IV U 997/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił odwołanie J.B. od decyzji ZUS odmawiającej prawa do emerytury w obniżonym wieku, uznając, że praca lekarza weterynarii nie jest pracą w szczególnych warunkach.
J.B. odwołał się od decyzji ZUS odmawiającej mu prawa do emerytury w obniżonym wieku, twierdząc, że pracował jako lekarz weterynarii w szczególnych warunkach przez wymagany okres 15 lat. ZUS odmówił, argumentując, że praca ta nie spełnia kryteriów pracy w szczególnych warunkach, zwłaszcza że placówki nie były podległe Ministrowi Zdrowia. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, podzielając stanowisko ZUS i podkreślając, że praca lekarza weterynarii należy do branży rolniczej, a nie służby zdrowia, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Sąd Okręgowy w Tarnowie rozpatrzył odwołanie J.B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku. Ubezpieczony domagał się przyznania emerytury, twierdząc, że przez ponad 15 lat pracował jako lekarz weterynarii w szczególnych warunkach. ZUS odmówił, wskazując, że wnioskodawca nie udokumentował wymaganego stażu pracy w szczególnych warunkach, ponieważ okresy zatrudnienia na stanowisku lekarza weterynarii (stażysty i kierownika) nie mogą być zaliczone do tego stażu. Organ rentowy argumentował, że praca ta nie była wykonywana stale i w pełnym wymiarze godzin w szczególnych warunkach, a ponadto placówki, w których pracował J.B., nie były placówkami służby zdrowia podległymi Ministrowi Zdrowia, lecz działały na podstawie przepisów dotyczących zakładów leczniczych dla zwierząt. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając, że praca lekarza weterynarii nie jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów, a konkretnie działu XII wykazu A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., który dotyczy placówek służby zdrowia i opieki społecznej. Sąd podkreślił, że praca lekarza weterynarii powinna być kwalifikowana do działu X wykazu A (rolnictwo i przemysł rolno-spożywczy), a nie do działu XII. Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Sądu Apelacyjnego, które potwierdzają, że kwalifikacja stanowisk pracy do konkretnych branż jest kluczowa i nie można dowolnie przypisywać ich do innych działów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, praca lekarza weterynarii nie jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów, ponieważ należy do branży rolniczej (dział X wykazu A), a nie służby zdrowia i opieki społecznej (dział XII wykazu A).
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni przepisów rozporządzenia z 1983 r. i orzecznictwie Sądu Najwyższego, które precyzyjnie określają, które prace i stanowiska można zaliczyć do kategorii prac w szczególnych warunkach. Kluczowe jest przypisanie pracy do konkretnej branży wymienionej w rozporządzeniu. Praca lekarza weterynarii, mimo potencjalnej uciążliwości i zagrożeń, nie została zakwalifikowana do działu XII (służba zdrowia), a jedynie do działu X (rolnictwo). Powołane przez ubezpieczonego zarządzenia resortowe, które mogłyby sugerować inną kwalifikację, nie mają mocy prawnej w oderwaniu od przepisów rozporządzenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie odwołania
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. B. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 184 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa warunki nabycia prawa do emerytury dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., w tym wymóg posiadania okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
u.e.r.f.u.s. art. 32 § 1-4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy prawa do emerytury w niższym wieku dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, odsyłając do przepisów dotychczasowych.
r.r.m. art. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Określa stosowanie przepisów do pracowników wykonujących prace wymienione w § 4-15 oraz w wykazach stanowiących załącznik.
r.r.m. art. 2 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Definiuje okresy uzasadniające prawo do świadczeń jako okresy pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
r.r.m. art. 4 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Określa warunki nabycia prawa do emerytury dla pracowników wykonujących prace wymienione w wykazie A, w tym wymagany wiek i okres zatrudnienia.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 27
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa wymagany okres składkowy i nieskładkowy (20 lat dla kobiet, 25 lat dla mężczyzn).
Zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 16 lipca 1966 r. w sprawie organizacji i zakresu działania państwowych zakładów leczniczych dla zwierząt
Podstawa prawna działania zakładów leczniczych dla zwierząt.
Ustawa z dnia 1 lipca 1949 r. o zakładach leczniczych dla zwierząt art. 3 § 2
Delegacja ustawowa dla rozporządzeń dotyczących zakładów leczniczych dla zwierząt.
