IV U 839/25

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we WrocławiuWrocław2026-01-30
SAOSubezpieczenia społecznezasiłki choroboweŚredniarejonowy
zasiłek chorobowyubezpieczenie choroboweZUSskładkikorekta deklaracjitermin płatnościdobrowolne ubezpieczenienienależnie pobrane świadczeniakoszty procesu

Sąd przyznał ubezpieczonej prawo do zasiłku chorobowego i zwolnił ją z obowiązku zwrotu pobranych świadczeń, uznając, że nie doszło do utraty ubezpieczenia chorobowego ani pobrania świadczeń w złej wierze.

Ubezpieczona M. O. odwołała się od decyzji ZUS odmawiającej jej prawa do zasiłku chorobowego i zobowiązującej do zwrotu ponad 13 tys. zł. Sąd uznał, że składka za listopad 2021 r. została opłacona w terminie i w kwocie wyższej niż ostatecznie ustalona należność, co oznaczało nadpłatę, a nie niedopłatę. W związku z tym ubezpieczenie chorobowe nie ustało, a świadczenia nie były nienależnie pobrane. Sąd uwzględnił odwołanie, przyznał prawo do zasiłku i zwolnił z obowiązku zwrotu.

Sprawa dotyczyła odwołania ubezpieczonej M. O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) Oddział we T., która odmówiła jej prawa do zasiłku chorobowego za okres od 16 listopada 2021 r. do 15 kwietnia 2022 r. oraz zobowiązała ją do zwrotu pobranego zasiłku wraz z odsetkami w łącznej kwocie 13 566,20 zł. ZUS argumentował, że ubezpieczenie chorobowe ubezpieczonej ustało z dniem 31 października 2021 r. z powodu niedopłaty składek, co miało wynikać z błędnej korekty dokumentów rozliczeniowych za listopad 2021 r. Ubezpieczona podniosła, że pierwotnie zapłaciła "pełną składkę" za listopad 2021 r., a korekta została sporządzona przy udziale pracownika ZUS. Sąd Rejonowy we Wrocławiu uznał odwołanie za zasadne. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że pierwotna wpłata składki za listopad 2021 r. była wyższa niż ostatecznie ustalona należność, co skutkowało nadpłatą, a nie niedopłatą. W związku z tym ubezpieczenie chorobowe nie ustało, a wypłacony zasiłek chorobowy nie był świadczeniem nienależnie pobranym. Sąd podkreślił, że ubezpieczona działała w dobrej wierze i w zaufaniu do organu rentowego, a negatywne konsekwencje błędów ZUS nie powinny obciążać ubezpieczonej. Sąd zmienił decyzję ZUS, przyznał prawo do zasiłku chorobowego i zwolnił ubezpieczoną z obowiązku zwrotu pobranych świadczeń. Zasądzono również koszty zastępstwa procesowego na rzecz ubezpieczonej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ubezpieczona nie utraciła prawa do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, ponieważ pierwotna wpłata składki za listopad 2021 r. była wyższa niż ostatecznie ustalona należność, co skutkowało nadpłatą, a nie niedopłatą.

Uzasadnienie

Sąd ustalił, że pierwotna wpłata składki za listopad 2021 r. była terminowa i wyższa niż ostateczna należność, co oznaczało nadpłatę. Błędne korekty deklaracji, sporządzone przy udziale pracownika ZUS i z urzędu, doprowadziły do powstania rzekomej niedopłaty, która nie istniała w rzeczywistości. Negatywne konsekwencje błędów organu rentowego nie mogą obciążać ubezpieczonej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana decyzji

Strona wygrywająca

M. O.

Strony

NazwaTypRola
M. O.osoba_fizycznaubezpieczona
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we T.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (14)

Główne

u.z.ch.i.m. art. 6 § 1

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

k.p.c. art. 477 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

u.s.u.s. art. 84 § 1, 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 83 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 84 § 1, 2 pkt 2, 3, 4, 7a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.z.ch.i.m. art. 1 § 1

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

u.z.ch.i.m. art. 66 § 1-3

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

k.p.c. art. 98 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

u.s.u.s. art. 14 § 1, 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

k.p.a.

Kodeks postępowania administracyjnego

przyjęcie instytucji domniemania doręczenia

Dz. U. 2023r. poz. 1935 t.j. art. 9 § 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych

u.k.s.c. art. 96 § 1 pkt 4

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

u.k.s.c. art. 98

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pierwotna wpłata składki za listopad 2021 r. była wyższa niż ostateczna należność, co skutkowało nadpłatą, a nie niedopłatą. Błędne korekty deklaracji rozliczeniowych, sporządzone przy udziale pracownika ZUS i z urzędu, nie mogą prowadzić do utraty ubezpieczenia chorobowego. Ubezpieczona działała w dobrej wierze i w zaufaniu do organu rentowego, nie mając świadomości braku prawa do świadczenia. Problemy z doręczeniem decyzji ZUS (brak awizacji) i stan zdrowia ubezpieczonej stanowiły przyczyny niezależne od niej, uzasadniające odstąpienie od odrzucenia spóźnionego odwołania. Przekroczenie terminu do wniesienia odwołania nie było nadmierne.

Odrzucone argumenty

Ubezpieczenie chorobowe ustało z dniem 31 października 2021 r. z powodu niedopłaty składek. Wypłacony zasiłek chorobowy był świadczeniem nienależnie pobranym. Odwołanie zostało wniesione po terminie i powinno zostać odrzucone.

Godne uwagi sformułowania

nie sposób mówić o jakiejkolwiek niedopłacie składek za listopad 2021 r., a tym bardziej o opłaceniu składki po terminie. rzekoma niedopłata powstała wyłącznie na skutek błędnych korekt deklaracji rozliczeniowych nie można przypisać odwołującej się ani zamiaru wprowadzenia organu w błąd, ani świadomości pobierania świadczeń bez podstawy prawnej. negatywne konsekwencje błędów organu rentowego nie mogą być przerzucane na ubezpieczonego.

Skład orzekający

Adam Semiczek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w przypadku błędnych rozliczeń ZUS, zasady oceny nienależnie pobranych świadczeń oraz przesłanki odstąpienia od odrzucenia spóźnionego odwołania w sprawach ubezpieczeniowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji błędnych rozliczeń ZUS i problemów z doręczeniem korespondencji. Ocena nadmierności przekroczenia terminu może być różna w zależności od okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak błędy organu rentowego i problemy z komunikacją mogą prowadzić do poważnych konsekwencji dla obywatela, a sąd staje w obronie jego praw. Pokazuje też, jak ważne jest zaufanie do instytucji państwowych i jak sąd je weryfikuje.

ZUS kazał zwrócić 13 tys. zł zasiłku, sąd uznał, że to błąd urzędników!

Dane finansowe

WPS: 13 566,2 PLN

zwrot pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami: 13 566,2 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 360 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV U 839/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2026 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia Adam Semiczek Protokolant: Małgorzata Weres po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2026 r. we Wrocławiu sprawy z odwołania M. O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we T. z dnia 20.02.2025 r. znak (...) o zasiłek chorobowy I. 
        zmienia decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we T. z dnia 20 lutego 2025 r. znak: (...) w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonej M. O. prawo do zasiłku chorobowego z funduszu chorobowego za okres od 16 listopada 2021 r. do 15 kwietnia 2022 r. oraz zwalania ją z obowiązku zwrotu pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 13.566,20 zł; II. 
        zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we T. na rzecz ubezpieczonej M. O. kwotę 360,00 zł wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. 
        nieuiszczone koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa. Sygn. akt IV U 839/25 UZASADNIENIE Ubezpieczona M. O. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego pismem z dnia 1 sierpnia 2025 r. (data prezentaty tut. Sądu k. 3) wniosła odwołanie od decyzji organu rentowego – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we T. z dnia 20 lutego 2025 r. znak: (...) , którą organ na podstawie art. 83 ust. 1 i art. 84 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3, ust. 4 i ust. 7a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 66 ust. 1-3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa odmówił prawa do zasiłku chorobowego z funduszu chorobowego za okres od 16 listopada 2021 r. do 15 kwietnia 2022 r. oraz zobowiązał do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 13.566,20 zł. Na ustaloną kwotę składało się: - należność główna w kwocie 10.113,06 zł, - odsetki w kwocie 3.453,14 zł. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ rentowy wskazał, że ubezpieczona wystąpiła z roszczeniem o wypłatę zasiłku chorobowego za okres od 16 listopada 2021 r. do 15 kwietnia 2022 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a organ rentowy dokonał wypłaty przedmiotowego zasiłku. Po złożeniu przez ubezpieczoną korekty (...) za listopad 2021 r. ponownie przeanalizowano okres podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Stwierdzono błędy w dokumentacji rozliczeniowej za listopad 2021 r. oraz powstałą zaległość w należnych składkach. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami ubezpieczenie chorobowe ustało z dniem 31 października 2021 r., a zatem ubezpieczona nie miała prawa do zasiłku chorobowego za wskazany okres, a wypłacone świadczenie było świadczeniem nienależnym. Zaskarżając decyzję ubezpieczona wniosła o jej zmianę poprzez zwolnienie jej z obowiązku zwrotu na rzecz organu rentowego świadczeń nienależnie pobranych w łącznej kwocie 13.566,20 zł. Jednocześnie ubezpieczona wniosła o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Nadto ubezpieczona wniosła o nieodrzucanie niniejszego odwołania z uwagi na jego złożenie po terminie, albowiem opóźnienie we wniesieniu odwołania nie było nadmierne i doszło do niego wskutek okoliczności niezależnych od ubezpieczonej. Uzasadniając swoje stanowisko ubezpieczona w odniesieniu do wniosku o nieodrzucanie odwołania wskazała, iż decyzja organu rentowego została skierowana do doręczenia za pośrednictwem Poczty Polskiej. Jak wynika z zalegającego w aktach organu rentowego dokumentu w postaci zwrotnego poświadczenia odbioru i koperty — przesyłka nr (...) skierowana na adres zamieszkania ubezpieczonej miała być dwukrotnie awizowana — w dniu 28 lutego 2025 r. i w dniu 10 marca 2025 r., po czym została zwrócona do nadawcy. Co więcej ubezpieczona podniosła, że nie otrzymała ona ani pierwszego, ani ponownego awiza powyższej przesyłki. Ubezpieczona nie otrzymała także elektronicznego awizo, a ubezpieczona — z uwagi na powtarzające się problemy z doręczeniem kierowanej do niej korespondencji — w swojej placówce pocztowej złożyła dyspozycję, by kierowane do niej przesyłki polecone były dodatkowo awizowane za pośrednictwem poczty elektronicznej. Z tego też względu ubezpieczona o powyższej decyzji dowiedziała się dopiero w następstwie upomnienia nr (...) z dnia 23 czerwca 2025 r., które zostało jej skutecznie doręczone w dniu 3 lipca 2025 r. i było awizowane zarówno papierowo, jak i elektronicznie — co skłoniło ubezpieczoną do niezwłocznego udania się do organu rentowego, gdzie umożliwiono jej wykonanie zdjęć zaskarżonej decyzji. Niezwłocznie po ich pozyskaniu ubezpieczona zapewniła sobie pomoc zawodowego pełnomocnika i bez zbędnej zwłoki złożyła odwołanie od niniejszej decyzji. Kolejno ubezpieczona powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego podniosła, iż opóźnienie we wniesieniu odwołania nie było nadmierne, ponadto uchybiła terminowi bez swojej winy. Ubezpieczona nie uchyla się od odbioru kierowanej do niej korespondencji — o czym dobitnie świadczy chociażby fakt, że odebrała skierowane do niej upomnienie. Dodatkowo w grudniu 2024 r. doznała ona urazu kolana i w związku z tym jej mobilność była istotnie ograniczona, a w datach rzekomych awizacji przesyłki przebywała w domu i tym bardziej nie jest w stanie zrozumieć, dlaczego listonosz nie podjął próby bezpośredniego doręczenia jej kierowanej do niej przesyłki. Dalej w odniesieniu do przedmiotu zaskarżonej decyzji ubezpieczona wskazała, iż w okresie od dnia 16 listopada 2021 r. do dnia 5 kwietnia 2022 r. pozostawała niezdolna do pracy i w związku z tym zgłosiła do organu rentowego żądanie wypłaty należnego jej zasiłku chorobowego za ten okres. Nadto za listopad 2021 r. zapłaciła ona „pełną składkę”, tj. składkę na ubezpieczenia społeczne naliczoną tak, jak gdyby ubezpieczona nie była niezdolna do pracy, tj. bez pomniejszenia podstawy wymiaru składek o okres niezdolności do pracy. Motywy takiego działania były oczywiste — obowiązujące wówczas przepisy przewidywały surową sankcję za nieopłacenie składki w terminie w postaci wygaśnięcia ubezpieczenia chorobowego, zaś przesłanką pomniejszenia podstawy wymiaru składek jest nie samo zaistnienie stanu niezdolności do pracy, ale zaistnienie niezdolności do pracy, z tytułu której ubezpieczony spełnia warunki uzyskania prawa do zasiłku. Utartą praktyką osób podlegających dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu było więc opłacanie „pełnych składek” za miesiące, w których zaistniała niezdolność do pracy — i następcza korekta pierwotnych deklaracji rozliczeniowych po uzyskaniu wypłaty zasiłku. Ubezpieczona po otrzymaniu zasiłku chorobowego w dniu 5 stycznia 2022 r. udała się do organu rentowego i przy pomocy pracownika tego organu wypełniła deklarację korygującą (...) za listopad 2021 r., co jak wskazuje obecnie ZUS — w sposób błędny, tj. powodujący powstanie niedopłaty, skutkującej ustaniem ubezpieczenia chorobowego. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji złożenie przez ubezpieczoną korekty deklaracji (...) za listopad 2021 r. spowodowało ustanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. W realiach niniejszej sprawy nie było to jednak możliwe, gdyż ubezpieczona pierwotnie zapłaciła „pełną składkę”, tj. bez proporcjonalnego jej pomniejszenia za okres niezdolności do pracy za listopad 2021 r., a dopiero potem skorygowała tę składkę „in minus”, tj. obniżyła podstawę wymiaru składek i kwotę należnych składek. Nawet zatem jeśli złożona w dniu 5 stycznia 2022 r. korekta deklaracji rozliczeniowej (...) za (...) została sporządzona błędnie, a podkreślić należy, że ubezpieczona w celu jej dokonania udała się do Oddziału ZUS i dokonywała jej wspólnie z pracownikiem ZUS, to przecież nie mogło to doprowadzić do powstania niedopłaty, bo wpłacone przez ubezpieczoną w dniu 15 listopada 2021 r. środki nadal pozostawały na rachunku bankowym ZUS. Błąd w deklaracji korygującej mógł mieć co najwyżej wpływ na późniejsze okresy ubezpieczenia - w tym sensie, że nadpłata powstała w następstwie korekty (...) za (...) r. była niższa niżby to wynikało z tej wadliwej korekty z dnia 5 stycznia 2022 r., a tym samym, jeśli ubezpieczona za kolejne okresy, za które powinna uiścić składki, dokonała zapłaty pomniejszonej o wadliwie ustaloną kwotę nadpłaty, tj. uwzględniając nadpłatę wynikającą z korekty (...) za (...) r. z dnia 5 stycznia 2022 r. — to niedopłata mogła powstać dopiero w tych późniejszych okresach. Uwzględniwszy fakt, że ubezpieczona od 16 listopada 2021 r. do 15 kwietnia 2022 r. pobierała zasiłek chorobowy — pierwszym miesiącem, w którym mogłaby powstać niedopłata był kwiecień 2022 r. Słuszność stanowiska ubezpieczonej zdaje się potwierdzać treść wydanego jej dokumentu „rozliczenie wpłat przekazanych na (...) wg stanu 28 września 2022 r.”, z którego zdaje się wynikać, że wpłatę z 15 listopada 2021 r. organ rentowy z sobie tylko znanych powodów zaliczył nie tylko na składki za (...) r., ale także na składki należne za 05/2022 r. Nadto ubezpieczona wskazała, że nie miała ona świadomości, iż pobierane przez nią świadczenia są nienależne, ani — tym bardziej - nie pobierała ich ze świadomością wprowadzenia w błąd organu rentowego wypłacającego świadczenia. Oceniając stan świadomości ubezpieczonej na potrzebę orzeczenia o zwrocie świadczeń nienależnie pobranych oceny trzeba dokonać z perspektywy ex ante, tj. ocenić jaki był jej stan świadomości w chwili pobierania świadczeń, nie zaś ex post. W okresie pobierania przez ubezpieczoną przedmiotowych zasiłków brak było jakichkolwiek podstaw, by choć przypuszczać, że są to świadczenia częściowo nienależne (k. 3-9). Odpowiadając na odwołanie, organ rentowy wniósł o jego odrzucenie na podstawie art. 477 9 § 1 i 3 k.p.c. , ewentualnie z ostrożności procesowej o jego oddalenie z uwagi na brak podstaw do jego uwzględnienia. Uzasadniając swoje stanowisko organ rentowy podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, a także wskazał, iż w przedmiotowej sprawie skuteczne doręczenie zaskarżonej decyzji z dnia 20 lutego 2025 r., nastąpiło w dniu 14 marca 2025 r., zgodnie z treścią przepisów kodeksu postępowania administracyjnego przyjmując instytucję domniemania doręczenia (k. 24-25). Na rozprawie w dniu 21 listopada 2025 r. ubezpieczona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego wskazała, że zaskarża decyzję organu rentowego w całości i wnosi o jej zmianę poprzez przyznanie jej prawa do zasiłku chorobowego za sporny okres i zwolnienie jej z obowiązku zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w łącznej kwocie 13.566,20 zł (k. 45). Na dalszym etapie postępowania strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Ubezpieczona M. O. urodziła się (...) Od 3 listopada 2015 r. rozpoczęła wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą przedsiębiorcy (...) X. . M. O. . Od 1 grudnia 2017 r. ubezpieczona była zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z kodem tytułu 0510. Od 1 stycznia 2018 r. była zgłoszona do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Ubezpieczona w okresie od 16 listopada 2021 r. do 15 kwietnia 2022 r. była niezdolna do pracy na podstawie wystawionych jej zaświadczeń lekarskich. Okoliczności bezsporne. Wnioskiem z dnia 6 grudnia 2021 r. ubezpieczona wystąpiła o przyznanie prawa do zasiłku chorobowego za okres od 16 listopada 2021 r. do 14 grudnia 2021 r. Organ rentowy po przeprowadzeniu postępowania ustalił, iż składka na ubezpieczenie chorobowe za miesiąc listopad 2021 została opłacona w dniu 15 listopada 2021 r. Organ rentowy dokonał wypłaty zasiłku chorobowego za cały okres niezdolności ubezpieczonej, tj. od 16 listopada 2021 r. do 15 kwietnia 2022 r. Okoliczności bezsporne, a nadto: wniosek z dn. 06.12.2021 r. – akta organu rentowego, wniosek o poświadczenie ubezpieczenia chorobowego wraz z odpowiedzią z dn. 17.12.2021 r. – akta organu rentowego. Na koncie ubezpieczonej, jako płatnika składek, za okres rozliczeniowy listopad 2021 r. (z terminem płatności przypadającym na dzień 10 grudnia 2021 r.) został pierwotnie wygenerowany dokument rozliczeniowy, w którym wykazano należne składki w łącznej kwocie 1.457,49 zł, obejmujące również składkę na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Ubezpieczona uiściła tę należność, dokonując wpłaty w dniu 15 listopada 2021 r. Po otrzymaniu zasiłku chorobowego w styczniu 2022 r. ubezpieczona udała się do placówki ZUS celem dokonania prawidłowej korekty dokumentów rozliczeniowych za listopad 2021 r. Wskazała pracownikowi organu rentowego na konieczność uwzględnienia okresu niezdolności do pracy przypadającego w tym miesiącu oraz poprosiła o wyliczenie prawidłowej podstawy wymiaru składek i przygotowanie stosownych dokumentów korygujących. Dokumenty te zostały sporządzone przez pracownika ZUS, a następnie podpisane i złożone przez ubezpieczoną. Wyliczona w dniu 5 stycznia 2022 r. kwota należnych składek za listopad 2021 