IV U 621/20

Sąd Okręgowy w RzeszowieRzeszów2020-11-23
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokaokręgowy
emeryturarekompensatapraca w szczególnych warunkachZUSubezpieczenia społecznestaż pracyprawo emerytalne

Sąd Okręgowy przyznał A. K. prawo do rekompensaty z tytułu utraty możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury, zmieniając decyzję ZUS.

A. K. odwołał się od decyzji ZUS odmawiającej mu prawa do rekompensaty z tytułu utraty możliwości nabycia wcześniejszej emerytury. ZUS argumentował, że wnioskodawca nie posiadał wymaganego 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy, analizując przedstawione dowody i zeznania, ustalił, że A. K. przez wymagany okres wykonywał prace zaliczane do szczególnych warunków, w tym dozór inżynieryjno-techniczny, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, będąc narażonym na te same zagrożenia co pracownicy produkcyjni. W związku z tym sąd zmienił decyzję ZUS, przyznając wnioskodawcy prawo do rekompensaty.

Sprawa dotyczyła odwołania A. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie, która odmówiła mu przyznania rekompensaty z tytułu utraty możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. ZUS argumentował, że wnioskodawca nie spełnił wymogu posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach, wskazując na brak wystarczających dowodów lub niewłaściwą kwalifikację stanowisk pracy. Wnioskodawca natomiast twierdził, że przez okresy zatrudnienia od 1980 do 1996 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace zaliczane do szczególnych warunków, w tym jako formierz, odlewnik, wytapiacz metali, a następnie jako mistrz i kierownik sprawujący dozór inżynieryjno-techniczny. Podkreślał, że nawet na stanowiskach kierowniczych nadal przebywał fizycznie w środowisku pracy produkcyjnej, narażony na te same czynniki szkodliwe, a czynności administracyjne zajmowały mu nie więcej niż 30 minut dziennie. Sąd Okręgowy w Rzeszowie, po analizie akt rentowych, osobowych, zeznań świadków i samego wnioskodawcy, ustalił, że prace wykonywane przez A. K. w spornych okresach (m.in. obsługa pieców, formowanie, odlewanie, dozór inżynieryjno-techniczny) są kwalifikowane jako prace w szczególnych warunkach zgodnie z odpowiednimi przepisami. Sąd uznał, że wnioskodawca spełnił wymóg 15 lat pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, nawet na różnych stanowiskach, w tym na stanowiskach kierowniczych, gdzie nadal był narażony na szkodliwe czynniki środowiska pracy. Sąd podkreślił, że brak precyzyjnych dat w świadectwie pracy nie może być podstawą do odmowy przyznania rekompensaty, jeśli fakt wykonywania pracy w szczególnych warunkach zostanie udowodniony innymi środkami dowodowymi. W konsekwencji, sąd zmienił zaskarżoną decyzję ZUS, przyznając A. K. prawo do rekompensaty od dnia złożenia wniosku, oraz zasądził od ZUS zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wnioskodawca spełnił wymóg posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

Uzasadnienie

Sąd ustalił, że prace wykonywane przez wnioskodawcę, w tym dozór inżynieryjno-techniczny, kwalifikują się jako prace w szczególnych warunkach. Nawet na stanowiskach kierowniczych wnioskodawca nadal przebywał w środowisku pracy produkcyjnej i był narażony na te same czynniki szkodliwe, a czynności administracyjne stanowiły niewielką część jego obowiązków. Brak precyzyjnych dat w świadectwie pracy nie wyklucza uznania okresu zatrudnienia za pracę w szczególnych warunkach, jeśli zostanie to udowodnione innymi dowodami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana decyzji ZUS i przyznanie prawa do rekompensaty

Strona wygrywająca

A. K.

Strony

NazwaTypRola
A. K.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (9)

Główne

u.e.p. art. 21

Ustawa o emeryturach pomostowych

Rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, który legitymuje się okresem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynoszącym co najmniej 15 lat i nie nabył prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

u.e.r.f.u.s. art. 32 § ust. 3 pkt 4

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Definicja pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach, w tym wymóg stałego i pełnego wymiaru czasu pracy oraz przebywania w środowisku pracy, w którym zatrudnieni są pracownicy wykonujący prace w szczególnych warunkach.

