IX C 770/19

Sygn. akt: IX C 770/19 upr. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 września 2019r. Sąd Rejonowy w Opolu IX Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Małgorzata Garbowicz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Grzesiak po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2019r. w Opolu sprawy z powództwa Krajowego Ośrodka (...) Oddziału Terenowego w O. przeciwko T. J. o zapłatę oddala powództwo. Sygn. akt IX C 770/19 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 11 czerwca 2018r. Krajowy Ośrodek (...) Oddział Terenowy w O. domagał się zasądzenia od T. J. kwoty 838,50 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenia kosztów procesu. Twierdził, że zawarł z pozwanym umowę dzierżawy, której przedmiotem była nieruchomość położona w gminie K. , obręb M. , składająca się z działki nr (...) k.m. 1 o powierzchni 0,7456 ha. Umowa została zawarta do dnia 31 grudnia 2015r. Bezpośrednio po zakończeniu umowy pozwany nie wydał powodowi nieruchomości będącej przedmiotem umowy. W konsekwencji powód w oparciu o art. 39b ust. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa dokonał naliczenia wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości oraz równowartości zapłaconego podatku rolnego od ww. nieruchomości za okres od 27 stycznia 2016r. do 12 lipca 2016r. i wezwał pozwanego do zapłaty jednakże bezskutecznie. Według powoda, na dzień wniesienia pozwu pozwany zalegał z zapłatą należności w wysokości 838,50 zł, na którą składało się wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości od 27.01.2016 r. do 12.07.2016 r. w kwocie 682,81 zł, zwrot równowartości zapłaconego podatku rolnego za okres od 27.01.2016 r. do 12.07.2016 r. w kwocie 58,33 zł oraz naliczone do 07.06.2018 r. skapitalizowane odsetki ustawowe w kwocie 97,36 zł. Wskazał, iż na mocy art. 45 i 46 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku (...) (Dz. U. z 2017 r., poz. 624 z późn. zm.) z dniem 31 sierpnia 2017 r. zniesiono A. (...) i utworzono Krajowy Ośrodek (...) , który z dniem 1 września 2017 r. z mocy prawa wstąpił w ogół praw i obowiązków znoszonej A. (...) . Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 22 marca 2019r. referendarz sądowy zasądził od pozwanego należność dochodzoną w pozwie. Pozwany zaskarżył powyższy nakaz w całości, domagał się oddalenia powództwa. Kwestionował żądanie co do zasady i co do wysokości. Zarządzeniem z dnia 7 czerwca 2019r. doręczonym pełnomocnikowi powoda w dniu 11 czerwca 2019r. zobowiązano pełnomocnika powoda do złożenia w terminie 14 dni pisma procesowego, w którym wskaże wszystkie twierdzenia, zarzuty i dowody – pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku dalszego postępowania. Sąd ustalił, co następuje : Umową z dnia 5 czerwca 2002r. A. (...) Skarbu Państwa wydzierżawiła pozwanemu T. J. nieruchomość położoną w gminie K. , obręb M. , składająca się z działki nr (...) k.m. 1 o powierzchni 0,7456 ha, do dnia 31 grudnia 2015r. W razie wygaśnięcia lub rozwiązania umowy, pozwany zobowiązał się wydać nieruchomość powodowi we wskazanym przez niego terminie. Dowody: umowa dzierżawy z 5 czerwca 2002 r. – k. 10, aneks nr (...) z 18 czerwca 2012 r. – k. 1112, aneks nr (...) z 26 sierpnia 2014 r. – k. 13-16, aneks nr (...) z 20 września 2015 r. k. 17; Powyższa umowa wygasła w dniu 31 grudnia 2015r. Powód wezwał pozwanego do protokolarnego wydania działki nr (...) k.m. 1, obręb M. , w dniu 26 stycznia 2016 r. o godzinie 13.00 w miejscu położenia tej działki. Dowód: pismo pozwanego z 11 stycznia 2016r. , k.57; W wyznaczonym dniu pozwany nie wydał powodowi działki nr (...) k.m. 1, obręb M. . Pismem z dnia 28 czerwca 2016r. powód wezwał pozwanego do zapłaty wynagrodzenia z tytułu bezumownego użytkowania w/w działki za okres od 01.01.2016r. do 30.06.2016r. oraz