IX C 1614/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Poznaniu rozpoznał sprawę z powództwa (...) S.A. przeciwko R. P. o zapłatę, dotyczącą dostawy energii elektrycznej. Pozwany wniósł apelację od wyroku Sądu Rejonowego, podnosząc zarzuty nieważności postępowania i braku zawiadomienia o rozprawie. Sąd Okręgowy uznał te zarzuty za bezzasadne, wskazując, że pozwany został wezwany na rozprawę do osobistego stawiennictwa, lecz nie stawił się bez usprawiedliwienia. Sąd zauważył, że pełnomocnik z urzędu został ustanowiony dla pozwanego dopiero w postępowaniu apelacyjnym, po tym jak pozwany uprawdopodobnił, że nie jest w stanie samodzielnie występować w sprawie, co wiąże się z toczącym się postępowaniem o przymusowe leczenie psychiatryczne. Mimo że pełnomocnik pozwanego podniósł nowe zarzuty dotyczące zasadności roszczenia, sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny. Sąd Okręgowy, analizując opinię psychiatryczną dotyczącą pozwanego, stwierdził, że pozwany cierpi na chorobę psychiczną, która w chwili zawierania umowy mogła wyłączać świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, co czyni umowę nieważną na podstawie art. 82 kc. Jednakże, ponieważ energia elektryczna została pozwanemu dostarczona, sąd oparł rozstrzygnięcie na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 kc w zw. z art. 410 § 2 kc). Sąd oddalił apelację, zasądził od pozwanego na rzecz powoda koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym oraz przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi pozwanemu z urzędu, kwestionując jednocześnie konstytucyjność przepisów różnicujących pomoc prawną z wyboru i z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 82 kc w kontekście choroby psychicznej przy zawieraniu umów oraz zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w przypadku nieważności umowy o dostawę mediów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i stanu zdrowia pozwanego. Kwestia konstytucyjności rozporządzenia dotyczącego kosztów pomocy prawnej z urzędu może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa zawarta przez osobę chorą psychicznie, która w chwili jej zawierania znajdowała się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, jest nieważna na podstawie art. 82 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa zawarta w takich okolicznościach jest nieważna.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opiniach psychiatrycznych wskazujących, że pozwany cierpi na chorobę psychiczną, która w chwili zawarcia umowy mogła wyłączać świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, co skutkuje nieważnością umowy na podstawie art. 82 kc.
Czy dostarczenie świadczenia na rzecz pozwanego na podstawie nieważnej umowy rodzi obowiązek zwrotu wartości tego świadczenia na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nawet jeśli umowa jest nieważna, dostarczenie świadczenia na rzecz pozwanego uzasadnia roszczenie o zwrot jego wartości na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo nieważności umowy, pozwany został wzbogacony przez otrzymanie energii elektrycznej, co uzasadnia jego obowiązek zwrotu wartości tego świadczenia na podstawie art. 405 kc w zw. z art. 410 § 2 kc.
Czy brak zawiadomienia o terminie rozprawy i nieustanowienie pełnomocnika z urzędu w pierwszej instancji stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli strona została prawidłowo wezwana do osobistego stawiennictwa, nie usprawiedliwiła niestawiennictwa i nie wnioskowała o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Uzasadnienie
Pozwany został wezwany do osobistego stawiennictwa na rozprawę w sądzie pierwszej instancji, jednak nie stawił się bez usprawiedliwienia i nie złożył wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zarzut nieważności postępowania z tego powodu został oddalony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A | spółka | powód |
| R. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Umowa zawarta przez osobę, która z powodu choroby psychicznej znajdowała się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, jest nieważna.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej wydania w zakresie wzbogacenia.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie mogła ich przedstawić w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.
k.p.c. art. 505 § 7 § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy możliwości uwzględnienia przez sąd drugiej instancji nowych okoliczności faktycznych lub dowodów w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 2 pkt 1 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1
Podstawa prawna do ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Sąd uznał to rozporządzenie za niekonstytucyjne w zakresie różnicowania sytuacji pełnomocników z wyboru i z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dostarczenie energii elektrycznej pozwanemu uzasadnia roszczenie oparte na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu, mimo nieważności umowy. • Pozwany nie usprawiedliwił niestawiennictwa na rozprawie w sądzie pierwszej instancji i nie złożył wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu braku zawiadomienia o rozprawie i nieustanowienia pełnomocnika z urzędu w pierwszej instancji. • Zarzuty dotyczące zasadności roszczenia o zapłatę za zużytą energię elektryczną (kwestionowanie faktycznych zużyć i legalności urządzeń pomiarowych).
Godne uwagi sformułowania
pozwany cierpi na chorobę psychiczną w postaci uporczywych zaburzeń urojeniowych • w chwili zawarcia umowy pozwany z uwagi na chorobę psychiczną znajdował się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, co czyni umowę nieważną • roszczenie powoda w oparciu o te same okoliczności faktyczne znajduje oparcie w art. 405 kc. w zw. z art. 410 § 2 kc. • Sąd Okręgowy uznał za niekonstytucyjne różnicowanie sytuacji pełnomocników świadczących pomoc prawną z wyboru i z urzędu.
Skład orzekający
Ryszard Małecki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 82 kc w kontekście choroby psychicznej przy zawieraniu umów oraz zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w przypadku nieważności umowy o dostawę mediów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i stanu zdrowia pozwanego. Kwestia konstytucyjności rozporządzenia dotyczącego kosztów pomocy prawnej z urzędu może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa jest interesująca ze względu na nietypowe uzasadnienie nieważności umowy (choroba psychiczna) oraz zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, a także krytykę sądu wobec przepisów o kosztach pomocy prawnej z urzędu.
“Choroba psychiczna unieważniła umowę, ale rachunek za prąd i tak trzeba zapłacić – na innej podstawie prawnej!”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 120 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.