Dz.U. 1983 nr 8 poz. 43

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Wykaz A dział III poz. 43 pkt 1, 4 i 17 oraz dział XIV poz. 24 pkt 1, stanowiące podstawę do uznania prac za wykonywane w szczególnych warunkach.

Pomocnicze

u.e.r.f.u.s. art. 32 § ust. 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Praca o znacznej szkodliwości dla zdrowia lub znacznym stopniu uciążliwości lub wymagająca wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo.

u.e.p. art. 23

Ustawa o emeryturach pomostowych

Rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego.

k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do zmiany zaskarżonej decyzji przez sąd.

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Ogólna reguła dotycząca ciężaru dowodu (onus probandi).

k.p.c. art. 473

Kodeks postępowania cywilnego

Możliwość wykazywania okoliczności od których zależą uprawnienia z ubezpieczenia społecznego wszelkimi dowodami.

Dz.U. 2015 poz. 1800 art. 9 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie

Podstawa prawna do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace zaliczane do szczególnych warunków, w tym dozór inżynieryjno-techniczny. Nawet na stanowiskach kierowniczych wnioskodawca przebywał w środowisku pracy produkcyjnej i był narażony na te same czynniki szkodliwe. Czynności administracyjne stanowiły niewielką część obowiązków wnioskodawcy. Brak precyzyjnych dat w świadectwie pracy nie wyklucza uznania okresu zatrudnienia za pracę w szczególnych warunkach, jeśli zostanie to udowodnione innymi dowodami.

Odrzucone argumenty

ZUS argumentował, że wnioskodawca nie udowodnił posiadania 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach. ZUS wskazywał na brak wystarczających dowodów lub niewłaściwą kwalifikację stanowisk pracy.

Godne uwagi sformułowania

Celem rekompensaty jest zapewnienie pracownikom uzyskania odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury. Wnioskodawca pełnił stale i w pełnym wymiarze czasu pracy dozór inżynieryjno-techniczny na hali produkcyjnej, nadzorując i kontrolując pracę pracowników produkcyjnych. Czynności administracyjne typu dokonywanie podliczeń i zapisów zajmowały wnioskodawcy nie więcej niż 20-30 minut dziennie. Przez pozostały czas przebywał na stanowiskach pracy podległych mu pracowników, w ich środowisku pracy i będąc narażonym na takie same, jak oni, zagrożenia. Brak sprecyzowania dat w świadectwie potwierdzającym wykonywanie pracy w szczególnych warunkach, posiada drugorzędne znaczenie i nie może skutkować odmową przyznania prawa do rekompensaty.

Skład orzekający

Beata Bury

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że praca na stanowiskach kierowniczych (dozór inżynieryjno-techniczny) może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, jeśli pracownik stale przebywa w środowisku pracy produkcyjnej i jest narażony na te same czynniki szkodliwe co pracownicy produkcyjni, nawet jeśli wykonuje niewielką ilość czynności administracyjnych. Potwierdzenie, że brak precyzyjnych dat w świadectwie pracy nie dyskwalifikuje prawa do świadczeń, jeśli fakt wykonywania pracy w szczególnych warunkach zostanie udowodniony innymi dowodami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okresów zatrudnienia i kwalifikacji pracowniczych zgodnie z przepisami o emeryturach pomostowych i pracach w szczególnych warunkach. Interpretacja może być stosowana do podobnych przypadków, gdzie pracownicy na stanowiskach nadzorczych wykonują również prace fizyczne w szkodliwych warunkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego dla wielu osób tematu wcześniejszych emerytur i rekompensat, a sądowa interpretacja przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach, zwłaszcza na stanowiskach kierowniczych, jest istotna dla praktyki prawniczej i ubezpieczeniowej.

Czy praca kierownika na hali produkcyjnej to praca w szczególnych warunkach? Sąd Okręgowy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV U 621/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2020 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR del. do SO Beata Bury Protokolant: st. sekr. sądowy Katarzyna Pokrzywa po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2020 r. w Rzeszowie sprawy z wniosku A. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o rekompensatę na skutek odwołania A. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 30.04.2020 r. znak (...) I. zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 30.04.2020 r., znak: (...) w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy A. K. prawo do rekompensaty z tytułu utraty możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych od dnia 01.02.2020r., II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. na rzecz wnioskodawcy A. K. kwotę 180,00 zł (słownie: sto osiemdziesiąt złotych 0/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.- Sygn. akt IV U 621/20 UZASADNIENIE do wyroku z dnia 23 listopada 2020 r. Zaskarżoną decyzją z dnia 30 kwietnia 2020 r., znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił A. K. przyznania rekompensaty z tytułu utraty możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca nie spełnił warunków z art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych , albowiem nie posiada 15-letniego stażu pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ust. 3 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Dla pracowników kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji oraz dozoru inżynieryjno-technicznego (wykonywanego na różnych szczeblach zarządzania) wymagania określone w Wykazie A dział XIV poz. 24, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, oznaczają konieczność stałego i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy, przebywania w środowisku pracy, w którym zatrudnieni są pracownicy wykonujący prace w szczególnych warunkach, ponieważ właśnie te warunki zadecydowały o umieszczeniu danej pracy w wykazie. W przypadku pracowników dozoru inżynieryjno-technicznego wyższego szczebla wykonywanie jakichkolwiek innych prac np. o charakterze administracyjno-biurowym, typowych dla pełnionej funkcji lub przebywania w czasie zmiany roboczej z dala od stanowisk pracy wymienionych w wykazie, decyduje o niezaliczeniu danej pracy do prac wykonywanych w szczególnych warunkach. Jak wynika z akt rentowych, w okresie od 1 lipca 1980 r. do 15 maja 1986 r. i od 1 stycznia 1989 r. do 12 lutego 1996 r. A. K. był zatrudniony w (...) - (...) sp. z o.o. na stanowisku: formierz, odlewnik, wytapiacz metali, mistrz oraz kierownik - dozór inżynieryjno-techniczny wymieniony w wykazie A dział XIV pkt 24. W powyższym świadectwie brak stwierdzenia czy stanowisko pracy, które zajmował wnioskodawca znajdowało się w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach. Wnioskodawca ponadto nie oświadczył się, czy w zakresie obowiązków kierownictwa występowały wyłącznie zadania związane z bezpośrednim nadzorem stanowisk wymienionych w wykazie, tj. czy w zakresie obowiązków wnioskodawca miał np. czynności administracyjno-biurowe, czy stanowisko znajdowało się w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach, czy miał wydzielone pomieszczenie oraz czy w zakładzie pracy funkcjonował dwuszczeblowy nadzór, a jeżeli tak, to kto sprawował bezpośredni czy pośredni nadzór. Wnioskodawca A. K. odwołał się od powyższej decyzji i wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie mu prawa do rekompensaty. W odwołaniu podniósł, że celem rekompensaty jest zapewnienie pracownikom uzyskania odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, jak również emerytury pomostowej. W okresie od 1 lipca 1980 r. do 15 maja 1986 r. oraz od 1 stycznia 1989 r. do 12 lutego 1996 r. ww. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał czynności wyłącznie zaliczane do prac w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A dział III poz. 43 pkt 1, 4 i 17 oraz dział XIV poz. 24 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. Ubezpieczony pełnił stale i w pełnym wymiarze czasu pracy dozór inżynieryjno-techniczny na hali produkcyjnej, nadzorując i kontrolując pracę pracowników produkcyjnych. Czynności administracyjne typu dokonywanie podliczeń i zapisów zajmowały wnioskodawcy nie więcej niż 20-30 minut dziennie. Przez pozostały czas przebywał na stanowiskach pracy podległych mu pracowników, w ich środowisku pracy i będąc narażonym na takie same, jak oni, zagrożenia. W okresie od 1 lipca 1980 r. do 15 maja 1986 r. oraz od 1 stycznia 1989 r. do 12 lutego 1996 r., będąc zatrudnionym w (...) sp. z o. o. z siedzibą w R. , stałe i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę polegającą na: a) obsłudze pieców rafineryjnych topielnych, formierni, urządzeń odpylających i odlewniczych na stanowiskach formierz, odlewnik, wytapiacz metali niezależnych (prace wymienione w dziale III poz. 43 pkt 1, 4 i 17 załącznika nr 1 wykazu „A" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze i prace polegające na sprawowaniu kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji oraz dozorze inżynieryjno - technicznym w oddziałach i wydziałach na stanowiskach mistrz oraz kierownik, wymienione w dziale XIV poz. 24 pkt 1, załącznika nr 1 wykazu „A"). Pełniąc funkcje kierownicze, wnioskodawca nie zmienił środowiska pracy, nadal fizycznie wykonywał swoje obowiązki w miejscu, gdzie był zatrudniony dotąd jako wytapiacz metali – stale przebywał na stanowiskach pracy w odlewni, dozorując zatrudnionych tam pracowników. Nie nastąpiła zmiana środowiska zatrudnienia - nadal przebywał fizycznie w tym samym miejscu co poprzednio, w stanie zapylenia, w warunkach szkodliwych dla zdrowia, jedynie zmianie uległ zakres jego obowiązków, przy czym samo stanowisko z mocy prawa było zakwalifikowane do uznania za pracę w warunkach szczególnych. Skarżący podawał, że brak sprecyzowania dat w świadectwie potwierdzającym wykonywanie pracy w szczególnych warunkach, posiada drugorzędne znaczenie i nie może skutkować odmową przyznania prawa do rekompensaty - bowiem sam fakt wykonywania pracy w takich warunkach, bez względu na ilość zajmowanych stanowisk, będzie uzasadniał uznanie kwalifikacji warunków szczególnych. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy ZUS Oddział w R. wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W jego treści podniósł, że wnioskodawca nie udowodnił, że posiada co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS przebytych przed 2009 r., co pozostaje w niniejszej sprawie przedmiotem sporu. Prawo do uzyskania rekompensaty mają osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r., które przed dniem 1 stycznia 2009 r. wykonywały przez co najmniej 15 lat pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2008 r. (art. 32 i 33 ustawy emerytalnej) oraz nie nabyły z tego tytułu prawa do wcześniejszej emerytury. W świadectwie wystawionym przez (...) sp. z o.o. w upadłości, nie sprecyzowano okresów, przez jakie skarżący świadczył pracę na poszczególnych stanowiskach pracy. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca A. K. urodził się w dniu (...) r. W okresie od 1 września 1975 r. do 30 kwietnia 1978 r., będąc zatrudnionym w (...) , stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę polegającą na przygotowywaniu mas formierskich i prace formierzy oraz rdzeniarzy na stanowisku formierz ręczny (prace wymienione w dziale III poz. 21 pkt 2 załącznika nr 1 wykazu „A" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze). W okresie od 1 maja 1978 r. do 30 czerwca 1980 r., będąc zatrudnionym w (...) , stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę polegającą na kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji oraz sprawował dozór inżynieryjno - techniczny w oddziałach i wydziałach na stanowisku brakarz (prace wymienione w dziale XIV poz. 24 wykazu „A" ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.). W okresie od 1 lipca 1980 r. do 15 maja 1986 r. oraz od 1 stycznia 1989 r. do 12 lutego 1996 r., A. K. , będąc zatrudnionym w (...) . z siedzibą w R. , stałe i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace polegające na: a) obsłudze pieców rafineryjnych topielnych, formierni, urządzeń odpylających i odlewniczych na stanowiskach formierz (1 lipca 1980 r. – 21 maja 1986 r.), odlewnik (22 maja 1986 r. – 31 grudnia 1988 r.), wytapiacz metali niezależnych (styczeń 1989 r. – grudzień 1991 r.) - (prace wymienione w dziale III poz. 43 pkt 1, 4 i 17 załącznika nr 1 wykazu „A" ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., b) sprawowaniu kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji oraz dozoru inżynieryjno - technicznego w oddziałach i wydziałach na stanowiskach mistrz (1992-1994) oraz kierownik (1995-1996), wymienione w dziale XIV poz. 24 pkt 1, załącznika nr 1 wykazu „A" ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. W świadectwie pracy wystawionym przez (...) w upadłości, nie sprecyzowano okresów (czasokresów oznaczonych datami), przez jakie odwołujący świadczył pracę na poszczególnych stanowiskach. Na stanowisku formierz i odlewnik, odwołujący pracował na odlewni metali niezależnych (mosiądz, srebro). Wykonywał formy gipsowe i formy skorupowe z piasków kwarcowych. Przy przygotowaniu form należało stopić metal (mosiądz, srebro) i zalać formy. Po ostygnięciu odlewy należało wybić z formy, obciąć układy zalewowe i oczyścić odlewy z zalewek i zanieczyszczeń. Do tego celu używał szlifierek taśmowych. Odwołujący odlewał również formy w formach metalowych wielokrotnego użytku. W takich formach odlewy były wykonywane z mosiądzu ołowiowego (zawory gazowe, złączniki, trójniki). Gotowe odlewy należało oczyścić z układów wlewowych i zalewek na szlifierce. Na odlewni panowało duże zapylenie od zanieczyszczonych odlewów i zadymienie od wypalanego wosku z form gipsowych. Na hali cały czas unosiły się opary z topionego mosiądzu ołowianego i krzemowego. Następnie A. K. awansował i przeniesiono go do pracy na stanowisku mistrz, gdzie pracował od 1992 r. do 1994 r. Następnie pod koniec zatrudnienia, awansował na stanowisko kierownika i funkcję tę sprawował od 1995 r. do 1996 r. Na stanowisko mistrza został awansowany przez kierownika, a kiedy został kierownikiem (awans ze strony szefa produkcji), nie było już stanowiska mistrza. Stanowiska mistrza i kierownika były związane z analogicznym zakresem obowiązków, a różnica dotyczyła jedynie wysokości wynagrodzenia. Stanowiska kierownicze zajmowane przez A. K. również miały charakter pracy fizycznej. Wnioskodawca nie zmienił środowiska pracy, nadal fizycznie wykonywał swoje obowiązki w miejscu, gdzie był zatrudniony wcześniej jako wytapiacz metali – stale przebywał na stanowiskach pracy w odlewni, dozorując zatrudnionych tam pracowników: formierzy, odlewników, pracowników woskowni i rdzeniarzy. Wnioskodawca miał – na hali produkcyjnej – do dyspozycji kantorek-pomieszczenie o pow. 2-2,5 m (obok pieca), gdzie zajmował się m.in. listami obecności, kartami zegarowymi oraz dokumentacją dla dyrekcji. Czynności te były nierytmiczne, nasilone pod koniec miesiąca, a średni czas realizacji pracy biurowej to ok. 20-30 minut dziennie. Przez pozostały czas A. K. przebywał na hali produkcji. Tzw. pracownicy umysłowi znajdowali się w oddzielnym biurowcu. Ubezpieczony, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy sprawował dozór inżynieryjno-techniczny na hali produkcyjnej, nadzorując i kontrolując pracę podległych pracowników, w ich środowisku pracy i będąc narażonym na takie same, jak oni, zagrożenia. Wskazane prace są zaliczane do prac w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie „A” w dziale III poz. 43 pkt 1, 4 i 17 i w dziale XIV poz. 1 pkt 24 załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Ubezpieczony nie nabył prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym ani do emerytury pomostowej i w okresie do 1 stycznia 1999 r. przepracował więcej niż 15 lat warunkach szczególnych. Decyzją z dnia 30 stycznia 2020 r. ww. przyznano prawo do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego od dnia 24 stycznia 2020 r. W dniu 28 lutego 2020 r. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniosek o rekompensatę. Zaskarżoną decyzją organ rentowy odmówił wnioskodawcy prawa do rekompensaty z tytułu utraty możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury dla osób pracujących w szczególnych warunkach. (dowód: akta emerytalne wnioskodawcy, akta osobowe wnioskodawcy, zeznania świadków: P. L. – k. 34-35 i A. D. – k. 35, zeznania wnioskodawcy A. K. – k. 44-45) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o niekwestionowaną i tym samym wiarygodną dokumentację złożoną w aktach organu rentowego. Aspekt wiarygodności posiadają ujawnione w toku postępowania dowody z dokumentów. Ich treść i autentyczność nie budzi wątpliwości, stanowiąc odzwierciedlenie stanu rzeczywistego. Atrybutem wiarygodności Sąd obdarzył również zeznania złożone przez świadków: P. L. i A. D. oraz wnioskodawcę A. K. . W ocenie Sądu były one jasne, spójne i korespondowały z pozostałymi dokumentami stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia. Z powyższych względów, zostały uwzględnione przez Sąd przy dokonywaniu ustaleń faktycznych. Sąd zważył, co następuję: Zgodnie z treścią art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1924), rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeśli legitymuje się okresem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszącym co najmniej 15 lat. Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę. Rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (art. 23 ustawy). Rekompensata jest formą odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów obowiązujących przed 2009 r. dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej (art. 2 pkt 5 ustawy) – por. wyrok SA w Warszawie z 23.04.2018 r. (III AUa 921/16). Przepis art. 23 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych reguluje, że rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, natomiast kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczenia społeczne przed 1 stycznia 1999 r. (art. 173 ustawy emerytalnej). Warunek sformułowany w art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata przysługuje ubezpieczonym objętym systemem zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczonej według formuły zdefiniowanego świadczenia (por. także wyrok SA w Łodzi z 25.10.2017 r., III AUa 812/16). Rekompensata, o której mowa w art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych , nie przysługuje osobie, która ex lege nabyła prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, chociażby nie złożyła wniosku o to świadczenie i nie uzyskała prawa do niego potwierdzonego decyzją organu rentowego (por. wyrok SN z 16.5.2018 r., III UK 88/17, wyrok SA w Lublinie z 12.2.2020 r., III AUa 499/19 i wyrok SA w Rzeszowie z 19.12.2019 r., III AUa 546/18). Co do zasady, pracą w szczególnych warunkach jest praca wykonywana przy takim samym oddziaływaniu szkodliwych czynników niezależnie od branży, w jakiej jest świadczona, chyba że właśnie ze specyfiki tej branży wynika szkodliwość i uciążliwość warunków pracy. Jeżeli pracownik w ramach swych obowiązków był narażony na działanie takich samych czynników, na jakie byli narażeni pracownicy działu przemysłu ujętego w załączniku, i przez co ich praca była uznana za pracę w szczególnych warunkach, to zróżnicowanie sytuacji tych pracowników jedynie z tego powodu naruszałoby zasadę równości w traktowaniu podmiotów (osób) znajdujących się w tej samej sytuacji. Prawo do rekompensaty mają osoby urodzone po 1948 r., które przed 1 stycznia 2009 r. wykonywały przez co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub charakterze w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy emerytalnej. Podobnie jak przy ustalaniu tego okresu na potrzeby przyznania emerytury w niższym wieku emerytalnym, przy ustalaniu prawa do rekompensaty mogą być uwzględnione tylko okresy, w których praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie zostaną też zaliczone te okresy trwania stosunku pracy, za które wypłacono wynagrodzenie chorobowe lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. W przedmiotowej sprawie spór pomiędzy stronami dotyczył tego, czy wnioskodawca w okresie zatrudnienia w (...) wykonywał pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W konsekwencji spór sprowadzał się do tego, czy wnioskodawca legitymuje się na dzień 31 grudnia 2008 r. 15-letnim stażem pracy w rozumieniu art. 32 ust. 3 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jak ustalił sąd, prace wskazane i wykonywane przez skarżącego w okresie spornym są zaliczane do prac w szczególnych warunkach, wymienionych w wykazie „A”: obsługa pieców rafineryjnych topielnych, formierni, urządzeń odpylających i odlewniczych na stanowiskach: formierz, odlewnik i wytapiacz metali niezależnych (dział III poz. 43 pkt 1, 4 i 17). Do tego dochodzą prace ujęte w dziale XIV poz. 1 pkt 24: kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Ubezpieczony pełnił stale i w pełnym wymiarze czasu pracy dozór inżynieryjno-techniczny na hali produkcyjnej, nadzorując i kontrolując pracę formierzy, odlewników, pracowników woskowni i rdzeniarzy. Stale przebywał na hali produkcyjnej na stanowiskach produkcyjnych. Czynności administracyjne i to niecodziennie zajmowały wnioskodawcy nie więcej niż 30 minut. Przez pozostały czas przebywał na stanowiskach na hali produkcyjnej, przebywając w środowisku pracy pracowników nadzorowanych i będąc narażonym na takie same, jak oni, zagrożenia. Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne i otoczenia. Za taką pracę został uznany w wykazie A dozór inżynieryjno-techniczny. Jednocześnie osoba wykonująca taki dozór nie musi stale przebywać na stanowiskach, gdzie jest wykonywana praca, w zakresie jej obowiązków musi być bowiem przewidziane sporządzanie dokumentacji, planów organizacyjnych i innych czynności, które z reguły nie są czasowo dominujące. Ponoszenie odpowiedzialności za wykonywanie pracy, w której każdy błąd techniczny może narazić na niebezpieczeństwo pracowników i inne osoby, należy uznać za wykonywanie pracy w warunkach szczególnych (por. wyrok SN z 30.1.2008 r., I UK 195/07. Podobny pogląd zaprezentował SN w wyroku z 4.10.2007 r. (I UK 111/07), stwierdzając, że objęcie nadzorem lub kontrolą także innych prac niż wymienione w wykazie „A” nie wyłącza zakwalifikowania samego nadzoru lub kontroli jako pracy w szczególnych warunkach, jeżeli te inne prace nie są na danym oddziale lub wydziale podstawowe. Czynności te dokonywane były wyłącznie w hali produkcyjnej, w bezpośredniej styczności z osobami, których prace wymienione są w rozporządzeniu. Ubezpieczony nie posiadał wydzielonego na terenie zakładu biura, ale swoje stanowisko miał bezpośrednio w hali produkcyjnej. Nawet czynności związane z dokumentacją wykonywał na terenie hali produkcyjnej, a nie w oddzielnym biurowcu. Nawet, gdyby hipotetycznie przyjąć, że odwołujący był zatrudniony na dwóch stanowiskach równocześnie, to i tak pracę przez wskazany okres należałoby zakwalifikować jako zatrudnienie w szczególnych warunkach. Podobne stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądowym (por. wyrok SA w Krakowie z 17.9.2013 r., III AUa 130/13). I tak, pracownik, który wykonywał łącznie różne rodzaje prac w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, jest uprawniony do zaliczenia tego okresu do zatrudnienia w szczególnych warunkach, wymaganego do wcześniejszej emerytury. Wymóg wykonywania pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy odnosi się do ciągłego (nieprzerwanego, stałego) wykonywania pracy w rozmiarze pełnych dniówek na stanowisku objętym wykazem prac w szczególnych warunkach. Zaś wykonywanie różnych prac na różnych stanowiskach w ramach dobowego wymiaru czasu pracy kwalifikuje się jako spełnienie przesłanki wykonywania stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako wykonywanej w warunkach szczególnych w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia7 lutego 1983 r. Podobny pogląd zaprezentował też SN w wyroku z 27.1.2012 r. (II UK 103/11), gdzie wskazano, że pracownik, który wykonywał łącznie różne rodzaje pracy w szczególnych warunkach (wymienione w załączniku do rozporządzenia z 7 lutego 1983 r.), stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, jest uprawniony do zaliczenia tego okresu do zatrudnienia w szczególnych warunkach, wymaganego do wcześniejszej emerytury. Stanowisko to jest od lat niezmienne i potwierdza je najbardziej aktualne orzecznictwo (por. wyrok SN z 30.3.2017 r., II UK 41/16), gdzie po raz kolejny wskazano, że praca w ciągu 8 godzin dziennie na różnych stanowiskach jest zaliczana do stażu pracy w szczególnych warunkach, a prace incydentalne nie mają wpływu na taką kwalifikację. Końcowo należy podkreślić, że brak sprecyzowania dat w świadectwie potwierdzającym wykonywanie pracy w szczególnych warunkach, posiada drugorzędne znaczenie i nie może skutkować odmową przyznania prawa do rekompensaty - bowiem sam fakt wykonywania pracy w takich warunkach, bez względu na ilość zajmowanych stanowisk, będzie uzasadniał uznanie kwalifikacji warunków szczególnych. W postanowieniu z 10.4.2018 r. (I UK 242/17) SN wskazał, że stwierdzenie przez organ rentowy, że „warunki szczególne stwierdza pracodawca” w sposób oczywisty nie jest przyznaniem faktu wykonywania pracy w warunkach szczególnych w okresie objętym świadectwem wykonywania prac w szczególnych warunkach ( art. 229 KPC ) ani nie można z tego wywodzić, że jest to fakt niezaprzeczony przez organ rentowy ( art. 230 KPC ). Skoro mimo przedłożenia tego świadectwa organ rentowy odmawia prawa do świadczenia, nie uznając wymienionej w nim pracy za pracę w warunkach szczególnych i to właśnie stanowi przedmiot postępowania sądowego, to fakt ten jest między stronami sporny, a ciężar jego udowodnienia ( onus probandi ) spoczywa na ubezpieczonym, zgodnie z ogólną regułą wyrażoną w art. 6 KC. Należy wskazać, że zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 9.4.2009 r. (I UK 316/08) w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe prowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron nie podlega żadnym ograniczeniom. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że pracownik albo ubezpieczony ubiegający się o świadczenie z ubezpieczenia społecznego może w postępowaniu przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych wszelkimi dowodami wykazywać okoliczności, od których zależą jego uprawnienia z tytułu ubezpieczenia - także wówczas, gdy z dokumentu (np. zaświadczenia o zatrudnieniu) wynika coś innego ( art. 473 KPC ). Należy wprawdzie stwierdzić, że okres zatrudnienia w szczególnych warunkach organ rentowy stwierdza na podstawie wystawianych przez zakład pracy świadectw pracy, jednakże pracownik nie może ponosić ujemnych konsekwencji za niedokładności w określaniu stanowisk pracy przez pracodawcę, albo braku wystawienia stosownych zaświadczeń, jeżeli w sposób niebudzący wątpliwości wykaże wykonywanie pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd w toku postępowania zainicjowanego odwołaniem wnioskodawcy nie może zatem ograniczać możliwości udowodnienia, że dana praca wykonywana była w szczególnych warunkach jedynie do świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawionych według ustalonego w przepisach wzorca, lecz powinien wszelkimi dostępnymi dowodami, wskazanymi przez strony postępowania, dokonać oceny, czy praca w okresie spornym była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (por. wyrok SN z 15.2.2018 r., I UK 544/16). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż wnioskodawca spełnił wszystkie warunki przewidziane w art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych do nabycia prawa do rekompensaty. Z tych też względów - na podstawie art. 477 14 § 2 KPC - Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy prawo do rekompensaty od miesiąca złożenia wniosku. Orzeczenie o kosztach procesu uzasadnia treść art. 98 KPC i § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI