyczy zwrotu przez pozwaną sumy pożyczki wynikającej z umowy zawartej z pierwotnym wierzycielem. Sąd odwoławczy uznając za zasadne żądanie zwrotu pożyczki udzielonej pozwanej w wysokości 3.000,-zł, uwzględnił dokonaną przez pozwaną spłatę rat pożyczki w kwocie 515,17,-zł. Pozostała należność związana z tą pożyczką w kwocie 2.843,-zł nie jest zasadna, w tym przede wszystkim koszty około pożyczkowe w wysokości 2.250,-zł nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ są to koszty zawyżone i nie były indywidualnie uzgodnione z konsumentem. Postanowienia umowy w tym zakresie stanowią klauzule abuzywne, a tym samym nie wiążą strony pozwanej. Żądanie prowizji w kwocie aż 2.250,-zł, w konfrontacji do sumy udzielonej pożyczki 3.000,-zł, stanowi obejście prawa w zakresie możliwości żądania zbyt wysokich odsetek, ponad maksymalne, dlatego postanowienia umowy nakładające na pozwaną obowiązek zapłaty prowizji zostały uznane za zmierzające do obejścia przepisów prawa o odsetkach maksymalnych. Zgodnie z art. 359 kc , jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych ( § 2 ). Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych ( § 21 ). Aktualnie stopa referencyjna NBP wynosi 1,5%, a tym samym maksymalne odsetki ustawowe wynoszą 10% w stosunku rocznym (1,5% + 3,5 x 2). W tym miejscu Sąd Okręgowy pragnie wyjaśnić, że - wbrew nieprecyzyjnym zapisom umowy i twierdzeniom apelacji - tylko kwota 3.000,-zł stanowiła przedmiot pożyczki. Kwota 5.250,-zł - nazwana w umowie „całkowitą kwotą pożyczki” - nie mogła stanowić pożyczki w rozumieniu przepisu art. 720 § 1 kc , ponieważ nigdy nie doszło do skutecznego zobowiązania się przez powoda do przeniesienia własności tej kwoty pieniędzy na stronę pozwaną, jako pożyczkobiorcy. Odmienny zapis w umowie ( § 1 pkt 1 , k. 20), że jest to pożyczka nie odpowiada naturze zobowiązania oraz realnym czynnościom, jakie strony dokonywały. Z tych przyczyn znaczna część należności z sumy 5.250,-zł jest opłatą, do której uiszczenia zobowiązała się pozwana w związku z zawarciem umowy pożyczki. Należy wyraźnie podkreślić, że pożyczką jest tylko kwota 3.000,-zł. Reszta to koszty pożyczki i tylko tak należy je traktować. W ocenie Sądu Okręgowego, zestawienie obok siebie powyższych wartości może wprowadzać w błąd konsumenta, co do rzeczywistej wielkości oferowanej mu kwoty pieniężnej. Niewątpliwie motywem dla tego typu działania, jest chęć osiągnięcia wyższego zysku, aniżeli wynikający z pobrania odsetek, nawet tych maksymalnych. Zgodnie z przepisem art. 385 1 § 1 kpc , postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Rozpatrując przewidziane w treści powyższej regulacji przesłanki uznania zapisów umowy łączącej strony za klauzule niedozwolone, należało dojść do wniosku, że umowa pożyczki z dnia 28 września 2017r. została zawarta przez poprzednika powoda w ramach prowadzonej działalności gospodarczej z pozwanym, jako konsumentem w rozumieniu art. 22 1 kc. Posiadanie przez pozwaną przymiotu konsumenta w niniejszej sprawie, nie było zresztą kwestionowane przez powodową spółkę na żadnym etapie postępowania. Jeśli chodzi o drugą z przesłanek wymienionych w dyspozycji omawianego przepisu, to ustawodawca nie określił, co oznacza zawarte w treści art. 385 1 § 1 zd. 2 kc sformułowanie „główne świadczenia stron”. Pojęcie to należy jednak rozumieć wąsko i odnieść do essentialia negotii umowy, a więc takich jej elementów konstrukcyjnych, bez których uzgodnienia nie doszłoby do zawarcia umowy pożyczki. Innymi słowy chodzi o klauzule regulujące świadczenia typowe dla danego stosunku prawnego, stanowiące te jego elementy, które konstytuują istotę danego porozumienia. Zgodnie z przepisem art. 720 § 1 kc , przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko, co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Nie ulega wątpliwości, że zapisy umowy nakładające na pożyczkobiorcę obowiązek zapłaty ww. opłat, nie zostały z pozwaną indywidualnie uzgodnione. Przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia została przez ustawodawcę bliżej określona w zapisie art. 385 1 § 3 kc , który nakazuje uznać za nieuzgodnione indywidualnie te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W piśmiennictwie przyjmuje się, że nie są postanowieniami indywidualnie uzgodnionymi klauzule sporządzone z wyprzedzeniem, w sytuacji, gdy konsument nie miał wpływu na ich treść, nawet, jeżeli są one zawarte we wzorcu. Przy czym wiedza kontrahenta o istnieniu klauzul nienegocjowanych, czy też możliwość zapoznania się z nimi przed zawarciem umowy i nawet zrozumienie ich treści nie stanowi okoliczności wyłączającej uznanie tych klauzul za narzucone, kryterium istotnym jest tu, bowiem możliwość wpływania, oddziaływania na kształtowanie ich treści. W konsekwencji postanowieniami indywidualnie uzgodnionymi będą tylko takie, które były w sposób rzeczywisty negocjowane lub włączone do umowy wskutek propozycji zgłoszonej przez samego konsumenta (por. A. Rzetecka - Gil, Kodeks cywilny. Komentarz do art. 385 (1). Zobowiązania część ogólna, Lex 2011). Za indywidualnie uzgodnione nie można przy tym uznać takich postanowień umowy, gdzie konsument dokonał wyboru jednej z kilku możliwości przedstawionych przez przedsiębiorcę. Dla oceny umowy stron w kontekście przesłanek przepisów art. 58 § 2 kc i art. 385 1 kc miarodajne jest również porównanie wartości świadczenia, które ze względu na wysokość ustalonej prowizji powód zamierzał uzyskać ze świadczeniem, jakie pozwana uzyskała w wyniku jej zawarcia. W realiach przedmiotowej sprawy wynika bez wątpliwości, że zapisy umowy przewidujące obowiązek zapłaty wynagrodzenia prowizyjnego w wysokości w wysokości prawie 70% udzielonej kwoty pożyczki (3.000,-zł do 2.250,-zł) nie były indywidualnie uzgodnione z pozwanym. Przedmiotowe opłaty zostały określone we wzorcu umowy, przedłożonym stronie pozwanej do podpisu. Żaden punkt umowy łączącej strony nie wyjaśnia, w jaki sposób zostało obliczone wynagrodzenie prowizyjne. Treść umowy wskazuje natomiast, że wysokość wynagrodzenia prowizyjnego została ustalona w sposób automatyczny, nieznajdujący odniesienia do kwoty udzielonej pożyczki. Warto przy tym zauważyć, że - stosownie do art. 385 1 § 4 kc - ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Zatem to na stronie powodowej spoczywał ciężar wykazania, że omawiane postanowienia umowy zostały uzgodnione w sposób indywidualny ze stroną pozwaną. W ocenie Sądu Okręgowego, powód nie sprostał powyższemu obowiązkowi. Kolejnym warunkiem uznania za abuzywne danego postanowienia umownego w rozumieniu art. 385 1 § 1 kc jest kształtowanie przez sporne postanowienie umowne praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, przy czym na skutek tej sprzeczności musi dojść do rażącego naruszenia jego interesów. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż istotą dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek do drugiego człowieka, sprzeczne z dobrymi obyczajami będą, więc takie działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezinformacji, wykorzystania naiwności lub niewiedzy klienta. Z kolei termin „interesy" konsumenta proponuje się rozumieć szeroko, nie tylko, jako interes ekonomiczny (na co wskazuje dodatkowo forma liczby mnogiej), ale również przy uwzględnieniu aspektu zdrowia konsumenta i jego bliskich oraz dyskomfortu konsumenta, spowodowanego takimi czynnikami, jak strata czasu, dezorganizacja życia, niewygoda, nierzetelne traktowanie, przykrości, naruszenie prywatności, doznanie zawodu, itd. Zdaniem Sądu II instancji, nałożenie na pozwaną opłat w łącznej wysokości sięgającej 67,50% kwoty przekazanego kapitału, jest rażącym naruszeniem dobrych obyczajów, rzetelności kupieckiej i uczciwości. W tym zakresie należy podkreślić, że skutkiem uznania klauzuli za abuzywną nie może być jej częściowa bezskuteczność ani „miarkowanie" abuzywności. Brak mocy wiążącej dotyczy w całości klauzuli niedozwolonej, nie jest więc dopuszczalne uznanie, że jest ona skuteczna w zakresie, w jakim nie naruszałaby kryterium określonego w przepisie art. 385 1 § 1 kc. W szczególności wniosek o częściowej bezskuteczności postanowień uznanych za abuzywne nie wypływa z art. 385 1 § 2 kc. Przepis ten przewiduje jedynie, że jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Prawidłowa wykładnia powołanego przepisu prowadzi do wyeliminowania całej klauzuli, a nie ograniczeniu zakresu jej obowiązywania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 lipca 2018r., V ACa 542/17, LEX nr 2531759 ). Trzeba podkreślić, że sąd krajowy jest zobowiązany do zbadania z urzędu, czy dane warunki umowy wchodzące w zakres stosowania dyrektywy 93/13 z dnia 5 kwietnia 1993r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich mają nieuczciwy charakter, a także do tego, aby dokonawszy takiego badania, zniwelować brak równowagi między konsumentem a przedsiębiorcą, o ile sąd ów posiada niezbędne ku temu informacje dotyczące stanu prawnego i faktycznego (zob. podobnie wyroki: z dnia 21 kwietnia 2016r., R. i R. , C‑377/14, EU: C:2016:283, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 21 grudnia 2016r., G. N. i in., C‑154/15, C‑307/15 i C‑308/15, EU: C:2016:980, pkt 58). Ma to istotne znaczenie w kontekście ostatniego wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dniu 13 września 2018r. w sprawie C – 176/17 (...) S.A. w B. przeciwko M. W. . W związku z tym te postanowienie umowy w zakresie bardzo wysokiej prowizji nie są dla strony pozwanej wiążące, a strony związane są umową w pozostałym zakresie ( art. 385 1 § 1 i § 2 kc ). Sąd Okręgowy pragnie wyjaśnić, że w przypadku cesji wierzytelności, warunkiem otrzymania należności przez nabywcę długu jest udowodnienie, że takie prawo przysługiwało pierwotnemu wierzycielowi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2006r., V CSK 187/06 , Legalis numer 75688 ). W tych warunkach wszelkie skutki zawarcia umowy z klauzulami abuzywnymi obciąża również obecnego wierzyciela. Sąd odwoławczy nie zasądził odsetek za cały czas trwania umowy, ponieważ zmieniły się składniki, od których było naliczane to świadczenie uboczne, a Sąd II instancji nie miał danych do weryfikacji sposobu wyliczenia tego świadczenia. Wbrew twierdzeniom apelacji - sama bierność strony pozwanej, nie zwalnia powoda z dowodzenia. Sąd jest zobligowany do uznania twierdzeń powoda przy bezczynności pozwanego jedynie w przypadku braku wątpliwości, co do zasadności pozwu. W art. 339 § 2 kpc nie chodzi o prawne domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda. W omawianym przypadku sąd ocenia, czy okoliczności podane w pozwie nie budzą uzasadnionych wątpliwości albo nie zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Przyjęcie za prawdziwe twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie okoliczności faktycznych i nie zwalnia sądu orzekającego od obowiązku rozważenia, czy oświadczenia te uzasadniają należycie i w całości żądania pozwu i czy uwzględnienie tych żądań nie narusza obowiązujących przepisów. Wprowadzone przez przepis art. 339 § 2 kpc swoiste domniemanie zgodności twierdzeń powoda z rzeczywistym stanem rzeczy nie zwalnia powoda od przytoczenia faktów, które są niezbędne do dokonania subsumcji materialnoprawnej, stanowiącej faktyczną i materialnoprawną podstawę wyroku. Sąd obowiązany jest bowiem, nawet przy uznaniu twierdzeń powoda za prawdziwe, dokonać prawidłowej oceny zasadności żądania pozwu opartego na tych twierdzeniach, z punktu widzenia prawa materialnego. Stanowisko takie nie budzi wątpliwości w nauce prawa, znalazło także wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 15 września 1967r., III CRN 175/97, OSNCP 1968, nr 8-9, poz. 142 ; z dnia 31 marca 1999r., I CKU 176/97, Prok.i Pr.-wkł. 1999/9/30 ). Zatem brak dowodów dla przytoczenia faktów, uniemożliwiał ich weryfikację pod kątem słuszności z przepisami prawa materialnego. Inaczej mówiąc, nie było możliwe zastosowanie art. 339 § 2 kpc , jeżeli nie przedstawiono żadnych dowodów, które nie budziłyby wątpliwości Sądu. Pozwana otrzymała od powodów kwotę 3.000,-zł, dlatego Sąd II instancji przyjął, że pozwana jest obowiązana do zwrotu powyższej kwoty, po potrąceniu spłaconej części pożyczki, czyli kwotę 2.484,83,-zł z umownymi odsetkami za opóźnienie w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie wynikających z ar. 481 § 2 kc. Zmiana rozstrzygnięcia co do roszczenia głównego i wygranie sprawy w części wymagała zmiany orzeczenia o kosztach procesu za I i II instancję na podstawie art. 100 kpc , mając na względzie, że powodowie wygrali w 49% sprawę w obu instancjach. Mirosław Wieczorkiewicz
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI