IV U 80/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania A. K., przedsiębiorcy prowadzącego prywatną praktykę lekarską, od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej przyznania zasiłku macierzyńskiego za okres od 23.05.2023 r. do 25.12.2023 r. ZUS odmówił świadczenia, ponieważ wniosek został złożony 6 czerwca 2023 r., czyli po upływie 7 dni od postanowienia sądu o przysposobieniu dzieci z 15 maja 2023 r., powołując się na przepisy Kodeksu pracy (art. 183 § 6 i § 11 kp). A. K. argumentowała, że jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, a nie pracownik, nie podlega tym przepisom, a właściwy dla niej jest 21-dniowy termin wynikający z ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego. Podkreśliła, że taka informacja znajdowała się na oficjalnej stronie ZUS. Sąd Rejonowy w Łomży uznał odwołanie za uzasadnione. Sąd stwierdził, że termin 7 dni na złożenie wniosku o urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego, określony w art. 183 § 6 kp, dotyczy wyłącznie pracowników i nie ma zastosowania do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Dla takich osób, zgodnie z art. 30a ust. 2 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, termin na złożenie wniosku o zasiłek macierzyński wynosi 21 dni od dnia wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem o przysposobienie dziecka. Ponieważ A. K. złożyła wniosek w tym terminie, sąd przyznał jej prawo do zasiłku. Sąd dodatkowo wskazał, że informacja o 21-dniowym terminie była dostępna na stronie ZUS, co mogło wprowadzić odwołującą się w usprawiedliwione przekonanie. Podkreślono również społeczną wagę adopcji i potrzebę wszechstronnej pomocy państwa dla rodziców adopcyjnych, wskazując, że odmowa przyznania zasiłku podważa zaufanie do państwa i zasadę zabezpieczenia społecznego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że przedsiębiorcy podlegają innym terminom składania wniosków o zasiłek macierzyński niż pracownicy, oraz podkreślenie społecznej i prawnej wagi wsparcia dla rodziców adopcyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przedsiębiorcy przysposabiającego dziecko i może wymagać analizy w kontekście innych przepisów dotyczących zasiłków.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przedsiębiorca prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą, który przysposobił dziecko, jest zobowiązany do złożenia wniosku o zasiłek macierzyński w terminie 7 dni od dnia wydania postanowienia sądu o przysposobieniu, zgodnie z przepisami Kodeksu pracy dotyczącymi urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, termin 7 dni na złożenie wniosku o zasiłek macierzyński wynikający z art. 183 § 6 Kodeksu pracy nie ma zastosowania do przedsiębiorców. Dla nich właściwy jest 21-dniowy termin określony w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy Kodeksu pracy dotyczące terminu złożenia wniosku o urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego dotyczą wyłącznie pracowników. Dla osób prowadzących działalność gospodarczą, które przysposobiły dziecko, obowiązuje 21-dniowy termin na złożenie wniosku o zasiłek macierzyński, wynikający z ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego. Stosowanie przepisów Kodeksu pracy w tym zakresie byłoby niedopuszczalną wykładnią rozszerzającą.
Czy odmowa przyznania zasiłku macierzyńskiego przedsiębiorcy, który przysposobił dziecko, z powodu złożenia wniosku po terminie 7 dni, jest zgodna z zasadą równego traktowania i zabezpieczenia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa taka podważa zaufanie do państwa, czyni iluzoryczną zasadę zabezpieczenia społecznego i jest niesprawiedliwa oraz nieetyczna, zwłaszcza w kontekście społecznej wagi adopcji.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ustawa stoi na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych. Odmowa przyznania zasiłku macierzyńskiego w sytuacji adopcji, która jest społecznie pożądana i wiąże się z przejęciem przez rodziców kosztów utrzymania dziecka, jest sprzeczna z zasadami sprawiedliwości i etyki. Sąd odwołał się do zasady 'summum ius, summa iniuria', wskazując, że zbyt formalne stosowanie prawa może prowadzić do rażącej niesprawiedliwości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
u.ś.p.u.s. art. 29 § 1 pkt 2
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego przyjęła na wychowanie dziecko w wieku do 14 roku życia i wystąpiła do sądu opiekuńczego o jego przysposobienie.
u.ś.p.u.s. art. 30a § 2
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Ubezpieczony, nie później niż 21 dni po przyjęciu dziecka na wychowanie i wystąpieniu do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka, może złożyć pisemny wniosek o wypłacenie mu zasiłku macierzyńskiego.
Pomocnicze
u.ś.p.u.s. art. 29a § 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Zasiłek macierzyński przysługuje przez okres ustalony przepisami Kodeksu Pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.
k.p. art. 183 § 6
Kodeks pracy
Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego jest udzielany na wniosek w terminie 7 dni od dnia przyjęcia dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza albo przyjęcia dziecka na wychowanie i wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka. Termin ten nie ma zastosowania do przedsiębiorców.
k.p. art. 183 § 11
Kodeks pracy
Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego jest udzielany na wniosek w terminie 7 dni od dnia przyjęcia dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza albo przyjęcia dziecka na wychowanie i wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka. Termin ten nie ma zastosowania do przedsiębiorców.
u.s.u.s. art. 2a § 1
Ustawa systemowa (o systemie ubezpieczeń społecznych)
Ustawa stoi na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, stan cywilny oraz stan rodzinny.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd uwzględnia odwołanie, jeśli zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedsiębiorca nie podlega 7-dniowemu terminowi na złożenie wniosku o zasiłek macierzyński, który dotyczy pracowników. • Właściwy dla przedsiębiorcy jest 21-dniowy termin na złożenie wniosku o zasiłek macierzyński. • Informacja o 21-dniowym terminie była dostępna na oficjalnej stronie ZUS, co mogło stanowić podstawę usprawiedliwionego przekonania. • Odmowa przyznania zasiłku macierzyńskiego w przypadku adopcji jest sprzeczna z zasadą równego traktowania, zabezpieczenia społecznego, sprawiedliwości i etyki.
Odrzucone argumenty
Wniosek o zasiłek macierzyński został złożony po terminie 7 dni od wydania postanowienia sądu o przysposobieniu dzieci, co zgodnie z art. 183 § 6 kp powinno skutkować odmową.
Godne uwagi sformułowania
powołane w decyzji przepisy kodeksu pracy jej nie dotyczą, ponieważ nie jest pracownikiem, lecz osobą wykonującą pozarolniczą działalność gospodarczą. • dla niej jako osoby nie będącej pracownikiem termin wskazany w art. 183 § 6 kp nie ma zastosowania. • stosowanie przepisów kodeksu pracy w zakresie terminów składania wniosków stanowiło zatem wykładnię rozszerzającą, niedopuszczalną w państwie prawa (art. 2 i 7 Konstytucji). • odmowa przyznania w przypadku odwołującej się zasiłku macierzyńskiego podważa zaufanie jednostki do państwa, czyni iluzoryczną zasadę zabezpieczenia społecznego określoną w Konstytucji i jest w sposób oczywisty niesprawiedliwa i nieetyczna. • Zbyt ściśle, formalnie wymierzona sprawiedliwość staje się krańcową niesprawiedliwością, krzywdą ('Summum ius, summa iniuria').
Skład orzekający
Marta Małgorzata Sulkowska
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że przedsiębiorcy podlegają innym terminom składania wniosków o zasiłek macierzyński niż pracownicy, oraz podkreślenie społecznej i prawnej wagi wsparcia dla rodziców adopcyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przedsiębiorcy przysposabiającego dziecko i może wymagać analizy w kontekście innych przepisów dotyczących zasiłków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest właściwe rozumienie przepisów dotyczących różnych grup zawodowych (pracownicy vs. przedsiębiorcy) w kontekście świadczeń socjalnych, a także podkreśla ludzki i społeczny wymiar adopcji.
“Przedsiębiorco, wiesz kiedy złożyć wniosek o zasiłek macierzyński po adopcji? ZUS mylił się co do terminu!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.