IV U 777/14

Sąd Okręgowy w TarnowieTarnów2014-10-13
SAOSubezpieczenia społeczneprawo emerytalneWysokaokręgowy
emeryturaubezpieczenie społecznepraca w szczególnych warunkachstaż pracycieślaZUSrozporządzeniewykaz A

Sąd Okręgowy oddalił odwołanie J.S. od decyzji ZUS odmawiającej prawa do emerytury z powodu niespełnienia wymogu 15 lat pracy w szczególnych warunkach, uznając, że praca cieśli nie jest pracą w szczególnych warunkach.

J.S. odwołał się od decyzji ZUS odmawiającej mu prawa do emerytury, twierdząc, że przepracował co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach jako cieśla. ZUS odmówił uwzględnienia kilku okresów zatrudnienia, wskazując na brak dokumentów potwierdzających pracę w szczególnych warunkach oraz na to, że prace ciesielskie nie są wymienione w odpowiednich wykazach. Sąd Okręgowy, po analizie dowodów, uznał, że praca cieśli, nawet wykonywana w specyficznych warunkach (np. szalowanie, praca na wysokości, w kanałach), nie jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów, ponieważ nie została wymieniona w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. W związku z tym, J.S. nie wykazał wymaganego stażu, a jego odwołanie zostało oddalone.

Sprawa dotyczyła odwołania J.S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., która odmówiła mu przyznania prawa do emerytury. Głównym powodem odmowy było niespełnienie wymogu udokumentowania 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organ rentowy zakwestionował kilka okresów zatrudnienia J.S. na stanowisku cieśli, wskazując na brak świadectw pracy w szczególnych warunkach oraz niemożność ustalenia na podstawie dokumentacji archiwalnej przynależności resortowej przedsiębiorstw i charakteru pracy zgodnie z wykazem A do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. J.S. domagał się zmiany decyzji, argumentując, że przepracował wymagany okres w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy w Tarnowie, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym przesłuchaniu świadków i samego odwołującego, ustalił, że J.S. pracował jako cieśla w różnych okresach, wykonując prace szalunkowe, w tym przy budowie budynków, kanałów czy portu przeładunkowego. Sąd podkreślił, że kluczowe znaczenie dla ustalenia prawa do emerytury w obniżonym wieku mają wykazy prac zawarte w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. Ponieważ prace ciesielskie nie są wymienione w tym wykazie jako prace w szczególnych warunkach, sąd uznał, że J.S. nie wykazał wymaganego stażu. Nawet prace wykonywane w kanałach czy na wysokości, jeśli nie są związane z konkretnymi kategoriami prac wymienionymi w rozporządzeniu (np. budowa rurociągów w głębokich wykopach, montaż konstrukcji metalowych na wysokości), nie kwalifikują się jako praca w szczególnych warunkach. Sąd powołał się na orzecznictwo, w tym wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, który potwierdził, że praca cieśli nie jest pracą w szczególnych warunkach. W konsekwencji, sąd oddalił odwołanie J.S., uznając, że nie spełnił on warunków do przyznania emerytury na podstawie przepisów o pracy w szczególnych warunkach.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, praca cieśli, nawet wykonywana stale i w pełnym wymiarze godzin, nie jest pracą w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, ponieważ nie została wymieniona w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisach rozporządzenia z 1983 r., które precyzyjnie określa rodzaje prac uprawniających do wcześniejszej emerytury. Prace ciesielskie nie zostały w nich wymienione. Nawet jeśli praca była wykonywana w specyficznych warunkach (np. w kanałach, na wysokości), nie spełnia ona kryteriów prac wymienionych w rozporządzeniu, takich jak roboty wodnokanalizacyjne, budowa rurociągów w głębokich wykopach czy montaż konstrukcji metalowych na wysokości. Powołano się na orzecznictwo potwierdzające, że wykazy resortowe nie mogą rozszerzać katalogu prac w szczególnych warunkach poza to, co wynika z rozporządzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

Strony

NazwaTypRola
J. S.osoba_fizycznaodwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (9)

Główne

u.e.r.f.u.s. art. 184 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Ubezpieczeni urodzeni po 31.12.1948 r. nabywają prawo do emerytury po osiągnięciu wieku emerytalnego i spełnieniu warunków dotyczących okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach oraz okresu składkowego i nieskładkowego.

u.e.r.f.u.s. art. 32 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Ubezpieczeni urodzeni przed 01.01.1949 r., będący pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, nabywają prawo do emerytury w niższym wieku.

u.e.r.f.u.s. art. 32 § 4

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki nabycia prawa do emerytury dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.

r.R.M. art. § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze wymienione w § 4-15 oraz w wykazach stanowiących załącznik.

r.R.M. art. § 2 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Okresy uzasadniające prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu to okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

r.R.M. art. § 4 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Prawo do emerytury nabywa pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, osiągnął wiek 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni) i legitymuje się co najmniej 15 latami pracy w szczególnych warunkach.

Pomocnicze

k.p.c. art. 477¹⁴ § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd rozpatruje odwołanie od decyzji organu rentowego.

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.

k.p.c. art. 232

Kodeks postępowania cywilnego

Strony są obowiązane przedstawić dowody na poparcie swoich twierdzeń.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prace ciesielskie nie są wymienione w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. jako prace w szczególnych warunkach. Nawet praca wykonywana w specyficznych warunkach (np. w kanałach, na wysokości) nie kwalifikuje się jako praca w szczególnych warunkach, jeśli nie jest to praca wymieniona w rozporządzeniu. Wykazy resortowe nie mogą rozszerzać katalogu prac w szczególnych warunkach poza przepisy rozporządzenia.

Odrzucone argumenty

Odwołujący J.S. argumentował, że wykonywał pracę w szczególnych warunkach przez okres co najmniej 15 lat jako cieśla. Prace wykonywane przez J.S. (szalowanie, praca w kanałach, na wysokości) powinny być uznane za prace w szczególnych warunkach.

Godne uwagi sformułowania

roboty ciesielskie nie zostały wymienione w wykazie A praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy zarządzenia resortowe nie mają obecnie mocy obowiązującej praca cieśli nie jest pracą w szczególnym charakterze lub szczególnych warunkach, gdyż nie została wymieniona w żadnym miejscu załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.

Skład orzekający

Natalia Lipińska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, czy praca cieśli może być uznana za pracę w szczególnych warunkach uprawniającą do wcześniejszej emerytury, zgodnie z obowiązującymi przepisami i orzecznictwem."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i orzecznictwa sprzed daty wydania wyroku. Interpretacja przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych, ponieważ dotyczy kluczowego zagadnienia ustalania prawa do emerytury na podstawie pracy w szczególnych warunkach, z naciskiem na interpretację przepisów i wykazu prac.

Czy praca cieśli może dać wcześniejszą emeryturę? Sąd rozstrzyga.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV U 777/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 października 2014 roku Sąd Okręgowy w Tarnowie – Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Natalia Lipińska Protokolant: st. sekr. sądowy Magdalena Cieśla po rozpoznaniu w dniu 13 października 2014 roku w Tarnowie na rozprawie sprawy z odwołania J. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 23 maja 2014 roku nr (...) w sprawie J. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o prawo do emerytury oddala odwołanie. Sygn. akt IV U 777/14 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 13 października 2014 r. Decyzją z dnia 23 maja 2014 r., nr (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. , na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.), odmówił J. S. przyznania prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie spełnia wymogów określonych w art. 184 powołanej ustawy, od wystąpienia których uzależnione jest nabycie prawa do emerytury, ponieważ nie udokumentował 15- letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a jedynie 6 lat, 2 miesiące i 10 dni takiej pracy. W stażu tym organ rentowy nie uwzględnił wnioskodawcy okresów zatrudnienia od 4 sierpnia 1975 r. do 4 sierpnia 1976 r. w (...) w I. (NRD) na stanowisku cieśli, od 17 września 1976 r. do 18 marca 1978 r. w Przedsiębiorstwie Budowlano- (...) we W. na stanowisku cieśli, od 11 maja 1978 r. do 31 stycznia 1984 r. (z wyłączeniem okresów urlopów dewizowych) w (...) Przedsiębiorstwie (...) w K. na stanowisku cieśli i od 28 lipca 1971 r. do 31 marca 1972 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w K. również na stanowisku cieśli, ponieważ ubezpieczony nie przedłożył za te okresy zatrudnienia świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach, zaś na podstawie dokumentacji archiwalnej nie można określić przynależności resortowej poszczególnych przedsiębiorstw oraz charakteru pracy wnioskodawcy zgodnie z wykazem A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Decyzję tę zaskarżył J. S. , domagając się jej zmiany i przyznania mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że legitymuje się co najmniej 15- letnim stażem pracy w szczególnych warunkach z tytułu zatrudnienia od 28 lipca 1971 r. do 31 marca 1972 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w K. , od 4 sierpnia 1975 r. do 4 sierpnia 1976 r. w (...) w I. (NRD), od 17 września 1976 r. do 18 marca 1978 r. w Przedsiębiorstwie Budowlano- (...) we W. i od 11 maja 1978 r. do 31 stycznia 1984 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w K. , a ponadto od 23 października 1968 r. do 10 maja 1969 r. w Przedsiębiorstwie (...) w K. . W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał, że roboty ciesielskie nie zostały wymienione w wykazie A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. i nie są uznawane za prace wykonywane w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Bezsporne w niniejszej sprawie było, że odwołujący J. S. , urodzony (...) r., w dniu (...) r. osiągnął 60 lat życia. Na dzień 1 stycznia 1999 r. ubezpieczony udokumentował 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 6 lat, 2 miesięcy i 10 dni. We wniosku z dnia 3 marca 2014 r. ubezpieczony wniósł o przyznanie mu prawa do emerytury. Zaskarżoną decyzją z dnia 23 maja 2014 r. ZUS Oddział w T. odmówił J. S. przyznania prawa do tego świadczenia, ponieważ wnioskodawca nie udokumentował 15- letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Odwołujący nie jest członkiem OFE. (okoliczności bezsporne) Sąd ustalił ponadto następujący stan faktyczny sprawy: Od 23 października 1968 r. do 10 maja 1969 r. odwołujący J. S. pracował w Przedsiębiorstwie (...) w K. w pełnym wymiarze czasu pracy w charakterze cieśli. dowód: - świadectwo pracy z dnia 19.02.1975 r.- cz. I akt ZUS, Przedsiębiorstwo to prowadziło roboty budowlane i kopalniane. Zajmowało się budową kopalń, remontami i przebudową starych kopalń, a w razie potrzeby również budownictwem mieszkaniowym. Zatrudniało ponad 1000 pracowników, którzy na co dzień wykonywali pracę w brygadach. Były to brygady betoniarskie, murarskie, zbrojarskie, ciesielskie i mieszane. Odwołujący należał do brygady cieśli. W spornym okresie pracował w przy budowie budynku mieszkalnego przy ul. (...) w K. , składającego się z 11 pięter. Na co dzień, stale i w pełnym wymiarze godzin, wykonywał tylko i wyłącznie prace ciesielskie. W ramach dobowego wymiaru godzin nie realizował żadnych innych czynności. Jako cieśla odwołujący zajmował się pracami szalunkowymi (tzw. deskowaniem), tj. tworzeniem konstrukcji z drewna i płyt drewnianych służących do nadawania kształtu mieszance betonowej lub żelbetonowej. Polegało to na zbijaniu desek z drewna, uzyskiwaniu z nich blatów i wykonywaniu szalunku według rysunku. Następnie, konstrukcja taka była zbrojona przez zbrojarzy, po czym betoniarze wylewali na nią beton. Odwołujący pracował przy fundamentach, stropach i konstrukcjach dachowych. Przy stropie szalował podłogę i stawiał stemple podtrzymujące strop. Takie same prace realizował na poszczególnych kondygnacjach. Budynki na terenie (...) , z uwagi na zagrożenie wstrząsami pochodzącymi z kopalń, stawiane były na żelbetowych słupach. Słupy te, przed zalaniem ich betonem, były szalowane przez brygady ciesielskie. Jeżeli zdarzała się jakaś konstrukcja metalowa, również ona była szalowana przez cieśli, a dopiero potem zalewana betonem. dowód: - zeznania świadka J. B. - 00:24:24-00:43:14, - zeznania świadka K. P. - 00:48:19-00:59:02, - zeznania odwołującego J. S. - 02:01:58, Od 28 lipca 1971 r. do 31 marca 1972 r. odwołujący był zatrudniony w (...) Przedsiębiorstwie (...) w K. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku cieśli. dowód: - świadectwo pracy z dnia 13.04.1972 r.- cz. II akt ZUS, - poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia legitymacji ubezpieczeniowej- cz. II akt ZUS, Od 4 sierpnia 1975 r. do 4 sierpnia 1976 r. odwołujący pracował w (...) w I. (NRD) w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku cieśli. dowód: - świadectwo pracy z dnia 03.08.1976 r.- cz. II akt ZUS, - poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia legitymacji ubezpieczeniowej- cz. II akt ZUS, W tym okresie odwołujący pracował przy budowie fabryki szkła. (...) zatrudniało ponad 1000 pracowników. Oprócz cieśli, byli to murarze, betoniarze, zbrojarze, lastrykarze, stolarze, monterzy i spawacze. Odwołujący należał do brygady cieśli. Brygad takich było około 10-15. Na co dzień stale i w pełnym wymiarze godzin zajmował się wykonywaniem szalunków przy budowie hali w hucie szkła. W ramach dobowego wymiaru czasu pracy nie realizował żadnych innych czynności. Do jego obowiązków należało zbijanie szalunku z desek i drewnianych blatów. W razie potrzeby odwołujący zbijał też z drewna skrzynki, którymi obijano otwory okienne i drzwiowe. dowód: - zeznania świadka W. K. - 01:04:53-01:09:02, - zeznania świadka S. K. - 01:40:49, - zeznania odwołującego J. S. - 02:01:58, Od 17 września 1976 r. do 18 marca 1978 r. odwołujący był zatrudniony w Przedsiębiorstwie Budowlano- (...) we W. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku cieśli. Od 5 lutego 1977 r. do 5 lutego 1978 r. świadczył pracę na budowie eksportowej w byłej Czechosłowacji, również w charakterze cieśli. dowód: - świadectwo pracy z dnia 11.04.1978 r.- cz. II akt ZUS, - umowa o pracę na budowie eksportowej z dnia 03.02.1977 r.- cz. II akt ZUS, - poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia legitymacji ubezpieczeniowej- cz. II akt ZUS, Przedsiębiorstwo to świadczyło usługi dla kolei. Budowało hale remontowe, a w halach kanały. Odwołujący pracował najpierw we W. , a następie przez okres roku na terenie byłej Czechosłowacji, wykonując stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązki cieśli. Na terenie Czechosłowacji odwołujący pracował przy budowie portu przeładunkowego węgla. Na co dzień zajmował się wykonywaniem szalunków z drewna. W ramach dobowego wymiaru godzin nie realizował żadnych innych prac. W tym czasie był brygadzistą. Najpierw kierował 5- osobową brygadą cieśli, a następnie brygadą liczącą 40-50 cieśli. dowód: - zeznania świadka W. K. - 01:13:49-01:18:25, - zeznania świadka S. K. - 01:47:11-01:50:57, - zeznania odwołującego J. S. - 02:01:58, Od 11 maja 1978 r. do 31 stycznia 1984 r. (z wyłączeniem okresów urlopów dewizowych), tj. od 11 maja 1978 r. do 8 lutego 1981 r., od 11 marca 1981 r. do 31 października 1982 r. i od 11 grudnia 1982 r. do 31 stycznia 1984 r., odwołujący pracował w (...) Przedsiębiorstwie (...) w K. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku cieśli. dowód: - świadectwo pracy z dnia 27.01.1984 r.- cz. II akt ZUS, - poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia legitymacji ubezpieczeniowej- cz. II akt ZUS, - karty wynagrodzeń- cz. II akt ZUS, - karta przebiegu zatrudnienia- cz. II akt ZUS, W przedsiębiorstwie tym odwołujący pracował przy szalowaniu ścian piwnic budynków na C. oraz na starym lotnisku przy szalowaniu ścian kanałów zbiorczych rur. Kanały znajdowały się w ziemi na głębokości około 5 metrów. Prowadzone nimi były rurociągi dostarczające ciepło, prąd i gaz do mieszkań na C. . Przy szalowaniu kanałów pracowało około 8 cieśli, w tym odwołujący. Była to praca poniżej poziomu zerowego. Na co dzień odwołujący zajmował się zbijaniem desek do szalunku i szalowaniem ścian kanałów. W tym czasie był brygadzistą. Odwołujący zajmował się również pracami szalunkowymi przy budowie nowych budynków na C. . Szalował ściany piwnic przy użyciu drewnianych blatów, które wcześniej skręcał z desek. dowód: - zeznania świadka W. K. - 01:22:24-01:34:06, - zeznania świadka S. K. - 01:51:40, - zeznania odwołującego J. S. - 02:01:58, Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów, zeznania świadków i odwołującego. Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego. Sąd w całości dał wiarę zeznaniom świadków J. B. , K. P. , W. K. i S. K. oraz słuchanego w charakterze strony J. S. , którzy złożyli depozycje odnośnie charakteru i rodzaju pracy wykonywanej przez ubezpieczonego w spornych okresach zatrudnienia. Zeznania te zasługiwały na walor pełnej wiarygodności, gdyż wzajemnie ze sobą korespondowały (co do poszczególnych okresów zatrudnienia), były wewnętrznie spójne, a przy tym przekonujące w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego. Z zeznań tych w sposób bezsprzeczny wynika, że w spornych okresach zatrudnienia odwołujący, stale i pełnym wymiarze godzin, pracował jako cieśla, zajmując się na co dzień zbijaniem desek i blatów z drewna, a następnie szalowaniem, tj. układaniem drewnianych konstrukcji, które zalewane były betonem lub żelbetonem. Sąd pominął dowód z zeznań świadka M. K. , ponieważ świadek ten nie stawił się na wyznaczony termin rozprawy. Jak wynika z zapisku urzędowego z dnia 10 października 2014 r. (k. 26), w rozmowie telefonicznej z pracownikiem sekretariatu świadek ten poinformował, że nie pojawi się na rozprawie w dniu 13 października 2014 r., ponieważ udaje się wówczas na zabieg chemioterapii do K. . Oddalając dowód z zeznań tego świadka, Sąd miał na uwadze, że okoliczności sporne w sprawie zostały dostatecznie wyjaśnione w oparciu o inne zgromadzone dowody. Wprawdzie świadek M. K. miał być słuchany na okoliczność charakteru zatrudnienia odwołującego w (...) Przedsiębiorstwie (...) w K. , jednak, nawet, gdyby świadek ten wskazał, że w tym okresie zatrudnienia, tj. od 28 lipca 1971 r. do 31 marca 1972 r., ubezpieczony pracował w innym charakterze niż cieśla (to zaś potwierdza świadectwo pracy z dnia 13 kwietnia 1972 r.), z punktu widzenia rozstrzygnięcia nie miałoby to większego znaczenia, ponieważ jest to zbyt krótki okres czasu (8 miesięcy i 3 dni) i doliczenie go- w przypadku uznania, że w tym czasie odwołujący wykonywał pracę w szczególnych warunkach- do wykazanego przed organem rentowym stażu pracy w takim charakterze w wymiarze 6 lat, 2 miesięcy i 10 dni, i tak nie dawałoby mu co najmniej 15- letniego stażu pracy. W tym miejscu wskazać jedynie należy, że w oparciu o zeznania pozostałych świadków Sąd ustalił, jaki był charakter pracy ubezpieczonego we wszystkich pozostałych spornych okresach zatrudnienia i że w tym czasie w/w pracował wyłącznie jako cieśla. Pozostałe okoliczności sprawy Sąd uznał za bezsporne, gdyż nie były w żaden sposób kwestionowane przez strony, zaś dokumenty przedstawione na ich stwierdzenie nie budziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności. Sąd rozważył, co następuje: Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2013 poz. 1440 ze zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat- dla kobiet i 65 lat- dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2). Wymagany w art. 184 ust. 1 pkt 2 okres składkowy i nieskładkowy przewiduje art. 27 powołanej ustawy, w świetle którego wynosi on co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Przepis art. 32 ustawy statuuje natomiast, iż ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2 i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 2 i 3. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu- za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Stosownie do treści art. 32 ust. 4 ustawy, wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Mowa tu o rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Jak wynika z § 1 wskazanego rozporządzenia, stosuje się je do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. W myśl § 2 ust. 1, okresami uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy (ust. 2). Zgodnie zaś z § 4 ust. 1, prawo do emerytury nabywa pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A rozporządzenia, jeżeli osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz legitymuje się wymaganym okresem zatrudnienia, w tym co najmniej okresem 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Bezsporne w niniejszej sprawie było, że odwołujący osiągnął wiek 60 lat, posiadał na dzień 1 stycznia 1999 r. wymagany 25- letni okres ubezpieczenia i nie przystąpił do OFE. Rozstrzygnąć natomiast należało, czy wnioskodawca legitymuje się co najmniej 15- letnim stażem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, co uprawniałoby go tzw. wcześniejszej emerytury. Wydając zaskarżoną decyzję organ rentowy odmówił wnioskodawcy uwzględnienia w stażu pracy w szczególnych warunkach okresów zatrudnienia od 4 sierpnia 1975 r. do 4 sierpnia 1976 r. w (...) w I. (NRD) na stanowisku cieśli (1 rok), od 17 września 1976 r. do 18 marca 1978 r. w Przedsiębiorstwie Budowlano- (...) we W. na stanowisku cieśli (1 rok, 6 miesięcy i 1 dzień), od 11 maja 1978 r. do 31 stycznia 1984 r. (z wyłączeniem okresów urlopów dewizowych) w (...) Przedsiębiorstwie (...) w K. na stanowisku cieśli (5 lat, 6 miesięcy i 8 dni) i od 28 lipca 1971 r. do 31 marca 1972 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w K. również na stanowisku cieśli (8 miesięcy i 3 dni), ponieważ wnioskodawca nie przedłożył za te okresy zatrudnienia świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach, zaś na podstawie dokumentacji archiwalnej organ rentowy nie mógł określić przynależności resortowej poszczególnych pracodawców oraz charakteru pracy ubezpieczonego zgodnie z wykazem A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. W odwołaniu od zaskarżonej decyzji ubezpieczony podał, że we wszystkich wymienionych wyżej okresach wykonywał pracę w szczególnych warunkach, a ponadto pracę w takim charakterze świadczył od 23 października 1968 r. do 10 maja 1969 r. (6 miesięcy i 17 dni) w Przedsiębiorstwie (...) w K. . Brak świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie przekreśla możliwości ustalania, że ubezpieczony pracę w takim charakterze rzeczywiście wykonywał. W szczególności wnioskodawca może wykazywać innymi środkami dowodowymi, że jego praca świadczona była w warunkach szczególnych. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiem te same reguły dowodzenia, jak w zwykłym procesie cywilnym. Zastosowanie mają zatem art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. Świadectwo pracy w warunkach szczególnych wydane pracownikowi przez pracodawcę stanowi tylko domniemanie, iż okres pracy w nim podany jest okresem pracy w warunkach szczególnych, o którym mowa w art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. W sytuacji zatem, kiedy brak wymaganego świadectwa wystawionego przez pracodawcę, sąd może prowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia, czy praca wykonywana przez stronę, była realizowana w warunkach wymaganych przepisami rozporządzenia i czy ubezpieczony zajmował któreś ze stanowisk pracy wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie było, że we wszystkich spornych okresach zatrudnienia odwołujący zajmował stanowisko cieśli. Wskazuje na to treść znajdujących się w aktach organu rentowego świadectw pracy z poszczególnych zakładów, a ponadto poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia legitymacji ubezpieczeniowej, w której nie wymieniono tylko stanowiska zajmowanego przez odwołującego w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w K. . Jeżeli chodzi o okres zatrudnienia wnioskodawcy w (...) Przedsiębiorstwie (...) w K. , zajmowane przez niego w tym okresie zatrudnienia stanowisko cieśli, wymienione zostało również w kartach wynagrodzeń. Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. (por. wyroki SN: z dnia 19 maja 2011 r., III UK 174/10, LEX nr 901652; z dnia 8 czerwca 2011 r., I UK 393/10, LEX nr 950426; z dnia 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10, LEX nr 619638; z dnia 14 września 2007 r., III UK 27/07, OSNP 2008/21-22/325; z dnia 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008/21-22/329; z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07, LEX nr 483283; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009/5-6/75 i z dnia 24 marca 2009 r., I PK 194/08, LEX nr 528152). Aby zatem daną pracę uznać za wykonywaną w szczególnych warunkach musi być ona realizowana w pełnym wymiarze czasu pracy, a ponadto musi być ona wymieniona w wykazach, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. W wykazie A, stanowiącym załącznik do obowiązującego obecnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie wymieniono prac ciesielskich. W szczególności prace takie nie zostały wskazane w Dziale V, zatytułowanym: „W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych” wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia. W dziale tym ustawodawca wymienił tylko roboty wodnokanalizacyjne oraz budowę rurociągów w głębokich wykopach (pkt 1), prace zbrojarskie i betoniarskie (pkt 4) oraz prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości (pkt 5). Stanowisko cieśli zostało co prawda wskazane w załączniku Nr 1 do zarządzenia Nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę oraz do wzrostu emerytury lub renty (Dz. Urz. MB z 1983 r. Nr 3, poz. 6)- w Dziale V, zatytułowanym: „W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych”, pod pozycją 1 dotyczącą robót wodnokanalizacyjnych oraz budowy rurociągów w głębokich wykopach w punkcie 4; pod pozycją 2 dotyczącą budowy oraz remontu chłodni kominowych i kominów przemysłowych w punkcie 3 oraz pod pozycją 5 dotyczącą prac przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości w punkcie 3 (cieśla wykonujący prace na wysokości)- jednak zauważyć należy, że zarządzenia resortowe nie mają obecnie mocy obowiązującej. Zasadnicze znaczenie z punktu widzenia możliwości nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym mają tylko wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zamieszczone w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , natomiast wykazy zawarte w zarządzeniach resortowych, które nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, mają jedynie znaczenie pomocnicze, gdyż precyzują rodzaje stanowisk, na których świadczona jest praca w szczególnych warunkach, określona w przepisach rozporządzenia (por. wyrok SA w Krakowie z dnia 18 września 2012 r., III AUa 144/12, LEX nr 1223237). Wykazy resortowe muszą być dostosowane do treści załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , w którym zawarty jest kompletny wykaz stanowisk pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Gdy zatem określają one tego rodzaju stanowiska pracy niezgodnie z załącznikiem do powołanego rozporządzenia, nie wywołują skutków przewidzianych w art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (por. wyrok SA w Krakowie z dnia 9 stycznia 2013 r., III AUa 1221/12, LEX nr 1264359). Wykonywanie zatem pracy na stanowisku określonym w zarządzeniu resortowym, której nie wymieniono w wykazach A i B, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. , nie uprawnia do uzyskania emerytury na podstawie art. 32 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (por. wyroki SN: z dnia 19 marca 2012 r., II UK 166/11, LEX nr 1171002 i z dnia 13 listopada 2008 r., II UK 88/08, LEX nr 1001292). Podkreślić przy tym trzeba, że w żadnym ze spornych okresów zatrudnienia wnioskodawca nie wykonywał prac wymienionych w załączniku do zarządzenia resortowego. Nie pracował bowiem przy robotach wodnokanalizacyjnych czy budowie rurociągów w głębokich wykopach, przy budowie czy remontach chłodni kominowych i kominów albo przy pracach związanych z montażem konstrukcji metalowych na wysokości. W okresie zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie (...) w K. od 11 maja 1978 r. do 31 stycznia 1984 r. (z wyłączeniem okresów urlopów dewizowych) odwołujący pracował wprawdzie w kanałach o głębokości około 5 metrów, którymi prowadzone były rurociągi dostarczające ciepło, prąd i gaz do mieszkań, ale w kanałach tych na co dzień, w pełnym wymiarze czasu pracy, szalował ściany wykopu, w którym biegły rury, a wcześniej zbijał deski pod szalunek. Z całą pewnością zatem nie zajmował się robotami wodnokanalizacyjnymi, ani też budową rurociągów. W żadnym ze spornych okresów zatrudnienia wnioskodawca nie pracował też przy budowie oraz remoncie chłodni kominowych czy kominów przemysłowych. W Przedsiębiorstwie (...) w K. zaś odwołujący pracował co prawda przy budowie budynku składającego się z 11 pięter i wykonywał pracę cieśli na wysokości, ale prowadzone prace na tej budowie nie miały nic wspólnego z montażem konstrukcji metalowych na wysokości. W charakterze cieśli zajmującego się pracami szalunkowymi na poszczególnych kondygnacjach jedenastopiętrowego budynku wnioskodawca pracował zresztą przez krótki okres czasu, tj. przez 6 miesięcy i 17 dni. Skoro więc wykazy A i B, stanowiące załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. nie wymieniają pracy cieśli, zatrudnienia wnioskodawcy w spornych okresach nie można było uznać za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. To bowiem, że w spornych okresach odwołujący był tylko i wyłącznie cieślą potwierdzili słuchani w sprawie świadkowie i sam ubezpieczony. Ze spójnych, logicznych i wzajemnie korespondujących ze sobą zeznań wynika, że we wszystkich spornych okresach wnioskodawca zajmował się pracami szalunkowymi, nawet jeżeli, tak jak w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w K. , wykonywał je na wysokości. Prace te, zwane potocznie deskowaniem, polegały na zbijaniu desek, a następnie drewnianych płyt i tworzeniu konstrukcji z drewna, które zalewane były betonem lub żelbetonem i służyły do nadawania kształtu tej betonowej mieszance. Istotne jest to, że konstrukcje takie odwołujący zbijał tylko i wyłącznie z drewna, a zatem jego pracy w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w K. w żadnym razie nie można uznać za pracę przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości i zakwalifikować według Działu V, poz. 5 wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. W spornych okresach odwołujący nie wykonywał również prac zbrojarskich i betoniarskich, wymienionych pod poz. 4 Działu V wykazu A, stanowiącego załącznik do obecnie obowiązującego rozporządzenia, ponieważ te realizowali pracownicy innej brygady i odwołujący mógł co najwyżej sporadycznie pomagać innym pracowniom w zalewaniu konstrukcji drewnianych betonem. Jak już zostało nadmienione, odwołujący w spornych okresach nie pracował również przy robotach wodnokanalizacyjnych oraz przy budowie rurociągów w głębokich wykopach. To, że pracy cieśli (prac ciesielskich) nie można uznać za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze potwierdził Sąd Apelacyjny w Szczecinie, który w wyroku z dnia 7 marca 2014 r., III AUa 733/13 (LEX nr 1466899) stwierdził, że praca cieśli nie jest pracą w szczególnym charakterze lub szczególnych warunkach, gdyż nie została wymieniona w żadnym miejscu załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Apelacyjny zauważył, że wymienienie takiego stanowiska pracy wyłącznie w akcie resortowym, bez jakiegokolwiek odniesienia do stanowisk pracy wykonywanej w szczególnych warunkach ujętych w jednym z działów wykazu A- załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. oznacza, że praca ta nie jest pracą, o której mowa w art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1983 r. o emeryturach i rentach z FUS. Innymi słowy, wymienienie pracy cieśli, wyłącznie w akcie niższego rzędu (zarządzeniu Ministra), którego treść wykracza poza upoważnienie i pozostaje bez związku z jego przepisami, traktowanymi jako „przepisy dotychczasowe”- nie wywołuje skutków przewidzianych w art. 32 ust. 1 ustawy, zastrzeżonych dla rozporządzenia. Skoro więc we wszystkich spornych okresach zatrudnienia odwołujący pracował w charakterze cieśli (nawet w okresie zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie (...) w K. od 28 lipca 1971 r. do 31 marca 1972 r., co potwierdza treść świadectwa pracy z dnia 13 kwietnia 1972 r.), nie wykazał on na dzień 1 stycznia 1999 r. co najmniej 15- letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Odwołanie ubezpieczonego od zaskarżonej decyzji ZUS Oddział w T. z dnia 23 maja 2014 r. podlegało zatem oddaleniu. Mając to wszystko na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego oraz art. 477 14 § 1 k.p.c.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI