IX CA 1074/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka B. K. domagała się od pozwanego ubezpieczyciela zasądzenia kwoty 30 000 zł tytułem zadośćuczynienia i 775,65 zł tytułem odszkodowania, wraz z odsetkami, za obrażenia doznane w wypadku drogowym z dnia 3 maja 2014 roku. W wypadku tym pojazd marki D. (...), którym kierował mąż powódki S. K. i który stanowił ich współwłasność, zderzył się z sarną. Powódka, jako pasażerka, doznała urazów kręgosłupa i rozstroju zdrowia. Pozwany ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania, argumentując, że wypadek nastąpił bez winy kierującego, a odpowiedzialność ubezpieczyciela opiera się na zasadzie winy. Sąd Rejonowy w Mrągowie oddalił powództwo, podzielając argumentację pozwanego i wskazując na uchwałę Sądu Najwyższego III CZP 115/07, zgodnie z którą odpowiedzialność ubezpieczyciela za szkodę wyrządzoną współpasażerowi będącemu współwłaścicielem pojazdu jest uzależniona od winy kierującego. Powódka wniosła apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie zasady winy zamiast ryzyka. Sąd Okręgowy w Olsztynie, rozpoznając apelację, w pełni podzielił ustalenia faktyczne i prawne Sądu Rejonowego, w szczególności brak winy kierującego pojazdem. Sąd Okręgowy podkreślił, że przepisy prawa unijnego i krajowego nie nakazują bezwzględnej odpowiedzialności ubezpieczyciela na zasadzie ryzyka w przypadku szkód wyrządzonych przez kierującego współposiadaczowi pojazdu. Wskazał, że odpowiedzialność ubezpieczyciela ma charakter akcesoryjny i jest uzależniona od odpowiedzialności kierującego, która w tym przypadku powinna być oceniana na zasadzie winy (art. 415 k.c.). Ponieważ powódka nie wykazała winy męża, powództwo zostało oddalone w zakresie merytorycznym. Jednakże Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w punkcie dotyczącym kosztów procesu, nie obciążając powódki kosztami na rzecz pozwanej, kierując się zasadą słuszności (art. 102 k.p.c.) ze względu na trudną sytuację majątkową powódki oraz precedensowy charakter sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad odpowiedzialności ubezpieczyciela w przypadku szkód wyrządzonych przez kierującego współposiadaczowi pojazdu, a także stosowanie art. 102 k.p.c. w kontekście kosztów procesu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności pojazdu i braku winy kierującego. Interpretacja przepisów unijnych w zakresie odpowiedzialności ubezpieczyciela może być przedmiotem dalszych dyskusji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie wyrządzoną przez kierującego współposiadacza pojazdu innemu współposiadaczowi, gdy kierujący nie ponosi winy za zdarzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności, jeśli kierujący pojazdem nie ponosi winy za zdarzenie, a poszkodowany jest współposiadaczem pojazdu.
Uzasadnienie
Odpowiedzialność ubezpieczyciela ma charakter akcesoryjny i jest uzależniona od odpowiedzialności kierującego. W przypadku szkody wyrządzonej współposiadaczowi przez innego współposiadacza kierującego pojazdem, odpowiedzialność kierującego opiera się na zasadzie winy (art. 415 k.c.), a nie na zasadzie ryzyka (art. 436 § 1 k.c.). Brak winy kierującego wyklucza odpowiedzialność ubezpieczyciela.
Czy w przypadku szkody wyrządzonej przez kierującego współposiadacza pojazdu innemu współposiadaczowi, odpowiedzialność kierującego opiera się na zasadzie winy czy ryzyka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność kierującego opiera się na zasadzie winy (art. 415 k.c.).
Uzasadnienie
Przepisy prawa krajowego i unijnego nie nakazują stosowania zasady ryzyka w sytuacji, gdy szkoda została wyrządzona przez kierującego współposiadaczowi pojazdu. Odpowiedzialność posiadacza pojazdu wobec innych współposiadaczy jest ograniczona do zasady winy.
Czy w okolicznościach sprawy, ze względu na trudną sytuację majątkową powódki i precedensowy charakter sprawy, należy odstąpić od obciążania jej kosztami procesu?
Odpowiedź sądu
Tak, należy odstąpić od obciążania powódki kosztami procesu.
Uzasadnienie
Zastosowanie art. 102 k.p.c. jest uzasadnione w przypadkach szczególnie uzasadnionych, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności, w tym sytuację majątkową strony oraz zawiłość lub precedensowy charakter sprawy. W niniejszej sprawie trudna sytuacja majątkowa powódki i niejednolite rozstrzyganie podobnych kwestii w orzecznictwie przemawiały za odstąpieniem od zasady obciążania przegrywającego kosztami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Towarzystwo (...) w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność kierującego pojazdem (także współposiadacza) wobec innego współposiadacza za szkodę na osobie wyrządzoną ruchem pojazdu opiera się na zasadzie winy.
Pomocnicze
k.c. art. 436 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność samoistnego posiadacza mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody ponosi również sam posiadacz. W przypadku zderzenia się mechanicznych środków komunikacji, posiadacze mogą wzajemnie żądać naprawienia poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych (zasada winy).
k.c. art. 822 § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony.
u.u.o. art. 35
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu.
u.u.o. art. 38 § 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Zakład ubezpieczeń nie odpowiada za szkody polegające na uszkodzeniu, zniszczeniu lub utracie mienia, wyrządzone przez kierującego posiadaczowi pojazdu mechanicznego; dotyczy to również sytuacji, w której posiadacz pojazdu mechanicznego, którym szkoda została wyrządzona, jest posiadaczem lub współposiadaczem pojazdu mechanicznego, w którym szkoda została wyrządzona.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 102 k.p.c. ze względu na trudną sytuację majątkową powódki i precedensowy charakter sprawy. • Brak winy kierującego pojazdem jako przesłanka wyłączająca odpowiedzialność ubezpieczyciela wobec współposiadacza pojazdu.
Odrzucone argumenty
Odpowiedzialność ubezpieczyciela na zasadzie ryzyka za szkodę wyrządzoną współpasażerowi będącemu współwłaścicielem pojazdu. • Zarzuty naruszenia art. 415, 436, 444, 445, 481 k.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c. w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia.
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialność ubezpieczyciela ma charakter akcesoryjny. • W przypadku szkody wyrządzonej współposiadaczowi przez innego współposiadacza kierującego pojazdem, odpowiedzialność kierującego opiera się na zasadzie winy (art. 415 k.c.), a nie na zasadzie ryzyka (art. 436 § 1 k.c.). • Zastosowanie art. 102 k.p.c. powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów postępowania.
Skład orzekający
Jacek Barczewski
przewodniczący-sprawozdawca
Mirosław Wieczorkiewicz
sędzia
Agnieszka Żegarska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad odpowiedzialności ubezpieczyciela w przypadku szkód wyrządzonych przez kierującego współposiadaczowi pojazdu, a także stosowanie art. 102 k.p.c. w kontekście kosztów procesu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności pojazdu i braku winy kierującego. Interpretacja przepisów unijnych w zakresie odpowiedzialności ubezpieczyciela może być przedmiotem dalszych dyskusji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważną kwestię odpowiedzialności ubezpieczyciela w specyficznej sytuacji rodzinnej (współwłasność pojazdu przez małżonków) i braku winy kierującego, co ma znaczenie praktyczne dla wielu kierowców i ich pasażerów. Dodatkowo, rozstrzygnięcie o kosztach procesu na podstawie art. 102 k.p.c. pokazuje elastyczność prawa w uwzględnianiu indywidualnych okoliczności.
“Czy ubezpieczyciel zapłaci za wypadek, jeśli winy nie było? Sąd Okręgowy wyjaśnia zasady odpowiedzialności.”
Dane finansowe
WPS: 30 000 PLN
odszkodowanie: 775,65 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.