Ustawa z dnia 1 lipca 1949 r. o zakładach leczniczych dla zwierząt art. 19 § 2
Delegacja ustawowa dla rozporządzeń dotyczących zakładów leczniczych dla zwierząt.
Zarządzenie Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej nr 16
Dotyczy stanowisk pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, powołane przez ubezpieczonego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca lekarza weterynarii nie jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów, ponieważ nie mieści się w dziale XII wykazu A rozporządzenia z 1983 r. (służba zdrowia i opieka społeczna), a powinna być kwalifikowana do działu X (rolnictwo i przemysł rolno-spożywczy). Zarządzenia resortowe, które mogłyby sugerować inną kwalifikację pracy lekarza weterynarii, nie mają mocy prawnej, jeśli są sprzeczne z rozporządzeniem Rady Ministrów. Kwalifikacja stanowisk pracy do konkretnych branż w wykazach stanowi o charakterze pracy i warunkach jej wykonywania, a swobodne przypisywanie ich do innych branż jest niedopuszczalne.
Odrzucone argumenty
Praca lekarza weterynarii, wykonywana w pełnym wymiarze godzin, stale i z narażeniem na choroby oraz zagrożenia ze strony zwierząt, powinna być uznana za pracę w szczególnych warunkach. Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawione przez pracodawcę, powinno być podstawą do zaliczenia okresu pracy. Praca lekarza weterynarii w przychodniach dla zwierząt powinna być traktowana jako praca w służbie zdrowia, zgodnie z resortowymi wykazami.
Godne uwagi sformułowania
nie można zatem swobodnie czy wręcz dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia, wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały one przypisane w tym akcie prawnym praca lekarza weterynarii należy do działu X wykazu A, stanowiącego załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia, zawierającego prace „w rolnictwie i przemyśle rolno- spożywczym”, nie zaś do działu XII, dotyczącego prac „w służbie zdrowia i opiece społecznej” wykazy resortowe mają jedynie charakter informacyjny, techniczno- porządkujący i uściślający
Skład orzekający
Natalia Lipińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że praca lekarza weterynarii nie jest pracą w szczególnych warunkach uprawniającą do emerytury w obniżonym wieku, ze względu na jej kwalifikację branżową."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach dla zawodu lekarza weterynarii w kontekście przepisów z lat 80. i ustawy o emeryturach i rentach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego tematu emerytur i prawa do świadczeń w obniżonym wieku, a jej rozstrzygnięcie opiera się na szczegółowej wykładni przepisów i klasyfikacji zawodów, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych.
“Czy praca weterynarza to praca w szczególnych warunkach? Sąd wyjaśnia, do jakiej branży należy ten zawód.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV U 997/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2012 roku Sąd Okręgowy w Tarnowie - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący:SSO Natalia Lipińska Protokolant: st.sekr.sądowy Jerzy Stępień po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2012 roku w Tarnowie na rozprawie odwołania J. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 25 lipca 2012 roku nr (...) w sprawie J. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym oddala odwołanie. Sygn. akt IV U 997/12 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 7 listopada 2012 r. Decyzją z dnia 25 lipca 2012 r., nr (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. , na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.), odmówił J. B. przyznania prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie spełnia wymogów określonych w art. 184 powołanej ustawy, od wystąpienia których uzależnione jest nabycie prawa do emerytury, ponieważ nie udokumentował 15 lat pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Do stażu tego nie zaliczono wnioskodawcy okresu zatrudnienia od 1 czerwca 1974 r. do 31 grudnia 1974 r. na stanowisku lekarza weterynarii- stażysty i od 1 stycznia 1975 r. do 3 sierpnia 1990 r. na stanowisku lekarza weterynarii- kierownika Państwowego Zakładu (...) w P. , a od 1 czerwca 1974 r. w Wojewódzkim Zakładzie (...) w T. , ponieważ w spornym okresie ubezpieczony był zatrudniony na stanowiskach łączonych, a ponadto jako kierownik wykonywał również inne czynności, np. o charakterze administracyjno- biurowym, a zatem nie świadczył pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze godzin. Od decyzji tej odwołał się J. B. , domagając się jej zmiany i przyznania mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że stale i w pełnym wymiarze godzin świadczył pracę w szczególnych warunkach jako lekarz weterynarii od 1 czerwca 1974 r. do 31 lipca 1975 r. w (...) Zakładzie (...) w B. i od 1 sierpnia 1975 r. do 3 sierpnia 1990 r. w Wojewódzkim Zakładzie (...) w T. , co potwierdza świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 25 maja 2012 r. Odwołujący podkreślił, że udzielał pomocy weterynaryjnej zwierzętom o każdej porze dnia i nocy oraz w niedziele i święta. Jednocześnie pełnił funkcję kierownika lecznicy. Nie była to jednak funkcja o charakterze administracyjno- biurowym i nakładała na niego jedynie dodatkową odpowiedzialność. Sprawami administracyjnymi zajmowała się bowiem zatrudniona w wymiarze ½ etatu referentka. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł ponadto, że zatrudniające odwołującego placówki, tj. Państwowy Zakład (...) oraz Wojewódzki Zakład (...) nie były placówkami służby zdrowia podległymi Ministrowi Zdrowia i Opieki Społecznej, ponieważ tworzono je i działały one na podstawie zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 16 lipca 1966 r. w sprawie organizacji i zakresu działania państwowych zakładów leczniczych dla zwierząt (M.P. z dnia 6 sierpnia 1966 r.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 i art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 1 lipca 1949 r. o zakładach leczniczych dla zwierząt (Dz. U. Nr 41, poz. 297). W związku z tym, o tym czy praca wnioskodawcy w charakterze lekarza weterynarii w spornym okresie była pracą wykonywaną w szczególnych warunkach nie może decydować dział XII wykazu A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., który dotyczy placówek służby zdrowia i opieki społecznej, a ewentualnie dział X tego wykazu, wymieniający prace „w rolnictwie i przemyśle rolno- spożywczym”, skoro wyodrębnienie poszczególnych prac w tym akcie prawnym ma charakter stanowiskowo- branżowy. Dlatego też, jak podkreślił organ rentowy, powołane w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 25 maja 2012 r. zarządzenie resortowe nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. (Dz. Urz. Nr 2, poz. 4) jest sprzeczne z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Organ rentowy zaakcentował też, że odnośnie pracy lekarzy weterynarii wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt III AUa 1821/11, uznając, że nie jest to praca związana ze służbą zdrowia czy opieką społeczną, w związku z czym nie można jej zaliczyć do działu XII wykazu A rozporządzenia. Na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. odwołujący oświadczył, że nie zgadza się ze stanowiskiem ZUS wyrażonym w odpowiedzi na odwołanie, ponieważ w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 25 maja 2012 r. powołano się na załącznik nr 1 do zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 1988 r., który w dziale B wymienia stanowiska występujące w zakładach rolnictwa, leśnictwa, branży przemysłowej rolnictwa i przemysłu spożywczego, co jest równoważne pracom wykonywanym w szczególnych warunkach, zawartym w dziale XII, poz. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., tj. pracom w zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego oraz medycznego ratownictwa górniczego (k. 30v). Bezsporne w niniejszej sprawie było, że odwołujący J. B. , urodzony (...) , w dniu (...) osiągnął 60 lat życia. Na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca udokumentował 30 lat, 1 miesiąc i 1 dzień okresów składkowych i nieskładkowych. We wniosku z dnia 8 maja 2012 r. ubezpieczony wniósł o przyznanie mu prawa do emerytury. Zaskarżoną decyzją z dnia 25 lipca 2012 r. ZUS Oddział w T. odmówił J. B. przyznania prawa do emerytury, ponieważ wnioskodawca nie udokumentował 15- letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Odwołujący rozwiązał stosunek pracy i nie przystąpił do OFE. (okoliczności bezsporne) Sąd ustalił ponadto następujący stan faktyczny: Odwołujący J. B. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) Zakładzie (...) w B. Przychodnia dla Zwierząt w C. od 1 czerwca 1974 r. do 31 lipca 1975 r., a od 1 sierpnia 1975 r. do 3 sierpnia 1990 r. w Wojewódzkim Zakładzie (...) w T. Przychodnia dla Zwierząt w C. na stanowisku lekarza weterynarii- stażysty od 1 czerwca 1974 r. do 31 grudnia 1974 r. i na stanowisku lekarza weterynarii- kierownika Państwowego Zakładu (...) od 1 stycznia 1975 r. do 3 sierpnia 1990 r. dowód: - zaświadczenie z dnia 11.03.2004 r.- k. 7 akt ZUS, - zeznania odwołującego- k. 30v, Praca lekarza weterynarii w Przychodni w C. polegała na tym, że weterynarz jeździł do rolników i na miejscu udzielał pomocy zwierzętom przez całą dobę oraz w niedziele i święta. Od odwołującego wymagało się dyspozycyjności przez całą dobę, gdyż miał obowiązek na każde wezwanie rolnika jechać do niego i udzielić pomocy w zagrodzie. Przychodnia była czynna od 8.00 do 15.00 i nie było w niej dyżurów. W spornym okresie odwołujący był jedynym lekarzem weterynarii. Po 8 godzinach obsługiwania zwierząt u rolników, za kolejne godziny pracy przysługiwał mu dodatek funkcyjny, płatny raz w miesiącu. Jako kierownik odwołujący prowadził nadzór nad przychodnią, zaopatrywał ją w leki i sprzęt. Jako lekarz weterynarii był narażony na różne choroby, takiej jak bruceloza, wścieklizna, gruźlica, białaczka i choroby skórne. Praca ta wymagała dobrej sprawności fizycznej i psychicznej z uwagi na istniejące zagrożenia ze strony samych zwierząt, ponieważ w zagrodach nie było sprzętu do ich poskramiania. dowód: - zeznania odwołującego- k. 30v, Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił na podstawie dowodu z dokumentu oraz zeznań odwołującego. Sąd pozytywie ocenił dowód z dokumentu w postaci zaświadczenia z dnia 11 marca 2004 r., potwierdzającego okres zatrudnienia odwołującego, którego autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś jego treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentowi temu odmówić właściwego mu znaczenia dowodowego. Zeznaniom odwołującego Sąd przyznał walor wiarygodności w całości. Ubezpieczony wskazał w nich na okoliczności dotyczące charakteru i rodzaju świadczonej pracy w Powiatowym, a od 1 sierpnia 1975 r. w Wojewódzkim Zakładzie (...) w B. . W zeznaniach tych odwołujący podkreślił, że w spornym okresie był jedynym lekarzem weterynarii w Przychodni dla (...) w C. . Jego praca polegała na udzielaniu pomocy zwierzętom przez całą dobę oraz w niedziele i święta w zagrodach rolników. Narażony był przy tym na różne choroby, takie jak bruceloza, wścieklizna, gruźlica, białaczka i choroby skórne, a ponadto praca ta wymagała od niego dobrej sprawności fizycznej i psychicznej z uwagi na istniejące zagrożenia ze strony zwierząt. Odwołujący podniósł, że jako kierownik prowadził nadzór nad przychodnią, zaopatrywał ją w leki i sprzęt. Z uwagi na fakt, że zeznania te były jasne i logiczne oraz zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, Sąd nie znalazł żadnych podstaw, aby poddawać w wątpliwość ich wiarygodność. Pozostałe okoliczności sprawy Sąd uznał za bezsporne, gdyż nie były w żaden sposób kwestionowane przez strony postępowania, zaś dokumenty przedstawione na ich stwierdzenie zostały w całości uznane przez Sąd za wiarygodne. Sąd rozważył, co następuje: Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat- dla kobiet i 65 lat- dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy- w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (ust. 2). Wymagany w art. 184 ust. 1 pkt 2 okres składkowy i nieskładkowy przewiduje art. 27 powołanej ustawy, w świetle którego okres ten wynosi co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Przepis art. 32 ustawy statuuje natomiast, iż ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 1. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu- za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Zgodnie z art. 32 ust. 4 ustawy, wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Mowa tu o rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Zgodnie z § 1 wskazanego rozporządzenia, stosuje się je do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. W myśl § 2 ust. 1, okresami uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy (ust. 2). Zgodnie zaś z § 4 ust. 1, prawo do emerytury nabywa pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A rozporządzenia, jeżeli osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz legitymuje się wymaganym okresem zatrudnienia, w tym co najmniej okresem 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Reasumując, praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Dla uznania konkretnego rodzaju lub stanowiska pracy za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze decydujące znaczenie ma zatem to, czy jest to praca wymieniona w powołanym rozporządzeniu oraz w wykazach stanowiących załącznik do tego rozporządzenia. Obecna definicja pracy w szczególnych warunkach odwołuje się jedynie do powołanego rozporządzenia i to ono jest podstawą ustalenia, czy dana praca wykonywana była w szczególnych warunkach (por. wyrok SN: z dnia 8 czerwca 2011 r., I UK 393/10, LEX nr 950426; z dnia 19 maja 2011 r., III UK 174/10, LEX nr 901652; z dnia 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10; LEX nr 619638; wyroki SA we Wrocławiu: z dnia 16 lutego 2012 r., III AUa 1797/11, LEX nr 1130404; z dnia 9 lutego 2012 r., III AUa 1682/11, LEX nr 1120471; z dnia 24 stycznia 2012 r., III AUa 1499/11, LEX nr 1135413; z dnia 19 kwietnia 2012 r., III AUa 222/12, LEX nr 1171355; z dnia 19 stycznia 2012 r., III AUa 1510/11, LEX nr 1113056). W niniejszej sprawie bezsporne było, że odwołujący osiągnął wiek 60 lat oraz posiadał na dzień 1 stycznia 1999 r. wymagany 25- letni okres ubezpieczenia, rozwiązał stosunek pracy i nie przystąpił do OFE. Sporna natomiast kwestia sprowadzała się do ustalenia, czy wnioskodawca spełnia przesłankę 15- letniego stażu pracy w szczególnych warunkach, tj. czy w takim charakterze pracował od 1 czerwca 1974 r. do 31 grudnia 1974 r. na stanowisku lekarza weterynarii- stażysty i od 1 stycznia 1975 r. do 3 sierpnia 1990 r. na stanowisku lekarza weterynarii- kierownika Państwowego Zakładu (...) w P. , a od 1 sierpnia 1975 r. w Wojewódzkim Zakładzie (...) w B. Przychodnia dla (...) w C. . Okresy pracy, określone w ust. 1 § 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru, stanowiącego załącznik do rozporządzenia lub w świadectwie pracy. W niniejszej sprawie odwołujący dysponował świadectwem wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 25 maja 2012 r. (k. 22 akt ZUS), potwierdzającym jego zatrudnienie w (...) Zakładzie (...) w B. od 1 czerwca 1974 r. do 31 lipca 1975 r. oraz po reformie w Wojewódzkim Zakładzie (...) w T. od 1 sierpnia 1975 r. do 3 sierpnia 1990 r. na stanowisku lekarza weterynarii- stażysty od 1 czerwca 1974 r. do 31 grudnia 1974 r. i lekarza weterynarii- kierownika Państwowego Zakładu (...) od 1 stycznia 1975 r. do 3 sierpnia 1990 r.- tj. lekarza weterynarii w zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego oraz medycznego ratownictwa górniczego (w zakładach pomocy doraźnej lecznictwa zwierząt), która to praca wymieniona została w wykazie część B, Dział XII, poz. 4 pkt 1, stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. (Dz. Urz. MRLiGŻ Nr 2, poz. 4 z późn. zm.) w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze- wydanego na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Powołane w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 25 maja 2012 r. zarządzenie nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w dziale XII, zatytułowanym: „W służbie zdrowia i opiece społecznej” pod pozycją 4- prace w zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego oraz medycznego ratownictwa górniczego (w zakładach pomocy doraźnej lecznictwa zwierząt)- wymieniało: 1) lekarza weterynarii, 2) technika weterynarii, 3) sanitariusza weterynarii i 4) pielęgniarza zwierząt. Obecnie obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w wykazie A, w dziale XII, zatytułowanym: „W służbie zdrowia i opiece społecznej” w pkt 4 wymienia zaś prace w zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego oraz medycznego ratownictwa górniczego, bez dodatku „w zakładach pomocy doraźnej lecznictwa zwierząt”. Nie są to więc prace tożsame. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10 (LEX nr 619638), w świetle przepisów wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wyodrębnienie poszczególnych prac ma charakter stanowiskowo- branżowy. Pod pozycjami zamieszczonymi w kolejnych działach wykazu wymieniono bowiem konkretne stanowiska przypisane danym branżom, uznając je za prace w szczególnych warunkach uprawniające do niższego wieku emerytalnego. Taki sposób kwalifikacji prawnej tychże prac nie jest dziełem przypadku. Specyfika poszczególnych gałęzi przemysłu determinuje bowiem charakter świadczonych w nich prac i warunki, w jakich są one wykonywane, ich uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia. Nie można zatem swobodnie czy wręcz dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia, wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały one przypisane w tym akcie prawnym- jak się tego domagał odwołujący w niniejszej sprawie. Rację ma bowiem organ rentowy twierdząc, że pracę lekarza weterynarii należy zaliczyć do działu X wykazu A, stanowiącego załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia, zawierającego prace „w rolnictwie i przemyśle rolno- spożywczym”, nie zaś do działu XII, dotyczącego prac „w służbie zdrowia i opiece społecznej”. Są to bowiem odrębne branże, wymienione w różnych działach wykazu A (dziale X i XII), co wyklucza zakwalifikowanie pracy wykonywanej na stanowisku przynależnym do jednej z tych branż, do prac wykonywanych w ramach drugiej branży. Takie też stanowisko wyraził Sąd Apelacyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt III AUa 1812/11. W tym miejscu podkreślić również należy, że wykazy resortowe mają jedynie charakter informacyjny, techniczno- porządkujący i uściślający. Z faktu, że właściwy organ ustalił w podległych i nadzorowanych zakładach pracy, że dane stanowisko pracy jest stanowiskiem pracy w szczególnych warunkach, może płynąć domniemanie faktyczne, że praca na tym stanowisku w istocie wykonywana była w takich warunkach i odwrotnie, brak konkretnego stanowiska pracy w takim wykazie może- w kontekście całokształtu ustaleń faktycznych- stanowić negatywną przesłankę dowodową (por. wyroki SN: z dnia 22 kwietnia 2011 r., I UK 351/10, LEX nr 863944 i z dnia 25 lutego 2010 r., II UK 218/09, LEX nr 590247). W uzasadnieniu wyroku z dnia 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10 (LEX nr 619638) Sąd Najwyższy stwierdził, że wykazy resortowe muszą być jednak dostosowane do treści załącznika, w którym zawarty jest kompletny wykaz stanowisk pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Gdy zatem określają one tego rodzaju stanowiska pracy niezgodnie z załącznikiem do rozporządzenia, nie wywołują skutków przewidzianych w art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Podobnych konsekwencji w sferze prawa do emerytury nie implikuje także zakwalifikowanie przez pracodawcę stanowiska nie objętego załącznikiem do rozporządzenia do prac wykonywanych w szczególnych warunkach. I odwrotnie- nie wymienienie określonych pracodawców w wykazach resortowych nie przesądza o niemożności zakwalifikowania świadczonych u nich prac jako prac wykonywanych w szczególnych warunkach, jeśli odpowiadają one kryteriom wynikającym z załącznika do rozporządzenia Wymienienie zatem pracy lekarza weterynarii w zarządzeniu resortowym w dziale dotyczącym służby zdrowia i opieki społecznej z punktu widzenia rozstrzygnięcia nie ma żadnego znaczenia, skoro praca lekarzy weterynarii w żadnym razie nie jest pracą związaną ze służbą zdrowia i opieką społeczną. W tym też tonie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Krakowie we wskazanym już uzasadnieniu wyroku z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt III AUa 1812/11, powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 r., III ZP 30/01 (OSNP 2002/10/243) oraz zacytowany przez Sąd w niniejszym składzie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10 (LEX nr 619638). Ponadto, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 października 2005 r., I UK 41/05 (OSNP 2006/19-20/306), wykonywanie pracy na stanowisku określonym w zarządzeniu resortowym, której nie wymieniono w wykazach A i B, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), nie uprawnia do uzyskania emerytury na podstawie art. 32 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Reasumując, uznać należało, że odwołujący w spornym okresie nie świadczył pracy w szczególnych warunkach, a zatem nie przysługuje mu emerytura na podstawie art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego oraz art. 477 14 § 1 k.p.c. , Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI