IX CA 1145/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń P. B. przeciwko R. Bank (...) z siedzibą w W. o zapłatę i ustalenie nieistnienia stosunku prawnego umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF. Powód domagał się zwrotu nienależnych świadczeń z uwagi na nieważność umowy lub abuzywność klauzul indeksacyjnych. Sąd Rejonowy w Olsztynie uwzględnił powództwo, zasądzając kwoty i ustalając nieistnienie stosunku prawnego. Sąd Rejonowy uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne, co skutkowało nieważnością umowy. Pozwany bank wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd Okręgowy w Olsztynie, rozpoznając apelację, w pełni podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego co do meritum sprawy. Stwierdził, że klauzule indeksacyjne do CHF stanowią niedozwolone postanowienia umowne, a ich eliminacja prowadzi do nieważności całej umowy, co skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnych świadczeń. Sąd Okręgowy zmienił jednak zaskarżony wyrok w punkcie dotyczącym kosztów procesu, obniżając zasądzoną kwotę z 8.017 zł do 7.174 zł. W pozostałej części apelacja została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w kredytach CHF i skutków ich eliminacji dla ważności umowy, a także kwestii przedawnienia roszczeń z tym związanych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i postanowień umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów frankowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, oparte na tabelach kursowych banku, stanowią niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są niedozwolone, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, nie są jednoznaczne i transparentne, a bank przyznał sobie prawo do jednostronnego określania kursu waluty.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne były abuzywne z uwagi na brak przejrzystości mechanizmu ustalania kursów walut, jednostronne przyznanie bankowi prawa do ich ustalania, brak indywidualnego uzgodnienia oraz niewystarczające poinformowanie konsumenta o ryzyku kursowym. Brak przejrzystości i możliwość dowolnego kształtowania kursów przez bank naruszały równowagę kontraktową i dobre obyczaje.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych dla ważności całej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Eliminacja abuzywnych klauzul indeksacyjnych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu, ponieważ zmienia ona jej istotę i charakter, a nie jest możliwe zastąpienie ich innymi przepisami prawa krajowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyeliminowanie mechanizmu indeksacji i ryzyka kursowego przekształca umowę w inny rodzaj kredytu, którego strony nie zamierzały zawrzeć. Brak jest przepisów dyspozytywnych, które mogłyby zastąpić abuzywne klauzule, a próba zastąpienia ich np. kursem średnim NBP byłaby niedopuszczalną ingerencją sądu w treść umowy.
Czy roszczenie o zwrot nienależnych świadczeń z nieważnej umowy kredytu uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie uległo przedawnieniu, ponieważ termin przedawnienia został przerwany przez zawezwanie do próby ugodowej, a roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy i podlega 10-letniemu terminowi przedawnienia (w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania roszczenia).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy, a jego wymagalność następuje po wezwaniu do zapłaty. Termin przedawnienia został przerwany przez zawezwanie do próby ugodowej. Zastosowano 10-letni termin przedawnienia, korzystniejszy dla konsumenta.
Czy bankowi przysługuje zarzut zatrzymania w przypadku zwrotu nienależnych świadczeń z nieważnej umowy kredytu?
Odpowiedź sądu
Zarzut zatrzymania nie został uwzględniony z uwagi na jego spóźnienie oraz wątpliwości co do możliwości jego zastosowania w przypadku dwóch roszczeń pieniężnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał zarzut zatrzymania za spóźniony. Ponadto, istniały wątpliwości co do możliwości jego zastosowania w sytuacji, gdy roszczenia pieniężne mogą być potrącone na podstawie art. 498 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. B. | osoba_fizyczna | powód |
| R. Bank (...) | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do żądania zwrotu nienależnych świadczeń.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa do żądania zwrotu nienależnych świadczeń (bezpodstawne wzbogacenie).
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Definicja i skutki niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych).
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za koszty procesu.
Prawo bankowe art. 69
Ustawa Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu, w tym kredytu indeksowanego lub denominowanego.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów i jej granice.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Terminy przedawnienia roszczeń.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia bezterminowego.
k.c. art. 411
Kodeks cywilny
Okoliczności wyłączające zwrot nienależnego świadczenia.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów prawa w drodze analogii.
k.c. art. 358 § 2
Kodeks cywilny
Możliwość przeliczenia świadczenia w walucie obcej na walutę polską.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych z uwagi na brak przejrzystości, jednostronne ustalanie kursów przez bank i niewystarczające poinformowanie konsumenta. • Nieważność umowy kredytu w całości po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych. • Brak przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnych świadczeń.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu nie zawiera klauzul abuzywnych. • Kredyt jest ważny, a ewentualne braki powinny być uzupełnione kursem średnim NBP lub stawką WIBOR. • Roszczenie uległo przedawnieniu. • Bankowi przysługuje zarzut zatrzymania. • Powód nie posiadał interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy.
Godne uwagi sformułowania
klauzule indeksacyjne do waluty CHF stanowią niedozwolone postanowienia umowne • eliminacja niedozwolonych postanowień umownych wywołuje tego rodzaju skutek, że umowa kredytu jest w całości nieważna • brak przejrzystości mechanizmu ustalania kursów walut • jednostronne przyznanie bankowi prawa do ustalania kursu waluty • niewystarczające poinformowanie konsumenta o ryzyku kursowym • roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy
Skład orzekający
Jacek Barczewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w kredytach CHF i skutków ich eliminacji dla ważności umowy, a także kwestii przedawnienia roszczeń z tym związanych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i postanowień umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów frankowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych, który nadal budzi duże zainteresowanie konsumentów i prawników. Orzeczenie potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w zakresie abuzywności klauzul i nieważności umów.
“Kredyt frankowy nieważny? Sąd Okręgowy potwierdza: bank musi oddać pieniądze!”
Dane finansowe
WPS: 25 400,68 PLN
zwrot nienależnych świadczeń: 25 400,68 PLN
zwrot nienależnych świadczeń: 675,32 PLN
zwrot kosztów procesu: 7174 PLN
zwrot kosztów procesu za instancję odwoławczą: 2717 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.