r. wynosiła 616,08 zł. Jak się później okazało, dokument rozliczeniowy sporządzony przy udziale pracownika organu rentowego był nieprawidłowy. W dniu 31 sierpnia 2022 r. organ rentowy sporządził z urzędu kolejną korektę dokumentu rozliczeniowego za listopad 2021 r., ustalając wysokość należnych składek na kwotę 919,65 zł. Dowód: dokument (...) z dn. 31.08.2022 r., (k. 19-20), dokument (...) z dn. 05.01.2022 r., (k. 21), rozliczenie wpłat przekazanych na (...) z dn. 28.09.2022 r., (k. 22-23), przesłuchanie ubezpieczonej M. O. na rozprawie w dn. 21.11.2025 r., (k. 45v.). Po sporządzeniu przez organ rentowy korekty dokumentów rozliczeniowych za listopad 2021 r. organ ten wszczął postępowanie wyjaśniające dotyczące prawidłowości wypłaconego ubezpieczonej zasiłku chorobowego. W związku z prowadzonym postępowaniem ubezpieczona, pismem z dnia 29 września 2022 r., wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie prawa do zasiłku chorobowego, wskazując, iż błędna korekta dokumentów rozliczeniowych z dnia 5 stycznia 2022 r. nie była wynikiem jej zaniedbania, lecz powstała w następstwie współdziałania z pracownikiem ZUS, który wyliczył jej podstawę wymiaru składek. Pismem z dnia 26 października 2022 r. organ rentowy poinformował ubezpieczoną, że jej dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustało z dniem 31 października 2021 r., ponieważ różnica wynikająca z korekty dokumentów rozliczeniowych sporządzonej z urzędu w dniu 31 sierpnia 2022 r. została pokryta wpłatami dokonanymi po upływie ustawowego terminu płatności. Decyzją z dnia 20 lutego 2025 r., znak: (...) , organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do zasiłku chorobowego z funduszu chorobowego za okres od 16 listopada 2021 r. do 15 kwietnia 2022 r., a także zobowiązał ją do zwrotu zasiłku chorobowego wraz z odsetkami, w łącznej kwocie 13.566,20 zł. Przesyłka zawierająca powyższą decyzję została skierowana na prawidłowy adres ubezpieczonej. Zgodnie z danymi operatora pocztowego, przesyłkę po raz pierwszy awizowano w dniu 28 lutego 2025 r., ponownie w dniu 10 marca 2025 r., natomiast w dniu 17 marca 2025 r. została ona zwrócona do nadawcy, tj. organu rentowego, jako niepodjęta w terminie. Dowód: pismo ubezpieczonej z dn. 29.09.2022 r. – akta organu rentowego, pismo organu rentowego z dn. 26.10.2022 r. – akta organu rentowego, wniosek o poświadczenie ubezpieczenia chorobowe z dn. 14.09.2022 r. – akta organu rentowego, korespondencja e-mail organu rentowego – akta organu rentowego, notatka w sprawie ujawnienia nadpłaty i przyczyn jej powstania z dn. 07.02.2025 r. – akta organu rentowego, decyzja znak: (...) z dn. 20.02.2025 r. – akta organu rentowego, kserokopia koperty przesyłki do ubezpieczonej – akta organu rentowego. Ubezpieczona powzięła wiedzę o istnieniu decyzji organu rentowego z dnia 20 lutego 2025 r. dopiero na skutek doręczenia jej upomnienia poprzedzającego wszczęcie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Decyzja ta nie została jej uprzednio doręczona, a przesyłka zawierająca decyzję nie dotarła do adresatki, mimo że ubezpieczona stale zamieszkuje pod adresem wskazanym w decyzji, wspólnie ze swoim partnerem. Upomnienie zostało doręczone ubezpieczonej w dniu 3 lipca 2025 r. Bezpośrednio po jego otrzymaniu udała się ona do oddziału ZUS we T. w celu uzyskania kopii decyzji, a następnie – po zorganizowaniu profesjonalnej pomocy prawnej – niezwłocznie wniosła odwołanie do sądu. W przeszłości występowały przypadki nieotrzymywania przez nią korespondencji, wobec czego – celem uniknięcia podobnych sytuacji – złożyła u operatora pocztowego dyspozycję przesyłania elektronicznych powiadomień o nadaniu przesyłki oraz o jej awizacji. Od momentu wdrożenia tej usługi nie zdarzyło się, aby ubezpieczona nie otrzymała stosownego powiadomienia. W odniesieniu do przesyłki zawierającej decyzję z dnia 20 lutego 2025 r. nie otrzymała jednak żadnej elektronicznej awizacji. W dacie wydania decyzji ubezpieczona pozostawała szczególnie wyczulona na korespondencję z organu rentowego, gdyż przebywała wówczas na zwolnieniu lekarskim z powodu urazu kolana, a ZUS odmówił jej prawa do zasiłku chorobowego. Ubezpieczona podejmowała w tym okresie działania zmierzające do wyjaśnienia sprawy, w związku z czym oczekiwała na jakąkolwiek korespondencję z organu rentowego i zwracała szczególną uwagę na jej ewentualne doręczenia. Dowód: upomnienie  nr (...) z dn. 23.06.2025 r., (k. 15), zrzut ekranu z poczty elektronicznej ubezpieczonej, (k. 16), karta informacyjna z leczenia szpitalnego z dn. 29.12.2024 r., (k. 17), przesłuchanie ubezpieczonej M. O. na rozprawie w dn. 21.11.2025 r., (k. 45v.). Ubezpieczona na poczet należności składkowych w okresie od 1 października 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. dokonała wpłat: - w dniu 12 października 2021 r. w łącznej kwocie 1.457,49 zł; - w dniu 15 listopada 2021 r. w łącznej kwocie 1.457,49 zł; - w dniu 5 stycznia 2022 r. w łącznej kwocie 1.457,49 zł; - w dniu 9 lutego 2022 r. w łącznej kwocie 760,00 zł; - w dniu 8 marca 2022 r. w łącznej kwocie 1.631,20 zł; - w dniu 8 kwietnia 2022 r. w łącznej kwocie 1.631,20 zł. Wpłata z dnia 12 października 2021 r. została rozliczona przez organ rentowy na poczet należności za październik 2021 r. (termin płatności 10 listopada 2021 r.). W kolejnych okresach rozliczeniowych, tj. od grudnia 2021 r. do kwietnia 2022 r., ubezpieczona – w związku z przyznanym jej zasiłkiem chorobowym – była uprawniona do pomniejszenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne o okresy niezdolności do pracy. W dniu 1 lipca 2022 r. złożyła ona stosowne dokumenty rozliczeniowe, w których: - za grudzień 2021 r. wykazała do zapłaty wyłącznie składkę na ubezpieczenie zdrowotne, - za styczeń 2022 r. wykazała do zapłaty wyłącznie składkę na ubezpieczenie zdrowotne, - za luty 2022 r. wykazała do zapłaty wyłącznie składkę na ubezpieczenie zdrowotne, - za marzec 2022 r. wykazała do zapłaty wyłącznie składkę na ubezpieczenie zdrowotne, - za kwiecień 2022 r. wykazała składki na ubezpieczenia społeczne w wysokości 562,12 zł. W dniu 20 sierpnia 2025 r. organ rentowy sporządził z urzędu korekty dokumentów rozliczeniowych za wskazane okresy, przypisując ubezpieczonej pełną wysokość składek na ubezpieczenia społeczne, bez uwzględnienia pomniejszeń wynikających z okresów niezdolności do pracy. Okoliczności bezsporne, a nadto: zestawienie wpłat dokonanych przez ubezpieczoną, (k. 53). Sąd Rejonowy zważył co następuje: Odwołanie, jako zasadne, podlegało uwzględnieniu. Z kolei wniosek organu rentowego o odrzucenie odwołania nie zasługiwał na uwzględnienie. W niniejszej sprawie odwołująca się M. O. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego domagała się ostatecznie zmiany decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we T. z dnia 20 lutego 2025 r. znak: (...) poprzez przyznanie jej prawa do zasiłku chorobowego z funduszu chorobowego za okres od 16 listopada 2021 r. do 15 kwietnia 2022 r. oraz zwolnienie jej z obowiązku zwrotu zasiłku chorobowego wraz z odsetkami, w łącznej kwocie 13.566,20 zł. Nadto odwołująca się wnosiła o nieodrzucanie odwołania z uwagi na jego złożenie po terminie, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Z kolei organ rentowy wnosił o odrzucenie odwołaniu lub ewentualnie z ostrożności procesowej o jego oddalenie. Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd działał w oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazany w treści uzasadnienia, tj. o dowody z dokumentów przedłożonych przez strony oraz znajdujące się w aktach organu rentowego, dopuszczonych przez Sąd jako dowód w sprawie na podstawie art. 243 2 k.p.c. , których wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości stron ani Sądu. Ponadto Sąd dopuścił i przeprowadził dowód z przesłuchania stron, ograniczony do przesłuchania odwołującej się M. O. . Przeprowadzony dowód osobowy Sąd ocenił jako w pełni wiarygodny, gdyż zeznania odwołującej były spójne, konsekwentne i logiczne, a ponadto pozostawały w jednoznacznej korelacji z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym zarówno w aktach niniejszej sprawy, jak i w aktach organu rentowego. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku organu rentowego o odrzucenie odwołania, wskazać należy, że zgodnie z art. 477 9 § 1 k.p.c. odwołanie od decyzji organu rentowego wnosi się na piśmie do organu, który wydał decyzję, bądź do protokołu sporządzonego przez ten organ, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Termin ten ma charakter ustawowy i prekluzyjny, co oznacza, że jego przekroczenie co do zasady skutkuje niedopuszczalnością merytorycznego rozpoznania odwołania. Ustawodawca przewidział jednak w art. 477 9 § 3 k.p.c. wyjątek od powyższej zasady, stanowiąc, że sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się. Przepis ten wprowadza zatem szczególną regulację, która zastępuje ogólne instytucje procesowe dotyczące przywrócenia terminu. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się konsekwentnie, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie jest dopuszczalne złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż ustawodawca w sposób wyczerpujący uregulował tę kwestię właśnie w art. 477 9 § 3 k.p.c. Tym samym jedyną podstawą odstąpienia od odrzucenia spóźnionego odwołania jest spełnienie obu przesłanek wskazanych w tym przepisie. Należy podkreślić, że przesłanki te mają charakter kumulatywny. Oznacza to, że sąd może odstąpić od odrzucenia odwołania wyłącznie wtedy, gdy jednocześnie ustali, iż przekroczenie terminu nie jest nadmierne oraz że nastąpiło ono z przyczyn niezależnych od odwołującego się. Brak którejkolwiek z tych przesłanek obliguje sąd do odrzucenia odwołania. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt III USK 6/23, sąd może nie odrzucić odwołania tylko wówczas, gdy „bezspornie stwierdzi”, że obie przesłanki zostały spełnione. W przeciwnym razie odrzucenie odwołania jest obligatoryjne. Sąd Najwyższy podkreślił również, że nawet jeśli opóźnienie w złożeniu odwołania wynikało z przyczyn niezależnych od ubezpieczonego, to w sytuacji gdy przekroczenie terminu jest nadmierne, sąd nie ma możliwości zastosowania wyjątku przewidzianego w art. 477 9 § 3 k.p.c. (LEX nr 3649747). W konsekwencji, oceniając zasadność wniosku o odrzucenie odwołania, sąd obowiązany jest każdorazowo zbadać, czy odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowego terminu, a w razie stwierdzenia uchybienia – czy zachodzą obie przesłanki pozwalające na odstąpienie od jego odrzucenia. Dopiero kumulatywne spełnienie tych warunków umożliwia merytoryczne rozpoznanie odwołania mimo uchybienia terminowi. W pozostałych przypadkach, zgodnie z jednoznaczną treścią przepisu oraz utrwalonym stanowiskiem judykatury, sąd zobligowany jest odwołanie odrzucić. W realiach niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że odwołująca się w sposób przekonujący i poparty materiałem dowodowym wykazała, iż niepodjęcie przez nią przesyłki zawierającej decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lutego 2025 r. nie nastąpiło z jej winy. Zgromadzony materiał dowodowy, w tym zeznania odwołującej się, dokumentacja medyczna oraz korespondencja elektroniczna z Poczty Polskiej, jednoznacznie wskazują, że pod adresem zamieszkania odwołującej się występowały w przeszłości problemy z doręczaniem korespondencji. W celu przeciwdziałania takim sytuacjom odwołująca się złożyła u operatora pocztowego dyspozycję dodatkowego elektronicznego awizowania przesyłek poleconych. Z zeznań odwołującej się wynika, że od momentu aktywacji tej usługi nie zdarzyło się, aby nie otrzymała elektronicznego powiadomienia o awizacji przesyłki – z wyjątkiem przesyłki zawierającej decyzję z dnia 20 lutego 2025 r. Brak elektronicznego awiza, przy jednoczesnym braku fizycznego awiza w skrzynce pocztowej, stanowi istotną okoliczność podważającą skuteczność doręczenia w trybie tzw. doręczenia zastępczego. Dodatkowo, jak wynika z dokumentacji medycznej oraz przesłuchania odwołującej się, w okresie, w którym operator pocztowy miał podejmować próby doręczenia przesyłki, odwołująca się przebywała na zwolnieniu lekarskim z powodu urazu kolana, co znacząco ograniczało jej mobilność i powodowało, że przebywała w domu. Pod adresem zamieszkania stale przebywał również jej partner. Okoliczności te czynią wysoce prawdopodobnym, że gdyby doręczyciel faktycznie podjął próbę doręczenia przesyłki, zostałaby ona odebrana. Brak doręczenia w takich warunkach, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek powiadomienia elektronicznego, wskazuje na to, że niepodjęcie przesyłki nie wynikało z zaniedbania odwołującej się, lecz z okoliczności od niej niezależnych. W świetle powyższego Sąd uznał, że odwołująca się wykazała brak swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Odnosząc się do drugiej przesłanki – nie nadmierności przekroczenia terminu – Sąd stwierdził, że również ona została spełniona. Odwołująca się powzięła wiedzę o istnieniu decyzji dopiero w dniu 3 lipca 2025 r., kiedy doręczono jej upomnienie poprzedzające wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Upomnienie to zostało doręczone prawidłowo, zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej, co potwierdza, że system elektronicznego awizowania działał prawidłowo, a brak powiadomień dotyczących decyzji z 20 lutego 2025 r. nie wynikał z zaniedbań odwołującej się. Bezpośrednio po otrzymaniu upomnienia odwołująca się udała się do placówki ZUS celem ustalenia treści decyzji, a następnie – po uzyskaniu profesjonalnej pomocy prawnej – wniosła odwołanie w dniu 23 lipca 2025 r. (data prezentaty organu rentowego k. 3). Oznacza to, że odwołanie zostało wniesione w terminie niespełna trzech tygodni od momentu, w którym odwołująca się faktycznie mogła zapoznać się z treścią decyzji. Przekroczenie ustawowego terminu wyniosło około czterech miesięcy, jednak w świetle utrwalonego orzecznictwa nie może być uznane za nadmierne. W judykaturze wskazuje się, że dopiero przekroczenie terminu o około 18 miesięcy może być kwalifikowane jako nadmierne i uzasadnia odrzucenie odwołania ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2018 r., sygn. akt III AUa 771/18, LEX nr 2907190 ). W niniejszej sprawie przekroczenie to było nieporównywalnie krótsze, a ponadto odwołująca się działała niezwłocznie po uzyskaniu wiedzy o decyzji. W konsekwencji Sąd uznał, że obie przesłanki określone w art. 477 9 § 3 k.p.c. – tj. nienadmierne przekroczenie terminu oraz brak winy odwołującej się – zostały spełnione w sposób bezsporny. Tym samym nie zachodziły podstawy do odrzucenia odwołania, co umożliwiło jego merytoryczne rozpoznanie. Odnosząc się do merytorycznych podstaw zmiany zaskarżonej decyzji organu rentowego. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 501 t.j.; dalej zwaną ustawą zasiłkową), świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 t.j.; dalej zwaną ustawą systemową), zwanym dalej "ubezpieczonymi". Takimi świadczeniami są między innymi: zasiłek chorobowy (art. 2 ust. 1 ustawy), który przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, zasiłek macierzyński (art. 2 ust. 5 ustawy), który przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko oraz zasiłek opiekuńczy (art. 2 pkt 6 ustawy), który przysługuje na warunkach określonych w Rozdziale 7 ustawy zasiłkowej. Powyższe świadczenia przysługują więc osobie objętej ubezpieczeniem społecznym. Z kolei w myśl art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Zasiłek chorobowy jest świadczeniem, które przysługuje osobom ubezpieczonym w przypadku niezdolności do pracy spowodowanej chorobą. Istotą zasiłku chorobowego jest kompensowanie utraty tych składników wynagrodzenia których pracownik nie uzyskuje w okresie nieświadczenia pracy wskutek niezdolności do pracy z powodu swojej choroby. Istotą prawa do zasiłku chorobowego w nieprzerwanym okresie jest ciągła niezdolność do pracy potwierdzona zwolnieniem lekarskim i świadczenie pracy w jakimkolwiek dniu tego zwolnienia powoduje utratę prawa do zasiłku przyznanego za cały okres tego zwolnienia. Dalej należy wskazać, że w myśl art. 14 ust. 1 i ust. 2 ustawy systemowej objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony. Objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od dnia wskazanego we wniosku następuje, o ile zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia. W niniejszej sprawie stan faktyczny pozostawał między stronami bezsporny. Ustalono, że odwołująca się M. O. z dniem 3 listopada 2015 r. rozpoczęła wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej pod (...) . M. O. , z tytułu której podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Nie było również sporne, że na swój wniosek została objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od dnia 1 stycznia 2018 r., z kodem tytułu ubezpieczenia 0510, oraz że w okresie od 16 listopada 2021 r. do 15 kwietnia 2022 r. pozostawała niezdolna do pracy, co zostało potwierdzone zaświadczeniami lekarskimi. Organ rentowy wypłacił jej za ten okres zasiłek chorobowy. Oś sporu koncentrowała się natomiast na ocenie skutków prawnych korekty dokumentów rozliczeniowych za listopad 2021 r., dokonanej najpierw w dniu 5 stycznia 2022 r. przy udziale pracownika organu rentowego, a następnie – z urzędu – w dniu 31 sierpnia 2022 r. Organ rentowy przyjął, że w wyniku korekty powstała niedopłata składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, a ponieważ – w jego ocenie – niedopłata ta została uregulowana po ustawowym terminie płatności, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe odwołującej się ustało z dniem 31 października 2021 r. W konsekwencji organ uznał, że odwołująca się nie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu w okresie objętym zwolnieniami lekarskimi, a wypłacone jej świadczenia stanowiły świadczenia nienależnie pobrane w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Organ rentowy wskazywał przy tym, że nienależność świadczeń wynikała z rzekomego posłużenia się przez odwołującą się nieprawidłową dokumentacją rozliczeniową, co – w jego ocenie – miało świadczyć o świadomym wprowadzeniu organu w błąd. W pierwszej kolejności należy jednoznacznie podkreślić, że odwołująca się została skutecznie i prawidłowo zgłoszona do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, zgodnie przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Zgłoszenie to nastąpiło z dniem 1 stycznia 2018 r., przy zachowaniu wszystkich ustawowych wymogów, a organ rentowy nie kwestionował ani prawidłowości zgłoszenia, ani ciągłości podlegania ubezpieczeniu chorobowemu aż do momentu, który stał się przedmiotem sporu. W okresie objętym postępowaniem odwołująca się była zatem osobą objętą dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, a tym samym – co do zasady – uprawnioną do świadczeń z tego ubezpieczenia, o ile spełnione zostały pozostałe przesłanki ustawowe. Z ustaleń faktycznych wynika, że w pierwotnej deklaracji rozliczeniowej (...) za listopad 2021 r. wykazano należne składki w łącznej kwocie 1.457,49 zł, obejmujące również składkę na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Odwołująca się uiściła całość tej należności w dniu 15 listopada 2021 r., a więc przed ustawowym terminem płatności przypadającym na dzień 10 grudnia 2021 r. Okoliczność ta była bezsporna i została potwierdzona zarówno dokumentami zgromadzonymi w aktach organu rentowego, jak i poświadczeniem ubezpieczenia chorobowego z dnia 10 września 2025 r. W konsekwencji należy przyjąć, że składka za listopad 2021 r. została opłacona w terminie i w pełnej wysokości wynikającej z pierwotnie złożonej deklaracji. Dopiero w kolejnych miesiącach doszło do składania korekt dokumentów rozliczeniowych za listopad 2021 r. Korekty te – co istotne – nie wynikały z inicjatywy odwołującej się, lecz były konsekwencją informacji uzyskiwanych przez nią od pracowników organu rentowego oraz działań podejmowanych przez sam organ. W dniu 5 stycznia 2022 r. odwołująca się, działając w zaufaniu do organu rentowego, złożyła korektę deklaracji rozliczeniowej uwzględniającą okres niezdolności do pracy. Korekta ta została sporządzona przy udziale pracownika ZUS, który – jak wynika z przesłuchania odwołującej się – samodzielnie wyliczył podstawę wymiaru składek i wskazał kwotę należności w wysokości 616,08 zł. Korekta ta okazała się jednak błędna, co organ rentowy przyznał, sporządzając następnie kolejne korekty. W dniu 8 sierpnia 2022 r. organ rentowy sporządził z urzędu kolejną korektę, ustalając należność na kwotę 883,80 zł, która również okazała się nieprawidłowa. Dopiero korekta z dnia 31 sierpnia 2022 r. ustaliła prawidłową wysokość składek za listopad 2021 r. na kwotę 919,65 zł. Skoro zatem – zgodnie z ostatecznym stanowiskiem organu rentowego – prawidłowa wysokość składek za listopad 2021 r. wynosiła 919,65 zł, a odwołująca się uiściła w terminie kwotę 1.457,49 zł, to oczywistym jest, że na jej koncie powstała nadpłata w wysokości 537,84 zł. W takiej sytuacji nie sposób mówić o jakiejkolwiek niedopłacie składek za listopad 2021 r., a tym bardziej o opłaceniu składki po terminie. Rzekoma niedopłata powstała wyłącznie na skutek błędnych korekt deklaracji rozliczeniowych – zarówno tej sporządzonej przy udziale pracownika ZUS w dniu 5 stycznia 2022 r., jak i korekty z urzędu z dnia 8 sierpnia 2022 r. – które obniżały podstawę wymiaru składek w sposób niezgodny z przepisami i stanem faktycznym. W tym kontekście należy podkreślić, że odwołująca się nie miała żadnego wpływu na sposób rozliczenia jej konta przez organ rentowy. Działała w zaufaniu do organu, wykonując jego instrukcje i podpisując dokumenty przygotowane przez pracownika ZUS. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, płatnik składek nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędów organu rentowego, zwłaszcza gdy działał w zaufaniu do jego informacji i wskazówek. Organ rentowy, dokonując kolejnych korekt, powinien był każdorazowo dokonać ponownego, całościowego rozliczenia konta płatnika, uwzględniając faktycznie dokonane wpłaty oraz ich chronologię. Tymczasem organ dokonywał rozliczeń w sposób fragmentaryczny, odnosząc kolejne korekty jedynie do poprzednich, błędnych deklaracji, zamiast do pierwotnej, prawidłowej wpłaty. Takie działanie prowadziło do powstania tzw. „sztucznych” niedopłat, które w rzeczywistości nie istniały, gdyż na koncie odwołującej się przez cały czas znajdowała się nadpłata. Powyższe znajduje potwierdzenie w dokumentach organu rentowego. W poświadczeniu z dnia 10 września 2025 r. organ jednoznacznie wskazał, że składka za listopad 2021 r. została opłacona w dniu 15 listopada 2021 r. Natomiast w poświadczeniu z dnia 14 września 2022 r. organ stwierdził, że „różnica wynikająca z korekty (...) została pokryta po terminie”, co oznacza, że organ odnosił się nie do pierwotnej wpłaty, lecz do różnicy powstałej w wyniku błędnych korekt. Takie podejście jest niezgodne z zasadami prawidłowego rozliczania składek oraz z zasadą zaufania obywatela do organów państwa, wyrażoną w art. 8 k.p.a. W ocenie Sądu, korekta deklaracji rozliczeniowej, która najpierw obniża wysokość składki, a następnie – w wyniku kolejnej korekty – ją podwyższa, nie może prowadzić do uznania składki za nieopłaconą, jeżeli w rzeczywistości składka została opłacona w wysokości przekraczającej wymaganą. W takiej sytuacji organ rentowy ma obowiązek dokonać ponownego, całościowego rozliczenia konta płatnika, uwzględniając faktycznie dokonane wpłaty, a nie jedynie arytmetyczne różnice pomiędzy kolejnymi korektami. Zaniechanie takiego działania prowadzi do nieuprawnionego stwierdzenia ustania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, co w niniejszej sprawie miało miejsce. W konsekwencji Sąd uznał, że odwołująca się nie utraciła dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z dniem 31 października 2021 r., a tym samym w okresie od 16 listopada 2021 r. do 15 kwietnia 2022 r. pozostawała osobą ubezpieczoną w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Oznacza to, że przysługiwało jej prawo do zasiłku chorobowego za cały okres niezdolności do pracy, a wypłacone świadczenia nie były świadczeniami nienależnie pobranymi. Przechodząc do oceny zasadności zarzutu organu rentowego dotyczącego nienależnie pobranych świadczeń, wskazać należy, że zgodnie z art. 84 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia wypłacone mimo braku prawa do ich pobrania, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była świadoma braku prawa do świadczenia lub pobranie nastąpiło na skutek świadomego wprowadzenia organu rentowego w błąd, w szczególności poprzez złożenie nieprawdziwych oświadczeń lub posłużenie się fałszywymi dokumentami. W świetle powyższego, dla stwierdzenia obowiązku zwrotu świadczeń konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek brak prawa do świadczenia, oraz zła wiara świadczeniobiorcy, rozumiana jako świadomość braku prawa lub świadome wprowadzenie organu w błąd. W niniejszej sprawie żadna z tych przesłanek nie została spełniona. Po pierwsze, jak wykazano w poprzedniej części uzasadnienia, odwołująca się nie utraciła dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, albowiem składka za listopad 2021 r. została opłacona w terminie i w wysokości przewyższającej ostatecznie ustaloną należność. Rzekoma niedopłata powstała wyłącznie na skutek błędnych korekt deklaracji rozliczeniowych, sporządzonych najpierw przy udziale pracownika ZUS, a następnie przez sam organ rentowy z urzędu. Korekty te – co organ przyznał – były wadliwe i nie odzwierciedlały rzeczywistego stanu rozliczeń. W konsekwencji odwołująca się w okresie od 16 listopada 2021 r. do 15 kwietnia 2022 r. pozostawała osobą ubezpieczoną w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej, a zatem posiadała prawo do zasiłku chorobowego. Brak jest zatem podstaw do uznania wypłaconych świadczeń za nienależne. Po drugie, nawet gdyby hipotetycznie przyjąć – wbrew ustaleniom Sądu – że odwołująca się nie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu, to i tak brak byłoby podstaw do obciążenia jej obowiązkiem zwrotu świadczeń, albowiem nie sposób przypisać jej jakiejkolwiek winy w pobraniu świadczeń. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że odwołująca się działała w pełnym zaufaniu do organu rentowego, składając dokumenty rozliczeniowe zgodnie z instrukcjami pracowników ZUS. To pracownik organu rentowego sporządził błędną korektę z dnia 5 stycznia 2022 r., wyliczając podstawę wymiaru składek i wskazując kwotę należności. Odwołująca się nie miała ani wiedzy, ani możliwości zweryfikowania poprawności tych wyliczeń, a jej podpisanie dokumentu przygotowanego przez organ nie może być traktowane jako świadome wprowadzenie organu w błąd. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że świadczeniobiorca działa w złej wierze tylko wówczas, gdy ma pewność braku prawa do świadczenia, a mimo to je pobiera (por. wyrok SN z 24.11.2010 r., I UK 138/10; wyrok SN z 5.04.2016 r., I UK 130/15). Nie wystarcza sama możliwość powzięcia wątpliwości co do prawa do świadczenia, ani tym bardziej błąd wywołany działaniem organu rentowego. W niniejszej sprawie odwołująca się nie tylko nie miała świadomości braku prawa do świadczenia, ale wręcz miała pełne podstawy, aby uważać, że jej prawo do zasiłku chorobowego jest bezsporne – składka została opłacona w terminie, a organ rentowy sam dokonał wypłaty świadczeń po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Nie sposób również przyjąć, aby odwołująca się posłużyła się „fałszywymi dokumentami” lub „nieprawdziwymi oświadczeniami”, jak sugerował organ rentowy. Dokumenty rozliczeniowe były sporządzane przy udziale pracownika ZUS, a ich treść wynikała z wyliczeń dokonanych przez organ. Odwołująca się nie miała żadnego interesu w zaniżaniu podstawy wymiaru składek, gdyż – jak wynika z jej zeznań – jej celem było prawidłowe rozliczenie składek po uzyskaniu zasiłku chorobowego, zgodnie z powszechną praktyką stosowaną przez osoby podlegające dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. W świetle powyższego nie można przypisać odwołującej się ani zamiaru wprowadzenia organu w błąd, ani świadomości pobierania świadczeń bez podstawy prawnej. Przeciwnie – działała ona w dobrej wierze, w zaufaniu do organu rentowego, wykonując jego instrukcje i nie mając żadnych podstaw, aby przypuszczać, że wypłacone świadczenia mogłyby być nienależne. W konsekwencji Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 84 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , a zatem brak jest podstaw do zobowiązania odwołującej się do zwrotu wypłaconych świadczeń. Wypłacony zasiłek chorobowy nie stanowił świadczenia nienależnie pobranego, a odwołująca się nie działała w złej wierze. Zgodnie z art. 84 ust 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11 . Odsetki, z zastrzeżeniem ust. 1a , są naliczane od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się: świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania; świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.; świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. Mając na uwadze całokształt ustaleń faktycznych oraz dokonanej oceny prawnej, Sąd doszedł do jednoznacznego wniosku, że zaskarżona decyzja organu rentowego z dnia 20 lutego 2025 r. została wydana z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego, jak i zasad prawidłowego postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Organ rentowy błędnie przyjął, że odwołująca się utraciła dobrowolne ubezpieczenie chorobowe z dniem 31 października 2021 r., podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy w sposób jednoznaczny potwierdza, że składka za listopad 2021 r. została opłacona w terminie i w wysokości przewyższającej ostatecznie ustaloną należność. Rzekoma niedopłata, na którą powoływał się organ, była wyłącznie konsekwencją błędnych korekt deklaracji rozliczeniowych sporządzonych przy udziale pracownika ZUS oraz z urzędu, a nie wynikiem jakiegokolwiek zaniedbania po stronie odwołującej się. W konsekwencji odwołująca się w całym okresie od 16 listopada 2021 r. do 15 kwietnia 2022 r. pozostawała osobą objętą dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, a tym samym spełniała przesłanki do uzyskania prawa do zasiłku chorobowego. Wypłacone jej świadczenia były świadczeniami należnymi, a brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania ich za świadczenia nienależnie pobrane w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Odwołującej się nie można przypisać ani świadomości braku prawa do świadczenia, ani zamiaru wprowadzenia organu rentowego w błąd. Przeciwnie – działała ona w dobrej wierze, w zaufaniu do organu rentowego, wykonując jego instrukcje i nie mając żadnych podstaw, aby przypuszczać, że wypłacone świadczenia mogłyby być kwestionowane. W świetle powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie może się ostać i wymaga zmiany poprzez przyznanie odwołującej się prawa do zasiłku chorobowego za okres od 16 listopada 2021 r. do 15 kwietnia 2022 r. oraz uchylenie obowiązku zwrotu świadczeń wraz z odsetkami. Rozstrzygnięcie to znajduje oparcie zarówno w przepisach prawa materialnego, jak i w zasadzie zaufania obywatela do organów państwa, która nakazuje, aby negatywne konsekwencje błędów organu nie były przerzucane na ubezpieczonego. Mając powyższe na uwadze Sąd w punkcie I. sentencji wyroku , na podstawie przepisu art. 477 14 § 2 k.p.c. , zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we T. z dnia 20 lutego 2025 r. znak: (...) - (...) w ten sposób, że przyznał odwołującej się M. O. prawo do zasiłku chorobowego z funduszu chorobowego za okres od 16 listopada 2021 r. do 15 kwietnia 2022 r. oraz zwolnił ją z obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 13.566,20 zł. Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego zawarte w punkcie II. sentencji wyroku Sąd oparł na treści art. 98 § 1 k.p.c. , zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu. Wysokość kosztów ustanowienia pełnomocnika w sprawach z zakresu ubezpieczenia społecznego przez odwołującego się – jako stronę wygrywającą proces - wynika z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023r. poz. 1935 t.j.). Koszty te wynoszą 360,00 zł. Orzeczenie o odsetkach od kosztów zastępstwa procesowego oparto na treści art. 98 § 1 1 k.p.c. Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 959 t.j.), strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). Zgodnie zaś z art. 98 u.k.s.c., w toku postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa. Wobec powyższego w punkcie III. sentencji wyroku Sąd koszty postępowania zaliczył na rachunek Skarbu Państwa. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI