IX C 1614/21

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: sędzia Ryszard Małecki Protokolant: p.o. stażysty Dorota Dreliszak po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2024 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa (...) S.A z siedzibą w P. przeciwko R. P. o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 1 marca 2022 r. sygn. akt IX C 1614/21 1. oddala apelację; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty; 3. przyznaje adwokatowi W. Z. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Poznaniu kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu w postępowaniu apelacyjnym . Ryszard Małecki UZASADNIENIE Apelacja pozwanego okazała się bezzasadna. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny i na jego kanwie poczynił rozważania zasługujące na aprobatę z poniższymi zastrzeżeniami, które skutkowały odmienną podstawą rozstrzygnięcia. W apelacji własnej pozwany podniósł zarzut nieważności postępowania i zarzucił, że nie był zawiadomiony przez Sąd o terminie rozprawy oraz że nie ustanowiono dla niego pełnomocnika z urzędu. Zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie – pozwany przed Sądem Rejonowym nie powoływał się na swój stan zdrowia i nie wskazywał, że może on stanowić przeszkodę w jego działaniu samodzielnym przed sądem, nie składał też wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a na termin rozprawy został wezwany do osobistego stawiennictwa celem przesłuchania jako strony, jednak nie stawił się bez usprawiedliwienia. Sąd Okręgowy wyjaśnia, że pełnomocnik z urzędu został ustanowiony dla pozwanego w postępowaniu apelacyjnym na wniosek złożony w tym postępowaniu, ponieważ pozwany uprawdopodobnił, że nie jest w stanie samodzielnie występować w sprawie – z udziałem pozwanego toczy się postępowanie o zastosowanie przymusowego leczenia psychiatrycznego. Ustanowiony dla pozwanego pełnomocnik z urzędu podniósł szereg zarzutów dotyczących zasadności dochodzonego pozwem roszczenia, kwestionując fakty, których sam pozwany nie kwestionował w postępowaniu przed Sądem Rejonowym. Roszczenie objęte pozwem jest oparte na żądaniu zapłaty za zużytą energię elektryczną dostarczoną pozwanemu na podstawie umowy z dnia 13 czerwca 2019 r. i dotyczy energii elektrycznej zużytej w roku 2019 i jest wykazane wynikami odczytów licznika energii elektrycznej obrazujących jej faktyczne zużycie. Pozwany przed procesem nie zgłaszał żądnych reklamacji dotyczących samego urządzenia pomiarowego i prawidłowości odczytów oraz stwierdzonego odczytami faktycznego zużycia energii elektrycznej. Nie zgłaszał też takich zarzutów przed Sądem Rejonowym. Badanie tych okoliczności na etapie postępowania apelacyjnego stanowiłoby naruszenie art. 381 kpc . Niemniej jednak, mając na uwadze zarzut dotyczący ważności umowy z dnia 13 czerwca 2019 r. oparty na art. 82 kc. Sąd Okręgowy zapoznał się z opiniami psychiatrycznymi dotyczącymi pozwanego wydanymi w sprawie karnej (II K 274/15) na zlecenie Sądu Rejonowego w O. – opinie z dnia 27 grudnia 2015 r. i z dnia 19 października 2018 r. Z opinii tych wynika, że pozwany cierpi na chorobę psychiczną w postaci uporczywych zaburzeń urojeniowych i w tamtym postępowaniu stwierdzono całkowite zniesienie zdolności rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem. Na tej podstawie uwzględniając dyspozycję art. 505 7 § 1 i 2 kpc . Sąd Okręgowy uznał za dostatecznie uprawdopodobnione, że w chwili zawarcia umowy pozwany z uwagi na chorobę psychiczną znajdował się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, co czyni umowę nieważną na podstawie art. 82 kc. Niemniej jednak, mając na uwadze powyższe ustalenia, że prąd został pozwanemu dostarczony w ilości wynikającej z odczytu urządzenia pomiarowego, roszczenie powoda w oparciu o te same okoliczności faktyczne znajduje oparcie w art. 405 kc. w zw. z art. 410 § 2 kc. – pozwany zobowiązany jest do zwrotu wartości świadczenia spełnionego na jego rzecz przez powoda w wyniku umowy nieważnej. O możliwej zmianie podstawy rozstrzygnięcia przewodniczący uprzedził pełnomocnika pozwanego na rozprawie. Sąd Nie uwzględnił podniesionych przez pełnomocnika pozwanego wątpliwości upatrujących w chorobie psychicznej przyczyny braku zastrzeżeń pozwanego do realizacji przez powoda umowy, w tym do legalności urządzeń pomiarowych i prawidłowości odczytów. Pozwany, jest znany tut. Sądowi jako uczestnik licznych postępowań sądowych, w których cierpiąc na chorobę psychiczną, wykazuje się aktywnością i każdorazowo kwestionuje zgłaszane przeciwko niemu roszczenia. Na tej podstawie można stwierdzić, że pozwany jest osobą reagującą każdorazowo na ewentualne naruszenie jego interesów, nawet jeżeli odczuwa je tylko w sensie subiektywnym. Zachodzą zatem podstawy do uznania, że zareagowałby, gdyby stwierdził, że umowa o dostawę energii elektrycznej jest wykonywana wadliwie, w szczególności gdyby miał zastrzeżenia do prawidłowości działania urządzenia pomiarowego, dokonywanych na jego podstawie odczytów i wystawionych faktur. W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 385 kpc . oddalić apelację. Jako stronę przegrywającą pozwanego obciążały koszty procesu w instancji odwoławczej na podstawie art. 98 § 1 kpc . Na koszty poniesione przez powoda złożyło się wynagrodzenie jego pełnomocnika w kwocie 120 zł ustalone na podstawie § 2 pkt 1 w zw. z & 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zastosowania przepisu art. 102 kpc . wobec pozwanego. Sąd uznał, że sam fakt nieważności umowy z powodu zawarcia jej przez pozwanego w warunkach art. 82 kc. nie stanowi ku temu wystarczającej podstawy. Powództwo okazało się zasadne na innej podstawie – bezpodstawnego wzbogacenia. O kosztach pełnomocnika z urzędu udzielającego pomocy prawnej pozwanemu Sąd Okręgowy orzekł na tożsamej podstawie prawnej, ignorując rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, jako niekonstytucyjne, mimo jego nowelizacji. Sąd Okręgowy uznał za niekonstytucyjne różnicowanie sytuacji pełnomocników świadczących pomoc prawną z wyboru i z urzędu. Ryszard Małecki