ponownie wezwał pozwanego do wydania działki w dniu 12 lipca 2016 r. W dniu 12 lipca 2016 r. doszło do podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego i wydania działki nr (...) k.m. 1, obręb M. , przez pozwanego. Dowód: pismo powoda z dnia 28 czerwca 2016r. – k. 63, protokół zdawczo – odbiorczy z dnia 12 lipca 2016r. – k. 64; Pismem z dnia 24 sierpnia 2016r. powód wezwał pozwanego do zapłaty wynagrodzenia z tytułu bezumownego użytkowania działki nr (...) k.m. 1, obręb M. , za okres od 27.01.2016 r. do 12.07.2016 r. Dowody: pismo powoda – k. 20, faktura – k. 19; Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Zadaniem Sądu była ocena czy zasadne było roszczenie powoda o zapłatę wynagrodzenia z tytułu bezumownego użytkowania nieruchomości - działki nr (...) k.m. 1, obręb M. , w oparciu o przepis art. 39b ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r, o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., Poz. 91 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 stycznia 2016r. - osoba, która włada nieruchomością wchodzącą w skład (...) bez tytułu prawnego jest zobowiązana do zapłaty na rzecz powoda wynagrodzenia za korzystanie z tej nieruchomości w wysokości stanowiącej 5-krotność wywoławczej wysokości czynszu, który byłby należny od tej nieruchomości, gdyby była ona przedmiotem umowy dzierżawy po przeprowadzeniu przetargu. Wysokość tego wynagrodzenia ustala się na dzień, w którym powód zażądał zwrotu nieruchomości. W art. 39b ust. 3 zostało wyłączone zastosowanie przepisów kodeksu cywilnego dotyczących korzystania z rzeczy przez samoistnego posiadacza, z wyjątkiem art. 229 k.c. dotyczącego przedawnienia roszczeń. Zgodnie z tym przepisem roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. To samo dotyczy roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz. Art. 229 k.c. wiąże początek biegu przedawnienia roszczeń właściciela przeciwko posiadaczowi i posiadacza przeciwko właścicielowi z dniem zwrotu rzeczy. Pozwany zakwestionował roszczenie powoda co do zasady i co do wysokości. Wyjaśnić należy, że 9 lipca 2018r. weszły w życie zmiany wprowadzone do kodeksu cywilnego ustawą z dnia 13 kwietnia 2018r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1104). Nowelizacja przepisów skróciła m.in. terminy przedawnienia oraz wprowadziła automatyczne badanie przedawnienia przez sąd w sprawach wytoczonych przeciwko konsumentom. Według art. 117 § 2 1 k.c. po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Oznacza to, że jeśli wierzyciel będący przedsiębiorcą występuje z pozwem przeciwko konsumentowi, sąd ma obowiązek z urzędu - czyli bez zarzutu, czy wniosku ze strony konsumenta - zbadać, czy dług jest przedawniony i jeśli doszło do przedawnienia - powództwo co do zasady oddalić. W niniejszej sprawie roszczenie dochodzone w pozwie podlegało rocznemu terminowi przedawnienia roszczenia, właściwemu dla roszczeń określonych w art. 229 k.c. W myśl art. 120 § 1 k.c. bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Z materiału dowodowego wynikało, że pozwany wydał powodowi sporną działkę w dniu 12 lipca 2016r. Bieg terminu przedawnienia o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie z rzeczy od 27 stycznia do 12 lipca 2016r. rozpoczął się od dnia 12 lipca 2016r. Zatem roszczenie wobec pozwanego o zapłatę tego odszkodowania przedawniło się po roku licząc od 12 lipca 2016r. Pozew w niniejszej sprawie został złożony po tej dacie, bo 11 czerwca 2018r.  W świetle powyższego uznać należy, iż wniesienie powództwa zostało dokonane w czasie kiedy roszczenie powoda uległo przedawnieniu. Nawet gdyby przyjąć, że powództwo nie było przedawnione, to i tak nie mogłoby zostać uwzględnione jako nieudowodnione. W pierwszej kolejności niezbędne jest przypomnienie, że dla rozstrzygnięcia o zasadności żądań pozwu, Sąd musi dysponować stosownymi danymi i informacjami. Otóż w obecnym kształcie procesu cywilnego ustawowo podkreślono jego kontradyktoryjny charakter, czego potwierdzeniem są regulacje zawarte w art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c. Ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania. To one są dysponentem toczącego się procesu i od nich zależy jego wynik. Mają bowiem obowiązek przejawiać aktywność, w celu wykazania wszystkich istotnych okoliczności i faktów, z których wywodzą skutki prawne. Skoro powód twierdził, że przysługuje mu roszczenie wobec pozwanego na podstawie art. 39b ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r, o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - to zgodnie z regułą wynikającą z art.. 6 k.c. ciężar udowodnienia tej okoliczności spoczywał na powodzie jeśli z jej istnienia chciał wywieść korzystny dla siebie skutek prawny w postaci uwzględnienia powództwa. Innymi słowy, powód zobowiązany był wykazać, że kwota dochodzona w pozwie stanowi równowartość 5-krotności wywoławczej wysokości czynszu, który byłby należny od tej nieruchomości, gdyby była ona przedmiotem umowy dzierżawy po przeprowadzeniu przetargu – obliczonej na dzień w którym zażądał od pozwanego zwrotu nieruchomości, za okres od 27 stycznia do 12 lipca 2016r. Wynik merytoryczny przedmiotowej sprawy spowodowany jest nieudowodnieniem przez powoda powyższego faktu. Jak podkreślił Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 września 2013 r. I ACa 259/13 materialnoprawną zasadę rozkładu ciężaru dowodu ( art. 6 k.c. ) uzupełniają reguły procesowe (w szczególności art. 3 § 1 k.p.c. - w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 16 września 2011r. o zmianie ustawy- kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw , Dz. U. Nr 233, poz. 1381 oraz art. 232 k.p.c. ) nakazujące stronom przejawiać aktywność w celu wykazania wszystkich istotnych okoliczności i faktów, z których wywodzą skutki prawne, w szczególności wskazywać dowody. Niedochowanie powyższych obowiązków skutkuje ryzykiem przegrania procesu przez stronę, którą obciążał ciężar wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Dowodzenie własnych twierdzeń nie jest obowiązkiem strony (ani materialnoprawnym, ani procesowym), a tylko spoczywającym na niej ciężarem procesowym. Nie istnieje zatem żadna możliwość egzekwowania od strony aktywności w sferze dowodowej. Sąd nie może nakazać stronie czy zobowiązać ją do przeprowadzenia dowodu. Tylko od woli strony zależy, jakie dowody Sąd będzie prowadzał. Przeciwko stronie natomiast - jak wynika z art. 6 k.c. - skierują się ujemne następstwa jej pasywnej postawy. Fakty nieudowodnione zostaną pominięte i nie wywołają skutków prawnych z nimi związanych, co ostatecznie może oznaczać przegranie procesu, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W rozpoznawanej sprawie pozwany zakwestionował roszczenie powoda co do zasady i co do wysokości. Ustalenie kwestii spornej, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości opisanej w pozwie za okres od 27.01.2016 r. do 12.07.2016 r. wyliczone jako 5-krotność wywoławczej wysokości czynszu, który byłby należny od tej nieruchomości, gdyby była ona przedmiotem umowy dzierżawy po przeprowadzeniu przetargu, stanowi kwotę wskazaną w pozwie, mogło zostać poczynione przede wszystkim w oparciu o opinię biegłego sądowego, lecz wniosku o przeprowadzenie takiego dowodu nie zgłaszała żadna ze stron. W tym stanie sprawy, nie było więc żadnych podstaw do działania przez Sąd z urzędu, ani tym bardziej do zastępowania jednej ze stron. Zaproponowany przez powoda i przedstawiony w toku postępowania materiał dowodowy nie dawał podstaw do ustalenia powyższej kwestii spornej, a co za tym idzie, do uwzględnienia powództwa wobec pozwanego. W tym stanie rzeczy żądanie należało oddalić.