IV U 574/25

Sygnatura akt IV U 574/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Wrocław, dnia 02-02-2026 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie: Przewodniczący:Sędzia Ewa Skowron Protokolant:Monika Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 02-02-2026 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z odwołania P. K. (1) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w D. z dnia 29-04-2025 r. znak (...) o zasiłek chorobowy I. zmienia zaskarżoną decyzję (...) Ubezpieczeń (...) Oddział w D. z dnia 29-04-2025 r. znak (...) w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonej P. K. (1) prawo do zasiłku chorobowego za okres od 04-03-2025 r. do 07-04-2025 r.; II. koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 29 kwietnia 2025 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w D. odmówił ubezpieczonej P. K. (1) prawa do zasiłki chorobowego za okres od 4 marca 2025 r. do 7 kwietnia 2025 r. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że z posiadanej dokumentacji wynikało, że w związku z brakiem wyrejestrowania działalności ubezpieczona została wezwana do złożenia wyjaśnień w zakresie wykonywania pracy zarobkowej w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy w okresie od 4 marca 2025 r. do 7 kwietnia 2025 r. Dalej organ wskazał, że z wyjaśnień złożonych przez ubezpieczoną w dniu 2 kwietnia 2025 r. wynikało, iż ww. okresie wykonywała działania niezbędne do realizacji wcześniej zawartych długoterminowych umów z kontrahentami. Wobec czego organ doszedł do przekonania, że ubezpieczona wykorzystywała zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. Odwołane od ww. decyzji wniosła ubezpieczona. W uzasadnieniu wskazała, że nie wykonywała pracy w trakcie zwolnienia, nie realizowała umów, nie wystawiała faktur, nie osiągała przychodów. Wskazała także, że działalność nie została zawieszona wyłącznie z przyczyn technicznych – ze względu na trwające zobowiązania cywilnoprawne, których jednostronne wypowiedzenie mogłoby skutkować odpowiedzialnością kontraktową. Wskazała, że od początku trwania zwolnienia lekarskiego, czynności związane z prowadzeniem działalności wykonywał jej mąż. Dodała, że w chwili pozyskania informacji o formalnych wymogach związanych z reprezentacją w dniu 3 kwietnia 2025 r. udzieliła mu stosownego umocowania do działania. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we C. wniósł o jego oddalenie z uwagi na brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia. Uzasadniając swoje stanowisko organ podał, że w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy dokonywała czynności związanych z realizacją zawartych z kontrahentami umów długoterminowych, co świadczyło, zdaniem organu, o wykorzystywaniu zwolnienia od pracy, w sposób niezgodny z jego celem. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Ubezpieczona P. K. (1) od października 2020 r. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą (...) P. K. (1) (wcześniej T. ), w ramach której świadczy usługi programistyczne oraz usługi w zakresie marketingu i promocji. Nikogo nie zatrudniała. W dniu 2 stycznia 2025 r. ubezpieczona w związku ze złym samopoczuciem zgłosiła się do lekarza ginekologa, który potwierdził ciążę. Od dnia 3 stycznia 2025 r. do dnia porodu czyli 20 sierpnia 2025 r. korzystała ona ze zwolnienia lekarskiego, w tym w okresie od 4 marca 2025 r. do 7 kwietnia 2025 r. W tym okresie ubezpieczona nie wykonywała żadnych czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej z uwagi na złe samopoczucie. Wszystkimi czynnościami technicznymi zajmował się jej mąż tj. odbierał korespondencję, płacił faktury za usługi księgowe, za utrzymanie serwerów, za telefon. W ramach prowadzonej działalności ubezpieczona zajmowała się programowaniem – tworzyła systemy do obsługi szkoleń, sklepów internetowych, platformy edukacyjne. Większość umów zawartych z klientami ubezpieczona zakończyła pod koniec 2024 r. Jedyną umową która został zawarta w 2024 r. z terminem realizacji do końca 2025 r. była umowa dotycząca stworzenia platformy do egzaminowania na rzecz (...) w D. . Umowa ta nie wymagała żadnych działań ze strony ubezpieczonej w trakcie zwolnienia lekarskiego. Ubezpieczona wiedziała, że po urodzeniu dziecka zdąży wywiązać się z tej umowy, która ostatecznie została zrealizowana na przestrzeni października-grudnia 2025 r. W czasie zwolnienia lekarskiego ubezpieczona nie zawierała nowych umów w kolejnymi kontrahentami. Miała zawarte umowy jedynie z dostawcami mediów tj. telefonu, serwerów oraz z księgowością. Zawarcie umów z tymi podmiotami na dłuższy okres było korzystniejsze gdyż wiązało się z niższymi stawkami niż rozwiązanie tych umów na czas zwolnienia lekarskiego i zawarcie ich ponownie po powrocie do faktycznego wykonywania działalności. W dniu 3 kwietnia 2025 r. P. K. (1) udzieliła pełnomocnictwa mężowi P. K. (2) do dokonywania w jej imieniu czynności niezbędnych do utrzymania bieżącej działalności gospodarczej. W miesiącach marcu i kwietniu 2025 r. ubezpieczona nie osiągnęła żadnego dochodu. Dowód: - przesłuchanie świadka P. K. (2) ,  e-protokół rozprawy z dnia 02.02.2026 r. protokół skrócony  k. 30v; - przesłuchanie ubezpieczonej e-protokół rozprawy z dnia 02.02.2026 r. protokół skrócony, k. 30v-31; - pełnomocnictwo z dnia 3.04.2025 r., k. 15; - ewidencja przychodów za marzec i kwiecień 2025 r., k. 16-17. Ubezpieczona P. K. (1) wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w D. o przyznanie zasiłku chorobowego za okres od 4 marca 2025 r. do 7 kwietnia 2025 r. Pismem z dnia 25 marca 2025 r. ubezpieczona została wezwana do złożenia wyjaśnień co do tego, kto w czasie jej niezdolności do pracy wykonywał działalność gospodarczą i wskazanie czy ustanowiła osobę, która wykonuje zadania związane z funkcjonowaniem zakładu racy w przypadku jej niezdolności do pracy. W odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia 02.04.2025 r. ubezpieczona wyjaśniła, że w okresie od 4 marca 2025 r. do dnia sporządzenia tego pisma nie wykonywała osobiście żadnych czynności zarobkowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą a także nie udzielała pełnomocnictwa do ich wykonywania osobom trzecim. Poinformowała, że w całym wymienionym okresie podejmowała jedynie działania formalno-porządkowe niezbędne do utrzymania zgodności działalności z obowiązującymi przepisami oraz do realizacji wcześniej zawartych długoterminowych umów z kontrahentami, które uniemożliwiają zawieszenie działalności gospodarczej. Działania te nie miały i nie będą mieć charakteru zarobkowego. Decyzją z 29 kwietnia 2025 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w D. odmówił prawa do zasiłku chorobowego za okres od 4 marca 2025 r. do 7 kwietnia 2025 r. Ubezpieczona otrzymała zasiłek chorobowy za pozostały okres zwolnienia lekarskiego. Dowód: - pismo ZUS z dnia 25.03.2025 r.  - akta organu rentowego - pismo ogólne do ZUS wraz z oświadczeniem ubezpieczonej - akta organu rentowego - decyzja z dnia 29.04.2025 r. - akta organu rentowego - przesłuchanie ubezpieczonej e-protokół rozprawy z dnia 02.02.2026 r. protokół skrócony, k. 30v-31; Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w całości. W przedmiotowej sprawie ubezpieczona wniosła odwołanie od decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w której organ rentowy odmówił jej prawa do zasiłku chorobowego za okres od 4 marca 2025 r. do 7 kwietnia 2025 r. domagając się przyznania prawa do zasiłku chorobowego za wskazany okres. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie albowiem ubezpieczona w ww. okresie podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim wykonywała czynności związane z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, a zatem wykorzystywała zwolnienie niezgodnie z jego celem. Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego, w postaci dokumentów przedłożonych przez strony postępowania. Dokumenty, które włączono w poczet materiału dowodowego na zasadzie art. 243 2 k.p.c. , nie były przez strony kwestionowane tak co do formy jak treści. Sad nie znalazł też podstaw, aby odmówić im wiarygodności. Postępowanie dowodowe obejmowało też przesłuchanie świadka i samej ubezpieczonej. Informacje uzyskane ze źródeł osobowych Sąd uznał za przekonujące i wiarygodne. Składane zeznania i wyjaśnienia były logiczne i spontaniczne. W szczególności Sąd, mając na uwadze pozostały materiał dowodowy zebrany w sprawie, w szczególności zestawienie treści pisma znajdującego się w aktach organu z wyjaśnieniami strony przyjął, że faktycznie ubezpieczona nie wykonywała w spornym okresie takich czynności, które wyłączałyby jej prawo do uzyskania zasiłku chorobowego. W szczególności Sąd zwrócił uwagę na okoliczności związane z jej niezdolnością do pracy, która wynikała z ciąży, a także co miało równie istotne znaczenie, tego że organ nie miał zastrzeżeń co do zasadności wypłaconego ubezpieczonej świadczenia, za okres poprzedni i następujący po tym, którego dotyczyło niniejsze postępowanie. Sąd dał wiarę wyjaśnieniom ubezpieczonej co do błędnego sformułowania oświadczenia przekazanego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które faktycznie mogło powodować pewne rozbieżności interpretacyjne. Ostateczna ocena dowodów dokonana przez Sąd pozwoliła jednak na przyjęcie, że ubezpieczona faktycznie nie podejmowała jakichkolwiek działań, w tym nie zawierała umów, nie realizowała umów ani innych obowiązków związanych z działalnością gospodarczą w okresie od 4 marca 2025 r. do 7 kwietnia 2025 r. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych . Z kolei w myśl art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Nie ulega wątpliwości, że ubezpieczona pozostawała w spornym okresie niezdolna do pracy w związku z ciążą, nadto niezdolność do pracy miała miejsce w trakcie podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, co zresztą nie było w sprawie kwestionowane. Pozwala to przyjąć, że spełniła ona zatem przesłanki statuujące uprawnienie do uzyskania zasiłku chorobowego na podstawie przepisów ustawy zasiłkowej. Nie mniej jednak niezależnie od zaistnienia powyższych przesłanek warunkujących prawo do zasiłku, ustawodawca przewiduje także przesłanki negatywne wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Stosownie do przywołanej normy art. 17 ust. 1 ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie do pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Powyższy przepis zawiera dwie niezależne od siebie, mające samoistny charakter, przesłanki powodujące utratę prawa do zasiłku chorobowego. Pierwsza przesłanka to wykonywanie pracy zarobkowej (w okresie orzeczonej niezdolności do pracy). Druga to wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. Wskazać należy, że nie ma jednego prostego rozwiązania, jeśli chodzi o zastosowanie art. 17 ust. 1 ustawy z 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Jako zasadę należy przyjąć, że ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy jakąkolwiek pracę zarobkową traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia, jednak w szczególnych sytuacjach faktycznych prokonstytucyjna wykładnia tego przepisu przez sądy ubezpieczeń społecznych może prowadzić do odmowy jego zastosowania ze względu na to, że sankcja, jaką przewiduje (utrata prawa do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia) może być uznana w konkretnym stanie faktycznym za zbyt drastyczną i dolegliwą, a przez to niesłuszną i niesprawiedliwą w kontekście rodzaju innego zajęcia zarobkowego (jego sporadycznego, incydentalnego, wymuszonego okolicznościami charakteru) oraz uzyskanego z tego tytułu dochodu (niewielkich kwot stanowiących kilkuprocentowy ułamek należnego zasiłku chorobowego) (zob. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. I USKP 12/21, LEX nr 3122701) . Dalej podkreślenia wymaga, że przesłanka wykorzystywania zwolnienia w sposób niezgodny z jego celem oznaczona została w powołanym przepisie bardzo ogólnie, co może powodować trudności w ocenie poszczególnych zachowań ubezpieczonego podejmowanych przez niego w okresie stwierdzonej niezdolności do pracy. Niewątpliwie wykorzystywaniem zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia będzie zawsze wykonywanie czynności mogących przedłużyć okres niezdolności do pracy, a zatem proces leczenia i rekonwalescencję (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2005 r., III UK 120/05, OSNP 2006, nr 21-22, poz. 338). Niemniej jednak w każdym przypadku, dokonując oceny zachowań ubezpieczonego, winny być uwzględnione okoliczności danego przypadku, ich ewentualny wpływ na proces leczenia oraz stan świadomości ubezpieczonego co do skutków podejmowanych przez niego działań. Nie budzi bowiem wątpliwości, że nie wszystkie czynności podejmowane w okresie orzeczonej niezdolności do pracy mogą być kwalifikowane jako czynności niezgodne z celem zwolnienia. Celem zwolnienia lekarskiego jest niewątpliwie odzyskanie przez ubezpieczonego zdolności do pracy, w konsekwencji czego winien on postępować zgodnie z zaleceniami lekarskimi i ustalonym leczeniem (np. przyjmować leki), a także unikać sytuacji mogących przedłużyć proces leczenia. Natomiast wedle art. 68 ust. 1 ustawy zasiłkowej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz płatnicy składek, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1, są uprawnieni do kontrolowania ubezpieczonych co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy zgodnie z ich celem oraz są upoważnieni do formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w związku z brakiem wyrejestrowania pozarolniczej działalności przez ubezpieczoną wezwał ją do złożenia wyjaśnień w zakresie wykonywania pracy zarobkowej w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy w okresie od 4 marca 2025 r. do 7 kwietnia 2025 r., a następnie w oparciu o złożone wyjaśnienia wskazujące na wykonywanie działań niezbędnych do realizacji wcześniej zawartych umów długoterminowych z kontrahentami uznał, że ubezpieczona wykorzystała zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. Na wstępie zauważyć należy, że organ rentowy z jednej strony wezwał ubezpieczoną do złożenia wyjaśnień w zakresie wykonywania pracy zarobkowej (pierwsza przesłanka negatywna) a następnie odmawiając prawa do zasiłku powołała się na przesłane drugą tj. wykorzystanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem. Wskazać jednak należy, że po przeprowadzeniu postepowania dowodowego uznać należało, że nie zaszły okoliczności wskazane z art. 17 ustawy zasiłkowej albowiem ubezpieczona nie wykonywała w spornym okresie pracy zarobkowej jak również nie wykorzystała zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem. Po pierwsze wskazać należy, że nie ma ukształtowanego prawnie obowiązku zawieszenia działalności gospodarczej w momencie wystąpienia stanu niezdolności do pracy (tak np. Sąd Najwyższy w wyroku z 14.12.2022 r., III USKP 126/21). Pozostaje więc obowiązkiem ubezpieczonego wyłącznie faktyczne powstrzymanie się od podejmowania aktywności zarobkowych, bowiem cel tych czynności, a więc uzyskanie zarobku zostaje zastąpiony świadczeniem w postaci zasiłku chorobowego (patrz: Wyrok Sądu Najwyższego z 14 maja 2024 r., II USKP 123/23). Z przesłuchania świadka oraz samej ubezpieczonej jednoznacznie wynika, że w spornym okresie P. K. (1) (będąca na zwolnieniu lekarskim w okresie ciąży) nie wykonywała żadnych czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej z uwagi na złe samopoczucie. Wszystkimi czynnościami technicznymi zajmował się jej mąż tj. odbierał korespondencję, płacił faktury za usługi księgowe, za utrzymanie serwerów, za telefon. Jedyną aktywną umową, która został zawarta w 2024 r. z terminem realizacji do końca 2025 r. była umowa dotycząca stworzenia platformy do egzaminowania na rzecz (...) w D. . Umowa ta nie wymagała żadnych działań ze strony ubezpieczonej w trakcie zwolnienia lekarskiego. Ubezpieczona wiedziała, że po urodzeniu dziecka zdąży wywiązać się z tej umowy, która ostatecznie została zrealizowana na przestrzeni października-grudnia 2025 r. W czasie zwolnienia lekarskiego ubezpieczona nie zawierała nowych umów w kolejnymi kontrahentami. Miała zawarte umowy jedynie z dostawcami mediów tj. telefonu, serwerów oraz z księgowością (i to o tych umowach pisała w wyjaśnieniach do ZUS). Zawarcie umów z tymi podmiotami na dłuższy okres było korzystniejsze (gdyż wiązało się z niższymi stawkami) niż rozwiązanie tych umów na czas zwolnienia lekarskiego i zawarcie ich ponownie po powrocie do faktycznego wykonywania działalności. Nadto zerwanie tych umów groziło ubezpieczonej karami umownymi. Tym samym ubezpieczona musiała opłacać rachunki wynikające z tych umów (co faktycznie wykonywał jej mąż wspierający ją przez cały okres ciąży początkowo nieformalnie, a od 3 kwietnia 2025 r. na podstawie udzielonego mu przez P. K. (1) pełnomocnictwa do dokonywania w jej imieniu czynności niezbędnych do utrzymania bieżącej działalności gospodarczej). Jednocześnie samo udzielenie przedmiotowego pełnomocnictwa nie sposób uznać za wykonywanie działalności zarobkowej czy wykorzystanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem. Wykonywanie pracy zarobkowej w rozumieniu przepisu polega na podejmowaniu czynności realizujących obowiązki pracownicze lub analogiczne działania osoby samozatrudnionej (patrz np. Sąd Najwyższy w wyroku z 5 października 2005 r., I UK 44/05). Będą to w szczególności takie działania, które w sposób bezpośredni ale i pośredni prowadzą do uzyskania przychodu z tej aktywności. Nie każda zatem aktywność, nawet jeżeli pozostaje w związku z działalnością winna być utożsamiana z pracą zarobkową, o której mowa w przepisie. W wyroku z 2 kwietnia 2025 r., I USKP 143/24 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wymieniona w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa praca zarobkowa, jako negatywna przesłanka prawa do zasiłku chorobowego, nie może być utożsamiana z każdą aktywnością ludzką, zmierzającą do osiągnięcia zarobku, realizowana na każdej podstawie prawnej. W przypadkach sporadycznych, incydentalnych i wymuszonych okolicznościami przejawów aktywności zawodowej przyjmuje się możliwość wyłączenia stosowania tego przepisu. Tymczasem w miesiącach marcu i kwietniu 2025 r. ubezpieczona nie osiągnęła żadnego dochodu, co potwierdza także przedłożona dokumentacja. W okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd uznał zatem, że nie doszło do ziszczenia się żadnej z przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, które uzasadniałyby odmowę przyznania ubezpieczonej prawa do zasiłku chorobowego w okresie, którego dotyczyło postępowanie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. w punkcie I sentencji wyroku zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonej prawo do zasiłku chorobowego za okres od 4 marca 2025 r. do 7 kwietnia 2025 r. Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). Zgodnie zaś z art. 98 u.k.s.c., w toku postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa. Wobec powyższego w punkcie II sentencji wyroku Sąd koszty sądowe zaliczył na rachunek Skarbu Państwa. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.