IV U 607/25

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 marca 2026 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Sławomir Matusiak Protokolant: Beata Krysiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2026 roku w Sieradzu odwołania R. O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w E. z dnia 10 października 2025 r. nr (...) w sprawie R. O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w E. z udziałem zainteresowanego J. J. o wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne 1. 
        oddala odwołanie. 2. 
        zasądza od R. O. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w E. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn.akt IV U 607/25 UZASADNIENIE Decyzją, wydaną w dniu 10.10.2025r. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025r. poz. 350) , art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń (Dz.U. z 2015r. poz. 121 z późn. zm.), art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2015r. poz. 581), art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2006r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 2014r. poz. 272), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w E. stwierdził, że podstawa wymiaru składek w miesiącu 07/2015 na ubezpieczenia J. J. , podlegającego ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika składek R. O. wynosi: - na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, ubezpieczenie zdrowotne wypadkowe, chorobowe - 1562,81 zł, - na ubezpieczenie zdrowotne - 1348,55 zł, - na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - 1562,81 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w toku wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie podstaw wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz fundusze pozaubezpieczeniowe J. J. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek R. O. od 17.06.2015 r. do 23.07.2015 r., wszczętego w związku z wydaniem przez Sąd Rejonowy w Sieradzu II Wydział Kamy w dniu 12 stycznia 2023r. wyroku przeciwko R. O. , dotyczącego przekazywania nieprawdziwych danych dotyczących wysokości wynagrodzenia dla ubezpieczonych uzyskano zeznania, złożone przez J. J. , dotyczące świadczenia pracy i otrzymywanego wynagrodzenia, umowę o pracę na okres próbny i świadectwo pracy. Ustalono, że J. J. został zgłoszony przez płatnika składek R. O. jako pracownik od 17.06.2015 r. do 23.07.2015 r. J. J. ostatecznie potwierdził, że otrzymał dodatkowe wynagrodzenie w kopercie „ za godziny nocne i nadgodziny" w kwocie 900 zł netto. Analiza podstaw wymiaru w kompleksowym systemie informatycznym ZUS potwierdziła, że suma rocznej podstawy wykazanej przez płatnika bez uwzględnienia nieujawnionego wynagrodzenia jest tożsama z wysokością przychodu, jaką wskazywał Urząd Skarbowy. Po przeanalizowaniu dokumentacji zgromadzonej w sprawie organ rentowy doszedł do przekonania, iż należy zakwestionować wysokości podstawy wymiaru składek wykazane przez płatnika w dokumencie rozliczeniowym za lipiec 2015 roku i konsekwencji wydać decyzję ustalającą nową jej wysokość, z uwzględnieniem kwoty nieujawnionego wynagrodzenia. W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za bezsporny i poparty dokumentacją należy uznać przypis kwoty 1146,14 zł brutto (obliczonej dla 900,00 zł netto), do kwoty podstawy wymiaru w miesiącu lipcu 2015 r., którą płatnik składek przekazał do Zakładu. Zgodnie bowiem z zapisami w kompleksowym systemie informatycznym ZUS, płatnik składek złożył dokument rozliczeniowy za J. J. za miesiąc lipiec 2005 r. z podstawą wymiaru składek w kwocie 416,67 zł. Organ zaznaczył, że uwzględnienie przypisu do podstawy wymiaru składek w miesiącu 07/2015 kwoty 1146,14 zł brutto nie daje co prawda minimalnej kwoty szkody w wysokości 906,18 zł, ustalonej w wyroku Sądu, jednak pozostaje bezsprzeczne i ma uzasadnienie w dokumentacji, zebranej od ubezpieczonego w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, zwłaszcza że J. J. potwierdził, iż otrzymał w lipcu 2015 r. dodatkowe wynagrodzenie za pracę w godzinach nocnych i nadgodzinach w kwocie 900 zł netto. W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zebrany materiał dowodowy potwierdza fakt wypłaty przez płatnika R. O. dodatkowego wynagrodzenia w lipcu 2015r. dla J. J. , bez opłacenia należnych składek, co uzasadnia wydanie decyzji ustalającej wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W odwołaniu od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych R. O. podniósł następujące zarzuty: 1)naruszenia art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm.), poprzez ustalenie podstaw wymiaru składek za okres, którego należności składkowe uległy przedawnieniu, gdyż upłynął 5-letni termin przedawnienia liczony od dnia wymagalności poszczególnych składek, a organ rentowy nie wykazał, aby bieg przedawnienia został skutecznie zawieszony lub przerwany, 2)art. 18 ww. ustawy, poprzez doliczenie do podstawy wymiaru składek kwot dodatkowego wynagrodzenia, które nie zostały w sposób jednoznaczny udowodnione i nie znajdują odzwierciedlenia w dokumentacji płacowej ani w danych przekazanych do organów podatkowych, 3)naruszenie art. 7, 7a, 77 § 1 i 80 k.p.a. , poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o sprzeczne i nieprecyzyjne zeznania ubezpieczonego, przy braku obiektywnej dokumentacji, a także arbitralne przyjęcie kwoty 1146,14 zł miesięcznie jako podstawy doliczenia. Uzasadniając podniesiony zarzut przedawnienia odwołujący zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja obejmuje lipiec 2015 r., a więc okres, którego koniec przypadał 10 lat temu. Tymczasem zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm.), należności z tytułu składek przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W przypadku płatnika składek takim dniem jest co do zasady 15 dzień miesiąca następującego po miesiącu, którego składki dotyczą. Dokonując zatem analizy okresów płatności składek należy wskazać, iż przykładowo składka za lipiec 2015 r. stała się wymagalna 15 sierpnia 2015 r., a więc jej przedawnienie nastąpiło 15 sierpnia 2020 r. Powyższe oznacza, że w dacie wydania decyzji (2025 r.) wszystkie składki za okres 2005—2014 uległy przedawnieniu. W konsekwencji organ nie miał podstaw do wydania decyzji ustalającej podstawę wymiaru składek za okres, którego należności składkowe już się przedawniły. W ocenie skarżącego przyjęcie przez ZUS dodatkowej kwoty 1146,14 zł miesięcznie do kwot podstaw wymiaru składek nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania wyjaśniającego. Organ rentowy przyjął kwotę w tej wysokości mimo sprzecznych i niejednoznacznych zeznań ubezpieczonego, który w toku postępowania wskazywał, że otrzymywał różne kwoty, nie pamiętał dokładnych okresów ani wysokości, nie dysponując dokumentami, potwierdzającymi wypłatę rzekomego dodatkowego wynagrodzenia. Nie uwzględniono przy tym, iż deklaracje płatnika składek były zgodne z danymi przekazanymi do urzędu skarbowego, który nie stwierdził żadnych dodatkowych dochodów. Tym samym wobec braku jednoznacznych dowodów na wypłacanie dodatkowych wynagrodzeń i ich wysokość, organ nie był uprawniony do ingerencji w podstawę wymiaru składek i wydania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik organu zaznaczył, że zarzut przedawnienia może być podnoszony dopiero na etapie ustalenia zobowiązania płatnika, przy czym ustalenie podstaw wymiaru składek nie jest ustaleniem zobowiązania płatnika, co nastąpi dopiero po ustaleniu właściwych podstaw wymiaru składek. Zdaniem organu, wbrew twierdzeniom odwołującego, materiał dowodowy potwierdza, że płatnik dokonywał wypłaty dodatkowego wynagrodzenia pracownikom, od którego nie były odprowadzane składki. Fakt ten wynika z zeznań pracowników, zaś płatnik został skazany wyrokiem Sądu za czyn polegający na podawaniu zaniżonych podstaw wymiaru składek z tytułu zatrudnienia pracowników. Jeżeli chodzi o ustalenia, dotyczące dodatkowego wynagrodzenia ubezpieczonego, od którego nie były płacone składki, to ustalenia w tym zakresie nie mogą zostać uznane za dowolne, bowiem opierają się o zeznania pracownika i ustalenia przyjęte w wyroku karnym. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Pismami z dnia 27.08.2025r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomił J. J. i R. O. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie podstaw wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz fundusze pozaubezpieczeniowe J. J. z tytułu zatrudnienia u płatnika składek R. O. od 17.06.2015r. do 23.07.2015r. W toku wszczętego postępowania organ ustalił, iż J. J. w dniu 17.06.2015 r. zawarł z R. O. , prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo (...) z siedzibą w O. , umowę o pracę na okres próbny od dnia 17.06.2015r. do 31.07.2015r. w wymiarze 0,5 etatu za wynagrodzeniem 875 zł. Jak wynika ze świadectwa pracy z dnia 23.07.2015r., stosunek pracy łączący J. J. z R. O. trwał od 17.06.2015 r. do 23.07.2015r. W zeznaniach, złożonych w charakterze świadka w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez organy Policji w dniu 30.08.2018 r. J. J. podał, iż był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w 2015 r. od końca czerwca do końca lipca. Wynikające z umowy o pracę wynagrodzenie świadek otrzymywał przelewem na konto, natomiast wynagrodzenie za nadgodziny było mu wypłacane w formie gotówkowej. Wysokość dodatkowego wynagrodzenia była uzależniona ilości przepracowanych godzin, mogła to być kwota około 800 zł do 900 zł. Prawomocnym wyrokiem, wydanym w dniu 12.01.2023r. w sprawie II K 819/21 Sąd Rejonowy w Sieradzu uznał R. O. za winnego m.in. tego, że w okresie od 17.06.2015r. do dnia 15.08.2015r. w M. i we O. , gmina O. , powiat (...) , województwo (...) , w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo (...) z/s we O. i w związku z tym zgodnie z art. 36 ustęp 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 4 punkt 2 w/w ustawy będąc jako pracodawca i płatnik składek zobowiązanym do zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych niżej wymienionego pracownika, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w wysokości nie mniejszej niż 906,18zł zgłosił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w M. nieprawdziwe dane co do kwoty wynagrodzenia będącego podstawą wymiaru składek co do J. J. , to jest podał zaniżoną wysokość przysługującego mu wynagrodzenia, który ponad kwotę wskazaną w umowie o pracę i ponad kwotę będącą podstawą wymiaru składek zgłoszoną do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, otrzymywał wynagrodzenie w tzw. systemie kopertowym z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych, w godzinach nocnych, z tytułu premii uznaniowych w stosunku miesięcznym w kwocie nie mniejszej niż 800zł, które to zaniechanie miało wpływ na prawo do świadczeń oraz wysokość świadczeń, tj. nie odprowadził składek na niżej wymienione ubezpieczenia za cały okres zatrudnienia w kwotach łącznych: kwota składki na ubezpieczenie emerytalne – 448,20 zł, kwota składki na ubezpieczenie rentowe - 183,69 zł, kwota składki na ubezpieczenie chorobowe – 56,25 zł, kwota składki na ubezpieczenie wypadkowe – 39,72 zł, kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne – 178,32 zł, czym wyrządził Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych szkodę w wysokości nie mniejszej niż 906,18 zł, tj. czynu wyczerpującego dyspozycję art. 219 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 4§1 k.k. , wymierzając za to oskarżonemu samoistne kary grzywny. W dniu 02.09.2025r. J. J. złożył przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych pisemne zeznania w których podał m.in., że w lipcu 2015 r. otrzymał do ręki kwotę 875 zł. W związku z wezwaniem do wyjaśnienia rozbieżności między zeznaniami z dnia 2 września 2025r. a zeznaniami, złożonymi w toku postępowania przygotowawczego, w pisemnych zeznaniach złożonych przed organem rentowym w dniu 11.09.2025r. J. J. potwierdził, ze otrzymał dodatkowe wynagrodzenie w kopercie w lipcu 2015r. na godziny nocne i nadgodziny w wysokości 900 zł netto. Zaskarżoną decyzją z dnia 10.10.2025r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w E. ustalił podstawę wymiaru składek w miesiącu 07/2015 na ubezpieczenia (...) (...) podlegającego ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika składek R. O. . J. J. , przesłuchany w charakterze strony zeznał, iż cześć wynagrodzenia za pracę w firmie (...) otrzymał w formie przelewu na konto, zaś kwotę około 1.100 zł, stanowiącą wynagrodzenie za godziny nocne oraz premię, w formie gotówki. (zawiadomienia o wszczęciu postępowania, umowa o pracę, świadectwo pracy, zeznania J. J. złożone w postępowaniu przygotowawczym, zeznania J. J. złożone przed ZUS, decyzja w aktach ZUS, wyrok SR w Sieradzu z 12.01.2023r. w sprawie II K 819/21, zeznania J. J. z 25.02.2026r. od 00:02:55 do 00:08:03 minuty) Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie R. O. jako bezzasadne podlega oddaleniu. Jak stanowi art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2026.199 t.j. – dalej też ustawa systemowa) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10 , z zastrzeżeniem ust. 1a, 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12 . Zgodnie zaś z § 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U.2025.316 t.j.), podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zwanych dalej „składkami”, stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych . W myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2025.163 t.j.) za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U.2025.1461 t.j.) stanowi, iż do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d-j, pkt 3 i 35 ( a więc także pracowników) , stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, z zastrzeżeniem ust. 5, 6 i 10 . Art. 29. Ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U.2026.186 t.j.) stanowi, iż składkę na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ustala się od wypłat stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych . Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy dwóch kwestii: - jaka była rzeczywista podstawa wymiaru składek J. J. , określona wysokością przychodów ze stosunku pracy, łączącego go z R. O. , - czy organ rentowy był uprawniony do wydania decyzji w przedmiocie określenia podstawy wymiaru składek w sytuacji zarzucanego przez odwołującego przedawnienia należności składkowych. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu przedawnienia należy stwierdzić, iż nie może on zostać uwzględniony mając na uwadze zakres przedmiotowy zaskarżonej decyzji. Jak stanowi art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Jak trafnie zwrócił uwagę organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie, przepis art. 83 ust. 1 ustawy systemowej nie nakłada ograniczeń czasowych do wydania przez organ rentowy deklaratoryjnej decyzji ustalającej podstawę wymiaru składek. Uwzględniając rezultaty wykładni językowej art. 83 ust. 1 oraz po dokonaniu całościowej analizy poszczególnych unormowań zawartych w rozdziałach 2-4 ustawy systemowej należy przyjąć, że organ rentowy nie jest ograniczony czasowo uprawnieniem do wydawania deklaratoryjnej decyzji, ustalającej podstawę wymiaru składek. Tak określone uprawnienie organu obejmuje również sytuacje, w jakich organ rentowy orzeka o ustaleniu podstawy wymiaru w okresach wstecznych, w odniesieniu do których składki powinny być, a nie zostały uiszczone, a nadto w dacie wydawania decyzji o podleganiu ubezpieczeniom społecznym były już przedawnione (a więc, gdy zobowiązanie składkowe wygasło) /por. uchwała SN z 9.06.2016 III UZP 8/16 OSNP 2016/12/153/. Podobnie w wyroku z dnia 14 lutego 2017 r. II UK 708/15 LEX nr 2252205 Sąd Najwyższy przyjął, iż nie zachodzą przeszkody materialnoprawne i procesowe w ustaleniu przez organ rentowy w decyzji podlegania ubezpieczeniom społecznym w okresach wstecznych, w odniesieniu do których należne składki nie zostały opłacone przez płatnika i uległy przedawnieniu. Dopuszczalne jest zatem ustalenie w decyzji organu rentowego podlegania ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu) nawet, gdy należności z tytułu składek na te ubezpieczenia, uległy przedawnieniu przed wydaniem decyzji. Analogicznie w wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 17 lipca 2013 r. III AUa 1688/12 LEX nr 1372292 wskazano, iż art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, jako przepis regulujący kwestie przedawnienia należności z tytułu składek nie odnosi się w żadnej mierze do przepisów regulujących zasady ustalania podstawy wymiaru składek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach uprawnień wynikających z art. 83 ust. 1 ustawy może wydać decyzję ustalającą prawidłowe podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w każdym czasie. Prawo do wydania takiej decyzji nie ulega przedawnieniu. Przedawnieniu, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podlegają jedynie należności z tytułu składek. Stąd też zarzut przedawnienia może być brany pod uwagę tylko w sprawach z odwołań od decyzji wymierzających wysokość składek, w tym ustalających wysokość zaległości w opłacaniu składek i zobowiązujących do ich zapłacenia. W konsekwencji, podniesiony w sprawie zarzut przedawnienia, z uwagi na to, iż przedmiotem rozpatrywanego sporu była kwestia ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, nie zaś decyzja wymiarowa, określająca wysokość zadłużenia z tego tytułu jest bezskuteczny i nie może prowadzić do oczekiwanych przez odwołującego skutków procesowych. W ocenie Sądu Okręgowego strona odwołująca nie podważyła skutecznie ustalonych w zaskarżonej decyzji podstaw wymiaru składek. Co do tego aspektu odwołania trzeba przypomnieć, iż prawomocnym wyrokiem, wydanym w dniu 12.01.2023r. w sprawie II K 819/21 płatnik R. O. został skazany za przestępstwo, określone w art. 219 k.k. stanowiącym, iż kto narusza przepisy prawa o ubezpieczeniach społecznych, nie zgłaszając, nawet za zgodą zainteresowanego, wymaganych danych albo zgłaszając nieprawdziwe dane mające wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Art. 11 k.p.c. stanowi, iż ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Jednakże osoba, która nie była oskarżona, może powoływać się w postępowaniu cywilnym na wszelkie okoliczności wyłączające lub ograniczające jej odpowiedzialność cywilną. Określona w art. 11 k.p.c. moc wiążąca wyroku karnego ma ten skutek, że w sprawie cywilnej niedopuszczalne jest dokonywanie w postępowaniu cywilnym własnych ustaleń co do okoliczności, którymi sąd w postępowaniu cywilnym jest związany. Okoliczności te nie mogą stanowić przedmiotu oceny sądu, co oznacza, iż nie ma w tym zakresie zastosowania zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona w art. 233 k.p.c. W rozpoznawanej sprawie z uwagi na moc wiążącą wyroku karnego nie można kwestionować faktu, iż R. O. zgłosił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nieprawdziwe dane odnośnie kwoty wynagrodzenia, będącego podstawą wymiaru składek co do J. J. . Sąd cywilny musi bowiem zbadać zapadłe prawomocne orzeczenie w postepowaniu karnym i wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne konieczne dla bytu przestępstwa, za które skazany został sprawca, a w szczególności wszystkie okoliczności należące do znamion strony przedmiotowej i podmiotowej przestępstwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2024 r. II PSKP 39/23LEX nr 3693537). Sąd cywilny nie jest związany ustaleniem sądu karnego co do wysokości szkody, jeśli nie stanowi to niezbędnego elementu stanu faktycznego przestępstwa, lecz ma jedynie charakter posiłkowy, bądź stanowi wprawdzie niezbędny element stanu faktycznego przestępstwa, lecz ma charakter ocenny. Wówczas nie można tej wartości automatycznie utożsamiać z wysokością szkody wyrządzonej popełnieniem tego przestępstwa. Zarówno ustalenia dokonane w toku postępowania karnego jak i postępowania administracyjnego i odwoławczego prowadzą do wniosku, iż dodatkowa kwota wynagrodzenia, wypłaconego przez płatnika ubezpieczonemu, która nie stanowiła ustalenia wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne zadeklarowanej przez płatnika składek, była nie niższa niż 900 zł. J. J. w każdym z tych postępowań konsekwentnie wskazywał, iż pracodawca wypłacał mu nieewidencjonowane należności ze stosunku pracy. Powoływanie się przez odwołującego na rozbieżności co do wysokości tych kwot nie może stanowić przesłanki poddającej w wątpliwość wiarygodność depozycji, składanych przez ubezpieczonego, zwłaszcza że były one składane w dość znacznych odstępach czasowych, co z oczywistych względów mogło wpływać na precyzję relacjonowanych danych. Z tych względów, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. odwołanie jako bezzasadne oddalił. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. , ustalając wysokość kosztów zastępstwa procesowego, poniesionych przez organ rentowy stosownie do treści § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2026.118 t.j.).