IV U 79/21
Podsumowanie
Sąd Okręgowy przyznał prawo do emerytury pomostowej, uznając, że wnioskodawca przez lata wykonywał pracę w szczególnych warunkach jako spawacz i monter instalacji technologicznych.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił J.B. prawa do emerytury pomostowej, twierdząc, że nie posiadał wymaganego stażu pracy w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy, po analizie dokumentów i zeznań świadków, uznał, że wnioskodawca faktycznie wykonywał pracę spawacza i montera instalacji technologicznych w warunkach szczególnych, co uprawnia go do świadczenia. W konsekwencji, sąd zmienił decyzję ZUS i przyznał emeryturę pomostową od miesiąca złożenia wniosku.
Sprawa dotyczyła odwołania J.B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który odmówił mu prawa do emerytury pomostowej. ZUS argumentował, że wnioskodawca nie spełnił warunków dotyczących 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych oraz nie wykonywał takiej pracy przed 1 stycznia 1999 r. Wnioskodawca podniósł, że pracował jako spawacz i monter instalacji technologicznych, a zakład pracy został zlikwidowany. Sąd Okręgowy ustalił, że J.B. pracował jako spawacz od 1978 r., zdobywając liczne uprawnienia w tym zakresie. Praca ta, zgodnie z przepisami, była kwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych. Sąd uznał, że nawet jeśli nazwy stanowisk w świadectwach pracy nie były precyzyjne lub wskazywały na inne role, faktycznie wykonywane czynności spawalnicze i montażowe w warunkach szczególnych (np. w wykopach) kwalifikują wnioskodawcę do emerytury pomostowej. Sąd podkreślił, że decydujący jest charakter wykonywanych czynności, a nie tylko nazwa stanowiska. W związku z tym, sąd zmienił zaskarżoną decyzję ZUS, przyznając J.B. prawo do emerytury pomostowej od października 2020 r. i zasądzając zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, praca wnioskodawcy jako spawacza i montera instalacji technologicznych, wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, spełnia kryteria pracy w warunkach szczególnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że charakter wykonywanych przez wnioskodawcę czynności spawalniczych i montażowych, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. oraz innymi właściwymi aktami, kwalifikuje się jako praca w warunkach szczególnych, nawet jeśli nazwy stanowisk w dokumentacji nie były precyzyjne lub wskazywały na inne role.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana decyzji ZUS i przyznanie prawa do emerytury pomostowej
Strona wygrywająca
J. B.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (13)
Główne
u.e.p. art. 4
Ustawa o emeryturach pomostowych
u.e.p. art. 49
Ustawa o emeryturach pomostowych
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 32
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 33
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
r.r.m. 7.02.1983 art. wykaz A, dział XIV poz. 12
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym i atomowodorowym.
r.r.m. 7.02.1983 art. wykaz A, dział V pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach.
u.e.r.f.u.s. art. 129
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.
k.p.c. art. 477¹⁴ § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108
Kodeks postępowania cywilnego
r.m.spraw. opłat art. § 9 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 473
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioskodawca faktycznie wykonywał pracę spawacza i montera instalacji technologicznych w warunkach szczególnych. Charakter wykonywanych czynności spawalniczych i montażowych spełnia kryteria pracy w warunkach szczególnych zgodnie z przepisami. Niedokładności w dokumentacji pracodawcy nie mogą obciążać wnioskodawcy. Dowody z zeznań świadków i wnioskodawcy są wiarygodne i potwierdzają wykonywanie pracy w szczególnych warunkach.
Odrzucone argumenty
Okres nauki zawodu nie jest okresem pracy w warunkach szczególnych. Praca w wykopach poniżej 3 metrów nie jest pracą w warunkach szczególnych (argument odrzucony przez sąd).
Godne uwagi sformułowania
Nie tyle zatem chodzi o nazwę stanowiska, co o charakter wykonywanych czynności. Fakt wystawienia niezgodnego ze stanem faktycznym dokumentu przez pracodawcę nie może w sposób niekorzystny wpływać na sytuację ubezpieczonego. O tym, czy praca była wykonywana w szczególnych warunkach, decyduje nie stanowisko, lecz wykonywane czynności.
Skład orzekający
Beata Bury
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uznawanie pracy spawacza i montera instalacji technologicznych za pracę w warunkach szczególnych, znaczenie charakteru czynności nad nazwą stanowiska, dopuszczalność dowodów alternatywnych do świadectwa pracy w warunkach szczególnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących emerytur pomostowych i pracy w warunkach szczególnych, z uwzględnieniem orzecznictwa Sądu Najwyższego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może przyznać świadczenie emerytalne, gdy dokumentacja pracodawcy jest wadliwa, a kluczowe są faktycznie wykonywane czynności. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych.
“Czy praca spawacza to emerytura pomostowa? Sąd przyznał rację pracownikowi mimo błędów ZUS.”
Sektor
przemysł maszynowy
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV U 79/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 marca 2021 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR del. Beata Bury Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Pokrzywa po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2021 r. w Rzeszowie na rozprawie sprawy z wniosku J. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o emeryturę pomostową na skutek odwołania J. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 25.11.2020 r. znak (...) I. zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 25.11.2020 r., znak: (...) w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy J. B. prawo do emerytury pomostowej poczynając od października 2020r., tj. od miesiąca złożenia wniosku i ustala brak odpowiedzialności organu rentowego za niewyjaśnienie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydani decyzji, II. zasądza od organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. na rzecz wnioskodawcy J. B. kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.- Sygn. akt IV U 79/21 UZASADNIENIE do wyroku z dnia 29 marca 2021 r. Zaskarżoną decyzją z dnia 25 listopada 2020 r., znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił J. B. prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca nie spełnił warunków z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych , albowiem: - nie posiada 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych, - przed 1 stycznia 1999 r. nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych, o której mowa w art. 3 ust. 1 i 3 ww. ustawy lub art. 32-33 ustawy emerytalnej. Do stażu pracy organ uwzględnił okres pracy w warunkach szczególnych od 1 września 2020 r. do 16 października 2020 r. Nie uwzględnił natomiast okresów: - 1 maja 1975 r. – 23 maja 1997 r., - 24 maja 1997 r. – 25 stycznia 2002 r., - 26 stycznia 2002 r. – 27 grudnia 2014 r., - 16 stycznia 2005 r. – 30 lipca 2005 r., - 12 maja 2008 r. – 31 grudnia 2009 r. Było to zatrudnienie w (...) , który nie wystawił świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych, a ze świadectw pracy wynika: uczeń praktycznej nauki zawodu, monter instalacji technologicznych i spawacz. Co do świadectw z 2004 r. i 2009 r. pracodawca nie określił rodzaju wykonywanej pracy według wykazu działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Wnioskodawca J. B. odwołał się od powyższej decyzji i wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej. W odwołaniu podniósł, że zakład pracy został zlikwidowany, a świadkowie potwierdzą rodzaj wykonywanej przez niego pracy. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Powołał się na tok sprawy prowadzonej przed tut. Sądem IV U 477/20, w której odwołanie oddalono z uwagi na nierozwiązanie przez wnioskodawcę stosunku pracy. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca J. B. urodził się w dniu (...) W dniu 26 października 2020 r. ww. ponownie wystąpił o emeryturę pomostową. Był to trzeci wniosek skarżącego w tym przedmiocie. J. B. w l. 1975-1978 uczęszczał do szkoły zawodowej przy (...) jako uczeń w zawodzie monter rurociągów przemysłowych, a następnie pracował w (...) w R. , a następnie – w (...) w l. 1978-2009 (od 19 lipca 1978 r.). W okresie od 19 lipca 1978 r. wnioskodawca formalnie pracował na stanowisku montera urządzeń i instalacji, a od 1 kwietnia 1983 r. – spawacza, od 1 sierpnia 1985 r. – montera spawacza i od 1 listopada 1985 r. – spawacza. W 