IX Ca 1079/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w D. wniósł o uznanie za bezskuteczne wobec niego dwóch umów darowizny nieruchomości zawartych przez jego dłużników E. K. (1) i J. K. (1) z pozwanym G. K. w celu ochrony swojej wierzytelności w wysokości 72.704,25 zł wraz z odsetkami i kosztami, wynikającej z prawomocnego nakazu zapłaty. Sąd Rejonowy w Olsztynie wyrokiem zaocznym oddalił powództwo, uznając, że powód nie wykazał kluczowych przesłanek skargi pauliańskiej, takich jak pokrzywdzenie wierzyciela i świadomość dłużników o pokrzywdzeniu. Sąd Rejonowy argumentował, że z przedłożonych dokumentów nie wynikało, aby dłużnicy stali się niewypłacalni wskutek darowizn, a postępowanie egzekucyjne było w toku i wierzytelność była spłacana. Powód złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących skargi pauliańskiej oraz przepisów postępowania cywilnego. Sąd Okręgowy w Olsztynie, rozpoznając apelację, zmienił zaskarżony wyrok i uwzględnił powództwo w całości. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, ale nie zgodził się z jego oceną prawną. Sąd Okręgowy podkreślił, że darowizna jest czynnością nieodpłatną, co na mocy art. 528 k.c. zwalnia wierzyciela z obowiązku udowodnienia złej wiary osoby trzeciej. Ponadto, sąd odwoławczy uznał, że dłużnicy powoda są niewypłacalni, co potwierdzała praktycznie bezskuteczna egzekucja komornicza, mimo że postępowanie było w toku i częściowo spłacane. Sąd Okręgowy wskazał, że egzekucja z jedynego znanego składnika majątkowego dłużniczki (świadczenie emerytalno-rentowe) trwałaby ponad 11 lat, co przy narastających odsetkach oznacza istotne utrudnienie w zaspokojeniu wierzyciela. Sąd Okręgowy zmienił wyrok sądu rejonowego, uznając umowy darowizny za bezskuteczne wobec powoda i zasądzając od pozwanego na rzecz powoda koszty procesu za obie instancje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących skargi pauliańskiej, w szczególności w kontekście umów darowizny, niewypłacalności dłużnika oraz oceny stanu pokrzywdzenia wierzyciela w czasie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego interpretacja przepisów ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowy darowizny nieruchomości zawarte przez dłużników z osobą trzecią mogą zostać uznane za bezskuteczne wobec wierzyciela na podstawie art. 527 k.c. w celu ochrony jego wierzytelności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowy darowizny mogą zostać uznane za bezskuteczne wobec wierzyciela, jeśli spełnione są przesłanki skargi pauliańskiej, w tym pokrzywdzenie wierzyciela i niewypłacalność dłużnika.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że darowizny są czynnościami nieodpłatnymi, co na mocy art. 528 k.c. zwalnia wierzyciela z obowiązku udowodnienia złej wiary osoby trzeciej. Ponadto, sąd stwierdził niewypłacalność dłużników, co uzasadniało uwzględnienie skargi pauliańskiej, mimo że postępowanie egzekucyjne było w toku i częściowo spłacane.
Jakie są przesłanki zastosowania skargi pauliańskiej (art. 527 k.c.) w przypadku umów darowizny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przesłankami są: istnienie wierzytelności, dokonanie czynności przez dłużnika z osobą trzecią, pokrzywdzenie wierzyciela, uzyskanie korzyści przez osobę trzecią, świadomość dłużnika o pokrzywdzeniu oraz zła wiara osoby trzeciej (chyba że czynność była nieodpłatna).
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy szczegółowo omówił przesłanki skargi pauliańskiej, podkreślając, że w przypadku darowizny (czynności nieodpłatnej) wierzyciel jest zwolniony z obowiązku dowodzenia złej wiary osoby trzeciej (art. 528 k.c.). Kluczowe jest wykazanie pokrzywdzenia wierzyciela i niewypłacalności dłużnika.
Czy niewypłacalność dłużnika musi istnieć w momencie dokonywania czynności prawnej, czy wystarczy, że istnieje w momencie orzekania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Niewypłacalność dłużnika i stan pokrzywdzenia wierzyciela należy oceniać według chwili rozstrzygnięcia postępowania ze skargi pauliańskiej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, stwierdził, że celem skargi pauliańskiej jest umożliwienie efektywnej egzekucji, dlatego istotne jest, czy dłużnik jest niewypłacalny w momencie orzekania, a niekoniecznie w momencie dokonania czynności prawnej.
Czy domniemanie pokrzywdzenia wierzyciela z art. 529 k.c. ma zastosowanie, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, domniemanie pokrzywdzenia wierzyciela ma zastosowanie również wtedy, gdy dłużnicy stali się niewypłacalni wskutek dokonania darowizny.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy błędnie zinterpretował art. 529 k.c., ograniczając zastosowanie domniemania tylko do sytuacji, gdy dłużnicy byli już niewypłacalni w momencie darowizny. Sąd odwoławczy podkreślił, że domniemanie to działa również, gdy niewypłacalność powstała w wyniku darowizny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółka Akcyjna | spółka | powód |
| G. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| E. K. (1) | osoba_fizyczna | dłużnik |
| J. K. (1) | osoba_fizyczna | dłużnik |
| K. K. (1) | osoba_fizyczna | dłużnik |
| K. K. (2) | osoba_fizyczna | dłużnik |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 527 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawowa podstawa prawna skargi pauliańskiej; wymaga istnienia wierzytelności, czynności dłużnika z pokrzywdzeniem wierzyciela, uzyskania korzyści przez osobę trzecią, świadomości dłużnika o pokrzywdzeniu i złej wiary osoby trzeciej.
k.c. art. 527 § § 2
Kodeks cywilny
Definiuje pokrzywdzenie wierzyciela jako sytuację, gdy wskutek czynności dłużnik stał się niewypłacalny lub niewypłacalny w wyższym stopniu.
k.c. art. 528
Kodeks cywilny
Stanowi, że jeśli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie (np. w drodze darowizny), wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, nawet jeśli osoba trzecia nie wiedziała o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia.
Pomocnicze
k.c. art. 527 § § 3
Kodeks cywilny
Ułatwia dowodzenie świadomości pokrzywdzenia przez osobę trzecią, jeśli jest ona w bliskim stosunku z dłużnikiem.
k.c. art. 529
Kodeks cywilny
Określa domniemania dotyczące świadomości dłużnika o pokrzywdzeniu wierzycieli, w tym gdy stał się niewypłacalny wskutek dokonanej czynności.
k.c. art. 530
Kodeks cywilny
Rozszerza zastosowanie przepisów o skardze pauliańskiej na wierzytelności przyszłe.
k.p.c. art. 339 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje skutki wydania wyroku zaocznego, przyjmując za prawdziwe twierdzenia powoda, chyba że budzą wątpliwości lub służą obejściu prawa.
k.p.c. art. 340 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wydania wyroku zaocznego w przypadku braku odpowiedzi pozwanego na pozew.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zmianę zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów procesu.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zwrotu kosztów w przypadku częściowego uwzględnienia lub oddalenia powództwa.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje wzajemne zniesienie lub zasądzenie kosztów w zależności od wyniku sprawy.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania apelacyjnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 2 § pkt 6
Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych w sprawach o charakterze cywilnym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 10 § ust. 1 pkt 1
Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu odwoławczym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Darowizna jest czynnością nieodpłatną, co na mocy art. 528 k.c. zwalnia wierzyciela z obowiązku udowodnienia złej wiary osoby trzeciej. • Dłużnicy powoda są niewypłacalni, co potwierdza bezskuteczność egzekucji komorniczej i długi czas potrzebny na zaspokojenie. • Niewypłacalność dłużnika i pokrzywdzenie wierzyciela ocenia się według chwili orzekania, a nie momentu dokonania czynności.
Odrzucone argumenty
Powód nie wykazał przesłanek skargi pauliańskiej, w tym pokrzywdzenia wierzyciela i niewypłacalności dłużników (argumentacja sądu I instancji). • Czynności darowizny zostały dokonane w 2020 i 2022 roku, a nakaz zapłaty wydano w 2024 roku, co mogło oznaczać, że dłużnicy nie działali ze świadomością pokrzywdzenia (argumentacja sądu I instancji).
Godne uwagi sformułowania
darowizna jest czynnością nieodpłatną, co wyłącza przesłankę złej wiary osoby trzeciej • niewypłacalność dłużnika to aktualny brak możliwości wywiązania się z ciążących na nim zobowiązań • pokrzywdzenie wierzyciela to skutki, jakie wywołuje stan niewypłacalności dłużnika w prawnie chronionej sferze wierzyciela • egzekucja z jedynego znanego składnika majątkowego dłużniczki będzie trwała ponad 11 lat
Skład orzekający
Jacek Barczewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skargi pauliańskiej, w szczególności w kontekście umów darowizny, niewypłacalności dłużnika oraz oceny stanu pokrzywdzenia wierzyciela w czasie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego interpretacja przepisów ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak wierzyciel może skutecznie odzyskać swoje należności, nawet jeśli dłużnik próbował ukryć majątek poprzez darowizny. Podkreśla znaczenie skargi pauliańskiej i jej praktyczne zastosowanie.
“Darowizna nie chroni przed długami: Sąd Okręgowy przywrócił sprawiedliwość wierzycielowi.”
Dane finansowe
WPS: 72 704,25 PLN
wierzytelność główna: 72 704,25 PLN
koszty procesu: 146,35 PLN
koszty postępowania klauzulowego: 120 PLN
zwrot kosztów procesu (I instancja): 6417 PLN
zwrot kosztów procesu (II instancja): 3700 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.