IX Ca 165/14

Sygn. akt IX Ca 165/14 POSTANOWIENIE Dnia 10 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Dorota Ciejek (spr.) Sędziowie: SO Jolanta Strumiłło SO Bożena Charukiewicz Protokolant: sekr. sądowy Ewelina Gryń po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2014 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z wniosku S. Ł. z udziałem H. P. o stwierdzenie nabycia spadku po J. Ł. , W. Ł. i K. Ł. na skutek apelacji uczestniczki od postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt I Ns 478/13 p o s t a n a w i a : I. zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie III i stwierdzić, że spadek po K. Ł. synu J. i W. , zmarłym dnia 11 września 2012 roku w W. , ostatnio stale zamieszkałym w W. , na podstawie ustawy nabyli siostra H. P. i brat S. Ł. po ½ części każde z nich, II. oddalić apelację w pozostałym zakresie, III. przyznać adwokatowi M. J. kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) powiększoną o podatek VAT tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu uczestniczce H. P. . Sygn. akt IX Ca 165/14 UZASADNIENIE Wnioskodawca S. Ł. wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po swoim ojcu J. Ł. , matce W. Ł. i bracie K. Ł. . Uczestniczka postępowania H. P. przychyliła się do wniosku. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2013 r. Sąd Rejonowy w Szczytnie stwierdził, że: - spadek po J. Ł. , synu S. i F. , zmarłym dnia 21 października 1986 r. w W. , ostatnio stale zamieszkałym w W. , na podstawie ustawy nabyli: żona W. Ł. z. d. Z. oraz dzieci: S. Ł. i K. Ł. – po 1/3 części każdy z nich. Ponadto stwierdził, że spadek po W. Ł. z d. Z. , córce P. i M. , zmarłej dnia 19 maja 2003 r. w S. , ostatnio stale zamieszkałej w W. , na podstawie ustawy nabyły dzieci: H. P. z d. K. (córka B. ), S. Ł. i K. Ł. (synowie J. ) – po 1/3 części każdy z nich; - spadek po K. Ł. , synu J. i W. , zmarłym dnia 11 września 2012 r. w W. , ostatnio stale zamieszkałym w W. , na podstawie ustawy nabył w całości brat S. Ł. (syn J. i W. ). Według ustalonego przez Sąd Rejonowy stanu faktycznego J. Ł. zmarł dnia 21 października 1986 r. w W. , gdzie ostatnio na stałe mieszkał przed śmiercią. W chwili śmierci był żonaty z W. Ł. , posiadał dwóch synów: S. Ł. i K. Ł. . Innych dzieci nie miał, nie sporządził testamentu. Nie był właścicielem gospodarstwa rolnego. W. Ł. z d. Z. zmarła dnia 19 maja 2003 r. w S. , gdzie ostatnio na stałe przed śmiercią mieszkała. W chwili śmierci była wdową, miała troje dzieci: H. P. z d. K. , S. Ł. i K. Ł. . Innych dzieci nie miała, nie sporządziła testamentu. K. Ł. zmarł w dniu 11 września 2012 r. w W. , gdzie na stałe mieszkał przed śmiercią. W chwili śmierci był kawalerem, nie miał dzieci. Jego rodzice W. Ł. i J. Ł. zmarli przed nim, pozostawiając syna pochodzącego ze związku małżeńskiego S. Ł. . Nadto W. Ł. miała córkę pochodzącą sprzed jej małżeństwa z J. H. P. . W ocenie Sądu Rejonowego wszyscy spadkobiercy należeli do kręgu spadkobierców ustawowych, gdyż żaden ze spadkodawców nie sporządził testamentu. Stosownie do art. 931 § 1 k.c. udziały spadkobierców po J. Ł. i W. Ł. są równe. Spadek po K. Ł. powinni natomiast odziedziczyć jego brat S. Ł. i przyrodnia siostra H. P. w stosunku ¾ do ¼, czego jednak błędnie nie orzeczono w postanowieniu. Uczestniczka postępowania H. P. zaskarżyła powyższe postanowienie nieformalną apelacją, określoną jako sprzeciw, w której domagała się ponownego stwierdzenia nabycia spadku. W uzasadnieniu wskazała, iż Sąd Rejonowy orzekł jedynie o spadku po ojcu, nie orzekając stwierdzenia nabycia spadku po matce uczestniczki W. Ł. . Ustanowiony dla skarżącej w postępowaniu międzyinstancyjnym profesjonalny pełnomocnik z urzędu poprał apelację uczestniczki i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest w części zasadna. W niniejszej sprawie spadek po K. Ł. dziedziczy nie tylko S. Ł. , ale również uczestniczka postępowania H. P. , przyrodnia siostra S. Ł. . Każdy z nich dziedziczy ten spadek w częściach równych. Zgodnie z art. 932 § 3 k.c. w braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych. Stosownie natomiast do art. 932 § 4 k.c. jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2011 r., (III CZP 49/11 OSNC 2012/3/35), którą Sąd Okręgowy podziela, wyrażono stanowisko, zgodnie z którym jeżeli jeden z rodziców spadkodawcy nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, dziedziczy na podstawie art. 932 § 4 k.c. , w częściach równych rodzeństwo rodzone i przyrodnie spadkodawcy. Oznacza to, że rodzeństwo spadkodawcy ma własny tytuł do dziedziczenia udziału spadkowego, który został zwolniony przez zmarłego rodzica spadkodawcy i nie przejmuje tego udziału jako zstępny rodzica. Z powyższego względu zaskarżone postanowienie podlegało zmianie przez stwierdzenie, że spadek po K. Ł. nabyli siostra H. P. i brat S. Ł. po ½ części każde z nich. W pozostałym zakresie natomiast apelacja podlegała oddaleniu. Nie jest zasadny zarzut podniesiony w apelacji przez skarżącą, iż Sąd Rejonowy w swoim orzeczeniu nie uwzględnił stwierdzenia nabycia spadku po W. Ł. . Wniosek S. Ł. dotyczył stwierdzenia nabycia spadku po trzech osobach: J. Ł. , W. Ł. i K. Ł. . Spadkodawczyni W. Ł. w chwili śmierci była wdową, w związku z czym stosownie do art. 931 § 1 k.c. spadek po niej nabyły jej dzieci: H. P. , S. Ł. i K. Ł. . Rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w tym zakresie oraz co do stwierdzenia nabycia spadku po J. Ł. były zatem prawidłowe. Z powyższych względów na podstawie art. 386 § 1 i art. 385 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji postanowienia. O kosztach pomocy prawnej udzielonej uczestniczce postępowania H. P. przez adwokata z urzędu orzeczono na podstawie § 9 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 3 i § 13 ust. 1 pkt 1 w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz.461). Postanowieniem z 1.09.14 – sprostowano uzasadnienie