IX Ca 1064/17

Sygn. akt IX Ca 1064/17 POSTANOWIENIE Dnia 6 marca 2018 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Agnieszka Żegarska (spr.) Sędziowie: SO Mirosław Wieczorkiewicz SO Jacek Barczewski Protokolant: st. sekr. sądowy Marta Borowska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z wniosku D. W. (1) z udziałem B. L. i T. G. o dział spadku na skutek apelacji wnioskodawczyni i uczestniczki postępowania B. L. od postanowienia Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I Ns 675/13, p o s t a n a w i a: I. zmienić zaskarżone postanowienie w punktach I podpunkt 21, II podpunkt 21, III, IV, VIII, IX w ten sposób, że: - w punkcie I podpunkt 21 i w punkcie II podpunkt 21 w miejsce dwóch foteli nie przedstawiających żadnej wartości wpisuje 6 sztuk lamp o wartości łącznej 60 zł (sześćdziesiąt złotych), - w punkcie III: ustalić, że wnioskodawczyni D. W. (1) otrzymała od spadkodawcy R. T. darowiznę podlegającą zaliczeniu na schedę spadkową w kwocie 18.630,40 zł (osiemnaście tysięcy sześćset trzydzieści złotych czterdzieści groszy), - w punkcie IV: ustalić, że wnioskodawczyni D. W. (1) otrzymała od spadkodawczyni D. T. darowiznę podlegającą zaliczeniu na schedę spadkową w kwocie 33.630,40 zł (trzydzieści trzy tysiące sześćset trzydzieści złotych czterdzieści groszy), - w punkcie VIII: zasądzić od wnioskodawczyni D. W. (1) na rzecz uczestniczki B. L. kwotę 145 347,90 zł (sto czterdzieści pięć tysięcy trzysta czterdzieści siedem złotych dziewięćdziesiąt groszy) tytułem dopłaty, płatną do dnia 6 września 2018 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności, - w punkcie IX: zasądzić od uczestniczki postępowania B. L. na rzecz wnioskodawczyni D. W. (1) kwotę 4.709,05 zł (cztery tysiące siedemset dziewięć złotych pięć groszy) tytułem zwrotu nakładów na majątek spadkowy, płatną do dnia 6 września 2018 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności, II. oddalić apelację wnioskodawczyni oraz apelację uczestniczki postępowania w pozostałym zakresie, III. koszty postępowania za instancję odwoławczą wnioskodawczyni oraz uczestnicy postępowania ponoszą każdy w zakresie związanym ze swoim udziałem w sprawie. Mirosław Wieczorkiewicz Agnieszka Żegarska Jacek Barczewski Sygn. akt IX Ca 1064/17 UZASADNIENIE Wnioskodawczyni D. W. (1) domagała się o dokonania działu spadku po R. T. i D. T. w ten sposób, aby wchodzące w skład spadku: ⚫ spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w O. (Kw. nr (...) ) przyznać na wyłączną własność wnioskodawczyni z jednoczesnym obowiązkiem spłaty uczestniczki postępowania B. L. w kwocie 57.000 zł, ⚫ ruchomości znajdujące się w powyższym lokalu - wymienione szczegółowo w załączniku do wniosku o łącznej wartości 9.069,44 zł przyznać na własność uczestniczce postępowania z jednoczesnym obowiązkiem spłaty wnioskodawczyni w kwocie 6.348,58 zł. Ponadto (ostatecznie) wnioskodawczyni D. W. (1) domagała się innych rozstrzygnięć w postaci: ⚫ ustalenia nierównych udziałów spadkobierców w majątku spadkowym w stosunku: 70% wnioskodawczyni - 30% uczestniczka postępowania, ⚫ uznania za bezskuteczne w stosunku do niej rozporządzenie przez uczestniczkę postępowania udziałem należącym do spadku, tj. przeniesienia na rzecz T. G. ½ udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w O. w ramach zabezpieczenia umowy pożyczki, ⚫ zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych przez uczestniczkę postępowania od spadkodawców darowizn w postaci pieniędzy o łącznej wysokości 56.400 zł, ⚫ rozliczenia nakładów poczynionych na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w kwocie 11.370,66 zł, ⚫ zasądzenia od uczestniczki postępowania na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu - oprócz informacji dotyczących składu spadku - wskazała, że od śmierci matki D. T. w 2010 r., ponosiła koszty utrzymania lokalu przy ul (...) w O. w kwocie 10.196,04 zł (ostatecznie wskazała sumę 11.370,66 zł). Spadkodawcy do chwili śmierci partycypowali w kosztach utrzymania niepracującej uczestniczki postępowania oraz jej syna. Zmarli rodzice wyremontowali mieszkanie B. L. i opłacali czynsz, a także sfinansowali jej synowi kurs na prawo jazdy, ukończenie studiów oraz zakupywali mu odzież. Z kolei uczestniczka postępowania, dążyła do umieszczenia spadkodawców w szpitalu psychiatrycznym. Ponadto uczestniczka przeniosła na T. G. ½ udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do ww. lokalu, w samach zabezpieczenia zawartej umowy pożyczki. B. L. nie spłaciła swojego długu i udział w prawie przypadł T. G. , który pozbawił wnioskodawczynię dostępu do lokalu. Uczestniczka B. L. domagała się ustalenia, że w skład spadku po R. T. i D. T. wchodzą: ⚫ ½ udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w O. (Kw. nr (...) ), ⚫ równowartość w pieniądzu ½ udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do ww. lokalu mieszkalnego, ⚫ ruchomości o łącznej wartości 4.180 zł określone w pkt. 1, 2, 3, 4, 10, 14 zestawienia przedmiotów spadkowych przedłożonego przez uczestniczkę. Uczestniczka postępowania domagała się dokonania działu spadku w taki sposób, aby: ⚫ ½ udziału w spółdzielczym prawie do lokalu mieszkalnego została przyznana wnioskodawczyni, za jednoczesnym obowiązkiem spłaty uczestniczki postępowania, ⚫ wchodzące w skład spadku ruchomości opisane w pkt. 1, 2, 3, 4, 10, 14 zestawienia przedmiotów spadkowych, zostały przyznane na własność uczestniczce postępowania, a pozostałe ruchomości z pkt. 9, 12, 13, 15, 16, 17, 18, 20 zestawienia o wartości 3.560 zł, zostały przyznane wnioskodawczyni za obowiązkiem spłaty uczestniczki postępowania w kwocie 1.470 zł. W uzasadnieniu wskazała, komplet łyżek (pkt. 5 załącznika), biżuteria (pkt. 6 - 8 załącznika), taśmoteka i płytoteka (pkt. 11 załącznika) oraz wózek inwalidzki (pkt. 21 załącznika) nie wchodzą w skład spadku. Według uczestniczki postępowania, rozporządzenie udziałem w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu na zabezpieczenie umowy pożyczki z T. G. , nie naruszają prawa wnioskodawczyni. Uprawnienie do nabycia wszystkich udziałów w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu, mieć bowiem konkretny, a nie tylko potencjalny charakter. Dalej podała, że pracowała jako nauczycielka, jednakże ze względu na potrzebę opieki nad dzieckiem i rodzicami porzuciła zatrudnienie. Ponadto zaprzeczyła twierdzeniom wnioskodawczyni, o sfinansowaniu remontu jej mieszkania przez spadkodawców, a wniosek o ubezwłasnowolnienie był podyktowany jedynie troską o bezpieczeństwo matki. Uczestnik postępowania T. G. wniósł o dokonanie działu spadku w ten sposób, aby: ⚫ udział wynoszący 1/2 w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu nr. (...) przy ul. (...) przyznać wnioskodawczyni, a uczestniczce postępowania przyznać równowartość kwoty odpowiadającej wartości rynkowej przysługującego jej udziału w prawie, ⚫ rozliczenie nakładów w postaci kosztów utrzymania mieszania poniesionych przez wnioskodawczynię w kwocie 10.196 zł w ten sposób, aby zasądzić obowiązek spłaty kwoty 5.098 zł przez uczestniczkę postępowania na rzecz wnioskodawczyni. Ponadto uczestnik postępowania domagał się oddalenia wniosku o uznanie za bezskuteczną w stosunku do wnioskodawczyni czynności uczestniczki polegającej na przeniesieniu na jego rzecz ½ udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w O. , a także oddalenia wniosku o ustalenie nierównych udziałów w majątku spadkowym. Postanowieniem z dnia 12 maja 2017 r., Sąd Rejonowy w Olsztynie ustalił, że w skład spadku po R. T. wchodzi ½ udziału w następujących składnikach majątku (pkt. I ppkt. 1 - 26): 1. spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w O. (Kw. nr (...) ) o wartości 250.000 zł, 2. równowartości 10 platerów o łącznej wartości 250 zł, którymi uczestniczka B. L. rozporządziła samodzielnie bez zgody pozostałych spadkobierców, 3. równowartości 7 sztuk sztućców H. o wartości 175 zł, którymi uczestniczka B. L. rozporządziła samodzielnie bez zgody pozostałych spadkobierców, 4. równowartości 8 sztuk sztućców srebrzanych rosyjskich o wartości 200 zł, którymi uczestniczka B. L. rozporządziła samodzielnie bez zgody pozostałych spadkobierców, 5. równowartości samowaru o wartości 400 zł, którym uczestniczka B. L. rozporządziła samodzielnie bez zgody pozostałych spadkobierców, 6. równowartości lodówki S. o wartości 500 zł, którym uczestniczka B. L. rozporządziła samodzielnie bez zgody pozostałych spadkobierców, 7. III tomowym Słowniku Języka Polskiego PWN z 1981 r. o wartości 15 zł, 8. czterotomowym wydaniu dzieł A. M. z 1982 r. o wartości 15 zł, 9. wersalce tapicerowanej o wartości 50 zł, 10. zestawie wypoczynkowym składającym się z kanapy i dwóch foteli o łącznej wartości 250 zł, 11. stole pokojowym rozkładanym o wymiarach 80 x 120 cm o wartości 50 zł, 12. 6 krzesłach drewnianych tapicerowanych o wartości łącznej 420 zł, 13. 13 tomowym wydaniu Wielkiej Encyklopedii Powszechnej PWN z 1964 r. o wartości 40 zł, 14. obrazie - akwareli przedstawiającej kwiaty narcyzy w flakonie o wartości 20 zł, 15. obrazie olejnym o wymiarach 50 x 70 cm sygnowanym przez autora B. G. namalowanym w 1969 r. o wartości 50 zł, 16. obrazie - Pejzażu o wymiarach 46 x 61 cm sygnowanym przez wykonawcę W. M. o wartości 100 zł, 17. dwóch sztukach obrazów olejnych przedstawiających pejzaże o wymiarach 21x53, nie posiadających sygnatur o wartości łącznej 200 zł, 18. dwóch sztukach filiżanek porcelanowych z podstawkami o wartości łącznej 40 zł, 19. figurce metalowej przedstawiającej sportowca miotającego przedmiotem przypominającym cegłę o wysokości 23 cm, o wartości 150 zł, 20. dwóch dużych szafach wykonanych z płyty meblowej z dużymi nadstawkami c wartości łącznej 200 zł, 21. dwóch fotelach nie przedstawiających żadnej wartości, 22. szafce z płyty meblowej koloru brązowego nie przedstawiających żadnej wartości, 23. zestawie kuchennym wykonanym w latach 80 - tych nie przedstawiającym żadnej wartości, 24. dywanie nie przedstawiających żadnej wartości, 25. szafkach łazienkowych i pawlaczu nie przedstawiających żadnej wartości, 26. szafce pod umywalkę o wartości 20 zł. W skład spadku po D. T. wchodzi udział 4/6 części ww. składników majątku oraz kwota 57,90 zł wraz z odsetkami naliczonymi od dnia 10 listopada 2010 r. do dnia wypłaty, znajdująca się na rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowym nr. (...) w (...) S.A. w W. (ppkt. 27) - (pkt. II ppkt. 1 - 27). Ponadto Sąd Rejonowy ustalił, że wnioskodawczyni D. W. (1) otrzymała od spadkodawcy R. T. darowiznę podlegającą zaliczeniu na schedę spadkową w kwocie 25 508,25 zł (pkt. III), wnioskodawczyni D. W. (1) otrzymała od spadkodawczyni D. T. darowiznę podlegającą zaliczeniu na schedę spadkową w kwocie 40 508,25 zł (pkt. IV), uczestniczka B. L. otrzymała od spadkodawczyni D. T. darowiznę podlegającą zaliczeniu na schedę spadkową w kwocie 10.000 zł (pkt. V), a także uznał za bezskuteczną w stosunku do wnioskodawczyni D. W. (1) czynność uczestniczki B. L. polegającą na przeniesieniu na rzecz T. G. ½ udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w O. o powierzchni (Kw. nr (...) ), na zabezpieczenie długu uczestniczki wobec T. G. z tytułu umowy pożyczki, dokonanej w dniu 12 kwietnia 2013 r. (pkt. VI). Sąd Rejonowy dokonał działu spadku po R. T. i D. T. w ten sposób, że: składniki majątku opisane w pkt. I ppkt. 1, 9, 16 - 26 oraz pkt. II ppkt. 1, 9, 16 - 26 przyznał wnioskodawczyni D. W. (1) , składniki majątku opisane w pkt. I ppkt 2 - 8, 10 - 15, pkt. II ppkt. 2 - 8, 10 - 15 oraz pkt. II ppkt. 28 i 29 przyznał uczestniczce B. L. , a składnik majątku opisany w pkt. II ppkt. 27 przyznał w częściach po ½ wnioskodawczyni D. W. (1) i uczestniczce B. L. (pkt. VII ppkt. 1 - 3). Dokonując rozliczeń Sąd Rejonowy zasądził od wnioskodawczyni D. W. (1) na rzecz uczestniczki B. L. kwotę 151.645,75 zł tytułem dopłaty, płatną w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminu płatności (pkt. VIII), zasądził od zasądzić od uczestniczki B. L. na rzecz wnioskodawczyni D. W. (1) kwotę 5.980,33 zł tytułem zwrotu nakładów na majątek spadkowy, płatne w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminu płatności (pkt. IX), a także oddalił wniosek wnioskodawczyni i uczestników o zasądzenie kosztów postępowania (pkt. X) oraz rozstrzygnął o zasadzie ponoszenia nieuiszczonych kosztów sądowych przez wnioskodawczynię i uczestniczkę postępowania (pkt. XI). Sąd Rejonowy oparł przedstawione rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych: R. T. zmarł w dniu 18 kwietnia 2007 r. w O. . Spadek po nim nabyły na mocy ustawy żona D. T. , córka D. W. (1) oraz córka B. L. , po 1/3 części każda z nich. W dniu 10 listopada 2010 r. zmarła D. T. , po której spadek nabyły z mocy ustawy córki spadkodawczyni: D. W. (1) oraz B. L. po 1/2 części każda z nich. Małżonkowie R. i D. T. nie zawierali majątkowych umów małżeńskich. Przez cały okres małżeństwa pozostawali w ustroju wspólności majątkowej. W skład majątku wspólnego małżonków R. i D. T. wchodziło: ⚫ spółdzielcze własnościowe prawie do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w O. (Kw. nr (...) ) o wartości 250.000 zł, ⚫ 10 platerów o łącznej wartości 250 zł, 7 sztuk sztućców H. o wartości 175 zł, 8 sztuk sztućców srebrzanych rosyjskich o wartości 200 zł, samowar o wartości 400 zł, lodówka S. o wartości 500 zł. Przedmiotowe ruchomości po śmierci D. T. znalazły się w posiadaniu uczestniczki postępowania, która sprzedała je bez zgody wnioskodawczyni, ⚫ III tomowy Słownik Języka Polskiego PWN z 1981 r. o wartości 15 zł, ⚫ czterotomowe wydanie dzieł A. M. z 1982 r. o wartości 15 zł, ⚫ wersalka tapicerowana o wartości 50 zł, ⚫ zestaw wypoczynkowy składający się z kanapy i dwóch foteli o łącznej wartości 250 zł, ⚫ stół pokojowy rozkładany o wymiarach 80 x 120 cm o wartości 50 zł, ⚫ 6 krzeseł drewnianych tapicerowanych o wartości łącznej 420 zł, ⚫ 13 tomowe wydanie Wielkiej Encyklopedii Powszechnej PWN z 1964 r. o wartości 40 zł, ⚫ obraz - akwarela przedstawiająca kwiaty narcyzy w flakonie o wartości 20 zł, ⚫ obraz olejny o wymiarach 50 x 70 cm sygnowanym przez autora B. G. namalowanym w 1969 r. o wartości 50 zł, ⚫ obraz- Pejzaż o wymiarach 46 x 61 cm sygnowanym przez wykonawcę W. M. o wartości 100 zł, ⚫ dwie sztuki obrazów olejnych przedstawiających pejzaże o wymiarach 21 x 53, nie posiadających sygnatur o wartości łącznej 200 zł, ⚫ dwie sztukach filiżanek porcelanowych z podstawkami o wartości łącznej 40 zł, ⚫ figurka metalowa przedstawiająca sportowca miotającego przedmiotem przypominającym cegłę o wysokości 23 cm, o wartości 150 zł, ⚫ dwie duże szafy wykonane z płyty meblowej z dużymi nadstawkami c wartości łącznej 200 zł, ⚫ dwa fotele nie przedstawiające żadnej wartości, ⚫ szafa z płyty meblowej koloru brązowego nie przedstawiająca żadnej wartości, ⚫ zestaw kuchenny wykonany w latach 80 - tych nie przedstawiający żadnej wartości, ⚫ dywan nie przedstawiający żadnej wartości, ⚫ szafki łazienkowe i pawlacz nie przedstawiające żadnej wartości, ⚫ szafka pod umywalkę o wartości 20 zł. Spadkodawcy byli jeszcze właścicielami działki rekreacyjno- ogrodniczej położonej w ROD (...) w O. oraz garażu położonego na ulicy (...) w O. . Po śmierci R. D. T. wraz z córkami zbyły działkę rekreacyjno- ogrodową za kwotę 5.4000 zł, a garaż za kwotę 16.000 zł. Pieniądze ze sprzedaży działki zostały wpłacone na konto D. T. , podobnie jak część pieniędzy – 13.000 zł - ze sprzedaży garażu przy ul. (...) . Pozostałą kwotę - 3000 zł - tytułem zaliczki pobrała uczestniczka postępowania, która zajmowała się przygotowaniem garażu do sprzedaży. W dniu 28 marca 1995 roku małżonkowie T. darowali córce D. W. (1) i jej mężowi K. W. nieruchomość gruntową położoną w N. gm. P. o powierzchni 0,1275 ha (Kw. nr (...) ). Działka zabudowana była budynkiem mieszkalnym i dwoma budynkami gospodarczymi, przy czym stan jednego był słaby. Nieruchomość obciążona była hipoteką w kwocie 5.400 zł zabezpieczającą spłatę reszty ceny na rzecz Gminy P. , od której spadkodawcy nabyli nieruchomość. Na chwilę dokonywania darowizny do spłaty pozostawało zadłużenie z tytułu reszty ceny za nieruchomość w kwocie 3.600 zł, a Gmina P. wyraziła zgodę na przejęcie reszty zadłużenia przez obdarowanych. Darowana nieruchomość według stanu z chwili dokonywania darowizny obecnie byłaby warta 123.120 zł. Reszta ceny za nieruchomość, którą obdarowani zobowiązali się spłacić stanowiła w chwili dokonywania darowizny równowartość 5,12 krotności przeciętnego wynagrodzenia, które w 1995 r. wynosiło 702,62 zł. Wartość darowizny otrzymanej przez D. W. (1) od każdego ze spadkodawców wyniosła 25.508,25 zł. R. T. w 2006 r. wystąpił do Wojewody (...) z wnioskiem o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez H. T. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości R. . Po śmierci spadkodawcy postanowieniem z dnia 19 czerwca 2007 r. Wojewoda (...) stwierdził, że wnioskodawca spełnia wymogi ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz wezwał do dołączenia do akt sprawy operatu szacunkowego oraz wyboru jednej lub kilku możliwych form realizacji prawa do rekompensaty. W dniu 21 lutego 2008 r. D. T. i B. L. jako spadkobiercy R. T. zrzekły się prawa do ubiegania się o rekompensatę i do późniejszego otrzymania rekompensaty za pozostawione mienie zabużańskie na rzecz D. W. (1) . D. W. (1) w 2011 r. złożyła operat szacunkowy i oświadczenie o wyborze formy rekompensaty. Decyzją z dnia 27 maja 2011 r. Wojewoda (...) przyznał D. W. (1) prawo do rekompensaty w wysokości 78.607,20 zł. Po waloryzacji dokonanej przez Bank (...) ostateczna kwota rekompensaty wypłacona D. W. (1) w dniu 26 sierpnia 2011 r. wyniosła 77.821,13 zł. Koszty pogrzebu R. T. pokryte zostały w części z zasiłku pogrzebowego, zaś w pozostałym zakresie opłaciła je spadkodawczyni. W 2007 r. D. W. (1) posiadając pełnomocnictwa D. T. i B. L. wystąpiła do ubezpieczyciela sprawcy wypadku, w którym zginął R. T. o odszkodowanie. Towarzystwo (...) S.A. w W. w sierpniu 2007 r. przyznało i wypłaciło na konto D. W. (1) kwotę 77.77,23 zł tytułem zwrotu kosztów pogrzebu spadkodawcy. Uzyskane odszkodowanie D. W. (1) przekazała matce. D. W. (1) z własnych środków wykonała nagrobek na grobie ojca. W związku z wykonaniem nagrobka i zagospodarowaniem miejsca wokół niego poniosła koszt w wysokości 8.000 zł. Towarzystwo (...) S.A. w W. w toku postępowania likwidacyjnego wypłaciło kwotę 7.100 zł tytułem zwrotu kosztów wykonania nagrobka, odmawiając wypłaty pozostałej kwoty związanej z zagospodarowaniem miejsca wokół pomnika. Kwota ta została zrekompensowana wnioskodawczyni przez pozostałych spadkobierców R. T. . Wnioskodawczyni D. W. (1) do 17 marca 2009 r. posiadała pełnomocnictwo do dysponowania rachunkami bankowymi należącymi do matki D. T. prowadzonymi w Banku (...) S.A. w W. , w (...) Bank (...) S.A. w W. oraz pełnomocnictwo do dysponowania rachunkiem funduszy inwestycyjnych prowadzonym w P. (...) Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. w W. . W tym czasie D. W. (1) działając w ramach pełnomocnictwa w uzgodnieniu z D. T. dokonywała wypłat z rachunków bankowych, składała dyspozycję otwarcia i zamknięcia lokat. Pieniądze wypłacane z rachunków bankowych były przekazywane spadkodawczyni, a część przekazana została B. L. , która w tym czasie nie miała żadnego stałego zatrudnienia i zawarła 28 kwietnia 2007 r. umowę z matką D. T. na mocy której zobowiązała się świadczyć opiekę matce, za co miała otrzymywać kwotę 800 zł miesięcznie. D. W. (1) w 2008 r. założyła lokatę na kwotę 15.000 zł. Lokata była założona na jej nazwisko, jednak była to lokata D. T. , pochodząca z jej pieniędzy. D. T. w 2009 r. darowała córce D. W. (1) pieniądze pochodzące z tej lokaty w kwocie 15.000 zł. Od 17 marca 2009 r. D. T. odwołała pełnomocnictwa udzielone D. W. (1) do dysponowania rachunkami bankowymi w (...) Bank (...) S.A. w W. i pełnomocnikiem ustanowiła córkę B. L. . B. L. przejęła wówczas opiekę nad matką, która była leżąca i przebywała w lokalu przy ul. (...) . D. T. w dniu 17 kwietnia 2009 r. upoważniła uczestniczkę do dysponowania środkami z lokaty terminowej w wysokości 30.000 zł i darowała na jej rzecz kwotę 10.000 zł z w/w lokaty. Otrzymaną darowiznę B. L. przeznaczyła między innymi na spłatę zaległości czynszowych wobec Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w O. . Pozostałą część darowanej kwoty B. L. wypłaciła z rachunku bankowego spadkodawczyni 19 czerwca 2009 r. B. L. działając w ramach pełnomocnictwa w uzgodnieniu z D. T. dokonywała wypłat z rachunków bankowych, składała dyspozycję otwarcia i zamknięcia lokat. Pieniądze spadkodawczyni, którymi dysponowała B. L. , przeznaczane były na leczenie, rehabilitację i utrzymanie spadkodawczyni. W dniu 17 lutego 2009 r. D. T. zakupiła wózek inwalidzki stalowy, którego wartość wynosi 800 zł. Koszt zakupu wózka został sfinansowany przez NFZ. W czasie choroby D. T. został też dla niej zakupiony materac antyodleżynowy. Wartość materaca wynosi 300 zł. Rzeczy te znajdują się w posiadaniu uczestniczki. Na rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowym D. T. nr (...) prowadzonym przez (...) S.A. w W. od chwili jej śmierci pozostaje kwota 57,90 zł. W dniu 12 kwietnia 2013 r B. L. zawarła z T. G. umowę przeniesienia udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego na zabezpieczenie pożyczki w kwocie 50.000 zł udzielonej B. L. przez T. G. . W wyniku umowy spadkobierczyni - w celu zabezpieczenia długu - przeniosła na rzecz T. G. swój udział 3/6 części w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu nr (...) w budynku przy ul. (...) w O. dla którego prowadzona jest księga wieczysta (...) . D. W. (1) po śmierci D. T. ponosiła koszty ubezpieczenia lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład spadku przy ul. (...) oraz płaciła czynsz do spółdzielni mieszkaniowej. Łącznie za okres od śmierci spadkodawczyni D. T. do września 2013 r. D. W. (1) poniosła z tego tytułu koszty w wysokości 11.370,66 zł. Dodatkowo 13 lipca 2015 r. D. W. (1) zapłaciła do Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w O. kwotę 590 zł tytułem wyrównania czynszu. Małżonkowie R. i D. T. pod koniec lat 90- tych i na początku XXI wieku pomagali córce B. L. w czasie gdy nie miała ona stałego zatrudnienia. Była to pomoc rzeczowa, czasami finansowa. Spadkodawcy przekazywali również pieniądze w darowiźnie synowi uczestniczki. Źródło utrzymania B. L. stanowiły w tym czasie między innymi dochody otrzymywane z udzielanych korepetycji. B. L. mieszkała w mieszkaniu obok rodziców i pomagała im w codziennych obowiązkach, zwłaszcza w okresie kiedy stan zdrowia spadkodawców pogarszał się. W maju 2006 r. rodzice uczestniczki zobowiązali się płacić jej 400 zł miesięcznie za świadczenie opieki, sprzątanie mieszkania, robienie zakupów itp. W tym okresie uczestniczka musiała ograniczyć liczbę udzielanych korepetycji. Odnośnie składu majątku wspólnego i składu spadku Sąd Rejonowy wskazał, że okoliczności i dowody przeprowadzone w sprawie nie pozwalały przyjąć, iż wszystkie ruchomości wskazane przez wnioskodawczynię (wykaz ruchomości załączonych do wniosku) wchodziły w skład spadku. Sąd I instancji wyjaśnił, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości nie można ustalić, czy jakiś przedmiot wchodzi w skład masy spadkowej, tylko i wyłącznie na podstawie twierdzeń jednego ze spadkobierców. Z tych względów uznano, że rzeczy wskazane przez wnioskodawczynie w wykazie ruchomości pod pozycjami 5 - 9, 11 i 21 nie wchodziły w skład spadku. W toku sprawy uczestniczka postępowania przyznała, że w jej posiadaniu znajdowało się 10 sztuk platerów, 7 sztuk sztućców H. , 8 sztuk sztućców rosyjskich, samowar i lodówka S. , jednakże sprzedała wymienione przedmioty bez zgody wnioskodawczyni. W tych okolicznościach, rozliczeniu podlegała jedynie wartość tych rzeczy ustalona na chwilę działu spadku i według stanu na dzień otwarcia spadku. Ustalając wartość rzeczy zbytych przez wnioskodawczynię, oparto się na twierdzeniach wnioskodawczyni pomniejszając kwoty podane w załączniku o rzeczywistą ilość zachowanych przedmiotów. Wnioskodawczyni nie przedstawiła natomiast wiarygodnych dowodów na to, że uczestniczka postępowania w sposób nieuprawniony darowała taśmotekę dziennikarzowi, a także iż w skład spadku wchodzi wieża. Ustalając wartość pozostałych ruchomości, oparto się na opinii biegłego J. G. - którą uznaną za jasną i logiczną - przede wszystkim z tego powodu, że zawiera odniesienia do internetowych linków dotyczących sprzedaży wycenianych przedmiotów. W skład spadku wchodziła z kolei figurka sportowca miotającego przedmiotem przypominającym cegłę. W sprawie brak było bowiem przekonywujących dowodów na to, że przedmiot ten został podarowany synowi uczestniczki postępowania. Spadkodawczyni D. T. poza składnikami, których była właścicielem razem z mężem R. T. , pozostawiła w spadku również kwotę 57,90 zł wraz z odsetkami naliczonymi od dnia 10. Listopada 2010 r. do dnia wypłaty, zgromadzona na rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowym nr (...) w (...) S.A. w W. oraz wózek inwalidzki i materac antyodleżynowy. Odnośnie materaca uczestniczka przyznała, że wchodzi on do spadku, zakwestionowała natomiast jego wartość. Uczestniczka nie okazała natomiast tego przedmiotu biegłemu do wyceny. Zatem wartość materaca została ustalona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawczyni (300 zł). Taki sam sposób ustalenia wartości zastosowano do wózka inwalidzkiego. Uczestniczka podnosiła wprawdzie, że stanowi on jej własność, jednakże twierdzenia te były całkowicie sprzeczne z materiałem dowodowym w postaci dokumentów. Uczestniczka złożyła fakturę dotyczącą zakupu wózka z której wynika, że nabywcą była D. T. , a zakup został sfinansowany przez NFZ. Skoro zatem wartość wózka podana w fakturze wynosiła 800 zł, to kwota podana przez wnioskodawczynie - zdaniem Sądu - nie wydała się zawyżona. Ustalając wartość spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr (...) przy ul. (...) w O. , oparto się na zgodnych twierdzeniach zainteresowanych w tym zakresie. Odnośnie kwestii rozporządzenia udziałem w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu Sąd Rejonowy wskazał, że przedmiotowa czynność jest bezskuteczna w stosunku do wnioskodawczyni D. W. (1) na podstawie art. 1036 kc. W ocenie Sądu I instancji, skoro uczestniczka ostatecznie wniosła o przyznanie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu wnioskodawczyni (w razie uznania, że darowizny nie wyczerpywały w całości schedy spadkowej), to rozporządzenie przez uczestniczkę swoim udziałem w prawie do lokalu, spowodowało naruszenie uprawnienia wnioskodawczyni do otrzymania całego prawa do lokalu. Gdyby bowiem rozporządzenie było skuteczne, to przedmiotem działu spadku mógł być tylko udział ½ w prawie do lokalu i równowartość ½ udziału, którym uczestniczka rozporządziła. Z kolei wnioskodawczyni, chcąc „przejąć” cały lokal musiałaby wówczas występować o dokonanie zniesienia współwłasności, a zatem jej uprawnienia wynikające z przepisów o dziale spadku byłyby naruszone. Ponadto wyjaśniono, że przez pomyłkę zasądzono spłatę wyłącznie na rzecz uczestniczki B. L. , podczas gdy kwota 125.000 zł podlegała zasądzeniu na rzecz uczestnika T. G. (1/2 wartości spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu), zaś uczestniczce pozostałe 26.645,75 zł. Odnośnie kwestii darowizn na rzecz wnioskodawczyni Sąd Rejonowy wskazał, że zaliczeniu na poczet schedy spadkowej podlegała darowizna nieruchomości położonej w N. - przy czym wyraźnie podkreślono - że była to darowizna dokonana przez oboje spadkodawców na rzecz wnioskodawczyni i jej męża. Uwzględniając zatem, że udziały małżonków w ich majątku wspólnym są równe, to zaliczeniu na poczet schedy spadkowej po każdym ze spadkodawców podlegała ¼ wartości darowizny. Wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni, z okoliczności sprawy nie pozwalają na stwierdzenie, że przedmiotowa darowizna została dokonana ze zwolnieniem z obowiązku zaliczania. W ocenie Sądu I instancji, gdyby taka była rzeczywiście wola spadkodawców to nic nie stało na przeszkodzie, aby powyższe zapisano w akcie notarialnym. Nietrafna było też stanowisko wnioskodawczyni, że podstawą niezaliczenia darowizny na schedę spadkową mogła być późniejsza - dokonana w 1999 r. - darowizna akcji na rzecz spadkodawczyni przez małżonka wnioskodawczyni. Odnośnie tego argumentu wskazano, że nie sposób łączyć tych dwóch darowizn, w taki sposób jak robi to wnioskodawczyni, tj., że jedna bilansuje drugą. Ustalając wartość darowizny (123.120 zł) sąd oparł się na opinii biegłego P. S. , która zdaniem sądu opinia jest pełna i logiczna. Sąd Rejonowy zauważył jednak, że w umowie darowizny obdarowani zobowiązali się spłacić resztę ceny za nieruchomość. Była to wówczas kwota 3600 zł, która została zwaloryzowana, poprzez przeliczenie do przeciętnego wynagrodzenia. Przeciętne wynagrodzenie w 1995 r. wyniosło 702,62 zł, czyli obdarowani musieli spłacić równowartość 5,12 krotności przeciętnego wynagrodzenia. Natomiast przeciętne wynagrodzenie za cały 2016 r. wyniosło 4.118,63 zł. W tych okolicznościach uznano, że aktualna „czysta” wartość całej darowizny wynosiła 102.033 zł (123.120 zł - (5,12 x 4.118,63) = 102.033 zł). Darowana nieruchomość stanowiła majątek wspólny obojga spadkodawców i została darowana wnioskodawczyni i jej mężowi do majątku wspólnego. Uwzględniając powyższe ustalono, że darowizny otrzymanej przez wnioskodawczynię od każdego ze spadkodawców wynosiła 25.508,25 zł. Na poczet schedy spadkowej, podlegała również darowizna 15.000 zł - dokonana na rzecz wnioskodawczyni w 2009 r. Fakt dokonania tej darowizny potwierdziła wnioskodawczyni, która zeznała, że matka powiedziała jej, aby zatrzymała ww. kwotę do swojej dyspozycji. Zaliczeniu nie podlegała z kolei otrzymana przez wnioskodawczynie rekompensata za tzw. mienie zabużańskie, ponieważ B. L. i D. T. roszczeń z tego tytułu na rzecz D. W. (1) . Do zrzeczenia się uprawnień doszło po wydaniu postanowienia potwierdzającego spełnienie wymogów ustawowych uprawniających do otrzymania rekompensaty, jednak przed wydaniem decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, która uprawnia do wypłaty odszkodowania przez Bank (...) . Tymczasem zgodnie z art. 889 pkt 2 k.c. nie stanowią darowizny bezpłatne przysporzenia gdy kto zrzeka się prawa, którego jeszcze nie nabył albo które nabył w taki sposób, że w razie zrzeczenia się prawo jest uważane za nienabyte. Mając na uwadze ten przepis stwierdzono, że spadkodawczyni zrzekła się na rzecz wnioskodawczyni prawa, którego jeszcze nie nabyła. Odnośnie darowizn na rzecz uczestniczki postępowania wskazano, że otrzymała ona jedną darowiznę podlegającą zaliczeniu na schedę spadkową w wysokości 10.000 zł. Po odwołaniu pełnomocnictw udzielonych wnioskodawczyni do dysponowania rachunkami bankowymi spadkodawczyni w dniu 17 kwietnia 2009 r. - z lokaty 30.000 zł - darowała uczestniczce 10.000 zł. Tego samego dnia uczestniczka wypłaciła z rachunku bankowego 6.000 zł, które przeznaczyła w znacznej części na spłatę zadłużenia wobec Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w O. (. Pozostałą część darowanej kwoty uczestniczka pobrała z rachunku bankowego 19 czerwca 2009 r. Sąd dysponując historią rachunku bankowego stwierdził, że uczestniczka darowiznę otrzymała. W ocenie Sądu I instancji, w sprawie brak było dowodów na to, że uczestniczka otrzymała od spadkodawców, czy też samej spadkodawczyni, inne darowizny podlegające zaliczeniu na schedę spadkową. Twierdzenia wnioskodawczyni w tym zakresie, nie zostały poparte żadnymi wiarygodnymi dowodami. Sąd Rejonowy wskazał, że brak jest dowodów wskazujących na to, że wnioskodawczyni w okresie do 17 marca 2009 r., a uczestniczka postępowania od 17 marca 2009 r. (do śmierci D. T. ), pobrały jakikolwiek kwoty pieniężne z rachunku spadkodawczyni bez jej zgody bądź stanowiły darowiznę na rzecz jednej z córek. Sąd I instancji podkreślił, że spadkodawczyni odwołując pełnomocnictwa udzielone wnioskodawczyni nie podjęła żadnych działań, które wskazywałyby, że D. W. (1) przywłaszczyła pieniądze matki lub też zadysponowała nimi niezgodnie z jej wolą. Takich działań nie podjęła również w stosunku do uczestniczki postępowania. W tych okolicznościach wzajemne oskarżenia zainteresowanych o nieuprawnione pobieranie kwot z rachunków bankowych spadkodawczyni, nie zostały niczym potwierdzone. Odnośnie kosztów pogrzebu spadkodawcy i wykonania nagrobka Sąd Rejonowy wskazał, że zostały one w całości pokryte z odszkodowania wypłaconego przez (...) S.A. W tych okolicznościach, roszczenia z tym związane nie podlegały rozliczeniu w niniejszej sprawie. Ponadto Sąd I instancji wyjaśnił, że żądanie uczestniczki dotyczące ustalenia nierównych udziałów w majątku spadkowym nie miało podstawy prawnej. Dokonując ostatecznych rozliczeń Sąd Rejonowy wskazał, że wartość spadku po R. T. wynosi ½ z 253145 zł. Do przedmiotowej kwoty doliczono darowiznę otrzymaną przez wnioskodawczynię od spadkodawcy w kwocie 25.508,25 zł. Łącznie dało to kwotę 152.080,75 zł. Z kolei wartość spadku po D. T. stanowi 4/6 z 253145 zł plus 1.100 zł (wartość majątku osobistego w postaci wózka i materaca) i 57,90 zł na rachunku bankowym plus odsetki. Do tej kwoty trzeba doliczono darowizny otrzymane przez spadkobierczynie, tj. 40.508,25 zł i 10.000 zł. Łącznie dało to kwotę 220.381,58 zł. W tych okolicznościach wskazano, że wartość całego dzielonego majątku wynosiła 254.245 zł do czego doliczyć należało otrzymane darowizny: 40.508,25 zł, 25.508,25 zł, 10.000 zł, co dało łączną kwotę 330.261,50 zł. Wnioskodawczyni i uczestniczka miały udziały w spadku po 1/2, a więc to każda z nich powinna otrzymać składniki o wartości 165.130,75 zł. Uczestniczka otrzymała rzeczy ruchome o wartości 3.485 zł oraz 10.000 zł darowizny podlegającej zaliczeniu na schedę spadkową. Składniki majątku, które przypadły wnioskodawczyni były o 151.645,75 zł więcej warte aniżeli te, które otrzymała uczestniczka. Z tego powodu, ww. kwotę zasądzono na rzecz uczestniczki postępowania tytułem dopłaty - płatną w terminie 6 (sześciu) miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminu płatności. Sąd I instancji wyjaśnił także, że pomyłkowo całą kwotę zasądził na rzecz uczestniczki, podczas gdy na jej rzecz przypadała nadwyżka ponad 125.000 zł, która jest należna uczestnikowi postępowania. Na końcu wyjaśniono, że wnioskodawczyni udowodniła fakt poniesienia nakładów na lokal w kwocie 11.960,66 zł, a więc Sąd Rejonowy zasądził od uczestniczki na jej rzecz połowę przedmiotowej kwoty (5.980,33 zł). O kosztach postępowania i kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku złożyły obie spadkobierczynie po R. T. . Wnioskodawczyni D. W. (1) zaskarżyła rozstrzygnięcie Sądu I instancji w części, tj. co do pkt. I ppkt. 19 i 21, pkt. II ppkt. 19 i 21 oraz nie zaliczenie w pkt. I i II do majątku spadkowego taśmoteki o wartości 1.200 zł, pkt. III, IV i V, VIII i IX. Wnioskodawczyni zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu: I. naruszenia prawa materialnego, tj.: 1. art. 1039 k.c. poprzez zaliczenie darowizny nieruchomości położonej w N. składającej się z działki nr (...) o pow. 1275 m 2 dla której Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) na schedę spadkową, gdy z okoliczności wynika, że darowizna ta była zwolniona od obowiązku takiego zaliczenia, 2. art. 1042 § 2 k.c. poprzez wadliwe ustalenie wartości darowizny nieruchomości położonej w N. oraz dokonanie tych ustaleń na czas zakupu nieruchomości przez spadkodawców, nie zaś na dzień dokonania darowizny, II. sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, iż: 1. ruchomości opisane w pkt I i II orzeczenia w ppkt. 19 i 21 weszły w skład spadku po R. i D. T. , 2. wartość nieruchomości położonej w N. wynosiła 123.120 zł, zaś wartość darowizny otrzymanej przez wnioskodawczynię od każdego ze spadkodawców - 25.508,25 zł, 3. nieruchomość położoną w N. wnioskodawczyni otrzymała z obowiązkiem zaliczenia na schedę spadkową oraz przyjęcie, że zaliczeniu na schedę spadkową podlegała wartość całej darowizny, a nie jedynie udział przypadający wnioskodawczyni, 4. ustalenie wartości darowizn podlegających zaliczeniu na schedę spadkową, a otrzymanych przez uczestniczkę postępowania jedynie na kwotę 10.000 zł, 5. pominięcie przy wyliczeniu wysokości spłaty nakładu wnioskodawczyni na majątek spadkowy w postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w wysokości 50.000 zł, III. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 684 k.p.c. poprzez błędne ustalenie składu i wartości spadku, 2. art. 686 k.p.c. poprzez nie dokonanie rozliczenia nakładów poczynionych na spadek przez wnioskodawczynię, 3. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez niedostateczne rozważenie całokształtu materiału dowodowego w niniejszej sprawie, a w szczególności przedłożonych dokumentów i oraz ich niedostateczna analiza, co w konsekwencji doprowadziło do dowolnych ustaleń stanu faktycznego w zakresie składu i wartości spadku, wysokości otrzymanych przez uczestniczkę postępowania darowizn, wartości nieruchomości położonej w N. , pominięciu nakładów poczynionych przez wnioskodawczynię na majątek spadkowy, 4. art. 328 § 2 k.p.c. poprzez nie zawarcie w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku wskazania dlaczego Sąd pominął dowody z dokumentów dotyczących wysokości otrzymanych przez uczestniczkę postępowania darowizn. Mając powyższe na uwadze, wnioskodawczyni domagała się: I. zmianę postanowienia w zaskarżonej części poprzez: 1. powiększenie wartości majątku spadkowego o kwotę 1.050 zł (powiększenie o wartość taśmoteki i pomniejszenie o wartość figurki metalowej), 2. pomniejszenie wartości otrzymanych przez wnioskodawczynię darowizn i ewentualne przyjęcie kwoty 15.000 zł, gdyby Sąd nie podzielił stanowiska o braku podstaw do nie zaliczania na schedę spadkową darowizny nieruchomości położonej w N. ponowne obliczenie wartości darowizn przy przyjęciu wartości nieruchomości na kwoty 116.440 zł i zastosowaniu sposobu waloryzacji wskazanego w uzasadnieniu apelacji, 3. przyjęcie, iż uczestniczka postępowania B. L. otrzymała darowizny podlegające zaliczeniu na schedę spadkową w łącznej wysokości 77.603,91 zł, 4. przyjęcie, iż wnioskodawczym dokonała nakładów na majątek spadkowy w łącznej wysokości 66.520,68 zł (50.000 zł + 12.316,90 zł + 4203,78 zł) i stosowne rozliczenie poniesionych nakładów, II. zasądzenie od uczestników postępowania solidarnie na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty za pełnomocnictwo, III. ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie Sądowi Rejonowemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia co do kosztów za postępowanie odwoławcze. Ponadto wnioskodawczyni wniosła o zasądzenie od uczestniczki postępowania (ewentualnie od uczestnika postępowania - o ile Sąd Okręgowy dokona sprostowania orzeczenia zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 6 czerwca 2017r.) na rzecz wnioskodawczym kwoty 2.101,89 zł tytułem zwroty ½ nakładów poczynionych przez wnioskodawczynię na majątek spadkowy. Z uwagi na treść przedmiotowego żądania, wnioskodawczyni wniosła o dopuszczenie dowodów: I. z dokumentu - przydziału lokalu mieszkalnego z dnia 12 lipca 1984 r. wraz z orzeczeniem lekarskim na okoliczność nakładu poczynionego przez wnioskodawczynię na majątek spadkowy - własnościowe prawo do lokalu spółdzielczego, II. z dokumentów - polisy ubezpieczenia mieszkania spadkowego, wezwań do zapłaty, potwierdzeń dokonanych wpłat - na okoliczność poniesienia przez wnioskodawczynię nakładów na majątek spadkowy i ich wysokości. Uczestniczka postępowania B. L. zaskarżyła rozstrzygnięcie Sądu I instancji w części, tj. co do pkt. I ppkt. 2 - 6, 25,11, 2 - 6, 25, pkt. III - XI. Uczestniczka postępowania zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść postanowienia, a mianowicie: 1. art. 684 k.p.c. polegające na niewłaściwym ustaleniu składu i wartości spadku i: a. zaniechaniu ustalenia, iż w skład spadku wchodzi 6 szt. lamp o łącznej wartości 60 zł, b. przyjęcie, iż równowartość 10 platerów, którymi uczestniczka B. L. rozporządziła samodzielnie bez zgody pozostałych spadkobierców, stanowi kwotę 250 zł oraz że równowartość 7 sztuk sztućców H. , którymi uczestniczka B. L. rozporządziła samodzielnie bez zgody pozostałych spadkobierców stanowi kwotę 175 zł oraz że równowartość 8 sztuk sztućców srebrzanych rosyjskich, którymi uczestniczka B. L. rozporządziła samodzielnie bez zgody pozostałych stanowi kwotę 200 zł, podczas gdy łączna rzeczywista wartość tych przedmiotów to 150 zł, c. przyjęcie, iż równowartość samowaru, którym uczestniczka B. L. rozporządziła samodzielnie bez zgody pozostałych spadkobierców stanowi kwotę 400 zł, podczas gdy jego rzeczywista wartość to 70z ł, d. przyjęcie, iż równowartość lodówki S. , którą uczestniczka B. L. rozporządziła samodzielnie bez zgody pozostałych spadkobierców stanowi kwotę 500 zł, podczas gdy rzeczywista jej wartość to 150 zł, e. ustalenie, iż w skład spadku wchodzą określone w pkt. I.25 i II.25 „szafki łazienkowe", podczas gdy składnik taki nie istnieje, 2. art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 684 k.p.c. i art. 686 k.p.c. poprzez: a. błędne ustalenie wartości nakładów - wydatków wnioskodawczyni na majątek spadkowy, poprzez obciążenie uczestniczki B. L. uiszczoną przez wnioskodawczyni łącznie kwotą 5.980,33zł, podczas gdy uczestniczkę obciążać winny jedynie koszty w wysokości 4.709,05zł, tj. za okres kiedy była współwłaścicielką przedmiotowej nieruchomości, przy braku precyzyjnego uzasadnienia w tym zakresie, b. dokonanie waloryzacji wartości darowizny poczynionej przez R. i D. T. na rzecz D. W. (1) w postaci nieruchomości położonej w N. , bez należytego uzasadnienia podstawy prawnej jej dokonania, co skutkowało brakiem możliwości jej weryfikacji oraz ustosunkowania się do niej przez uczestniczkę B. L. , 3. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, bez uwzględnienia zasad wiedzy i doświadczenia życiowego, poprzez: a. danie wiary niespójnym i nielogicznym wyjaśnieniom wnioskodawczyni w zakresie uznania, iż w sposób należyty wywiązywała się z zarządu na majątkiem D. T. , podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż wnioskodawczyni w okresie od września 2007 r. do marca 2009 r. pobrała bez zgody i wiedzy D. T. łącznie kwotę 67.263,30zł, i nie rozliczyła się z matką z pobranych pieniędzy, bez należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia w tym zakresie, co w konsekwencji doprowadziło Sąd I instancji do błędnych wniosków i wydania zaskarżonego postanowienia w tym zakresie, b. danie wiary zeznaniom wnioskodawczyni w zakresie rozliczenia się z D. T. z pobranej łącznie kwoty 14.877,23 zł z tytułu odszkodowania za śmierć R. T. , podczas gdy okoliczność ta nie została przez D. W. (1) w żaden sposób udowodniona, a nadto pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy (tj. historią rachunku bankowego D. T. oraz rozliczeniami D. W. (1) ), c. ustalenie wartości składników spadku określonych w punktach I.2 - 6 i II. 2 - 6 w sposób dowolny, pozostający w całkowitej sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, m.in. w postaci wiarygodnych zeznań uczestniczki B. L. podającej rzeczywistą cenę uzyskaną ze sprzedaży tych przedmiotów, d. zaniechanie dokonania rozliczenia z kwot pobranych przez wnioskodawczynię w okresie od września 2007 r. do marca 2009 r. z przedstawionymi przez nią rachunkami i wyliczeniami, II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 889 pkt. 2 k.c. w zw. z art. 1039 § 1 k.c. i. z art. 1042 § 1 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i niezaliczenie na poczet schedy spadkowej D. W. (1) kwoty 77.821,13zł uzyskanej z tytułu rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie, podczas gdy kwota ta podlegała zaliczeniu, 1. art. 888 k.c. w zw. z art. 1039 k.c. i z art. 1042 § 1 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i niezaliczenie na poczet darowizny na rzecz D. W. (1) wypłaconej przez nią bez zgody i wiedzy D. T. w okresie od września 2007 r. do marca 2009 r. łącznie kwoty 67.263,30 zł, oraz niezaliczenie na poczet darowizny na rzecz D. W. (1) pobranej przez nią kwoty 14.877,23 zł z tytułu odszkodowania za śmierć T. T. (3) , podczas gdy kwoty te stanowią darowiznę na rzecz D. W. (1) , 2. art. 1039 § 1 k.c. w zw. z art. 1042 § 1 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż kwota 10.000 zł przekazana B. L. przez D. T. podlega zaliczeniu na jej schedę spadkową, podczas gdy z okoliczności wynika, iż kwota ta była zwolnią z obowiązku jej zaliczenia, 3. art. 1036 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie za bezskuteczną w stosunku do wnioskodawczyni D. W. (1) czynności uczestniczki B. L. polegającej na przeniesieniu na rzecz T. G. udziału ½ w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w O. o powierzchni 60,40 m 2 , dla którego Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) , na zabezpieczenie długu uczestniczki wobec T. G. z tytułu umowy pożyczki, dokonanej w dniu 12 kwietnia 2013 r., przed notariuszem B. R. . A Nr (...) , podczas gdy dokonana czynność nie naruszała uprawnień wnioskodawczyni w sposób rzeczywisty i konkretny, III. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na błędnym przyjęciu, iż: 1. zarząd nad majątkiem D. T. sprawowany przez D. W. (1) był na zasadach zaufania wynikającego z relacji rodzinnych dlatego nie wymagał konieczności rozliczania w sposób udokumentowany, podczas gdy pozostaje to w sprzeczności z twierdzeniami wnioskodawczyni D. W. (1) oraz K. W. , mówiącymi prowadzenia kalkulacji wydatków D. T. już w 2007 r., co znajduje również potwierdzenie w dołączonych przez wnioskodawczynię D. W. (1) m.in. tabel, faktur, rachunków, pokwitowań, 2. jedynie kwota 15.000zł wypłacona przez wnioskodawczynię D. W. (1) w dniu podlega zaliczeniu jako darowizna na jej schedę spadkową, podczas gdy wnioskodawczyni w okresie od września 2007 r. do marca 2009 r. pobrała łącznie z konta D. T. , bez jej wiedzy i zgody łącznie kwotę 67.263,30 zł, na którą składają się środki pieniężne: wypłacone z bankomatu za pomocą karty w łącznej kwocie 14.271,20 zł, pochodzące z likwidacji w dniu 18 lipca 2008 r. lokaty P. na kwotę 2.669,03 zł, pochodzące z likwidacji w dniu 14 lipca 2008 r. lokaty (...) na kwotę 5.784,25zł, lokaty długoterminowej z dnia 4 sierpnia 2008r., bez należytego rozliczenia się z D. T. z pobranych kwot, 3. uzyskana przez wnioskodawczynię z tytułu odszkodowania po zmarłym R. T. wypłacona łącznie w wysokości 14.877,23zł, nie podlega podziałowi w toku niniejszego postępowania, podczas gdy winna ona stanowić darowiznę na jej rzecz, z uwagi na jej pobranie i nierozliczenie się z niej z D. T. , 4. kwota 10.000 zł przekazana przez D. W. (2) B. L. stanowi darowiznę podlegającą zaliczeniu a schedę spadkową, podczas gdy z okoliczność wynika, iż kwota ta była przez spadkodawczynię zwolniona z obowiązku jej zaliczenia na schedę spadkową, 5. D. T. nie nabyła prawa do ubiegania się o rekompensatę za tzw. mienie zabużańskie, podczas gdy z pisma Wojewody (...) z dnia 8 listopada 2013 r. jednoznacznie wynika, iż uprawnienie takie jej przysługiwało. Mając powyższe na uwadze, uczestniczka postępowania wniosła o: I. zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez: 1. ustalenie, iż w skład spadku po zmarłych R. T. i D. T. wchodzą: a. przedmioty opisane w punktach I. 2 - 4 i II. 2 - 4 za łączną wartość 150zł, b. przedmiot opisany w punktach I. 5 i II. 5 o wartości 70zł, c. przedmiot opisany w punktach I. 6 i II. 6 o wartości 150zł, d. lampy - 6 szt. o łącznej wartości 60zł, 2. przyznanie składnika w postaci 6 szt. lamp na rzecz wnioskodawczyni D. W. (1) z obowiązkiem dokonania spłaty na rzecz uczestniczki B. L. , 3. ustalenie, iż w skład spadku po zmarłych R. T. i D. T. nie wchodzą szafki łazienkowe określone w punktach I. 25 i II. 25, 4. ustalenie, iż wnioskodawczyni D. W. (1) otrzymała od spadkodawcy R. T. darowiznę podlegającą zaliczeniu na schedę spadkową w kwocie 30.780 zł, 5. ustalenie, iż wnioskodawczyni D. W. (1) otrzymała od spadkodawczyni D. T. darowiznę podlegającą zaliczeniu na schedę spadkową w kwocie 190.741,66 zł, 6. oddalenie wniosku o uznanie za bezskuteczną w stosunku do wnioskodawczyni D. W. (1) czynności uczestniczki B. L. polegającej na przeniesieniu na rzecz T. G. udziału ½ w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w O. o powierzchni 60,40 m 2 , dla którego Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) , na zabezpieczenie długu uczestniczki wobec T. G. z tytułu umowy pożyczki, dokonanej w dniu 12 kwietnia 2013 r., przed notariuszem B. R. . A Nr (...) , 7. zasądzenie od wnioskodawczyni D. W. (1) na rzecz uczestniczki B. L. kwotę, 235.005,83 zł tytułem dopłaty, płatne w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności, 8. zasądzenie od uczestniczki B. L. na rzecz wnioskodawczyni D. W. (1) kwotę 4.322,64 zł tytułem zwrotu nakładów na majątek spadkowy, płatne w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminowi, II. zasądzenie od wnioskodawczyni D. W. (1) na rzecz uczestniczki B. L. kosztów procesu według norm przepisanych, III. ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania apelacyjnego jako części kosztów procesu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacje zasługiwały na częściowe uwzględnienie. Sąd Okręgowy co do zasady podziela ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy i przyjmuje je za własne , za wyjątkiem tych ustaleń, których zmiana była następstwem uwzględnienia apelacji . W rozpoznawanej sprawie, wnioskodawczyni D. W. (1) domagała się dokonania działu spadku po R. T. i D. T. . W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że - stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego - przedmiot każdego postępowania o dział spadku, obejmuje ustalenie składu i wartości spadku ulegającego podziałowi ( art. 684 k.p.c. ) oraz jego podział z ustaleniem ewentualnych spłat i dopłat ( art. 688 k.p.c. w zw. z art. art. 622 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 623 k.p.c. i art. 625 k.p.c. ). Ponadto - na wniosek uczestników postępowania - sąd rozstrzyga także o istnieniu zapisów zwykłych, których przedmiotem są rzeczy lub prawa należące do spadku, jak również o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych ( art. 686 k.p.c. ). Z kolei zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego - dział spadku w przypadku ustawowego dziedziczenia zstępnych albo zstępnych i małżonka - obejmuje zaliczenie darowizn i zapisów windykacyjnych na schedę spadkową ( art. 1039 § 1 k.p.c. ). W postępowaniu o dział spadku, spadkodawca może domagać się również uznania za bezskuteczne rozporządzenia udziałem w przedmiocie należącym do spadku, jeżeli taka czynność narusza jego uprawnienia określone w przepisach o dziale spadku ( art. 1036 zd. 2 k.c. ). Postępowanie przed Sądem I instancji, obejmowało każdą z powyższych kwestii, ponieważ spór pomiędzy spadkobiercami małżeństwa T. , nie dotyczył wyłącznie składu i wartości przedmiotów wchodzących w skład masy spadkowej, ale koncentrował się również na wartości i ilości darowizn zaliczanych na schedę spadkową oraz kwestii związanych z nakładami na majątek spadkowy. W sprawie pojawiło się również zagadnienie, uznania za bezskuteczną w stosunku do wnioskodawczyni - czynności uczestniczki postępowania polegającej na rozporządzeniu udziałem w przedmiocie należącym do spadku (½ udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr (...) położonego przy ul. (...) w O. ). Zdecydowania większość problemów podnoszonych przez spadkobierców przed Sądem Rejonowym, została przeniesiona na etap postępowania apelacyjnego. Należy jednak zauważyć, że spór spadkobierczyń przed Sądem II instancji, nie dotyczył przynależności większości ruchomości zaliczonych przez Sąd niższej instancji do majątku spadkowego, a także kwestii związanych z sposobem dokonanego działu spadku. W konsekwencji Sąd Okręgowy, nie znalazł potrzeby przeprowadzenia na nowo w uzasadnieniu tego orzeczenia, oceny każdego z przytoczonych wywodów Sądu I instancji, wobec czego odniósł się jedynie do tych ustaleń i ocen, które zostały zakwestionowane w wniesionych apelacjach (wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2003r., II UK 156/03, Lex nr 390069 , wyrok Sądu Najwyższego z 9 lutego 2012r., III CSK 179/11, Lex nr 1165079). Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zarzutów i twierdzeń podniesionych w apelacjach spadkobierców, należy jeszcze tylko przypomnieć, że sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, Legalis nr 92438 ). W celu dokładnego i przejrzystego dokonania kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia, każda z wniesionych apelacji zostanie poddana odrębnemu omówieniu i rozstrzygnięciu. W pierwszej kolejności Sąd Okręgowy omówi zarzuty podniesione przez wnioskodawczynię D. W. (1) , która częściowo zakwestionowała ustalony przez Sąd Rejonowy skład spadku (zarzut sprzeczności ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. i art. 684 k.p.c. ), podniosła niezasadne zaliczenie darowizny nieruchomości położonej w N. na schedę spadkową i błędne ustalenie jej wartości (zarzut sprzeczności ustaleń Sądu (…) oraz zarzut naruszenia art. 1039 k.c. , art. 1042 § 2 k.c. i art. 233 § 1 k.p.c. ), a także wskazała na nieprawidłowe wyliczenie wartości darowizn podlegających zaliczeniu na schedę spadkową uczestniczki postępowania i błędne ustalenie wysokości jej nakładów na majątek wspólny (zarzut sprzeczności ustaleń Sądu (…) oraz zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. ). W apelacji wnioskodawczyni wskazano, że Sąd I instancji błędnie zaliczył do składu spadku metalową figurkę sportowca miotającego przedmiotem przypominającym cegłę oraz dwa fotele nie przedstawiające żadnej wartości. Według twierdzeń D. W. (1) , fotele stanowią własność osób trzecich (lokatorów wynajmujących lokal wchodzący w skład spadku), a figurka sportowca stanowi prezent spadkodawców dla jej syna J. W. . Nie ulega wątpliwości, że w zakresie składu i wartości majątku podlegającego działowi, dopuszczalne jest oparcie się na zgodnych oświadczeniach uczestników, jeżeli nie budzą one wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2001 r., V CKN 482/00, Lex nr 52640 ). Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że w skład spadku rzeczywiście nie wchodziły dwa fotele znajdujące się w lokalu przy ul. (...) w O. , ponieważ wskazana okoliczność została wyraźnie przyznana przez uczestniczkę postępowania na rozprawie apelacyjnej (k. 1662v i - 1663). W tych okolicznościach, Sąd Okręgowy nie znalazł żadnych powodów, aby nie dać wiary zgodnym twierdzeniom spadkobierców, odnośnie braku przynależności tego przedmiotu do majątku spadkowego. Z kolei w kwestii figurki sportowca należy zauważyć, że wnioskodawczyni - stosownie do art. 6 k.c. - nie udowodniła swoich twierdzeń w tym zakresie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że pomimo powinności ustalenia z urzędu składu majątku spadkowego sąd nie ma obowiązku prowadzenia dochodzenia w zakresie istnienia majątku podlegającego działowi (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 1968 r., III CR 97/67, Lex nr 729 ). Skład spadku powinien być ustalony przez sąd na podstawie dowodów aktualnych w chwili dokonywania podziału (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 1994 r., II CRN 31/94, Legalis nr 28505 ). Tymczasem D. W. (1) , nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów wskazujących na to, że figurka sportowca była prezentem spadkodawców dla syna J. W. (syna wnioskodawczyni), a tym samym nie wchodzi w skład spadku. Sam zainteresowany podczas przesłuchania w charakterze świadka, nie wspomniał o otrzymaniu takiego prezentu od swoich dziadków (k. 820 - 823). Warto przy tym zauważyć, że zeznania J. W. były bardzo dokładne, a poza tym świadek w piśmie procesowym z dnia 22 lutego 2014 r. (k. 852 - 854), wniósł o bardzo szczegółowe sprostowanie złożonych przez siebie zeznań. Jednakże i w tym piśmie, syn wnioskodawczyni nie wspomniał o jakimkolwiek prezencie od dziadków w postaci figurki sportowca. Ponadto Sąd Okręgowy pragnie zauważyć, że Sąd I instancji wydając postanowienie w przedmiocie powołania biegłego z zakresu szacowania wartości ruchomości J. G. , zobowiązał jednocześnie spadkobierców do okazania biegłemu wszystkich przedmiotów wchodzących w skład spadku, które aktualnie znajdowały się w ich posiadaniu (k. 1171). Zatem skoro wnioskodawczyni okazała biegłemu figurkę sportowca (k. 1241), to tym samym przyjąć należy, że w dniu dokonywania wyceny D. W. (1) uznała, iż omawiany przedmiot wchodzi w skład masy spadkowej. Natomiast późniejsze twierdzenia wnioskodawczyni przedstawione w zastrzeżeniach do opinii biegłego, były spowodowane zajętym stanowiskiem procesowym. Wnioskodawczyni próbowała również dowieść, że w skład spadku powinna zostać zaliczona taśmoteka, którą B. L. miała przekazać dziennikarzowi Gazety (...) . W ocenie Sądu Okręgowego, w przedstawionej kwestii D. W. (1) również nie sprostała zasadzie ciężaru dowodu ( art. 6 k.c. ) i nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów na to, że taśmoteka wchodząca w skład spadku została bezprawnie przekazana osobie trzeciej. Dalej wskazać należy, że Sąd II instancji podziela rozważania Sądu Rejonowego, odnośnie zaliczenia darowizny nieruchomości w N. na schedę spadkową wnioskodawczyni, za wyjątkiem przyjętej przez ten Sąd wartości darowizny dokonanej przez spadkodawców. W apelacji D. W. (1) wskazano, że późniejsze rozliczenia dokonane pomiędzy spadkodawcami a wnioskodawczynią świadczą o tym, że ww. darowizna była zwolniona z obowiązku zaliczenia na schedę spadkową. Według twierdzeń wnioskodawczyni, darowizna nieruchomości w N. została dokonana przez spadkodawców ze względu na to, że nie posiadali oni środków pieniężnych na pokrycie przyjętych na siebie zobowiązań. D. W. (1) wyjaśniła, że w zamian za przekazanie nieruchomości, mąż wnioskodawczyni przekazał spadkodawcom przysługujące mu akcje w (...) S.A. To w wykonaniu tego właśnie zobowiązania, K. W. w 1999 r. darował spadkodawcom posiadanie akcje ww. spółki. W ocenie Sądu Okręgowego, przedstawiona argumentacja wnioskodawczyni nie jest przekonywująca i jest sprzeczna z zasadami doświadczenia życiowego ponieważ w żaden sposób nie można powiązać darowizny nieruchomości w N. z darowizną 558 akcji w (...) S.A. Po pierwsze wskazać należy, że umowa darowizny nieruchomości została zawarta w dniu 28 marca 1995 r. (k. 165 - 166), a umowę darowizny akcji zawarto dopiero w dniu 4 marca 1999 r. (k. 355). Trudno zatem uznać, aby strony dokonywały wzajemnych rozliczeń dopiero po czterech latach od pierwszej umowy darowizny. Po drugie zauważyć trzeba, że umowa darowizny nieruchomości została zawarta pomiędzy R. i D. T. jako darczyńcami, a K. i D. W. (1) jako obdarowanymi. Tymczasem umowa darowizny akcji została zawarta wyłącznie pomiędzy K. W. jako darczyńcą, a D. T. jako obdarowanym. Zatem ewentualne umowy darowizny zawarte między D. T. , a osobami które nie są spadkobiercami, nie powinny wpływać na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W końcu należy zauważyć, że w treści umowy darowizny z dnia 4 marca 1999 r., nie ma jakiegokolwiek odniesienia do umowy darowizny nieruchomości w N. . Skoro według wnioskodawczyni, istniały jakieś ustne uzgodnienia w kwestii rozliczenia umowy darowizny z 28 marca 1995 r., to nie było żadnych obiektywnych przeszkód, aby uczynić odpowiednie zastrzeżenie w umowie darowizny 558 akcji w (...) S.A. Sąd Okręgowy przyznał jednak rację D. W. (1) , odnośnie twierdzeń w zakresie nieprawidłowego ustalenia wartości darowizny w N. oraz błędnego zwaloryzowania jej wartości na chwilę dokonywania działu spadku. Sąd I instancji ustalając wartość nieruchomości w N. , oparł się na opinii biegłego P. S. z dnia 16 grudnia 2017 r. Biegły ten - dokonując wyceny w podejściu porównawczym i przy uwzględnieniu aktualnych cen na rynku lokalnym - ustalił wartość przedmiotowej nieruchomości na kwotę 123.120 zł (k. 1382 - 1413). Zastrzeżenia do przedstawionej wyceny złożyła wnioskodawczyni wskazując, że teza dowodowa nakazywała biegłemu wycenę wartości nieruchomości na dzień dokonania darowizny (28 marca 1995 r.), a z treści opinii wprost wynika, iż wycena została dokonana w oparciu stan nieruchomości na dzień 30 czerwca 1992 r. Według zastrzeżeń D. W. (1) , biegły wydając opinię nie uwzględnił tego, że w latach 1992 - 1995, część budynków na gruncie uległa zawaleniu (k. 1438). Biegły P. S. w opinii uzupełniającej z dnia 24 kwietnia 2017 r. wskazał, że wnioskodawczyni ma rację twierdząc, iż w 1995 r. na szacowanej nieruchomości nie było już obory. Na potwierdzenie swojej tezy, przedstawił dokumentację uzyskaną z Gminy P. (k. 1473). Po nałożeniu stosownych poprawek, biegły ustalił wartość nieruchomości w N. na kwotę 116.440 zł (k. 1475). Z powyższego wprost wynika, że wartość darowizny według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili działu spadku wynosi 116.440 zł i taka też kwota została przyjęta przez Sąd II instancji. Dalej wskazać należy, że Sąd Rejonowy w nieprawidłowy sposób zwaloryzował kwotę 3.600 zł, stanowiącej resztę ceny którą małżeństwo W. zobowiązało się zapłacić za darowaną nieruchomość Gminie P. . Sąd I instancji wskazał, że reszta ceny którą obdarowani zobowiązali się spłacić, stanowiła w chwili dokonywania darowizny równowartość 5,12 krotności przeciętnego wynagrodzenia, które w 1995 r. wynosiło 702,62 zł. Z kolei przeciętnie wynagrodzenie za cały 2016 r., stanowiło kwotę 4.118,63 zł. Sąd Rejonowy obliczył więc czystą wartość całej darowizny na kwotę 102.033 zł (123.120 zł - (5,12 x 4.118,63 zł) = 102.033 zł) Przedmiotowa kwota - ze względu na dokonanie darowizny do majątku wspólnego małżeństwa W. - została podzielona przez dwa (51.016 zł). Uwzględniając przedmiotową okoliczność stwierdzono, że wartość darowizny otrzymanej przez wnioskodawczynię od każdego ze spadkobierców wynosiła 25.508,25 zł. W ocenie Sądu Okręgowego, takie postępowanie jest nieprawidłowe . Działanie zaproponowane przez Sąd Rejonowy prowadzi bowiem do wniosku, że wnioskodawczyni spłaciła zaledwie 17,13% zadłużenia. Tymczasem wartość nieruchomości w N. na dzień dokonywania darowizny została określona na 10.000 zł. Oznacza to, że wysokość spłaconego zadłużenia (3.600 zł) wynosiła aż 36% wartości całego gruntu. Z tego względu należy uznać, że wysokość darowizny według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili działu spadku - przy uwzględnieniu spłaconego zadłużenia - wynosi 74.521,60 zł (116 440 zł – 116 440 x 36%). Przedmiotowa darowizna została dokonana do majątku wspólnego małżeństwa W. , a więc należało ją podzielić przez udział wnioskodawczyni w majątku wspólnym (74.521,60 zł / ½ = 37.260,80 zł). Takie działanie prowadzi do wniosku, że wysokość darowizny otrzymanej przez D. W. (1) od każdego z spadkodawców wynosi 18.630,40 zł 37.260,80 zł/2 = 18.630,40 zł). W tym miejscu należy jedynie zasygnalizować, że Sąd Okręgowy nie podzielił twierdzeń uczestniczki postępowania, w zakresie powiększenia wysokości darowizn wnioskodawczyni zaliczanych na schedę spadkową. Oznacza to, że łączna wysokość darowizn otrzymanych przez D. W. (1) od spadkodawczyni D. T. wynosi 38.630,40 zł (18.630,40 zł + 15.000 zł). W ocenie Sądu Okręgowego brak jest podstawy prawnej do uwzględnienia nakładu wnioskodawczyni na majątek spadkowy, w postaci prawa do 20% - dodatkowej powierzchni mieszkaniowej. D. W. (1) wskazywała, że na podstawie orzeczenia lekarskiego przyznano jej uprawnienie do korzystania z dodatkowej powierzchni mieszkalnej na okres stały. Wskazane uprawnienie zostało zrealizowane, poprzez przydział lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w O. . W ocenie wnioskodawczyni, powyższe okoliczności doprowadziły do przyznania spadkodawcom lokalu mieszkalnego większego o 20%, co stanowi jej nakład na majątek spadkowy w wysokości 50.000 zł (250.000 z tytułu wartości lokalu przy ul. (...) w O. x 20%). Sąd Okręgowy nie podziela zaprezentowanego stanowiska D. W. (1) , ponieważ nie znajduje ono oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Jak zostało zasygnalizowane na wstępie rozważań, w postępowaniu działowym sąd rozstrzyga o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych ( art. 686 k.p.c. ). W doktrynie na ogół przyjmuje się, że nakładami są koszty pieniężne poniesione na zachowanie, eksploatację lub ulepszenie rzeczy już istniejącej w majątku (K. Piasecki, Kodeks postępowania cywilnego. Tom II. Komentarz. Art. 367 - 729, Legalis). Wyjaśnić należy, że kodeks cywilny wyróżnia jedynie nakłady konieczne i inne nakłady ( art. 226 k.c. ). W doktrynie i orzecznictwie wyróżnia się jeszcze nakłady użyteczne i zbytkowe. Przez nakład konieczny rozumie się wydatek, którego celem jest utrzymanie rzeczy w stanie zdatnym do normalnego korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem. Nakład użyteczny stanowi natomiast wydatek dokonany w celu ulepszenia rzeczy. Z kolei nakład zbytkowy służy nadaniu rzeczy cech odpowiadających upodobaniom posiadacza i zaspokojeniu jego potrzeb estetycznych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2006 r., III CSK 3/06, Legalis nr 316253 ). Tymczasem przyznanie spadkodawcom mieszkania o większej powierzchni ze względu na stan zdrowia córki (spadkobierczyni), nie mieści się w pojęciu nakładu na majątek spadkowy. Na uwzględnienie nie zasługują również argumenty D. W. (1) , dotyczące konieczności zaliczeniu na schedę spadkową uczestniczki postępowania darowizn w łącznej wysokości 77.603,91 zł. W ocenie wnioskodawczyni, spadkodawcy w latach 1995 - 2010 przekazali B. L. kwotę 62.603,91 zł na opłatę czynszu za mieszkanie, a także sfinansowali uczestniczce postępowania remont mieszkania w 2002 r. w kwocie 1.500 zł, zakup stolarki okiennej w 2005 r. w kwocie 2.500 zł i spłacili zadłużenie za zakup pralki w kwocie 1.000 zł (łącznie kwota 77.603,91 zł). Według D. W. (1) , wymienione kwoty pieniężne nie mogą zostać uznane za drobne darowizny zwyczajowo przyjęte w danym środowisku, ze względu na dochody uzyskiwane przez R. T. (2.400 zł) i D. T. (1.700 zł) przed śmiercią. Zdaniem Sądu Okręgowego, powyższe twierdzenia wnioskodawczyni stanowią wyłączną polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem Sądu I instancji w tym zakresie. D. W. (1) podważając zaskarżone rozstrzygnięcie w kwestii darowizn zaliczanych na schedę spadkową uczestniczki postępowania, powoływała się na zeznania swojego męża K. W. i syna J. W. . Należy jednak zauważyć, że ww. świadkowie byli członkami rodziny wnioskodawczyni, a więc - jak słusznie zauważył Sąd Rejonowy - są zainteresowani uzyskaniem rozstrzygnięcia korzystnego dla D. W. (1) . Darowizny które zostały szczegółowo wymienione w apelacji, nie zostały w żaden sposób udokumentowane. Wnioskodawczyni wskazała co prawda, że fakt przekazania wskazanych kwot uczestniczce postępowania wynika z pokwitowań, jednakże nie wykazała ,aby były to darowizny zaliczalne na schedę spadkową . Analiza akt sprawy - w szczególności zeznań PIT uczestniczki postępowania - prowadzi do wniosku, iż faktycznie B. L. uzyskiwała skromne dochody (k. 207). W toku postępowania pierwszoinstancyjnego, zgromadzono zeznania podatkowe uczestniczki postępowania za lata: 1998, 1999, 2000, 2001 i 2004 - 2007. Z zeznań tych wynika, że najwyższy roczny dochód B. L. w tym okresie, wynosił zaledwie 3.184,29 zł. Niemniej jednak J. L. wskazał (syn uczestniczki postępowania), że jego matka pracowała dorywczo udzielając korepetycji z języka angielskiego oraz tłumacząc teksty i ścieżki dźwiękowe filmów z języka angielskiego (k. 873 - 876). Zeznania syna uczestniczki postępowania w tym zakresie, potwierdził J. W. (k. 820 - 823). Ponadto J. L. wyjaśnił, że otrzymywał od swojego ojca alimenty, które były przeznaczane na zaspokojenie bieżącego utrzymania rodziny. Z akt sprawy wynika, że D. T. faktycznie przekazywała B. L. kwotę 400 zł miesięcznie, jednakże nie z tytułu darowizny, a z tytułu opieki sprawowanej przez uczestniczkę postępowania nad chorą matką (k. 307). Z zeznań J. L. wynika natomiast, że kwota wskazana w umowie została ustalona na takim poziomie, aby wystarczała na pokrycie czynszu za zajmowany przez uczestniczkę postępowania lokal mieszkalny przy ul. (...) w O. (k. 873). Jedyną udokumentowaną darowizną D. T. na rzecz B. L. , stanowi kwota 10.000 zł przekazana uczestniczce na zapłatę długów czynszowych (k. 524). Wyłącznie taka kwota, powinna zostać zaliczona na schedę spadkową B. L. . Nie ulega wątpliwości, że rodzice przez całe swoje życie pomagali w utrzymaniu uczestniczki postępowania. Jednakże zdaniem Sądu Okręgowego, były to drobne darowizny zwyczajowo przyjęte w danym środowisku, które - stosownie do przepisu art. 1039 § 3 k.c. - nie podlegają zaliczeniu na schedę spadkową. Sytuacja majątkowa uczestniczki postępowania przez całe dorosłe życie była trudna, ponieważ nie miała stałego zatrudnienia i samotnie wychowywała dziecko. Widząc trudną sytuację swojej córki, spadkodawcy przekazywali jej kwoty pieniężne, jako pomoc rodziców dla swojego dziecka. Takie postępowanie jest rzeczą naturalną, dlatego Sąd II instancji uznał, że jako drobne darowizny zwyczajowo przyjęte w naszym społeczeństwie na rzecz dzieci znajdujących się w trudnej sytuacji - nie podlegają zaliczeniu na schedę spadkową B. L. . Warto przy tym zauważyć, że akta sprawy obrazują D. T. -jako osobę bardzo skrupulatnie dysponującą swoim majątkiem. Spadkodawczyni zawarła bowiem pisemną umowę o opiekę nie tylko ze uczestniczką postępowania, ale również z M. B. (k. 308 - 311) - za każdym razem precyzyjnie określając kwotę wynagrodzenia należną usługodawcy. W przypadku darowizny kwoty 10.000 zł, spadkodawczyni dokładnie określiła sumę pieniężną przekazaną uczestniczce, a także sumę pieniężną przeznaczoną na zaspokojenie bieżących potrzeb wspólnego utrzymania (20.000 zł). Zdaniem Sądu Okręgowego gdyby D. T. przekazała uczestniczce postępowania jakąkolwiek większą kwotę pieniężną tytułem darowizny, to takie rozporządzenie majątkiem zostałoby niewątpliwie odpowiednio udokumentowane. Tymczasem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala przyjąć, aby B. L. otrzymała od spadkodawczyni darowiznę w kwocie przekraczającej wspomniane 10.000 zł podlegającą zaliczeniu na schedę spadkową (za wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych w danych stosunkach). W tym też zakresie, Sąd II instancji nie podzielił zarzutów i twierdzeń zawartych w apelacji wnioskodawczyni. Na końcu wskazać należy, że apelacja wnioskodawczyni nie zasługiwała na uwzględnienie, w zakresie żądania podwyższenia kwoty nakładów D. W. (1) , na lokal przy ul. (...) w O. do kwoty 12.316,90 zł. Wnioskodawczyni wskazywała, że Sąd I instancji pominął kwotę 694,24 zł, której rozliczenia D. W. (1) domagała się w piśmie procesowym z dnia 24 listopada 2014 r. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że kwota 694,24 zł dotyczy opłat za lokal przy ul. (...) w O. za maj i czerwiec 2014 r., a więc za okres w którym uczestniczka postępowania nie była już współwłaścicielem tego mieszkania. W dniu 12 kwietnia 2013 r., uczestniczka przeniosła swój udział w spółdzielczym własnościowym prawie do ww. lokalu na T. G. (k. 63 - 66). Zatem od tej daty, to nabywca udziału powinien partycypować w kosztach utrzymania tego lokalu. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że D. W. (1) wszelkie roszczenia związane ze zwrotem nakładów poczynionych po dniu 12 kwietnia 2013 r. na lokal przy ul. (...) w O. , powinna kierować do T. G. . Zatem dla rozstrzygnięcia sprawy, nie miały znaczenia dokumenty obrazujące dokonanie nakładów dołączone do apelacji wnioskodawczyni (jako poczynione po 12 kwietnia 2013 r.). Jednakże w zakresie wysokości tych nakładów Sąd Okręgowy dokonał korekty zaskarżonego orzeczenia, co zostanie dokładnie przedstawione przy omówieniu apelacji uczestniczki postępowania. Reasumując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że apelacja wnioskodawczyni doprowadziła do częściowej korekty składu majątku wspólnego (wykreślenie z zaskarżonego postanowienia dwóch foteli nieprzedstawiających żadnej wartości), a także skutkowała zmianą wartości darowizny zaliczanej na schedę spadkową D. W. (1) otrzymanej od spadkodawców R. T. (18.630,40 zł) i D. T. (38.630,40 zł). W tym miejscu rozważań, przejść należy do omówienia zarzutów apelacji uczestniczki postępowania. B. L. częściowo zakwestionowała ustalony przez Sąd Rejonowy skład i wartość spadku (zarzut naruszenia art. 684 k.p.c. ), zarzuciła błędne ustalenie wartości nakładów wnioskodawczyni na majątek spadkowy i bezpodstawne dokonanie waloryzacji wartości darowizny nieruchomości położonej w N. ( art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 684 k.p.c. i art. 686 k.p.c. ). Ponadto uczestniczka postępowania, zarzuciła Sądowi I instancji niezaliczenie na schedę spadkową wnioskodawczyni kwoty 67.263,30 zł z tytułu pobranych sum z rachunku bankowego spadkobierczyni, kwoty 14.877,23 zł uzyskanej z tytułu odszkodowania za śmierć spadkodawcy oraz kwoty 77.821,13 zł z tytułu rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie (zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. oraz zarzuty naruszenia art. 889 pkt. 2 k.c. w zw. z art. 1039 § 1 k.c. w zw. z art. 1042 § 1 k.c. i art. 888 k.c. w zw. z art. 1039 k.c. i art. 1042 § 1 k.c. ). B. L. wskazywała również, że darowizna kwoty 10.000 zł została zwolniona z obowiązku zaliczenia na schedę spadkową (zarzut naruszenia art. 1039 § 1 k.c. w zw. z art. 1042 § 1 k.c. ), a także zakwestionowała uznanie za bezskuteczną w stosunku do wnioskodawczyni czynności prawnej uczestniczki postępowania polegającej na przeniesieniu ½ udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w O. (zarzut naruszenia art. 1036 k.c. ). W apelacji uczestniczki postępowania, wskazano trzy błędy Sądu I instancji, w zakresie ustalenia składu i wartości spadku po małżeństwie T. . W pierwszej kolejności wskazano, że Sąd Rejonowy błędnie nie zaliczył do spadku 6 sztuk lamp o łącznej wartości 60 zł. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że powyższa okoliczność została przyznana na rozprawie apelacyjnej przez wnioskodawczynię D. W. (1) (k. 1662v). W tych okolicznościach, Sąd Okręgowy uwzględnił te przedmioty w majątku spadkowym, w miejsce dwóch foteli nie przedstawiających żadnej wartości. Następnie uczestniczka postępowania starała się wykazać, że wartość ruchomości należących do spadku, a zbytych bez zgody wnioskodawczyni, w rzeczywistości wynosiła 370 zł. W tym też zakresie B. L. wskazała, że wartość zbytych przedmiotów powinna zostać ustalona na kwotę faktycznie uzyskaną z ich sprzedaży (370 zł). Zgodnie z przytoczonym już przepisem art. 684 k.p.c. , skład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd. Oznacza to, że Sąd nie jest związany nominalną ceną uzyskaną za bezprawnie zbyte przedmioty wchodzące w skład majątku spadkowego (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 sierpnia 2011 r., IV CSK 521/10, Legalis nr 459020 ). W niniejszej sprawie, wartość ruchomości wchodzących w skład spadku została oszacowana przez biegłego J. G. , który nie mógł wycenić 10 platerów, 7 sztuk sztućców H. , 8 sztuk sztućców srebrzanych rosyjskich, samowaru i lodówki S. , z powodu ich zbycia przez uczestniczkę postępowania bez zgody wnioskodawczyni jeszcze przed wydaniem opinii. W takiej sytuacji, B. L. powinna ponieść negatywne konsekwencje swojego zachowania, gdyż rzeczywista wartość zbytych przedmiotów nie była możliwa do ustalenia w postępowaniu o dział spadku. Warto przy tym zauważyć, że uczestniczka zbyła wymienione ruchomości z powodu trudnej sytuacji majątkowej, a więc nie można wykluczyć tego, iż dokonała sprzedaży po cenach niższych niż rynkowe. Ponadto należy zwrócić uwagę, że ½ udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr. (...) przy ul. (...) w O. , została przeniesiona przez uczestniczkę postępowania na T. G. po cenie o wiele niższej niż rynkowa (125.000 zł wartość udziału B. L. - 50.000 zł kwota udzielonej pożyczki). Zatem z podanych wyżej względów, w kwestii wartości zbytych ruchomości należało oprzeć się na twierdzeniach wnioskodawczyni D. W. (1) . W końcu uczestniczka postępowania wskazała, że w skład spadku nie wchodzą określone w pkt. I ppkt. 25 i pkt. II ppkt. 25 zaskarżonego orzeczenia szafki łazienkowe. Wątpliwości w tym zakresie zostały jednak rozwiane na rozprawie apelacyjnej, na której spadkobierczynie zgodnie przyznały, że wymienione szafki znajdowały się w łazience lokalu przy ul. (...) w O. (k. 1662 - 1663). Aprobatę Sądu Okręgowego, znalazły natomiast zarzuty uczestniczki postępowania dotyczące wysokości nakładów poczynionych przez wnioskodawczynię na ww. lokal mieszkalny. Jak wyjaśniono we wcześniejszej części uzasadnienia, B. L. powinna zwrócić wnioskodawczyni nakłady poczynione na lokal wchodzący w skład spadku tylko przed dniem 12 kwietnia 2013 r. Z zestawienia wpłat przedstawionego przed D. W. (1) wynika, że od 21 stycznia 2010 r. do 8 kwietnia 2013 r., łączy koszt utrzymania lokalu przy ul. (...) (w całości poniesiony przez wnioskodawczynię) wynosił 9.418,09 zł (k. 145). W tych okolicznościach - mając na uwadze ½ udziału B. L. w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład spadku - na rzecz wnioskodawczyni należało zasądzić kwotę 4.709,05 zł (9.418,09 zł / 2). W takim też zakresie, Sąd Okręgowy zmienił rozstrzygnięcie Sądu I instancji. Za całkowicie chybiony należy uznać zarzut braku wskazania przez Sąd Rejonowy, podstawy prawnej dokonania waloryzacji darowizny nieruchomości położonej w N. . Zgodnie z przepisem art. 1042 § 2 k.c. , wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili otwarcia spadku, a według cen z chwili działu spadku. To właśnie wskazany przepis, stanowił podstawę prawną dokonania waloryzacji przedmiotowej darowizny. Nie powinno ulegać przy tym wątpliwości, że biorąc pod uwagę zmianę siły nabywczej pieniądza od 1995 r. (zawarcie umowy darowizny) do roku 2017 (chwila działu spadku przez Sąd Rejonowy), dokonanie waloryzacji wartości darowizny nieruchomości w N. było niezbędne. Sąd II instancji nie podzielił również tych twierdzeń apelacji które wskazywały, że darowizna kwoty 10.000 zł nie powinna podlegać zaliczeniu na schedę spadkową. Z oświadczenia spadkobierczyni wprost wynika, sposób dyspozycji środkami pieniężnymi złożonymi na lokacie terminowej w wysokości 30.000 zł. D. T. przekazała swojej córce kwotę 10.000 zł na uregulowanie swojego zadłużenia z tytułu zaległego czynszu, a kwotę 20.000 zł poleciła przeznaczyć w zależności od potrzeba na utrzymanie i prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego (k. 524). Zatem nie sposób stwierdzić, aby zamiarem spadkodawczyni było zwolnienie wskazanej darowizny z obowiązku doliczenia na schedę spadkową. Zadłużenie uczestniczki postępowania tytułu czynszu za zajmowany przez nią lokal , nie powstało wyłącznie w okresie sprawowania opieki nad matką. B. L. od 2005 r. była osobą bezrobotną i utrzymywała się wyłącznie z alimentów, drobnych kwot uzyskiwanych z udzielanych korepetycji, pomocy socjalnej, a także przede wszystkim z pomocy rodziców. Trudno zatem uznać, że uczestniczka postępowania została zwolniona z obowiązku zaliczenia darowizny na schedę spadkową, tylko na podstawie swojej trudnej sytuacji majątkowej. W tym miejscu przejść należy do tych zarzutów i twierdzeń apelacji uczestniczki postępowania, które wskazują na konieczność zaliczenia na schedę spadkową wnioskodawczyni kwoty 159.961,66 zł składającej się z 77.821,13 zł z tytułu rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie, 14.877,23 zł z tytułu odszkodowania za śmierć spadkodawcy, a także 67.263,30 zł z tytułu pobranych sum z rachunku bankowego spadkobierczyni. W ocenie uczestniczki postępowania, Sąd I instancji w sposób niewłaściwy zastosował w kwestii tzw. mienienia zabużańskiego przepisy art. 889 pkt. 2 k.c. w zw. z art. 1039 § 1 k.c. i art. 1042 § 1 k.c. Według B. L. , powołana przez Sąd Rejonowy podstawa prawna (889 pkt. 2 k.c. ), odnosi się przede wszystkim do umowy o zrzeczenie się dziedziczenia ( art. 1046 k.c. ), która dotyczy praw jeszcze nie nabytych, a także oświadczenia o odrzuceniu spadku ( art. 1020 k.c. ), w wyniku którego spadkobierca zostaje wyłączony od dziedziczenia tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Uczestniczka postępowania wskazała natomiast, że - stosownie do art. 1048 k.c. - spadkobierca ustawowy może przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego zrzec się dziedziczenia po przyszłym spadkodawcy. W związku z powyższym, kwota pieniężna uzyskana z tytułu odszkodowania za tzw. mienie zabużańskie, powinna podlegać podziałowi w niniejszym postępowaniu i zostać zaliczona na schedę spadkową wnioskodawczyni. Sąd Okręgowy nie podziela przedstawionego stanowiska, ze względu na treść umowy o podział spadku po R. T. zawartej w dniu 8 września 2007 r. (k. 346). W przedmiotowej umowie spadkobiercy - D. T. , D. W. (1) i B. L. - wskazały, że w skład spadku po R. T. wchodzi min. „prawo dziedziczne do rekompensaty po pozostawionym mieniu zabużańskim”. Zatem wszystkie spadkobierczynie (w tym B. L. ) miały świadomość tego, że omawiane roszczenie wchodzi w skład spadku. Przedmiotowa okoliczność wynika nie tylko z umowy o dział spadku i pisma Wojewody (...)- (...) z dnia 8 listopada 2013 r. (k. 222v), ale przede wszystkim z treści przepisu art. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 lipca 2005 r. Zgodnie z przedmiotową regulacją, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem oczywistym jest, że jeżeli prawo do rekompensaty przysługiwało spadkodawcy - to zgodnie z zasadą dziedziczności praw majątkowych ( art. 922 § 1 k.c. ) - wchodzi ono w skład spadku po R. T. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2017 r., II FSK 1704/15, Lex nr 2338374 ). Jednakże w takim przypadku oświadczenie z 21 lutego 2018r.o zrzeczeniu się przez E. L. i D. T. prawa do rekompensaty (k.189), należy połączyć z umową o dział spadku po R. T. . W ocenie Sądu Okręgowego, przedmiotowe oświadczenie jest niczym innym, jak przekazaniem prawa do uzyskania rekompensaty D. W. (1) bez jednoczesnego obowiązku spłaty pozostałych spadkobierczyń. Wyjaśnić należy, że strony umowy o dział spadku mają znaczną swobodę co do ukształtowania wzajemnych stosunków. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 lutego 2014 r., w umownym dziale spadku istotną cechą jest wzajemność ustępstw czynionych przez strony, a to oznacza, że ekwiwalentność świadczeń nie musi mieć zastosowania. Wynika to także z zasady swobody zawierania umów. Nieekwiwalentność sytuacji prawnej stron umowy nie wymaga co do zasady istnienia okoliczności, które by ją usprawiedliwiały, skoro stanowi ona wyraz woli stron (III CSK 74/13, Legalis nr 993256 ). Nie ulega wątpliwości, że spadkobiercy w umowie o dział spadku, mogą ustalić wysokość ewentualnych spłat i dopłat, a także zrzec się roszczeń z tego tytułu - tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Warto przy tym zauważyć, że - w rozpoznawanym przypadku - zrzeczenie się prawa do spłaty nie dotyczy wyłącznie rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie, ale także wyłączenia spłaty D. W. (1) i B. L. z tytułu przyznania D. T. prawa do wyłącznego korzystania z lokalu nr (...) przy ul. (...) w O. . Ponadto uczestniczka zawarła z siostrą umowę darowizny z 28 lipca 2008r.(k.1140 -1142), gdzie B. L. oświadczyła (§3) , że przyjmuje darowiznę od wnioskodawczyni w postaci kwoty określonej w §1 i tym samym oświadcza, że warunek zrzeczenia się prawa do ubiegania się o rekompensatę za mienie zabużańskie z 21 lutego 2008 został spełniony . Uczestniczka postępowania wskazywała również, że oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do rekompensaty zostało spowodowane błędem wywołanym przez wnioskodawczynię. D. W. (1) miała bowiem wskazywać, że dochodzenie rekompensaty jest trudne i nieopłacalne, co skłoniło B. L. do zrzeczenia się tego prawa na rzecz wnioskodawczyni. Jednakże z akt sprawy nie wynika, aby uczestniczka postępowania nawet , gdyby przyjąć ,że złożyła ww. oświadczenie o zrzeczeniu się pod wpływem błędu , uchyliła się skutecznie od tego oświadczenia woli . Zgodnie z przepisem art. 88 § 1 k.c. , uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu , następuje przez oświadczenie złożonej tej osobie na piśmie. Z kolei w § 2 tego przepisu wskazano, że powyższe uprawnienie wygasa z upływem roku od dnia wykrycia błędu. Tymczasem uczestniczka postępowania - reprezentowana w toku całego postępowania przez zawodowego pełnomocnika - nawet nie próbowała wykazać, że zachowała termin określony w art. 88 § 2 k.c. i złożyła wnioskodawczyni stosowne oświadczenie na piśmie. Wobec powyższego wskazać należy, że rekompensata za tzw. mienie zabużańskie uzyskana przez D. W. (1) , nie podlegała zaliczeniu na jej schedę spadkową. Dalej wskazać trzeba, że w skład spadku nie wchodzi kwota 14.887,23 zł z tytułu odszkodowania wypłaconego przez (...) S.A. tytułem zwrotu kosztów pogrzebu spadkodawcy i wykonania nagrobka. W aktach sprawy, znajdują się trzy decyzje ubezpieczyciela o przyznaniu D. W. (1) następujących sum pieniężnych: kwoty 4.704,41 zł z tytułu poniesionych kosztów pogrzebu oraz zakupu odzieży żałobnej (k. 595), kwoty 3.072,82 zł z tytułu dopłaty do poniesionych kosztów pogrzebu (k. 600), kwoty 7.100 zł z tytułu kosztów postawienia nagrobka (k. 614). Nie ulega przy tym wątpliwości, że całkowity koszt postawienia nagrobka poniosła D. W. (1) , co wynika z umowy o usługę kamieniarską (k. 608), a także faktur VAT o nr (...) r. (k. 610). Z kolei koszty pogrzebu R. T. - w części przekraczającej zasiłek pogrzebowy - zostały pokryte w całości przez D. T. . Z zeznań wnioskodawczyni wynika, że kwotę odszkodowania wypłaconego przez ubezpieczyciela - w części przekraczającej koszty wykonania nagrobka - przekazała matce (k. 1123). Uczestniczka postępowania wskazywała, że D. T. zażądała od wnioskodawczyni przedstawienia kosztów pogrzebu. W tym celu B. L. (na prośbę matki) udała się do swojej siostry, która przedłożyła uczestnice postępowania sporządzony spis kosztów pogrzebu R. T. (k. 1144v). Z przedmiotowego spisu wynika, że całkowity koszt pogrzebu R. T. wynosił 9.429,69 zł. Wskazana suma została pokryta z zasiłku pogrzebowego uzyskanego z ZUS (5.325,02 zł) i kwoty przekazanej przez D. T. (k. 1139). Warto przy tym zauważyć, że spis kosztów sporządzony przez wnioskodawczynię nie został zakwestionowany przez spadkodawczynię. Ponadto nawet jeśli przyjąć, że D. W. (1) potrąciła B. L. kwotę 1.744 zł z części ceny należnej uczestniczce z sprzedaży nieruchomości gruntowej położonej w G. , to takie postępowanie nie jest niewłaściwe. Przedmiotowa kwota stanowi 1/6 całości kosztów pogrzebu R. T. , a więc sumę pieniężną odpowiadającą udziałowi uczestniczki w spadku po swoim ojcu. Wobec przedstawionych argumentów uznać należy, że kwota uzyskana z (...) S.A. została w całości rozliczona pomiędzy D. W. (1) , B. L. i D. T. , a tym samym nie ulega podziałowi w niniejszym postępowaniu. W zakresie rozliczeń majątku spadkowego po R. T. co do sprzedaży działki w G. i garażu przy ul. (...) w O. , uczestniczka postępowania powinna otrzymać 1/6 uzyskanych kwot, jako kwotę odpowiadającą jej udziałowi w spadku .Wbrew twierdzeniom apelacji w tym zakresie B. L. w żaden sposób nie wykazała, że wnioskodawczyni zatrzymała dla siebie jakąkolwiek kwotę ponad swój udział. Wręcz przeciwnie dokonała darowizny ½ swojego udziału kwoty ze sprzedaży garażu (k.1140-1142) właśnie na rzecz uczestniczki postępowania. Porównanie twierdzeń wnioskodawczyni w tym zakresie (k1124) ,że to spadkodawczyni D. T. rozliczyła w lutym 2008r.pieniądze ze sprzedaży działki w G. z wykazami wypłat z konta spadkodawczyni w tym okresie (k.176-177) wskazuje ,że w tej części spadku po R. T. rozliczenie nastąpiło już w 2008r. , uczestniczka nie może więc ponownie domagać się działu w tym zakresie . Kończąc wątek wzajemnych rozliczeń wnioskodawczyni ze spadkodawczynią wskazać należy, że B. L. w żaden sposób nie wykazała, aby D. W. (1) w okresie od września 2007 r. do marca 2009 r. bezprawnie pobrała z rachunków D. T. kwotę 67.263,30 zł. Okres który wskazuje uczestniczka postępowania obejmuje 19 miesięcy, a więc należy przyjąć, że wnioskodawczyni sprawując zarząd nad majątkiem spadkodawczyni miesięcznie pobierała kwotę w wysokości około 3.540,17 zł. Wskazana suma pieniężna nie wydaje się wygórowana w sytuacji, gdy wnioskodawczyni pokrywała czynsz za lokal przy ul. (...) w O. , zakupywała leki i wyżywienie dla matki, a także ponosiła koszty pobytu D. T. w Zakładzie (...) . Warto również pamiętać o tym, że w pewnym okresie wnioskodawczyni wypłacała także uczestniczce postępowania wynagrodzenie za opiekę nad chorą matką. Ponadto sama uczestniczka wskazała(k.680) ,że sam koszt leków dla D. T. wyniósł w 2010r. średniomiesięcznie kwotę 1426,10 zł , bez wydatków związanych z wyżywieniem , opłat za mieszkanie i rehabilitację. Nawet więc przyjmując, że w latach wcześniejszych kwoty te były niższe , ale uwzględniając koszty opieki nad spadkodawczynią i niewątpliwą , bieżącą pomoc materialną dla uczestniczki uzyskiwaną od matki , B. L. nie wykazała, że wnioskodawczyni rozdysponowała na swoją rzecz jakimikolwiek środkami pochodzącymi z konta spadkodawczyni . W tych okolicznościach uznać należy, że kwota 67.263,30 zł nie podlega zaliczeniu na schedę spadkową wnioskodawczyni. Nie podlegają również zaliczeniu na schedę spadkową darowizny zgłoszone do rozliczenia przez uczestniczkę w toku postępowania apelacyjnego. Dwie z nich (k.1645 i k.1646 ) są dokonane przez spadkodawczynię na rzecz syna wnioskodawczyni , natomiast darowizna w kwocie 1000 zł dokonana na rzecz D. W. (1) 15 maja 1996r. (k.1644) była dokonana na cele zdrowotne , po operacji , a więc nie podlega zaliczeniu na schedę spadkową stosownie do treści art. 1039§1k .c. w zw. z art. 5 k.c. Na końcu wskazać należy, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji odnośnie uznania za bezskuteczną w stosunku do wnioskodawczyni czynności uczestniczki postępowania polegającej na przeniesieniu na T. G. ½ udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w O. jest prawidłowe. Zgodnie z przepisem art. 1036 k.c. , spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku. W braku zgody któregokolwiek z pozostałych spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku. W doktrynie i orzecznictwie wyjaśniono, że sens sankcji bezskuteczności nałożonej ww. przepisie sprowadza się do tego, że pomimo rozporządzenia udziałem w przedmiocie należącym do spadku dział spadku może być przeprowadzony w taki sposób jakby rozporządzenia tego nie było (M. Gutowski, Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 450-1088, Legalis , uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 1963 r., III CO 21/63, Legalis nr 109762 ). Wobec powyższego sankcja bezskuteczności statuowana w art. 1036 k.c. przejawia się w następujący sposób. Po pierwsze, w procesie podejmowania decyzji komu ma przypaść spadkowa nieruchomość, sąd będzie musiał porównywać sytuację spadkobiercy, który nie wyraził zgody na zbycie udziału nie z sytuacją nabywcy udziału, lecz zbywcy. Powyższy zabieg prowadzi do ustalenia jaki byłby wynik postępowania, które toczyłoby się z udziałem zbywcy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2001 r., IV CKN 1212/00, Legalis nr 49618 ). Po drugie, spadkobierca, który nie wyraził zgody na zbycie udziału w przedmiocie należącym do spadku, będzie obowiązany do spłaty na rzecz nabywcy, tylko o tyle, o ile byłby zobowiązany do spłaty na rzecz zbywcy. Jeżeli zatem zbywcy nie przysługiwałaby spłata z uwagi na zaliczenie na jego schedę spadkową darowizn lub zapisów windykacyjnych, do spłaty nie będzie uprawniony także nabywca (M. Gutowski, Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 450-1088, Legalis ). Po trzecie, jeżeli zbywca udziału nie byłby uwzględniany przy dziale spadku z uwagi na przysporzenia podlegające zaliczeniu na jego schedę spadkową, nie będzie również uwzględniany nabywca. W rezultacie, pomimo iż nabywca ma status współwłaściciela (współuprawnionego) nie może żądać przyznania mu przedmiotu objętego wspólnością, ani jego fizycznego podziału pomiędzy siebie a spadkobiercę, który nie wyraził zgody na zbycie (M. Gutowski, Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 450-1088, Legalis ). W drodze przykładu wskazać należy, że jeżeli dojdzie do rozporządzenia udziałem w przedmiocie należącym do spadku (np. nieruchomością czy spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu), a następnie w toku działu spadku przedmiot ten zostanie przyznany spadkobiercy sprzeciwiającemu się rozporządzeniu, to rozporządzenie jest bezskuteczne. Jeśli jednak przy dziale spadku przedmiot ten przyznany zostałby zbywcy, to rozporządzenie będzie w pełni ważne i skuteczne. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni sprzeciwiła się przeniesieniu przez uczestniczkę postępowania ½ udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w O. na rzecz T. G. . W toku postępowania powyższy składnik majątku spadkowego - stosownie do zgodnego stanowiska spadkobierczyń - został przyznany D. W. (1) , która posiada możliwości finansowe spłaty otrzymanego prawa do lokalu. Wobec powyższego twierdzenia uczestniczki postępowania o naruszeniu przez Sąd Rejonowy przepisu art. 1036 k.c. , zostały uznane za całkowicie bezzasadne. W tym miejscu wskazać należy, że kwota 125.000 zł (połowa wartości spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu) powinna zostać zasądzona na rzecz T. G. . Jednakże Sąd I instancji omyłkowo zasądził przedmiotową kwotę na rzecz B. L. , a Sąd Okręgowy nie mógł naprawić tego błędu ze względu na rozpoznanie zażalenia uczestniczki postępowania na postanowienie Sądu Rejonowego z 6 czerwca 2017r. , w którym Sąd ten sprostował postanowienie z 12 maja 2017r.w ten sposób, że w zakresie dopłaty uwzględnił uczestnika T. G. . Postanowieniem z 4 października 2017r. Sąd Okręgowy uchylił ww. postanowienie Sądu I instancji uznając, że stanowi ono decyzję wykraczającą poza ramy postępowania dotyczącego sprostowania orzeczenia (k.1621-1622v). T. G. nie wniósł o uzupełnienie postanowienia Sądu Rejonowego, a także - jako uczestnik postępowania - nie zaskarżył błędnego orzeczenia. W tych okolicznościach, zmiana rozstrzygnięcia Sądu I instancji w zakresie zasądzenia kwoty 125.000 zł była niemożliwa. Reasumując wskazać należy, że apelacja uczestniczki postępowania doprowadziła do częściowej korekty składu majątku wspólnego (uwzględnienia w składzie spadku 6 sztuk lamp o wartości 60 zł), a także obniżenia spłaty wnioskodawczyni z tytułu nakładów na majątek spadkowy do kwoty 4.709,05 zł. Na końcu rozważań, przejść należy do podsumowania wzajemnych rozliczeń między wnioskodawczynią D. W. (1) i uczestniczką postępowania B. L. . Zgodnie z przepisem art. 1039 § 1 k.c. , jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem (tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie), spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna lub zapis windykacyjny zostały dokonane ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia. Natomiast zgodnie z treścią przepisu art. 1042 § 1 k.c. , zaliczenie na schedę spadkową przeprowadza się w ten sposób, że wartość darowizn lub zapisów windykacyjnych podlegających zaliczeniu dolicza się do spadku lub do części spadku, która ulega podziałowi między spadkobierców obowiązanych wzajemnie do zaliczenia, po czym oblicza się schedę spadkową każdego z tych spadkobierców, a następnie każdemu z nich zalicza się na poczet jego schedy wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego podlegającej zaliczeniu. Łączna wartość spadku po R. i D. T. wynosi 253.205 zł (250.000 zł z tytułu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu przy ul. (...) w O. i 3.205 zł z tytułu wartości ruchomości). Do przedmiotowej sumy należy doliczyć wartość darowizn zaliczanych na schedę spadkową wnioskodawczyni (52.260,80 zł) oraz uczestniczki postępowania (10.000 zł) w czyli w łącznej wysokości 62.260,80 zł). Oznacza to, że scheda spadkowa każdej spadkodawczyni wynosi 157.732,90 zł (253.205 zł + 62.260,80 zł = 315.465,80 zł/2). Od schedy wnioskodawczyni należy odjąć wartość darowizn podlegających zaliczeniu, co naje kwotę 105.472,10 zł. D. W. (1) w wyniku działu spadku otrzymała majątek o łącznej wartości 250.820 zł (250.000 zł z tytułu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu i 820 zł z tytułu przyznanych ruchomości ). Zatem od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki postępowania, należało zasądzić kwotę 145.347,90 zł (250.820 zł - 105.472,10 zł). Jeżeli od schedy spadkowej uczestniczki postępowania (157.732,90 zł ) odejmie się kwotę darowizn zaliczanych na schedę spadkową (10.000 zł) oraz wartość otrzymanych przez nią darowizn i majątku przyznanego w toku niniejszego postępowania (2.385 zł), to ponownie otrzyma się kwotę 145.347,90 zł. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego, orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy podziela bowiem pogląd wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że w tzw. sprawach działowych nie zachodzi przewidziana w art. 520 § 2 i 3 sprzeczność interesów tych uczestników, którzy domagają się podziału, niezależnie od tego, jaki sposób podziału postulują i jakie wnioski składają w tym względzie ( np. postanowienie SN z dnia 15 grudnia 2011 r., II CZ 120/11, postanowienie SN z dnia 3 lutego 2012 r., I CZ 133/11). Mirosław Wieczorkiewicz Agnieszka Żegarska Jacek Barczewski