1980 r. J. B. uzyskał uprawnienia spawacza. Następnie zdobywał kolejne uprawnienia z tym związane. (dowód: książeczka spawacza – k. 18-26) W okresie od 15 maja 1989 r. do 5 października 1990 r. wnioskodawca był zatrudniony na budowie eksportowej w Iraku. Po powrocie i wykorzystaniu urlopu przebywał na urlopie bezpłatnym (9 stycznia 1991 r. – 30 kwietnia 1992 r.). Przez cały okres zatrudnienia skarżący pracował przy spawaniu, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wykonując również pewne czynności przy montowaniu rurociągów. Spawanie (gazowe i elektryczne oraz w osłonie argonu) odbywało się na różnych budowach ( (...) , (...) , (...) , (...) ) i dotyczyło instalacji technologiczno-przemysłowych (sieci gazowe i ciepłownicze). Wnioskodawca zajmował się pracą spawalniczą także przed zdobyciem uprawnień (1980) z uwagi na praktykę występującą w zakładzie pracy – takim pracownikom zlecano spawanie tzw. niedozorowe, tj. dotyczące pracy, które nie podlegały odbiorowi przez Urząd Dozoru Technicznego. Wnioskodawca pracował jako spawacz również na budowach eksportowych. (...) . w upadłości w R. wydał wnioskodawcy w dniu 27 grudnia 2004 r. świadectwo pracy, ze wskazaniem, że w okresie od 1 września 1975 r. do 27 grudnia 2004 r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy jako uczeń przyzakładowej szkoły w zawodzie monter rurociągów przemysłowych, monter instalacji technologicznych oraz spawacz. W pkt 8 tegoż świadectwa wpisano, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze („tak”) bez bliższego doprecyzowania. Pracodawca nie wydał świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Od 30 września 2010 r. do 31 sierpnia 2020 r. J. B. był zatrudniony w (...) . w S. W. jako spawacz. Od 1 września 2020 r. do 16 października 2020 r. wnioskodawca był zatrudniony w (...) w L. jako ładowacz nieczystości stałych w pełnym wymiarze czasu pracy. Była to praca przy wywozie nieczystości stałych i płynnych oraz prace na wysypiskach i wylewiskach nieczystości związane z bardzo ciężkim wysiłkiem fizycznym wymienione w Załączniku nr 1 poz. 38 do ustawy o emeryturach pomostowych . Wnioskodawca był umieszczony w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których opłacana jest składka na Fundusz Emerytur Pomostowych i wykonywał pracę w warunkach szczególnych. Praca spawacza jest usytuowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. 1983 nr 8 poz. 43), wykaz A, w dziale XIV pod poz. 12 i Załączniku nr 1 do Zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz. U. MHPM nr 1-3, poz. 1) w dziale VIII. Praca montera instalacji technologicznych, w głębokich wykopach, wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, jest usytuowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. 1983 nr 8 poz. 43) wykaz A, dział V pkt 1 (roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach). Zaskarżoną decyzją organ rentowy odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury pomostowej. Prawomocnym wyrokiem z dnia 24 czerwca 2020 r. (IV U 477/20) Sąd Okręgowy w Rzeszowie oddalił odwołanie wnioskodawcy od decyzji organu rentowego z dnia 28 lutego 2020 r. ( (...) ) z uwagi na nierozwiązanie stosunku pracy. (dowód: akta organu rentowego, akta emerytalne wnioskodawcy, zeznania świadków: Z. Ś. – k. 38-39, R. B. – k. 39-40, H. S. – k. 40, zeznania wnioskodawcy J. B. – k. 40-41) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o niekwestionowaną i tym samym wiarygodną dokumentację złożoną w aktach organu rentowego. Aspekt wiarygodności posiadają ujawnione w toku postępowania dowody z dokumentów. Ich treść i autentyczność nie budzi wątpliwości, stanowiąc odzwierciedlenie stanu rzeczywistego. Atrybutem wiarygodności Sąd obdarzył również zeznania złożone przez świadków: Z. Ś. , R. B. i H. S. oraz wnioskodawcę J. B. . W ocenie Sądu były one jasne, spójne i korespondowały z dokumentami stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia. Z powyższych względów, zostały uwzględnione przez Sąd przy dokonywaniu ustaleń faktycznych. Jak wynika z zeznań świadka Z. Ś. wnioskodawca, poza spawaniem, pracował również „przy montowaniu rurociągu” (k. 39). Sąd zważył, co następuje: W przedmiotowej sprawie spór pomiędzy stronami dotyczył tego, czy wnioskodawca w okresie zatrudnienia w (...) wykonywał pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 53), zwanej dalej „ustawą emerytalną”. W konsekwencji spór sprowadzał się do tego, czy wnioskodawca legitymuje się na dzień 31 grudnia 1998 r. 15-letnim stażem pracy w rozumieniu art. 32 ust. 3 pkt 4 ustawy emerytalnej. Zgodnie z treścią art. 4 i art. 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1924), warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową jest legitymowanie się określonym stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych lub „dotychczasowych przepisów", czyli ustawy emerytalnej w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r.) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy, a więc po 1 stycznia 2009 r. Emerytura pomostowa przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1. urodził się po dniu 31.12.1948 r.; 2. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; 3. osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn; 4. ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy emerytalnej, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn; 5. przed dniem 1.1.1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych lub art. 32 i art. 33 ustawy emerytalnej; 6. po dniu 31.12.2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowycch; 7. nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy. W obecnym stanie prawnym nie wszystkie prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w poprzednim uprawniające do emerytury w obniżonym wieku na podstawie art. 32 i 184 ustawy emerytalnej, również obecnie uprawniają do emerytury pomostowej. Znaczenie mają tylko prace wymienione w załączniku nr 1 i 2 do ustawy. W ustawie z 2008 r. ograniczono zakres prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w porównaniu do zakresu prac w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze dotąd przewidzianym w załączniku do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Nie ulega wątpliwości, jak słusznie podnosi ZUS, że okres praktycznej nauki zawodu wnioskodawcy w l. 1975-1978 r. nie może być uwzględniony do stażu pracy w szczególnych warunkach, gdyż zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia z 7 lutego 1983 r., okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Praca na podstawie umowy o naukę zawodu wykonywana była w rozmiarze mniejszym niż obowiązujący na danym stanowisku. Sąd Okręgowy podziela w tym zakresie pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 25 kwietnia 2017 r. (II UK 176/16) i przyjmuje za własne twierdzenie, że młodociany odbywający naukę zawodu w ramach umowy zawartej w zakładem pracy na podstawie przepisów ustawy o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy miał status pracownika, również w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym oraz ubezpieczeniu społecznym, lecz ta kwalifikacja nie jest wystarczająca do uznania okresu nauki za okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach wykonywanej ze względu na obniżony czas pracy pracowników młodocianych. Uczeń przyuczany do wykonywania prac o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia, określonych w art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach, nie mógł ich wykonywać i faktycznie nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na zasadach określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Natomiast praca spawacza, którą wykonywał wnioskodawca od 1978 r., tj. po ukończeniu szkoły, jest usytuowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. 1983 nr 8 poz. 43), wykaz A, dział XIV poz. 12 i Załączniku nr 1 do Zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz. U. MHPM nr 1-3, poz. 1) w dziale VIII. W poz. 12 działu XIV wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia wymieniono „prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym i atomowodorowym " , a określenie „prace przy spawaniu" obejmuje prace wykonywane w przebiegu procesu spawania. Z a prace „przy spawaniu" mogą być zatem uznane prace wykonywane przez osoby zatrudnione nie tylko na stanowisku spawacza, pod warunkiem jednakże, że uczestniczą one w procesie spawania. Nie jest jednocześnie konieczne wykonywanie wszystkich rodzajów spawania na zasadzie kumulacji, tj. spawania elektrycznego, gazowego i atomowodorowego. Nie tyle zatem chodzi o nazwę stanowiska, co o charakter wykonywanych czynności. Analogicznie należy ocenić posiadanie formalnych uprawnień. Odwołujący jako spawacz, w przebiegu dniówki roboczej, wykonywał prace przynależne temu stanowisku. Do obowiązków spawacza - oprócz prac typowo spawalniczych - mogą wchodzić również prace polegające na wcześniejszym połączeniu elementów, które następnie zostaną pospawane (montaż). Zatem są to prace ściśle związane z przebiegiem procesu spawania, wobec czego nie ma podstaw do ich wyłączenia z prac spawalniczych. Ustawodawca - określając pracę w szczególnych warunkach - wyraźnie użył określenia „przy spawaniu" zamiast terminu „spawacz", co pozwala objąć nim także prace monterskie. Takie rozumienie rozważanego zwrotu wynika z jego wykładni logiczno-językowej. Tak więc wykonywanie prac monterskich, o ile są ściśle związane z przebiegiem procesu spawania, nie zmienia faktu, iż mamy do czynienia z wykonywaniem w tym zakresie prac „przy spawaniu”. W przypadku wnioskodawcy można również rozważyć wykonywanie pracy montera instalacji technologicznych, na co naprowadzają zeznania świadka Z. Ś. . Odnośnie tych prac, wykonywanych w wykopach, z ustaleń faktycznych wynika, że prace te wykonywane były na różnej głębokości, do 1,5 metra (dział V pkt 1 załącznika A do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze – "roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach"). Brak jest podstaw prawnych do stosowania, w celu dookreślenia sformułowania "głębokie wykopy" zawartego w rozporządzeniu, wytycznych zawartych w normach (Norma PN-81/B-10725), i w konsekwencji, wyłączenia z tych prac tych, które wykonywane były na głębokości mniejszej niż 3 metry. Zdaniem Sądu, prace te również należy uznać za wykonywane w szczególnych warunkach,. Innymi słowy, fakt, że prace wykonywane były na różnej głębokości, niekiedy nie sięgającej 3 metrów nie oznacza, że nie były one wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach. Nawet jednak, gdyby przyjąć, że wnioskodawca w jakimś czasie pracował w wykopach poniżej 3 m, to i tak w tych wykopach spawał, czyli wykonywał „inną” pracę w warunkach szczególnych (por. wyrok SN z 5.6.2012 r., II UK 277/11). W konsekwencji, należało przyjąć, że mimo, że wymienione powyżej świadectwo pracy nie jest świadectwem pracy w warunkach szczególnych oraz występują w nim oprócz stanowiska spawacza również inne rzekomo zajmowane stanowiska przez ubezpieczonego, to faktycznie ubezpieczony wyłącznie, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, pracował jako spawacz. Inne stanowiska określone w świadectwie pracy zostały tam zamieszczone wyłącznie w celu podwyższenia zaszeregowania płacowego ubezpieczonego, co szczególnie przed 1990 r. było praktyką powszechnie stosowaną w zakładach pracy. Fakt wystawienia niezgodnego ze stanem faktycznym dokumentu przez pracodawcę nie może w sposób niekorzystny wpływać na sytuację ubezpieczonego, gdyż sytuacja taka - jako niezależna od niego - nie powinna być postrzegana jako uchybienie z jego strony. Faktycznie praca wykonywana przez wnioskodawcę była pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu powołanych przepisów. Końcowo należy podkreślić, że sam fakt wykonywania pracy w takich warunkach, bez względu na ilość zajmowanych stanowisk, będzie uzasadniał uznanie kwalifikacji warunków szczególnych. Przyporządkowanie danego rodzaju pracy do określonej branży ma istotne znaczenie dla jej kwalifikacji, jako pracy w szczególnych warunkach. Usystematyzowanie prac o znacznej szkodliwości i uciążliwości do oddzielnych działów oraz poszczególnych stanowisk w ramach gałęzi gospodarki nie jest dowolne, gdyż należy przyjąć, że konkretne stanowisko narażone jest na ekspozycję na czynniki szkodliwe w stopniu mniejszym lub większym w zależności od tego, w którym dziale przemysłu jest umiejscowione. Konieczny jest bezpośredni związek wykonywanej pracy z procesem technologicznym właściwym dla danego działu gospodarki (por. wyrok SN z 11.01.2017 r., I UK 493/15). Jednocześnie podkreślenia wymaga, że istotne znaczenie ma udowodnienie rodzaju wykonywanej pracy (zajmowanego stanowiska), przesądzająca nie jest natomiast adnotacja w dokumentacji kadrowo-płacowej, albowiem może ona nie odzwierciedlać stanu rzeczywistego. O tym, czy praca była wykonywana w szczególnych warunkach, decyduje nie stanowisko, lecz wykonywane czynności. Ustalenie zatem, jakie prace wnioskodawca faktycznie wykonywał, nie zaś nazwa zajmowanego stanowiska, przesądza o ewentualnym istnieniu przesłanek do przyznania dochodzonego świadczenia (z uzasadnienia wyroku SN z dnia 21.04.2004 r., II UK 337/03). Sąd, w toku postępowania zainicjowanego odwołaniem wnioskodawcy, nie może zatem ograniczać możliwości udowodnienia, że dana praca wykonywana była w szczególnych warunkach jedynie do świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawionych według ustalonego w przepisach wzorca, lecz powinien wszelkimi dostępnymi dowodami wskazanymi przez strony postępowania dokonać oceny, czy praca w okresie spornym była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W postanowieniu z 10.4.2018 r. (I UK 242/17) SN wskazał, że stwierdzenie przez organ rentowy, że „warunki szczególne stwierdza pracodawca” w sposób oczywisty nie jest przyznaniem faktu wykonywania pracy w warunkach szczególnych w okresie objętym świadectwem wykonywania prac w szczególnych warunkach ( art. 229 KPC ) ani nie można z tego wywodzić, że jest to fakt niezaprzeczony przez organ rentowy ( art. 230 KPC ). Skoro mimo przedłożenia tego świadectwa organ rentowy odmawia prawa do świadczenia, nie uznając wymienionej w nim pracy za pracę w warunkach szczególnych i to właśnie stanowi przedmiot postępowania sądowego, to fakt ten jest między stronami sporny, a ciężar jego udowodnienia ( onus probandi ) spoczywa na ubezpieczonym, zgodnie z ogólną regułą wyrażoną w art. 6 KC. Należy wskazać, że zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 9.4.2009 r. (I UK 316/08) w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe prowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron nie podlega żadnym ograniczeniom. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że pracownik albo ubezpieczony ubiegający się o świadczenie z ubezpieczenia społecznego może w postępowaniu przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych wszelkimi dowodami wykazywać okoliczności, od których zależą jego uprawnienia z tytułu ubezpieczenia - także wówczas, gdy z dokumentu (np. zaświadczenia o zatrudnieniu) wynika coś innego ( art. 473 KPC ). Należy wprawdzie stwierdzić, że okres zatrudnienia w szczególnych warunkach organ rentowy stwierdza na podstawie wystawianych przez zakład pracy świadectw pracy, jednakże pracownik nie może ponosić ujemnych konsekwencji za niedokładności w określaniu stanowisk pracy przez pracodawcę, albo braku wystawienia stosownych zaświadczeń, jeżeli w sposób niebudzący wątpliwości wykaże wykonywanie pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nawet zatem, jeśli w niektórych dokumentach znajdujących się w aktach osobowych ubezpieczonego w sposób nieprawidłowy została wskazana nazwa stanowiska zajmowanego przez ubezpieczonego, to i tak nie może to być decydującym kryterium w zakresie jego oceny pod kątem zakwalifikowania do prac wykonywanych (czy też nie) w szczególnych warunkach, zwłaszcza wobec kategorycznych i w pełni wiarygodnych zeznań powołanych w sprawie świadków, wyjaśnień ubezpieczonego oraz informacji wynikających z akt (wyrok SA w Gdańsku z 17.5.2013 r., III AUa 1585/12). Mając na uwadze powyższe, należało przyjąć, iż wnioskodawca spełnił wszystkie warunki przewidziane w art. 4 i 49 ustawy o emeryturach pomostowych do nabycia prawa do emerytury pomostowej, w tym wypełnił wymóg pracy przez co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Z tych też względów - na podstawie art. 477 14 § 2 KPC - Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy prawo do tego świadczenia od miesiąca złożenia wniosku. Zgodnie bowiem z art. 129 ustawy emerytalnej, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, z uwzględnieniem ust. 2. Ponieważ przesądzenie w sprawie spornej kwestii wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego przed Sądem, w tym przesłuchania świadków, czyli podjęcia czynności typowo procesowych, opierając się na treści art. 118 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ustalono brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 KPC w zw. z art. 108 KPC i § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800) - 180,00 zł.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę