IV U 536/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania A.N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J., która odmówiła uchylenia decyzji z dnia 2 sierpnia 2013 r. i stwierdziła jej wydanie z naruszeniem prawa. Organ rentowy powołał się na art. 146 § 1 kpa, zgodnie z którym uchylenie decyzji z powodu niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją nie może nastąpić, jeśli od doręczenia decyzji upłynęło pięć lat. W takim przypadku organ ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. A.N. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy i zmianę decyzji, kwestionując stanowisko ZUS. Sąd Okręgowy w Rzeszowie ustalił, że A.N. pobierała emeryturę wcześniejszą, a decyzją z 2 sierpnia 2013 r. przyznano jej emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym, obliczoną według zasad z art. 26 ustawy o FUS, z pomniejszeniem o kwotę pobranych świadczeń wcześniejszych (art. 25 ust. 1b). Kwota ta okazała się mniej korzystna, więc ZUS kontynuował wypłatę wyższego świadczenia. Wnioskodawczyni nie odwołała się od tej decyzji. Następnie, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. (sygn. akt P 20/16), który uznał art. 25 ust. 1b ustawy o FUS za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym kobiet urodzonych w określonym roku, A.N. złożyła skargę o wznowienie postępowania. ZUS, rozpoznając wniosek, wydał postanowienie o wznowieniu postępowania i decyzję odmawiającą uchylenia decyzji z 2013 r., stwierdzając jedynie jej wydanie z naruszeniem prawa. Sąd uznał, że wyrok TK stanowił podstawę do wznowienia postępowania (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP), jednakże zastosowanie miały również przepisy kpa, w tym art. 146 § 1 kpa, który stanowi negatywną przesłankę uchylenia decyzji po upływie 5 lat od jej doręczenia. Ponieważ od doręczenia decyzji z 2 sierpnia 2013 r. upłynęło ponad 5 lat, sąd uznał, że nie jest możliwe jej uchylenie. Zgodnie z art. 151 § 2 kpa, organ rentowy prawidłowo ograniczył się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. W związku z tym sąd oddalił odwołanie jako bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów kpa dotyczących wznowienia postępowania i uchylenia decyzji administracyjnych po upływie 5 lat, w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wyrok TK stwierdza niezgodność przepisu z Konstytucją, ale jednocześnie upłynął termin 5 lat na uchylenie decyzji wydanej na jego podstawie.
Zagadnienia prawne (1)
Czy możliwe jest uchylenie decyzji emerytalnej wydanej z naruszeniem prawa, jeśli od jej doręczenia upłynęło ponad pięć lat, mimo orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność przepisu, na podstawie którego decyzja została wydana, z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchylenie decyzji z tej przyczyny nie jest możliwe, jeśli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat, zgodnie z art. 146 § 1 kpa.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 146 § 1 kpa, który stanowi negatywną przesłankę uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania po upływie 5 lat od jej doręczenia. Mimo że wyrok Trybunału Konstytucyjnego (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP) otwiera drogę do sanacji prawomocnych orzeczeń wydanych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów, termin 5 lat określony w kpa ma charakter bezwarunkowy i uniemożliwia uchylenie decyzji, nawet jeśli została wydana z naruszeniem prawa. W takiej sytuacji organ ogranicza się do stwierdzenia naruszenia prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. N. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
k.p.a. art. 146 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji z powodu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego została wydana decyzja, nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe lub ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 151 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadku, gdy uchylenie decyzji nie jest możliwe z powodu upływu terminu, organ ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i podania przyczyny, dla której nie może uchylić decyzji.
ustawa o FUS art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym kobiet urodzonych w określonym roku, które nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy. Dotyczył pomniejszenia podstawy obliczenia emerytury powszechnej o kwotę pobranych emerytur wcześniejszych.
k.p.a. art. 145a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przewiduje możliwość żądania wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia odwołania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Upływ 5-letniego terminu od doręczenia decyzji uniemożliwia jej uchylenie, nawet jeśli została wydana z naruszeniem prawa stwierdzonym przez TK (art. 146 § 1 kpa). • Termin 5-letni ma charakter materialny i jego upływ powoduje bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w przedmiocie uchylenia decyzji.
Odrzucone argumenty
Możliwość uchylenia decyzji emerytalnej z 2013 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2019 r. pomimo upływu 5 lat od jej doręczenia.
Godne uwagi sformułowania
uchylenie decyzji z powodu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją [...] nie może nastąpić jeśli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat • w takim wypadku [...] organ ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa • termin pięcioletni [...] ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, iż decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby została wydana z naruszeniem prawa • prowadzenie postępowania po upływie okresu przedawnienia określonego w art. 146 § 1 kpa naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnej
Skład orzekający
Jolanta Krzywonos
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów kpa dotyczących wznowienia postępowania i uchylenia decyzji administracyjnych po upływie 5 lat, w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wyrok TK stwierdza niezgodność przepisu z Konstytucją, ale jednocześnie upłynął termin 5 lat na uchylenie decyzji wydanej na jego podstawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje konflikt między potrzebą dostosowania prawa do wyroków TK a zasadą trwałości decyzji administracyjnych i pewności prawa, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ubezpieczeń społecznych.
“Wyrok TK a 5-letni termin: Czy można uchylić decyzję emerytalną po latach, nawet jeśli była wadliwa?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.