IV U 515/14

Sygn. akt IV U 515/14 C. , dnia 12 listopada 2014 roku. POSTANOWIENIE Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie na posiedzeniu niejawnym w składzie: Przewodniczący: SSO Marek Przysucha po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2014 roku na posiedzeniu niejawnym spraw: - z odwołania G. S. (1) przeciwko Oddziałowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. w związku z odwołaniem od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia 12 kwietnia 2013 roku, nr (...) o ustalenie podstawy wymiaru składek - z odwołania M. G. (1) Firma PHU (...) przeciwko Oddziałowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. w związku z odwołaniem od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia 3 czerwca 2013 roku nr (...) o ustalenie podstawy wymiaru składek - z odwołania C. J. przeciwko Oddziałowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. w związku z odwołaniem od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia 8 października 2013 roku nr (...) o wysokość podstawy wymiaru składek - z odwołania E. S. ( P. ) przeciwko Oddziałowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. w związku z odwołaniem od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. dnia 12 czerwca 2012 roku nr (...) o ustalenie podstawy wymiaru składek Postanawia w trybie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: Czy art. 83 ust. 1 i 2 ,w zw. z art. 41 ust. 12 i 13, art. 68 ust. 1 oraz art. 86 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej SysUbSpołU -jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) interpretowany w ten sposób, iż stanowi podstawę kompetencyjną dla organu ZUS ustalania wysokości podstawy wymiaru składki ZUS na ubezpieczenie chorobowe (macierzyńskie) poprzez weryfikacje wysokości wynagrodzenia pracownika mimo istnienia ważnej i wykonanej umowy o pracę oraz pobranej od niej składki w wysokości adekwatnej do wynagrodzenia umownego, nie narusza art. 2, art. 7, art. 10, art.32, art. 84, art.87, art.217 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997r. ( Dz. U. Nr 78, poz.483 )? UZASADNIENIE Spis treści I. Stan faktyczny sprawy…………………………………................…5 II. Cel pytania..………………………………………………………...22 III. Związek pytania prawnego z rozstrzygnięciem niniejszej sprawy -spełnienie wymogów art. 193 Konstytucji ………………………...25 IV. Ustawowe podstawy ustalania wymiaru składki ZUS na potrzeby zasiłków chorobowych i macierzyńskich………………………….27 V. Charakter prawny stosunku ubezpieczeń społecznych…………..33 VI. Sądowy mechanizm kreacji kryteriów weryfikacji podstawy wymiaru składki ZUS………………………………………………37 VII. Norma kompetencyjna weryfikacji podstawy składki jako kreacja sądowa..…………………………………………………………… 42 VIII. Analiza orzeczniczych kryteriów weryfikacji podstawy wymiaru składki ZUS -składka ZUS ustalana ad hoc………………………. 44 IX. Wykładnia prokonstytucyjna ustawowej normy kompetencyjnej50 X. Analiza Konstytucyjnych wzorców pytania. Prawo sędziów czy ustawodawcy - granica przewidywalności prawa………………...51 XI. Art. 2 Konstytucji …………………………………………………..52 XII. Art.7 Konstytucji jako wzorzec kontroli………………………….59 XIII. Art. 10 Konstytucji w zw. z art.84 i art.87 Konstytucji …………..60 XIV. Art. 32 Konstytucji jako wzorzec kontroli……………………..…63 XV. Art.217 w zw. z art.84 Konstytucji ………………………………...69 XVI. Konkluzje..………………………………………………………….73 I. Stan faktyczny sprawy W sprawie połączono do wspólnego rozpoznania na potrzeby pytania do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 219 KPC sprawy, których stany faktyczne dotyczą weryfikacji przez ZUS podstawy wymiaru składki ZUS, jako podstawy zasiłków chorobowych i macierzyńskich. 1. Decyzją nr (...) , z dnia 12 kwietnia 2013 roku , na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 1, ust. 1b, ust. 2 i 3, art. 17, art. 18 ust. 2, art. 20ust. 1 i 2, art. 22 ust. 1, art. 41 ust. 7b pkt 1, art. 47 ust. 3 i 3b, art. 68 ust.l pkt 1 lit. c i art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205. Doz. 1585, z późn. zm.); § 11 i 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 roku w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia praz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy /Dz. U. Nr 62 poz. 289 z późn. zm./, art. 79, art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych /tekst jedn. z 2008r. Dz. U. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm./, art. 104 ust. 1 i 2, art. 107 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /tekst jedn. z 2008r. Dz. U. Nr 69 poz. 415 z późn. zm./, art. 30 ustawy budżetowej na rok 2012 z dnia 2 marca 2012r. /Dz. U. z 2012r., poz. 273/ - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. – stwierdził - od 1 listopada 2012r. podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe K. G. (1) z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u pracodawcy P.P.H.U (...) w wysokości kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz –ustalił -dla K. G. (1) podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe i ubezpieczenie zdrowotne za listopad 2012r. w wysokościach: - ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe: kwota 300,00zł. -ubezpieczenie zdrowotne: kwota 258,87zł. –zobowiązując P.P.H.U. (...) jako płatnika składek do sporządzenia dokumentów rozliczeniowych za K. G. (1) za okres objęty decyzją w terminie 7 dni od uprawomocnieni się decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż w dniu 28 grudnia 2012r. w Oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych został złożony wniosek w sprawie wypłaty zasiłku chorobowego dla K. G. (1) z tytułu niezdolności do pracy trwającej od dnia 7 listopada 2012r. Na podstawie danych zaewidencjonowanych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ustalono, że K. G. (1) z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę przez pracodawcę P.P.H.U. (...) z siedzibą w K. był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych od 23 sierpnia 2004r. do 31 sierpnia 2012r. oraz od 1 listopada 2012r. do nadal. Organ rentowy wskazał, iż w dniu 30 października 2012r. pomiędzy stronami pracodawcą G. S. (1) a K. G. (1) została zawarta umowa o pracę na czas nieokreślony. Na stanowisku specjalisty ds. marketingu, w pełnym wymiarze czasu pracy, z wynagrodzeniem 3500,00zł. Podnosząc krótki okres zatrudnienia przez pracodawcę przed powstaniem niezdolności do pracy oraz na wysokość ustalonego wynagrodzenia Oddział Zakładu w celu ustalenia uprawnień do świadczenia przeprowadził postępowanie wyjaśniające w trybie kontroli. Organ rentowy wskazał, iż G. S. (1) prowadzi od 1 września 2003r. działalność gospodarczą a K. G. (1) jest jej synem. W początkowym okresie prowadzenia działalności K. G. pomagał przy jej prowadzeniu sporadycznie i nieodpłatnie. Od 23 sierpnia 2004 roku został on zgłoszony do ubezpieczeń w charakterze pracownika firmy P. P.H.U. (...) . Zatrudnienie ustało z dniem 31 sierpnia 2012r. Z treści umowy o pracę zawartej w dniu 23 sierpnia 2004r. wynika, że K. G. (1) został zatrudniony na stanowisku specjalisty ds. marketingu, w wymiarze czasu pracy ¼ etatu, z wynagrodzeniem 250zł. Aneksami do umowy o pracę płatnik składek dokonywał zmian dotyczących warunków zatrudnienia K. G. (1) : aneksem do umowy o pracę z dnia 31 października 2005r. zmieniony został wymiar czasu pracy na pełny etat oraz płaca zasadnicza na kwotę 1200,00zł. brutto. Inne warunki zatrudnienia pozostały bez zmian, - aneksem do umowy o pracę z dnia 28 kwietnia 2006r. od 1 maja 2006r. zmienione zostały wymiar czasu pracy na ½ etatu oraz płaca zasadnicza na kwotę 450,00zł. brutto, - aneksem do umowy o pracę z dnia 29 grudnia 2006r. od 1 stycznia 2007r. zmieniona została płaca zasadnicza na kwotę 470,00zł. brutto, - aneksem do umowy o pracę z dnia 31 grudnia 2007r. od 10 stycznia 2008r. zmieniona została płaca zasadnicza na kwotę 570,00zł. brutto, - aneksem do umowy o pracę z dnia 30 grudnia 2008r. od 1 stycznia 2009r. wprowadzone zostały zmiany dotyczące wymiaru czasu pracy na ½ etatu oraz płacy zasadniczej na kwotę 640,00zł. brutto, - aneksem do umowy o pracę z dnia 30 grudnia 2009r. od 1 stycznia 2010r. wprowadzone zostały zmiany dotyczące wymiaru czasu pracy na ½ etatu oraz płacy zasadniczej na kwotę 659,00zł. brutto, - aneksem do umowy o pracę z dnia 30 grudnia 2010r. od 1 stycznia 2011r. wprowadzone zostały zmiany dotyczące wymiaru czasu pracy na ½ etatu oraz płacy zasadniczej na kwotę 693,00zł. brutto, -aneksem do umowy o pracę z dnia 28 grudnia 2011r. od 1 stycznia 2012r. wprowadzone zostały zmiany dotyczące wymiaru czasu pracy na ½ etatu oraz płacy zasadniczej na kwotę 750,00zł. brutto. Organ rentowy wskazał, iż z wyjaśnień płatnika składek wynikało, iż firma P. P.H.U. (...) osiągała dochody w przeważającej mierze z tytułu pracy i wiedzy K. G. (1) i warunkiem w przypadku jego zatrudnienia od 1 listopada 2012r. było ustalenie wynagrodzenia w kwocie minimum 3500,00zł. Organ rentowy wskazał na wątpliwości ustalenia dla ubezpieczonego od 1 listopada 2012r. tak korzystnych warunków wynagrodzenia miesięcznego – 3500,00zł., gdyż płatnik składek przedłożył dokumenty autoryzowane przez K. G. (1) do dnia 31 lipca 2012r. Dokumentacji późniejszego okresu wykonywania pracy przez w/w jak zeznała G. S. (1) nie mogła przedstawić gdyż została ona przekazana klientom. Poza tym organ rentowy zarzucił, iż w roku podatkowym 2011r. /PIT- 36/ z tytułu prowadzonej działalności dochód firmy kształtował się na poziomie kilku tysięcy złotych. Zdaniem Oddział Zakładu ustalenie dla pracownika – K. G. (1) wynagrodzenia w kwocie 3500,00 zł. miało na celu uzyskanie wyższych świadczeń z ubezpieczeń społecznych z tytułu niezdolności do pracy. ZUS powołał się na art. 58 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny /Dz. U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 z póz. zm./ wskazujący, iż czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego jest nieważna. W odwołaniu wniesionym do Sądu odwołująca płatnik składek P.P.H.U. (...) – S. zakwestionowała w/w decyzję. Odwołująca wniosła o zmianę decyzji i pozostawienie wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę zawartej 30 października 2012r pomiędzy P.P.H.U. (...) a pracownikiem K. G. (1) na poziomie 3500 zł oraz uznanie stwierdzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. , że od 1 listopada 2012r podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe K. G. (1) z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u pracodawcy P.P.H.U. (...) stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, za bezpodstawne. Uzasadniając swoje stanowisko odwołująca podniosła iż, K. G. (1) pracował w P.P.H.U. (...) nieprzerwanie od 23 sierpnia 2004 roku do 31 sierpnia 2012roku nie opuszczając ani jednego dnia z tytułu niezdolności do pracy. Ubezpieczony zna cały zakres działalności firmy, wszystkich jej klientów i dostawców, zamawia, przyjmuje i wydaje towar, systematycznie wdraża nowe projekty sprzedaży. Przez lata pracy zdobył on doświadczenie i kompetencje niezbędne do pracy obarczonej dużą odpowiedzialnością za podejmowane decyzje, przeszedł wiele szkoleń i kursów. Odwołująca wskazała, iż K. G. samodzielnie wykonuje: audyty energetyczne, projekty instalacji wewnętrznych, barwi na maszynie barwiącej tynki strukturalne, grunty i farby, wykonuje pierwsze uruchomienia urządzeń, wykonuję i uruchamia automatykę sterującą instalacji grzewczych wentylacyjnych, prowadzi wizje lokalne inwestycji, sporządza kosztorysy (również dla stałych klientów), zawiera umowy z klientami i podwykonawcami, nadzoruje roboty montażowe, dociepleniowe i wykończeniowe, edytuje stronę internetową (...) Ubezpieczony wykonał projekt graficzny strony i pilotuje sprzedaż za pośrednictwem serwisu (...) pod nazwą (...) Projekty reklam w programach graficznych – brał udział w targach i przygotowywał materiały reklamowe. W oparciu o zakres obowiązków osoba na stanowisku zajmowanym przez K. G. (1) potrzebowałaby, przy założeniu posiadania wystarczających kwalifikacji dużo czasu na poznanie i przygotowanie się do samodzielnej pracy, a wynagrodzenie musiałoby być na poziomie wyższym niż płaca minimalna, dlatego wróciła ona do rozmów z w/w na temat wynagrodzenia tym bardziej, że K. G. (1) rozważał propozycję wyjazdu w listopadzie 2012r. do pracy za granicę składaną mu przez P. U. . Odwołująca podniosła, iż w dniu 30 października 2012r. strony doszło do porozumienia i strony podpisały umowę z wynagrodzeniem 3500,00zł brutto. Natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. w zaskarżonej decyzji przywołuje art. 78 §1 Kodeksu Pracy podważając kompetencje K. G. (1) . Ponadto odwołująca podniosła, iż średnie wynagrodzenie w IV kwartale 2012r. wynosiło 3690,30 zł brutto, zatem wynagrodzenie za prace, na które zawarta jest umowa nie osiąga nawet średniej krajowej a zakres obowiązków, kwalifikacje i doświadczenie wymagane na tym stanowisku znacznie tę średnią przekraczają. Odwołująca zaznaczyła, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. jako zarzut stawia małe dochody i tezę tą opiera na PIT 36 za jeden rok 2011 bez analizy Księgi Przychodów i Rozchodów oraz nie bierze pod uwagę innych czynników wpływających na dochód jak np. zakup środków trwałych, wartość magazynu i inne a np. dochód za 2012 to prawie 13 tyś przy 313tyś przychodu. W/w podniosła, iż firma przynosi dochód, a wysokość wynagrodzenia została ustalona w oparciu o możliwości finansowe firmy i udział K. G. (1) w ich osiąganiu. Firma cały czas inwestuje kupując urządzenia i środki transportu. W latach 2011-2012 firma zakupiła maszynę barwiącą do mas tynkarskich, farb i gruntów oraz samochód dostawczy. Przychód firmy oparty jest w głównej mierze na pracy K. G. (1) . W latach 2011- 2012 wartość sprzedaży bezpośrednio wynikająca z jego pracy wynosiła ponad 50% przychodów firmy (zawarte umowy). Dodatkowo w marcu 2012 uruchomił on w serwisie (...) stronę internetową, dzięki której pozyskano klientów i wypracowano dochód na łączną kwotę ponad 35 tyś zł netto. Odwołująca powołała się na załączone do akt sprawy dowody: -umowy z lat 2011 i 2012 wraz z przypisanymi do nich fakturami – wartość z faktur to 224786zł netto, faktury sprzedaży produktów „mokrych” (mas tynkarskich, gruntów i farb) zabarwionych i wymieszanych przez K. G. (1) – wartość towarów z faktur to 123358zł netto. 2. Decyzją z dnia 3 czerwca 2013 roku nr (...) na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 1, ust. 1b, ust. 2 i 3, art. 17, art. 18 ust. 2, art. 20 ust. 1 i 2, art. 22 ust. 1, art. 41 ust. 7b pkt 1, art. 47 ust. 3 i 3b . art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.) § 11 i 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy ( Dz. U. Nr 62 poz. 289 z późn. zm.), art. 79, art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. z 2008r. Dz. U. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), art. 104 ust. 1 i 2, art. 107 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. z 2008r. Dz. U. Nr 69 poz. 415 z późn. zm.), art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2006r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy ( Dz. U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm. ) art. 29 i art. 30 ustawy budżetowej na rok 2012 z dnia 7 marca 2012r. (Dz. U z 2012 poz 273), art. 29 ustawy budżetowej na rok 2013 z dnia 25 stycznia 2013r. (Dz. U. z 2013r., poz. 169/, art. 58 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny ( Dz. U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm. ), art. 78 § 1Kodeksu pracy (Dz. U. z 1998r. Nr 21 poz. 94 z późn. zm.)- Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. –stwierdził - od 23 października 2012r. podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe M. G. (2) z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę przez pracodawcę z – PHU (...) stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz - ustalił - dla M. G. (2) zgłoszonej do ubezpieczeń społecznych od dnia 23 października 2012r. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę przez pracodawcę – PHU (...) podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe i ubezpieczenie zdrowotne od października 2012r. do stycznia 2013r. w wysokościach: październik 2012r. – ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe: kwota 456,52zł., ubezpieczenie zdrowotne: kwota 393.93zł. – Fundusz Pracy i F.G.Ś.P : kwota 456,52zł. - listopad i grudzień 2012r. – ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe: kwota 1500.00zł. za każdy m-c, ubezpieczenie zdrowotne: kwota 1294,35zł. za każdy m-c Fundusz Pracy i F.G.S.P: kwota 1500.00zł. - styczeń 2013r. - ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe: kwota 106,67zł., - ubezpieczenie zdrowotne: kwota 6373,85zł. Fundusz Pracy: kwota 106,67zł. z przyczyn podanych w uzasadnieniu, zobowiązując M. G. (1) , jako płatnika składek, do sporządzenia dokumentów rozliczeniowych za M. G. (2) za okres objęty decyzją w terminie 7 dni od uprawomocnienia się decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż na podstawie danych zaewidencjonowanych na koncie osoby ubezpieczonej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ustalono, że M. G. (2) została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych od 23 października 2012 roku z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę czas nieokreślony. Pracodawcę PHU (...) z siedzibą w C. . Wysokość miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego brutto określono w wysokości 7800,00zł. Do jej obowiązków należało: - organizowanie pracy w sposób gwarantujący efektywne wykonywanie zadań, współpraca ze wszystkimi komórkami i jednostkami firmy w celu osiągnięcia dla firmie najlepszych wyników finansowych. Informowanie bezpośrednio przełożonego o postępie i wynikach prac bieżących, napotkanych trudnościach oraz podjętych działaniach mających na celu ich pokonanie i zabezpieczenie terminowego wykonania zadań i obowiązków, wykonywanie czynności mających na celu zwiększenie sprzedaży w trzech obszarach sklep (...) , sprzedaż na (...) , sprzedaż bezpośrednia, prowadzenie działań marketingowych oraz akcji reklamowych firmy, zorientowana na sprzedaż analiza rynku, utrzymywanie stałych kontaktów z klientami hurtowymi, przeprowadzanie rozliczeń pieniężnych na rachunkach, dokonywanie rozliczeń z klientami, realizacja zamówień, kontrola wysyłek, realizacja zamówień towaru i kontrola ich przebiegu, przejmowanie obowiązków innych pracowników w przypadku ich nieobecności. ZUS wskazał, iż M. G. (2) jest niezdolna do pracy od 4 stycznia 2013r. i za okres od 4 stycznia 2013r. do 5 lutego 2013r. pracodawca PHU (...) wypłacił ubezpieczonej wynagrodzenie na podstawie art. 92 Kodeksu pracy . Natomiast od 29 grudnia 2012r. jest żoną płatnika składek, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Organ rentowy wskazał, iż do dnia zatrudnienia w firmie PHU (...) tj. do 23 października 2013r. czynności dyrektora ds. sprzedaży i marketingu wykonywał osobiście M. G. (1) . W związku z planami dotyczącymi rozwoju firmy na terenie kraju i za granicą zaszła potrzeba utworzenia stanowiska dyrektora ds. sprzedaży i marketingu - jak wynika z zeznań płatnika M. G. (2) poznał przez znajomych i po zapoznaniu się z kwalifikacjami zaproponował jej zatrudnienie na stanowisku dyrektora. W dniu 23 października 2012r. pomiędzy stronami została podpisana umowa o pracę. M. G. (2) pracowała od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 16.00. pod adresem C. ul. (...) lok. (...) Jako dyrektor w pracy korzystała z komputera stacjonarnego, laptopa, telefonu komórkowego oraz samochodu służbowego. W trakcie zatrudnienia M. G. (2) nie nadzorowała pracy pracowników, jedyna zatrudniona w tym okresie pracownica przebywała na urlopie wychowawczym. ZUS wskazał, iż w ocenie M. G. (1) dzięki pracy M. G. (2) już od pierwszego miesiąca jej zatrudnienia o około 80% nastąpił wzrost sprzedaży, a co się z tym wiąże wzrosły również przychody firmy, firma pozyskała nowych klientów, a marka (...) stała się bardziej rozpoznawalna lokalnie i w intrenecie. Od 4 stycznia 2013r. M. G. (2) jest osobą niezdolną do pracy - z wyjaśnień M. G. (1) wynika również, że w okresie niezdolności do pracy jej obowiązki zostały podzielone na 3 osoby (pracownika – zatrudnionego od 17 stycznia 20l3r., zleceniobiorcę i właściciela). Na podstawie danych zaewidencjonowanych na koncie płatnika składek ZUS stwierdził, że w trakcie prowadzenia działalności tj. od stycznia 2007r. firma PHU (...) w większości zatrudniała zleceniobiorców. Pierwsze zgłoszenie do ubezpieczeń pracownika miało miejsce w grudniu 2010r. Nadmienić należy, że pracownica od 1 marca 2011r. nie świadczy pracy na rzecz pracodawcy z powodu choroby, macierzyństwa oraz udzielonego urlopu wychowawczego. Z analizy miesięcznych raportów zatrudnianych osób wynika, że do czasu zatrudnienia M. G. (2) podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne osób zatrudnianych w ramach umów zlecenia nie przekroczyły kwoty 300,00zł., natomiast z ramach stosunku pracy 1900,00zł. W przypadku pracownika zatrudnionego w styczniu 2013r. podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia pomniejszona proporcjonalnie do wysokości etatu. ZUS wskazał, iż z analizy udostępnionego w trakcie czynności kontrolnych zestawienia przychodów i wydatków za 2012r. wynika, że w okresie od stycznia do września 2012r. dochód firmy PHU (...) wynosił średnio około 5 tysięcy zł. Wobec powyższego wątpliwości Oddziału wzbudził fakt ustalenia dla ubezpieczonej wynagrodzenia miesięcznego – 7800zł. Organ rentowy uznał, że ustalenie dla pracownika – M. G. (2) wynagrodzenia w kwocie 7800 zł. miało na celu uzyskanie wyższych świadczeń z ubezpieczeń społecznych z tytułu niezdolności do pracy i macierzyństwa. Od powyższej decyzji odwołanie złożył płatnik składek M. G. (1) PHU (...) . Skarżący podniósł, iż na efekty zatrudnienia M. G. (2) nie trzeba było długo czekać, od miesiąca, w którym została zatrudniona wzrosła raptownie sprzedaż, a poziom wzrostu sprzedaży utrzymuje się do chwili obecnej. Jest to tylko i wyłącznie spowodowane zatrudnieniem w/w, zdaniem odwołującego sam nie byłby w stanie doprowadzić do tak wysokich obrotów. Zwiększenie sprzedaży wyniosło ok. 50 % (od stycznia do września 2012 przeciętna wartość sprzedaży wynosiła ok. 84.000,00 zł. brutto, a od października 2012 (miesiąc zatrudnienia) do maja 2013 przeciętna wartość sprzedaży wynosi ok. 128.000,00 zł. Odwołujący podniósł, iż decyzja o wysokości wynagrodzenia była prawidłowa i miała na celu zwiększenie obrotów firmy, wskazując na złączone do dokumenty. 3. Decyzją z dnia z dnia 8 października 2013 roku nr 224 , na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 1 ust. 1b . ust. 2 i 3,art. 17, art. 18 ust. 2 . art. 20 ust. 1 i 2, art. 22 ust. 1, art. 41 ust. 7b pkt 1, art. 47 ust. 3 i 3b, art. 68 ust.1 pkt 1 lit. C i art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. z 2009 r. Dz. U. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), § 11 i § 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. Nr 62 poz. 289 z późn. zm.), art. 79, art. 81 ust. 1 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. z 2008 r. Dz. U. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), art. 104 ust. 1, 2 i 3, art. 107 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. z 2008 r. Dz. U. Nr 69 poz. 415 z późn. zm.), art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm.); art. 29 i art. 30 ustawy budżetowej na rok 2011 z dnia 20 stycznia 2011 r. (Dz. U. Nr 29 poz. 150) – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. Inspektorat w L. - postanowił – od dnia 29 kwietnia 2013 r. obniżyć podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe C. J. z tytułu zatrudnienia przez pracodawcę – R. J. działającego pod firmą (...) do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne w wysokościach: kwiecień 2013 r. ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 106,67 zł ubezpieczenie zdrowotne - podstawa 92,05 zł, składka 8,28 zł, - maj 2013 r. ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1600zł, ubezpieczenie zdrowotne - podstawa 1380,64 zł, składka 124,26zł, zobowiązując R. J. działającego pod firmą (...) jako płatnika składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych do sporządzenia korygujących dokumentów rozliczeniowych za C. J. za okres objęty decyzją w terminie 7 dni uprawomocnienia się decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż w dniu 29 kwietnia 2013 roku została zawarta umowa o pracę pomiędzy R. J. działającym pod firmą (...) z siedzibą w K. a C. J. zamieszkałą w K. , przy ul. (...) . Jako dzień rozpoczęcia pracy ustalono 29 kwiecień 2013 r. Z treści umowy wynikało, że została zawarta na czas określony do dnia 31 grudnia 2013 r., a C. J. została zatrudniona na stanowisku handlowiec z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 6 500,00 zł. ZUS wskazał, iż na okoliczność zatrudnienia C. J. (z domu C. ) wyjaśnienia do protokołu przesłuchania złożył w dniu 29 sierpnia 2013 r. pracodawca R. J. . Z jego wyjaśnień wynikało, że działalność gospodarczą prowadzi w zakresie naprawy i konserwacji wyrobów metalowych, usług budowlanych, sprzedaży detalicznej, wykonywaniem nadruków na wyrobach tekstylnych, ceramicznych, breloczki i inne gadżety reklamowe od dnia 23 kwietnia 2013 r. Z dalszych wyjaśnień wynika, że C. J. od dnia 21 sierpnia 2013 r. jest żoną płatnika składek. Od 29 kwietnia 2013 r. została zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, ponieważ R. J. oprócz prowadzonej działalności gospodarczej jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy przez innego pracodawcę. Do zawarcia umowy pomiędzy stronami doszło w siedzibie firmy. ZUS wskazał, iż z tytułu niezdolności do pracy za okres od 1 czerwca 2013 do 3 lipca 2013 r. pracodawca wypłacił C. J. (z domu C. ) wynagrodzenie na podstawie art. 92 Kodeksu Pracy . C. J. zajmowała się szukaniem kontrahentów, zamawianiem towarów związanych z fotogadżetami reklamowymi, materiałami pomocniczymi do tych nadruków. Efektem jej pracy było wykonanie gadżetów reklamowych dla (...) K. ( Faktura VAT Nr (...) z dnia 19.08.2013 r. na ogólną sumę 1 229,75 zł.) i punktu gastronomicznego w Sanatorium w K. ( Faktura VAT Nr (...) z dnia 21.08.2013 r. na ogólną sumę 1 230,10 zł.), oraz otrzymanie zlecenia na docieplenie wełną mineralną oraz inne usługi budowlane w firmie (...) w J. ( Faktura VAT Nr (...) z dnia 12.07.2013 r. na ogólną sumę 3 075,00 zł. i Faktura VAT Nr (...) z dnia 24.07.2013 r. na ogólną sumę 11 999,88 zł.). W związku z chorobą C. J. płatnik składek do dnia wydania niniejszej decyzji nie zgłosił do ubezpieczeń żadnego nowego pracownika, czy też osoby świadczącej pracę na podstawie umowy cywilno -prawnej. Z uzyskanych w trakcie czynności kontrolnych Książki Przychodów i Rozchodów za okres od kwietnia 2013 roku do lipca 2013 roku oraz informacji o wysokości przychodu i wydatków (kosztów) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2013 roku wynika, że firma (...) ponosiła straty. W związku z tym ustalenie wynagrodzenia Pani C. J. (z domu C. ) w kwocie 6 500,00 zł. brutto miesięcznie z tytułu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy – w ocenie ZUS -budziło uzasadnione wątpliwości. Organ rentowy uznał, iż ustalenie tak korzystnych warunków wynagrodzenia miało na celu uzyskanie wysokich świadczeń z ubezpieczeń społecznych z tytułu niezdolności do pracy. Od powyższej decyzji odwołała się C. J. , zarzucając naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. naruszenie art. 41 ust. 13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z: art. 58 § 1 i 2 k.c. , w związku z art. 300 k. p. oraz art. 83§ 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. przez zakwestionowanie wysokości wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe wypadkowe, należnego ubezpieczonej z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę z dnia 29 kwietnia 2013r., pomimo, że umowa ta nie była sprzeczna z prawem, nie zmierzała do obejścia prawa i nie była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego oraz nie została zawarta dla pozoru, podczas gdy wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek może być zakwestionowana przez organ rentowy w wypadku, gdy umowa o pracę jest sprzeczna z prawem, zmierza do obejścia prawa, jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego albo została zawarta dla pozoru; 2. naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , przez brak powołania w zaskarżonej decyzji podstawy prawnej zakwestionowania wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, należnego ubezpieczonej z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę z dnia 29 kwietnia 2013r., pomimo, że w decyzji tej należało powołać podstawę zakwestionowania wysokości tego wynagrodzenia. Wskazując na powyższe zarzuty odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji przez ustalenie od dnia 29 kwietnia 2013r. podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne: emerytalnej rentowe, chorobowe i wypadkowe ubezpieczonej z tytułu zatrudnienia przez R. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...) na kwotę 6 500,00 zł., zasądzenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział C. na rzecz ubezpieczonej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, wezwanie na rozprawę świadków: R. J. , E. C. , B. C. , nadto o dopuszczenie szeregu dowodów m.in.: zakresu obowiązków z dnia 29 kwietnia 2013r., oświadczenia (...) Spółka Akcyjna , zaświadczenia o stanie odbytych studiów wyższych Akademii (...) w K. , Dyplomu, Świadectwa pracy z dnia 15 lutego 2008r.,zaświadczenia Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, umowy szkolenia, poleceń wyjazdów służbowych. W uzasadnieniu odwołania ubezpieczona podniosła, iż w okresie od dnia 29 kwietnia 2013r. do dnia 1 czerwca 2013r. od 7.00 do 15.00 od poniedziałku do piątku praca świadczona była przez ubezpieczoną, a polegała na poszukiwaniu kontrahentów – osób mogących zlecić R. J. wykonanie usług świadczonych przezeń w ramach działalności gospodarczej oraz zamawianiem materiałów koniecznych dla realizacji tychże usług. Następstwem pracy świadczonej przez ubezpieczoną było zawarcie umowy z: (...) w K. - wynagrodzenie przysługującego R. J. z tytułu tejże i umowy opiewało na kwotę 1 229,75 zł., Punktem gastronomicznym w Sanatorium w K. –i wysokość wynagrodzenia przysługującego R. J. z tytułu tejże umowy opiewało na kwotę 1 230,10 zł.; (...) w J. – wysokość wynagrodzenia przysługującego R. J. z tytułu tejże umowy opiewało na kwotę 15. 074,88 zł. Ubezpieczona podniosła, iż organ rentowy nie wskazał podstawy prawnej decyzji, pod którą można by dokonać subsumpcji wskazanych powyżej ustaleń – w zakresie zakwestionowania wysokości wynagrodzenia, wskazując, iż wynagrodzenie należne jej na podstawie umowy o pracę z dnia 29 kwietnia 2013r. było ustalone w ten sposób, że odpowiadało: rodzajowi wykonywanej pracy, kwalifikacjom wymaganym przy wykonaniu tej pracy oraz ilości i jakości tej pracy, zatem wynagrodzenie to było „godziwym wynagrodzeniem” w przywołanego powyżej art. 13 k.p. , przeto – zgodne z prawem. Odwołująca podniosła, iż zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005r. wydanym w sprawie o sygn. akt: II UK 141/2004: „Stronom umowy o pracę na podstawie, której rzeczywiście były wykonywane obowiązki i prawa płynące z tej umowy, nie można przypisać działania w celu obejścia ustawy ( art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. ) Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2001r. sygn. akt: II UKN 258/2000: „Nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował.” 4. Decyzją z dnia 12 czerwca 2012 roku nr (...) na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 41 ust. 12 i ust.13 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. stwierdził, że E. P. (1) od 15 lutego 2012 r. podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w firmie (...) Sp. z o.o. z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości równej proporcjonalnemu do wymiaru ½ czasu pracy minimalnemu wynagrodzeniu za pracę tj. 750 zł. ZUS wskazał, iż na podstawie dokumentów złożonych przez płatnika składek do systemu informatycznego ZUS ustalono, że w dniu 12 marca 2012 r. E. P. (1) została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od dnia 15 lutego 2012 r. jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Płatnik z dniem 22 maja 2012 r. złożył do Zakładu (...) płatnika składek” ZUS (...) z informacją o wypłacie na rzecz Pani E. P. (1) wynagrodzenia za okresy orzeczonej niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym na podstawie art. 92 Kodeksu pracy od 30 marca 2012 r. do 01 maja 2012 r. Organ rentowy wskazał, iż w wyniku kontroli ustalił, iż w dniu 15 lutego 2012 r. została zawarta umowa o pracę na podstawie, której E. P. (1) została zatrudniona, jako przedstawiciel handlowy, w wymiarze ½ czasu pracy, na czas nieokreślony od dnia 15 lutego 2012 r., z wynagrodzeniem zasadniczym w wysokości 2842,00 zł za miesiąc. Ponadto z wyjaśnień płatnika składek wynika, że E. P. (1) uczestniczyła w spotkaniach z nowymi kontrahentami i umawiała spotkania. Do jej obowiązków należało wyszukiwanie nowych kontrahentów oraz poszukiwanie na rynku potrzebnego towaru. W ocenie ZUS analiza dokumentów pozyskanych w trakcie postępowania wyjaśniającego wskazuje, że wysokość wynagrodzenia E. P. (1) została ustalona wyłącznie w celu umożliwienia uzyskania wysokich świadczeń przysługujących z tytułu choroby. Zdaniem organu rentowego za powyższym przemawiała przede wszystkim okoliczność, że już od dnia 30 marca 2012 r. E. P. była niezdolna do pracy. Z powyższych danych jednoznacznie wynika, że stanowisko przedstawiciela handlowego w firmie (...) Sp. z o.o. zostało utworzone z chwilą zatrudnienia w/w. W oparciu o dane wygenerowane z systemu informatycznego ZUS stwierdził, że od 15 marca 2012 r. firma (...) Sp. z o.o. zatrudniła innego pracownika w pełnym wymiarze czasu pracy z podstawą wymiaru składek podobną do wysokości wynagrodzenia E. P. (1) . Ponadto E. P. (1) od 17 czerwca 2011 r. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy u innego płatnika składek. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. P. (1) zarzucając jej: ⚫ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 12 i 13 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych , poprzez bezpodstawne zakwestionowanie wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, podczas gdy okoliczności sprawy oraz zebrany materiał dowodowy, jak dokumentacja pracownicza w postaci umowy o pracę, listy obecności, listy płac, karty szkoleń, zgłoszenia do ZUS, prowadzą do odmiennych wniosków; ⚫ sprzeczność istotnych ustaleń organu rentowego z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez brak wskazania w podstawie i uzasadnieniu decyzji na konkretne dowody, które miałyby świadczyć o celowym zawyżeniu wysokości wynagrodzenia, co prowadzi do uzasadnionego wniosku, iż ustalenia organu są dowolne, oparte jedynie na domysłach nie mających faktycznego poparcia w zebranym materiale dowodowym i pozostają w sprzeczności z całością zgromadzonej dokumentacji. Wskazując na powyższe zarzuty odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i uznanie, iż od 15 lutego 2012r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w firmie (...) sp. z o.o. z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne w wysokość równej kwocie wynagrodzenia z umowy o pracę, tj. 2.842,00 zł. Wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r. w sprawie sygn. akt 1337/12 Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie oddalił odwołanie ubezpieczonej E. S. . W motywach orzeczenia Sąd ten wskazał, iż E. S. urodziła się w dniu (...) W dniu (...) . ubezpieczona ukończyła studia na kierunku zarządzanie i marketing w zakresie specjalności zarządzanie kryzysowe, uzyskując tytułu licencjata. Odwołująca w okresie od 1 lutego 2004r. do 19 maja 2006r. była zatrudniona w (...) sp. z o.o. w K. w wymiarze 1/8 etatu, na stanowisku akwizytora, za najniższym wynagrodzeniem krajowym; od 1 lipca 2010r. do 5 marca 2011r. była zatrudniona w (...) w O. w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku doradcy klienta, za najniższym wynagrodzeniem krajowym plus premia uznaniowa; od 13 marca 2011r. do 22 kwietnia 2011r. była zatrudniona w (...) M. M. w O. w wymiarze pełnego etatu, na stanowisku doradcy klienta, a następnie podjęła pracę w (...) w wymiarze pełnego etatu, na stanowisku doradcy klienta, ostatnio za wynagrodzeniem w kwocie 2.300,00 zł plus premia uznaniowa, przy czym do takiego wynagrodzenia dochodziła stopniowo, poprzez kolejne awanse. W dniu 15 lutego 2012r. E. S. podjęła pracę w (...) sp. z o.o. w W. w wymiarze ½ etatu na stanowisku przedstawiciela handlowego za wynagrodzeniem w kwocie 2.842,00 zł. W chwili podpisania z odwołującą umowy o pracę, prezesem spółki (...) był jej ojciec. W/w spółka zajmuje się sprzedażą i kupnem stali, głównie prętów zbrojeniowych, a praca ubezpieczonej miała polegać na pozyskiwaniu klientów dla pracodawcy, w szczególności poprzez poszukiwanie klientów na stronach internetowych giełdy towaru metali. Praca była wykonywana przez ubezpieczoną przy pomocy telefonu i komputera (w późniejszym okresie miała prowadzić również spotkania biznesowe, ale do tego etapu nie doszła z uwagi na niezdolność do pracy). Pracę E. S. wykonywała do dnia 30 marca 2012r., a następnie przebywała na zwolnieniu lekarskim z tytułu niezdolności do pracy. W dniu (...) . ubezpieczona urodziła dziecko i obecnie przebywa na urlopie macierzyńskim. W dniu 15 marca 2012r. pracę w spółce (...) podjął S. D. , który również został zatrudniony na stanowisku przedstawiciela handlowego, tyle, że w wymiarze pełnego etatu i za wynagrodzeniem w kwocie 2.770,00 zł. Obecnie spółka (...) zatrudnia 6-7 pracowników, przy czym żadnego z nich na zastępstwo za ubezpieczoną. Sąd Okręgowy podzielił twierdzenia organu rentowego, iż przyznanie odwołującej wynagrodzenia w kwocie 2.842,00 zł za pracę w wymiarze ½ etatu, miało na celu wyłącznie uzyskanie wyższych świadczeń z ubezpieczenia społecznego i było nieadekwatne do rodzaju powierzonej jej pracy oraz nakładu pracy związanego z jej wykonywaniem. W rozważaniach Sąd ten wskazał, iż najwyższe wynagrodzenie, jakie udało się jej osiągnąć wynosiło 2.300,00 zł plus premia uznaniowa, przy czym było to wynagrodzenie za pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, a ponadto dochodziła ona do niego stopniowo, dzięki kolejnym awansom. Istotny jest również fakt, iż zatrudniony miesiąc później na takim samym stanowisku S. D. otrzymał wynagrodzenie w kwocie zaledwie 2.770,00 zł (za pełny etat), Powyższe orzeczenie ubezpieczona zaskarżyła składając apelację , w której to uzasadnieniu wskazała m.in., iż dokonane przez Sąd I instancji ustalenia dotyczyły jej dotychczasowej kariery zawodowej, jednakże w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia podano, że podjęła ona pracę w E. w wymiarze pełnego etatu, na stanowisku doradcy klienta, ostatnio za wynagrodzeniem w kwocie 2.300 zł plus premie uznaniową, przy czym do takiego wynagrodzenia dochodziła stopniowo, poprzez kolejne awanse, podczas gdy wyżej wskazane wynagrodzenie otrzymałam już od początku, zatrudnienia, a nie po późniejszych awansach, natomiast całkowita miesięczna pensja wraz z premią wynosiła ok. 3000 zł netto. Nadto podniosła, iż Sąd I instancji pominął, że kwota wynagrodzenia uzyskiwanego w Spółce (...) to 2.842 zł brutto, a co za tym idzie faktycznie otrzymywane przez nią środki były znacznie mniejsze. Nadto skarżąca wskazała, iż w okresie od 15 lutego do 30 marca 2012 r. faktycznie wykonywała pracę w Spółce (...) , natomiast dopiero w okresie późniejszym z uwagi na problemy zdrowotne związane z ciążą korzystała ze zwolnienia lekarskiego. W świetle powyższego, zupełnie niezrozumiałym w jej ocenie było, że z jednej strony Sąd I instancji dokonuje korzystnych i zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy ustaleń, iż wykonywała pracę, aby w następnej kolejności zakwestionować wysokość otrzymywanego przez nią wynagrodzenia. Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 18 grudnia 2013 roku uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu -Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach procesu w postępowaniu odwoławczym. Motywując rozstrzygnięcie Sąd ten wskazał m.in., iż dokonując zakwestionowania wysokości ustalonego wynagrodzenia, należy poczynić bardzo szczegółowe i wszechstronne ustalenia w kierunku próby ustalenia miarodajnego i ekwiwalentnego wynagrodzenia będącego podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne. Nie jest wystarczające odgórne ustalenie wynagrodzenia na poziomie połowy minimalnego wynagrodzenia bez odniesienia się szczegółowego do specyfiki pracy, warunków pracy, porównania zakresu obowiązków pozostałych pracowników, jak także wieku, doświadczenia, wykształcenia, poziomu posiadanych kompetencji. Zdaniem tego Sądu znaczenie ma również miejsce świadczenia pracy, zwyczaje panujące w danym środowisku zawodowym, poziom wynagrodzeń lokalnie obowiązujący dla danej grupy zawodowej. Z ustaleń Sądu poczynionych w powyższych sprawach oraz znanych z urzędu, norma wskazana w pytaniu jako źródło kompetencji ZUS została zastosowana w ramach jej konkretyzacji do obniżenie wynagrodzenia do najniższego w gospodarce, ostatnio otrzymywanego lub podobnego do innego pracownika lub średniego z wybranego okresu zatrudnienia. Norma, mimo, iż nie zawiera żadnych kryteriów oraz mechanizmów ustalenia ,,właściwego” wynagrodzenia uzyskała te kryteria poprzez orzecznictwo sądowe. Norma odwołuje się do różnorakich kryteriów, tworząc nieprzewidywalne prawo. W związku z powyższym, w ocenie Sądu poza sytuacją odrzucenia jej charakteru kompetencyjnego nie możliwa jest wykładnia prokonstytucyjna akceptującą weryfikacje podstawy ustalania zasiłków przez ZUS i Sądy. II. Cel pytania Celem pytania jest uzyskanie odpowiedzi Trybunału Konstytucyjnego co do konstytucyjności normy kompetencyjnej ujętej w pytaniu (wskazanej przez ZUS i potwierdzonej w orzecznictwie sądowym) uprawniającej ZUS do weryfikacji wysokości podstawy wymiaru składki ZUS (daniny publicznej w rozumieniu art. 217 Konstytucji ) poprzez weryfikację wysokości wynagrodzenia pracownika z mocą wsteczną, według kryterium słuszności (godziwości wynagrodzenia), oceny zdolności finansowej pracodawcy, mimo istnienia ważnej i wykonanej umowy o pracę oraz pobranej od niej składki w wysokości adekwatnej do wynagrodzenia umownego. Pytanie wynika z optyki stosowania konstytucji przez Sąd jako prawa i włączeniu w ramach konstytucyjnego modelu stosowania prawa zasad konstytucyjnych takich jak art. 2, art. 7, art. 10, art. 84, art. 87, art.217 Konstytucji do podstawy rozstrzygnięcia wraz z przepisami art.41, art.68, art.83, art.86 SysUbSpołU. Wykładnia tych norm stosowana przez ZUS i potwierdzona przez sądy, oznacza, iż to organ ZUS lub w ostateczności sąd ustala ad hoc podstawę obliczenia daniny publicznej jaką jest składka ZUS.1 Stan taki budzi istotne wątpliwości natury konstytucyjnej. Składka ZUS ustalana jest, jak wskazują połączone sprawy, w sposób nieprzewidywalny dla obywateli. Powyższe uzasadnia konstytucyjne wątpliwości co do zgodności w/w przepisów z zasadami państwa prawa ( art.2 ), legalizmu art.7 ), ustawowego standardu ustalania daniny publicznej ( art.84, art.217 Konstytucji ). Celem pytania jest zatem poprzez odpowiedź TK stworzenie ochrony obywateli przed takimi wykładniami, które poprzez akty stosowania prawa tworzą nieprzewidywalne prawo . Prawo, to w trybie sądowym nie można zakwestionować, gdyż sądy wyższe nie widzą konstytucji w jej sądowym stosowaniu2. Wskazany przedmiot kontroli tj. art.41 art.68, art.83,art.86 SysUbSpołU jest powoływany w decyzjach i orzeczeniach sądów jako podstawa kompetencyjna do weryfikowania podstawy wymiaru składki a tym samym zasiłków chorobowych i macierzyńskich. Weryfikacja podstawy następuje mimo, iż artykuły 18, art.19 i art.20 SysUbSpołU jednoznacznie i szczegółowo określają zasady obliczania podstawy wymiaru składki. Praktyki tego rodzaju wykładni prawa budzą istotne wątpliwości co do zasady (jako podstawa kompetencyjna) i co do określoności (brak ustawowych reguł ustalenia wysokości podstawy oraz kryteriów weryfikacji). Norma kompetencyjna przedstawiona jako przedmiot kontroli jest tak ogólna i nie zawiera kryteriów weryfikacji wysokości wynagrodzenia przewidywalnych dla obywateli i zgodnych z zasadami konstytucyjnymi. Dopiero w procesie stosowania tych norm zarówno ZUS jak i sądy dokonują ich konkretyzacji. Decyzje ujawnione w pytaniu potwierdzają nieprzewidywalność działań ZUS w zakresie ustalenia właściwej podstawy wymiaru zasiłku. Skala rozbieżności sposobów ustalania składki jest rozległa od przyjmowania minimalnego wynagrodzenia do średniego lub analogicznego dla pracownika podobnego3. Ustalenia weryfikujące zrównują w zakresie wysokości podstawy składki kierujących firmami z pracownikami wykonującymi proste prace i redukują ich podstawy zasiłkowe do minimalnej płacy. W ocenie Sądu norma kompetencyjna uprawniająca ZUS do ewentualnej weryfikacji podstawy wymiaru składki powinna posiadać taki stopień określoności aby obywatel był w stanie zachować się zgodnie z jej treścią. Jej uzupełnianie w formie wykładni nie może dokonywać się wbrew zasadom konstytucji . Praktyka stosowania tych przepisów opiera się na kreacji kompetencji a zarazem odwołuje się do różnych podstaw, technik ustalania właściwego wynagrodzenia jako podstawy składki. W ocenie Sądu kreacja pojęcia godziwego wynagrodzenia poprzez zasady dekodowane z prawa cywilnego, prawa pracy czy z systemu prawa tworzy stan bezkrytycznie dowolności w stosowaniu prawa. Nie istnieje przewidywalne prawo i decyzja sędziowska w tej materii. Oto sądy, które bezwzględnie zakazują stosowania zasad współżycia społecznego, aby przyznać ubezpieczonemu prawo do emerytury gdy brakuje mu 1 dnia do stażu pracy w sytuacji rzeczywistych lub wyobrażonych zagrożeń budżetu Państwa (ZUS) są zdolne do zmiany zakresu stosowania Kodeksu Cywilnego ( KC ) i Kodeksu Pracy ( KP ) czy też wprost kreowania z zasad sytemu kompetencji ZUS. W ocenie sądu, zasady solidaryzmy, ochrony budżetu nie mogą być wykładane w izolacji od zasad fundamentalnych konstytucji i wbrew nim4. Zasada solidaryzmu ubezpieczonych nie jest to zasada dominującą w krajowym systemie prawa. Odwoływanie się do niej przypomina mechanizm orzekania sądów pod rządami zasady jednolitej władzy państwowej, gdy sądy chroniły Skarb Państwa i działania ustawodawcy. W aktualnym modelu opartym na zasadzie podziału władzy i demokratycznego państwa prawa, solidaryzm i sprawiedliwość społeczna tak jak ją definiuje ZUS (vide: e-protokoły- w sprawie IVU 1521/13 k.74, IVU1206/13 k.270-271) jest wartością wtórną wobec zasad podstawowych Konstytucji . Ochrona tych zasad nie może odbywać się wbrew innych zasadom konstytucyjnym. Sądy po myśli art.177 Konstytucji mają realizować wymiar sprawiedliwości tj. chronić zasady podstawowe konstytucji , a nie wbrew nim chronić ZUS (Skarb Państwa) tworząc w istocie nieprzewidywalne prawo. W ocenie Sądu prawo objawia się w procesie stosowania. Tak jak pisze A. K. nie ma prawa przed interpretacją5. Z kolei jak trafnie zauważa J. W. , każda norma może być uznana za jasną lub nie, tutaj jednak tak ogólna formuła art.41, art. 83,art.86 SysUbSpołU stosowana jako podstawa do poszukiwania i zapobiegania nadużyciom wykorzystania sytemu ubezpieczeń nie zawiera ani kryteriów ani technik weryfikacji podstawy składki ubezpieczeniowej. Norma przekracza próg jednoznaczności związany z pewnością, przewidywalnością prawa ustawowego. W ocenie Sądu norma ujęta w pytaniu nie daje podstawy kompetencyjnej do weryfikacji wynagrodzeń pracowniczych w zgodzie z zasadami konstytucji , gdyż nie zawierają kryteriów weryfikacji. Ich sądowe uzupełnianie poprzez stosowanie Kodeksu Cywilnego ( KC ), Kodeksu Pracy ( KP ) czy zasad prawa wydobytych z systemu (z poziomu ustawy) narusza standard nie tylko pewności prawa, ale także wymóg ustawowej regulacji tej materii . Tym samym zarówno ZUS jak i sądy wkraczają w dziedzinę zarezerwowaną dla ustawodawcy. Należy podkreślić, iż materia dotycząca ustalania podstawy wymiaru składki ZUS należy do prawa daninowego i ma istotne znaczenie dla standardów ochrony praw i wolności obywateli. Brak ustawowych kryteriów w warstwie literalnej nie może uprawniać sądy do takiej kreacji uprawnień w imię swoiście rozumianej zasady sprawiedliwości, solidaryzmu czy ochrony Skarbu Państwa, która zmienia istotę normy. Tego rodzaju ideologia stosowania prawa wraca do dawnego ustroju państwa jednolitej władzy. To w tamtym państwie liczyły się tego rodzaju wartości6. Z drugiej strony sędziowskie kreacje norm mogą uzasadniać tezę o ewolucji państwa prawa w kierunku państwa sędziów7. III. Związek pytania prawnego z rozstrzygnięciem niniejszej sprawy - spełnienie wymogów art. 193 Konstytucji . 1. Zgodnie z art. 193 Konstytucji , każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją , ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed tym sądem. Art. 193 Konstytucji formułuje zatem trzy przesłanki, których spełnienie jest konieczne dla dopuszczalności rozpoznania pytania prawnego: a) podmiotową – zgodnie, z którą może to uczynić sąd rozumiany jako państwowy organ władzy sądowniczej, oddzielony i niezależny od legislatywy i egzekutywy; b) przedmiotową, – która oznacza, że przedmiotem pytania prawnego może być wyłącznie ocena zgodności aktu normatywnego z Konstytucją , ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą; c) funkcjonalną, – która warunkuje dopuszczalność rozpoznania pytania prawnego od tego, czy od odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygnięcie konkretnej sprawy toczącej się przed sądem, w związku, z którą wystąpiono z tym pytaniem (zob. postanowienia z: 29 marca 2000 r., sygn. P 13/99, OTK ZU nr 2/2000, poz. 68; 27 kwietnia 2004 r., sygn. P 16/03, OTK ZU nr 4/A/2004, poz. 36; 20 stycznia 2010 r., sygn. P 70/08, OTK ZU nr 1/A/2010, poz. 7). Kontrola konstytucyjności, inicjowana pytaniem prawnym, ma charakter kontroli ściśle związanej z indywidualną sprawą zawisłą przed sądem występującym z pytaniem prawnym. Konstytucja dopuszcza kwestionowanie w trybie pytań prawnych tylko tych przepisów, których ocena przez Trybunał Konstytucyjny może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem występującym z pytaniem prawnym. Jest to tzw. przesłanka funkcjonalna pytania prawnego. W konsekwencji art. 32 ust. 3 ustawy o TK przewiduje, że sąd występujący z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego jest zobowiązany do wskazania, w jakim zakresie odpowiedź na pytanie może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w związku, z którą pytanie zostało postawione. W orzecznictwie Trybunału podkreśla się, że wymaganie określone w art. 32 ust. 3 ustawy o TK ma charakter wiążący (zob. postanowienie TK z 27 marca 2009 r., sygn. P 10/09, OTK ZU nr 3/A/2009, poz. 40 oraz wyrok z 7 listopada 2005 r., sygn. P 20/04, OTK ZU nr 10/A/2005, poz. 111) . Zarazem Trybunał Konstytucyjny ma kompetencję do oceny, czy sąd prawidłowo wykazał spełnienie przesłanki funkcjonalnej pytania prawnego (zob. postanowienie TK z 20 listopada 2008 r., sygn. P 18/08, OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 168). W razie niespełnienia tej przesłanki, postępowanie ulega umorzeniu na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK ze względu na jego niedopuszczalność. W rozpatrywanej sprawie bez wątpienia są spełnione dwie pierwsze przesłanki. Z kolei przesłanka funkcjonalna wymaga szerszej analizy. Wpływ odpowiedzi Trybunału Konstytucyjnego na rozstrzygnięcie sprawy określa się poprzez odpowiedź na pytanie czy rozstrzygnięcie sądu byłoby inne gdyby Trybunał Konstytucyjny uznał niekonstytucyjność wskazanych norm, a inne w sytuacji uznania braku ich sprzeczności?8 W uzasadnieniu wyroku 31/02 z 1 lipca 2003, OTK ZU 2003, nr 6, poz. 58, TK podkreślił, że zależność, o której mowa w art. 193 Konstytucji ,,ma charakter szerszy i mniej skonkretyzowany, niż wymaganie zawarte w art. 79 , w stosunku do skargi konstytucyjnej(...) Sąd przedstawiający Trybunałowi pytanie (prawne) o konstytucyjność może natomiast jako przedmiot wątpliwości wskazać każdy przepis, którego wykorzystanie Sąd rozważa lub zamierza rozważyć (w zależności od tego, czy przemawiają za tym względy jego konstytucyjności) w trakcie przebiegu interpretacji i stosowania prawa przez Sąd orzekający, więc przy poszukiwaniu prawa przez Sąd normy jednostkowego rozstrzygnięcia sprawy. Pojęcie ,,wpływu ” jest bowiem szersze, niż pojęcie „podstawy rozstrzygnięcia”. W niniejszych stanach faktycznych odpowiedź Trybunału Konstytucyjnego ma bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy . Uznanie niekonstytucyjności kreowania uprawnień przez ZUS i Sąd w zakresie ustalania wysokości ,,godziwego” wynagrodzenia pracowniczego a tym samym podstaw wymiaru składki ZUS oznacza, iż decyzje ZUS objęte kontrolą sądu wymagają zmiany zgodnie z warunkami umowy o pracę. Wówczas zbędne stają się ustalenia weryfikujące oraz postępowania dowodowe w tym zakresie, w tym nakazane przez Sąd Apelacyjny9. Tym samym odpowiedź TK na pytanie wyznacza wprost rozstrzygnięcie. Niezgodność przedstawionych norm z wzorcami Konstytucji oznacza zmianę decyzji i potwierdzenie warunków ubezpieczenia (podstawy wymiaru składki) według treści umów o pracę zgodnie z zakresem ich odwołania. IV. Ustawowe zasady ustalania wymiaru składki ZUS na potrzeby zasiłków chorobowych i macierzyńskich. 1. Przedmiotem sporu w rozpoznawanych sprawach jest ustalenie , czy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne może być obniżona w trybie kompetencyjnym z pytania do kwoty ,,godziwego” wynagrodzenia. Zgodnie z przepisami art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) pracownik jest objęty obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym. Zgodnie z art. 13 pkt 1 powołanej ustawy obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym powstaje od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Obowiązek zgłaszania do ubezpieczeń społecznych spoczywa natomiast na płatniku składek (art. 36 ust. 2 ustawy systemowej), którym jest pracodawca (art. 4 pkt 2 lit. a). W oparciu o przepis art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 18a stanowi przychód. Według § 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1106 ze zm.) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych . Z kolei art.19 określa maksymalne podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenie rentowe. 2. Ustawowe zasady obliczania podstaw składki ZUS i świadczeń. Mechanizm i sposób obliczania podstaw składki ZUS zawarty jest ustawie z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa . Dlatego Sąd przytacza przepisy regulujące zasady ustalania zasiłków: Art. 1. 1. Świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442, z późn. zm.), zwanym dalej "ubezpieczonymi". 2. Świadczenia pieniężne z tytułu następstw wypadków przy pracy i chorób zawodowych określa odrębna ustawa. Art. 2. Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zwanego dalej "ubezpieczeniem chorobowym", obejmują: 1) zasiłek chorobowy; 2) świadczenie rehabilitacyjne; 3) zasiłek wyrównawczy; 4) (uchylony); 5) zasiłek macierzyński; 6) zasiłek opiekuńczy. Art. 3. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) tytuł ubezpieczenia chorobowego - zatrudnienie lub inną działalność, których podjęcie rodzi obowiązek ubezpieczenia chorobowego lub uprawnienie do objęcia tym ubezpieczeniem na zasadach dobrowolności w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ; 2) płatnik składek - płatnika składek na ubezpieczenie chorobowe w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ; 3) wynagrodzenie - przychód pracownika stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz ubezpieczenie chorobowe; 4) przychód - kwotę stanowiącą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe ubezpieczonego niebędącego pracownikiem, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe; (…) Zasiłek chorobowy Art. 4. 1. Ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego: 1) po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeżeli podlega obowiązkowo temu ubezpieczeniu; 2) po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeżeli jest ubezpieczony dobrowolnie.(…) Art. 11. 1. Miesięczny zasiłek chorobowy, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku. 1a. Miesięczny zasiłek chorobowy, z zastrzeżeniem ust. 1b i 2, za okres pobytu w szpitalu wynosi 70% podstawy wymiaru zasiłku. 1b. Miesięczny zasiłek chorobowy za okres pobytu w szpitalu od 15 do 33 dnia niezdolności do pracy w roku kalendarzowym w przypadku pracownika, który ukończył 50 rok życia, wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku. 2. Miesięczny zasiłek chorobowy wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku, jeżeli niezdolność do pracy lub niemożność wykonywania pracy, o której mowa w art. 6 ust. 2: 1) przypada w okresie ciąży; 2) powstała wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów; 3) powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy. 4. Zasiłek chorobowy przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych od pracy. 5. Ilekroć przy ustalaniu prawa do zasiłku chorobowego lub jego wysokości okres jest oznaczony w miesiącach, za miesiąc uważa się 30 dni. Analiza powyższych przepisów określa jednoznaczne zasady ustalania zasiłków. Ustawa zasiłkowa milczy w przedmiocie możliwości weryfikacji wynagrodzenia jako podstawy ustalania wysokości składki ZUS. Ustawa posługuje się jednolitym pojęciem płatnika składek nie różnicując pracodawców i prowadzących działalność w relacji do ZUS (art.3 w/w ustawy). Jednak orzecznicze rozumienie normy kompetencyjnej z pytania uzupełnia art.3 pkt 3 ustawy zasiłkowej wskazując, iż (wynagrodzenie) przychód pracownika stanowi podstawę wysokości zasiłku pod warunkiem, iż wynagrodzenie pracownika jest godziwe i nie jest nadmierne. Z kolei ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej SysUbSpołU) stanowi, w poniższych artykułach, iż: Art. 41. 1. Płatnik składek przekazuje do Zakładu imienne raporty miesięczne, po upływie każdego miesiąca kalendarzowego, w terminie ustalonym dla rozliczania składek. 2. Jeżeli obowiązek ubezpieczeń społecznych wygasł w ciągu miesiąca kalendarzowego, płatnik składek przekazuje do Zakładu raport, o którym mowa w ust. 1, za okres ubezpieczenia w danym miesiącu, w terminie i na zasadach określonych w art. 47 ust. 1 i 2. 3. Imienny raport miesięczny zawiera informacje dotyczące płatnika składek określone w art. 43 ust. 4 i 5, miesiąc i rok, których raport dotyczy, oraz: 1) numery identyfikacyjne ubezpieczonego z danymi, o których mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1; 2) nazwisko i imię; 3) wymiar czasu pracy; 4) zestawienie należnych składek na ubezpieczenia społeczne w podziale na ubezpieczenie: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, zawierające dane o: a) tytule ubezpieczenia, b) podstawie wymiaru składek, c) kwocie składki w podziale na należną od ubezpieczonego i płatnika składek oraz z innych źródeł finansowania, d) kwocie obniżenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, wynikającego z ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o pracowniczych programach emerytalnych (58) (Dz. U. z 2001 r. Nr 60, poz. 623 oraz z 2002 r. Nr 25, poz. 253 i Nr 141, poz. 1178); 5) podstawę wymiaru i kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, z uwzględnieniem podziału na podmioty, które finansują składki; 6) (uchylony); 7) rodzaje i okresy przerw w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne; 8) informacje o wypłaconych zasiłkach oraz wynagrodzeniach z tytułu niezdolności do pracy wypłaconych na podstawie Kodeksu pracy oraz o zasiłkach finansowanych z budżetu państwa; 9) oświadczenie płatnika składek, że dane zawarte w raporcie są zgodne ze stanem faktycznym, potwierdzone podpisem płatnika składek lub osoby przez niego upoważnionej. 4. Imienny raport miesięczny zawiera również datę sporządzenia raportu miesięcznego, podpis płatnika składek lub osoby przez niego upoważnionej. 5. Imienne raporty miesięczne mogą zawierać informacje o złożeniu przez ubezpieczonego zawiadomienia o przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o którym mowa w art. 19 ust. 5. 6. Płatnik składek jest zobowiązany złożyć imienny raport miesięczny korygujący w formie nowego dokumentu zawierającego wszystkie prawidłowe informacje określone w ust. 3-5, jeżeli zachodzi konieczność korekty danych podanych w imiennym raporcie miesięcznym w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości: 1) przez płatnika składek we własnym zakresie; 2) przez Zakład. 6a. Nie koryguje się danych podanych w imiennym raporcie miesięcznym w przypadku stwierdzenia przez płatnika składek we własnym zakresie lub przez Zakład różnicy w podstawie wymiaru składek w wysokości nieprzekraczającej 2,20 zł, z zastrzeżeniem ust. 6b. 6b. Przepisu ust. 6a nie stosuje się w przypadku, gdy podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota. 7. Płatnik składek jest zobowiązany dokonać sprawdzenia prawidłowości danych przekazanych do Zakładu w imiennym raporcie miesięcznym dotyczącym danego roku kalendarzowego nie później niż do dnia 30 kwietnia następnego roku kalendarzowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości płatnik składek jest zobowiązany postąpić w sposób określony w ust. 6 i 7a. 7a. Płatnik składek jest zobowiązany złożyć imienny raport miesięczny korygujący, o którym mowa w ust. 6, w terminie 7 dni od stwierdzenia nieprawidłowości we własnym zakresie lub otrzymania zawiadomienia o stwierdzeniu nieprawidłowości przez Zakład, z zastrzeżeniem ust. 7b. 7b. Jeżeli konieczność korekty danych podanych w imiennym raporcie miesięcznym jest wynikiem stwierdzenia nieprawidłowości przez Zakład w drodze: 1) decyzji - imienny raport miesięczny korygujący powinien być złożony nie później niż w terminie 7 dni od uprawomocnienia się decyzji; 2) kontroli - imienny raport miesięczny korygujący powinien być złożony nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania protokołu kontroli. 8. Informacje zawarte w raportach, o których mowa w ust. 1-6, płatnik składek przekazuje ubezpieczonemu w podziale na poszczególne miesiące, za rok ubiegły w terminie do dnia 28 lutego roku następnego, na piśmie lub za zgodą ubezpieczonego - w formie dokumentu elektronicznego - w celu ich weryfikacji. 8a. Informacja, o której mowa w ust. 8, powinna zawierać także datę jej sporządzenia oraz podpis płatnika składek lub osoby przez niego upoważnionej. 8b. Informacje, o których mowa w ust. 8, płatnik składek jest obowiązany przekazać na żądanie ubezpieczonego - nie częściej niż raz na miesiąc - za miesiąc poprzedni. 9. Przepisy ust. 1-8b stosuje się odpowiednio do składek na ubezpieczenie zdrowotne, z zastrzeżeniem ust. 9a i 10. 9a. Informacja przekazywana ubezpieczonemu obejmuje także symbol kasy chorych(59), do której przekazywana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne. 10. Płatnik składek jest zwolniony z przekazywania informacji wynikającej z ust. 9 w przypadku pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne: 1) z emerytur i rent; 2) za bezrobotnych bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. 11. Ubezpieczony zgłasza na piśmie lub do protokołu do płatnika składek wniosek o sprostowanie informacji zawartych w imiennym raporcie miesięcznym w terminie 3 miesięcy od otrzymania informacji, o których mowa w ust. 8, jeżeli, jego zdaniem, nie są one zgodne ze stanem faktycznym. O fakcie tym informuje Zakład. W razie nieuwzględnienia przez płatnika składek reklamacji w terminie jednego miesiąca od daty jej wpływu, na wniosek ubezpieczonego, Zakład po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wydaje decyzję. 12. Jeżeli ubezpieczony nie zakwestionuje informacji zawartych w imiennym raporcie miesięcznym w terminie określonym w ust. 11, to informacje te uznaje się za zgodne ze stanem faktycznym, chyba że informacje dotyczące okresu objętego raportem zakwestionuje Zakład, wydając decyzję. 13. Jeżeli Zakład zakwestionuje i zmieni informacje przekazane przez płatnika składek, zawiadamia o tym ubezpieczonego i płatnika składek. Jeżeli w terminie określonym w ust. 11 osoba ubezpieczona i płatnik składek nie złożą wniosku o zmianę stanowiska Zakładu, informacje uznane przez Zakład traktuje się jako prawdziwe. W razie złożenia takiego wniosku, Zakład po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wydaje decyzję. 14. Przepisy ust. 11-13 mają zastosowanie do raportów, o których mowa w ust. 6. Art. 68. 1. Do zakresu działania Zakładu należy między innymi: 1) realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności: a) stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych, b) ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wypłacanie tych świadczeń, chyba że na mocy odrębnych przepisów obowiązki te wykonują płatnicy składek, c) wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, d) prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek z tytułu należnych składek i wypłacanych przez nich świadczeń podlegających finansowaniu z funduszy ubezpieczeń społecznych lub innych źródeł, e) prowadzenie indywidualnych kont ubezpieczonych i kont płatników składek, f) orzekanie przez lekarzy orzeczników Zakładu oraz komisje lekarskie Zakładu dla potrzeb ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 1a) opiniowanie projektów aktów prawnych z zakresu zabezpieczenia społecznego; 2) realizacja umów i porozumień międzynarodowych w dziedzinie ubezpieczeń społecznych; 2a) wystawianie osobom uprawnionym do emerytur i rent z ubezpieczeń społecznych imiennych legitymacji emeryta-rencisty, potwierdzających status emeryta-rencisty; 3) dysponowanie środkami finansowymi funduszów ubezpieczeń społecznych oraz środkami Funduszu Alimentacyjnego(87); 4) opracowywanie aktuarialnych analiz i prognoz w zakresie ubezpieczeń społecznych; 5) kontrola orzecznictwa o czasowej niezdolności do pracy; 6) kontrola wykonywania przez płatników składek i przez ubezpieczonych obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz innych zadań zleconych Zakładowi; 7) wydawanie Biuletynu Informacyjnego; 8) popularyzacja wiedzy o ubezpieczeniach społecznych.(…) Art. 83. 1. Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. (…) Art. 86. 1. Kontrolę wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych przez płatników składek przeprowadzają inspektorzy kontroli Zakładu. 2. Kontrola może obejmować w szczególności: 1) zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych; 2) prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek oraz innych składek i wpłat, do których pobierania zobowiązany jest Zakład; 3) ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wypłacanie tych świadczeń oraz dokonywanie rozliczeń z tego tytułu; 4) prawidłowość i terminowość opracowywania wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe; 5) wystawianie zaświadczeń lub zgłaszanie danych dla celów ubezpieczeń społecznych; 6) dokonywanie oględzin składników majątku płatników składek zalegających z opłatą należności z tytułu składek. Powyższe przepisy wskazują, iż na podstawie art. 41 ust. 12 i ust. 13 ustawy systemowej organ rentowy może zakwestionować informacje zawarte w imiennych raportach miesięcznych wydając odpowiednią decyzję i zawiadamiając o tym ubezpieczonego i płatnika składek. Przepisy nie wskazują zakresu i mechanizmu weryfikacji. W praktyce organ rentowy ingeruje w ustalenie wysokości wynagrodzenia zgłaszanego jako podstawa zasiłku chorobowego. Jeśli zatem w/w normy uznać za kompetencyjne co do weryfikacji wynagrodzenia pracownika jako podstawy składki a zarazem zasiłku chorobowego to konieczne jest odkodowanie kryteriów ustalania właściwego wynagrodzenia pracownika jako podstawy składki ZUS. Taka próba zrekonstruowania normy i kryteriów weryfikacji będzie oznaczała test jednoznaczności i przewidywalności prawa w rozumieniu art.2 Konstytucji . V. Charakter prawny stosunku ubezpieczeń społecznych 10 . W ramach analiz niniejszego pytania konieczne jest przedstawienie elementów istotnych stosunku ubezpieczeniowego. Charakter prawny tego stosunku od zawsze budził spory doktrynalne. Na ogół bowiem przyjmowano, że stosunki ubezpieczeń społecznych mają naturę mieszanych stosunków prawnych o cechach zarówno publiczno - jak i prywatnoprawnych, w których te ostatnie przeważają na gruncie aktualnie obowiązującego systemu ubezpieczeń społecznych i jurysdykcyjnego trybu osądzania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych jako spraw cywilnych w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej KPC ), jednak jako sprawy cywilnie w znaczeniu formalnym. Do cech istotnych ubezpieczeń społecznych należy przymus ubezpieczenia, wyrażający się w pozbawieniu stron (zarówno osoby podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia, jak i instytucji ubezpieczeniowej) autonomii woli w zakresie nawiązania stosunku ubezpieczenia społecznego. Przepisy prawa wyliczają enumeratywnie kategorie podmiotów objętych przymusem ubezpieczenia, a powstanie stosunku prawnego pomiędzy ubezpieczonym i instytucją ubezpieczeniową następuje automatycznie wskutek wypełnienia przez ubezpieczonego ustawowych przesłanek. Przedmiotem stosunków ubezpieczenia są prawa i obowiązki ubezpieczonego oraz instytucji ubezpieczeniowej dotyczące składek oraz ochrony ubezpieczeniowej. Właściwością omawianych relacji prawnych jest występowanie szczególnego rodzaju zależności polegającej na tym, że objęcie ochroną ubezpieczeniową wiąże się z powstaniem obowiązku opłacania składek. Zależność ta nie przybiera jednak w ubezpieczeniu społecznym znamion wzajemności (ekwiwalentności) w znaczeniu przyjętym w prawie cywilnym. Oba elementy stosunku ubezpieczenia (składka ubezpieczeniowa oraz ochrona ubezpieczeniowa) nie są równoważne (wymienialne), bowiem zasada ekwiwalentności świadczeń jest w tym stosunku modyfikowana przez zasadę solidarności społecznej. Stosunków ubezpieczenia społecznego nie da się zatem zakwalifikować do stosunków zobowiązaniowych, nie można tu bowiem mówić, tak jak w przypadku cywilnoprawnych zobowiązań wzajemnych, o ścisłej współzależności składki i świadczenia. Składka w ubezpieczeniach społecznych jest wprawdzie osobistym wkładem ubezpieczonego, ale z przeznaczeniem na tworzenie ogólnego funduszu ubezpieczeniowego, z którego prawo do świadczeń czerpią ci ubezpieczeni, którym ziści się określone ryzyko socjalne. Takie poglądy prezentowane są dotychczas jednolicie w judykaturze (por. między innymi uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1992 r., II UZP 17/92, OSNCP 1993 nr 6, poz. 91 i z dnia 30 czerwca 1994 r., II UZP 15/94, OSNAPiUS 1994 nr 8, poz. 131, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2006 r., I UK 128/06, OSNP 2007 nr 23 24, poz. 359, czy uzasadnienie wyroku z dnia 23 sierpnia 2007 r., I UK 68/07, OSNP 2008 nr 19 20, poz. 300), w których to orzeczeniach wskazuje się, że prawo ubezpieczeń społecznych stanowi odrębną gałąź prawa w stosunku do prawa cywilnego, a na podstawie jego przepisów strony nie korzystają ze swoich praw podmiotowych regulowanych prawem prywatnym - Kodeksem cywilnym lub Kodeksem pracy , lecz Zakład Ubezpieczeń Społecznych realizuje wobec innego uczestnika stosunku prawnego swoje ustawowe kompetencje. Z tego względu stosunek ubezpieczenia społecznego nie jest stosunkiem cywilnoprawnym, opartym na równorzędności jego podmiotów i wzajemności (ekwiwalentności) świadczeń, lecz uregulowanym ustawowo stosunkiem prawnym opartym na zasadzie solidaryzmu, a wynikające z niego świadczenia stron tego stosunku nie są świadczeniami cywilnoprawnym. Na tle art. 1 KPC należy rozróżnić dwa rodzaje spraw cywilnych: sprawy cywilne w znaczeniu materialnym, tj. sprawy wynikające ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz z zakresu prawa pracy, a także sprawy cywilne w znaczeniu formalnym, tj. sprawy, które w istocie nie mają charakteru cywilnego, ale uchodzą za sprawy cywilne z tego względu, że ich rozpoznanie odbywa się według Kodeksu postępowania cywilnego bądź z mocy przepisów zawartych w tym Kodeksie. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych uznawane są w orzecznictwie jednolicie za sprawy cywilne w znaczeniu formalnym (por. np. uzasadnienia: uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2008 r., II UZP 8/07, OSNP 2008 nr 13-14, poz. 198; wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009 nr 5-6, poz. 75; uchwały Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2007 r., II UZP 4/07, OSNP 2008 nr 5-6, poz. 74, czy uchwały Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2003 r., III UZP 8/03, OSNP 2003 nr 23, poz. 574). Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych nie są zatem sprawami cywilnymi w znaczeniu materialnym . Wywodzą się ze stosunku o charakterze administracyjnoprawnym i z tego względu w postępowaniu przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznym rozpoznawane są w trybie i na zasadach określonych przepisami prawa ubezpieczeń społecznych, a w dalszej kolejności Kodeksu postępowania administracyjnego . Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych nie zawierają również odpowiednika art. 300 k.p. , zezwalającego na odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunku pracy w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy wówczas, gdy nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy. Regulacja ta ma charakter szczególny i nie może być stosowana w drodze analogii do stosunków ubezpieczeniowych, które w odróżnieniu od stosunków pracy - nie są regulowane przepisami prawa prywatnego. Oznacza to, że przepisy prawa cywilnego mogą być wprost stosowane w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wyłącznie w wypadku wyraźnego odesłania do nich przez normę prawa ubezpieczeń społecznych (np. art. 84 ust. 1i 8c, art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , co znalazło potwierdzenie w jednolitych dotychczas poglądach judykatury. Poglądy te znalazły potwierdzenie w poniższym orzecznictwie: a/ w wyroku z dnia 21 października 2008 r., II UK 71/08 (LEX nr 519959) Sąd Najwyższy stwierdził, wprost, że przepisy lub instytucje prawa cywilnego mogą być stosowane na gruncie ubezpieczeń społecznych tylko na podstawie wyraźnego przepisu prawa ubezpieczeń społecznych. Autonomiczność i odrębność przepisów prawa ubezpieczeń społecznych wobec przepisów prawa cywilnego sprawia, iż na gruncie stosunków ubezpieczenia społecznego dopuszcza się tylko na zasadzie wyjątku stosowanie wskazanych expressis verbis regulacji cywilistycznych. W uzasadnieniu wyroku z dnia 14 grudnia 2005 r., III UK 120/05 (OSNP 2006 nr 21-22, poz. 338) wykluczono możliwość wykładania przepisów prawa ubezpieczeń społecznych z uwzględnieniem reguł słuszności (zasad współżycia społecznego), podobnie jak w wyroku z dnia 23 października 2006 r., I UK 128/06 (OSNP 2007 nr 23-24, poz. 359), w myśl, którego do złagodzenia rygorów prawa ubezpieczeń społecznych nie stosuje się ani art. 5k.c, ani art. 8k.p., bo przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter przepisów prawa publicznego. Rygoryzm prawa publicznego nie może być zaś łagodzony konstrukcją nadużycia prawa podmiotowego przewidzianą w art. 5 k.c. lub w art. 8 k.p. Zarzut ten (nadużycia prawa podmiotowego, albo czynienia ze swego prawa podmiotowego użytku niezgodnego z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa) w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych musiałby być odniesiony do czynności organu rentowego, który - wydając decyzję - nie korzysta ze swoich praw podmiotowych (regulowanych prawem prywatnym - Kodeksem cywilnym lub Kodeksem pracy ), lecz realizuje ustawowe kompetencje organu władzy publicznej. b/ zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1997 r., II UKN 311/97 (OSNP 1998 nr 15, poz. 465), w sprawach odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników nie stosuje się przepisu art. 5 k.c , natomiast stosownie do wyroku z dnia 12 stycznia 2000 r., II UKN 293/99 (OSNP 2001 nr 9, poz. 231), podstawę przyznania świadczeń z ubezpieczenia społecznego mogą stanowić tylko przepisy prawa, a nie zasady współżycia społecznego. Podobny pogląd Sąd Najwyższy wyraził w wyroku z dnia 19 czerwca 1986 r., II URN 96/86 (Służba Pracownicza 1987 r. nr 3), jak również w wyroku z dnia 26 maja 1999 r., II UKN 669/98 (OSNP 2000 nr 15, poz. 597). c/ w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24.01.2013 r. sygn. V CSK 63/12, podkreślono, iż składki stanowią daniny publiczne. Składki ZUS nie są własnością obywateli i nie podlegają przepisom o ochronie własności. Składki ZUS są jedynie daniną publiczno-prawną, która nie podlega zwrotowi. d/ W uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2010 r., w sprawie II UZP 1/10 stwierdzono, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest uprawniony do kwestionowania kwoty zadeklarowanej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli mieści się ona w granicach określonych ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). W uchwale wprost wskazano, iż do tych stosunków prawnych nie stosuje się przepisów prawa cywilnego. VI. Sądowy mechanizm kreacji kryteriów weryfikacji podstawy wymiaru składki ZUS. Jeśli przepisy ujęte w pytaniu uznać za uprawniające organa ZUS do weryfikacji podstawy obliczania składki (i zasiłków) to konieczne jest odkodowanie kryteriów tej weryfikacji czyli zasad ustalenia właściwego, godziwego wynagrodzenia pracownika jako jej podstawy. 1.Sądy badające ,,właściwą” podstawę zasiłków wskazują jako uzasadnienie takiej praktyki konieczność oceny wysokości wynagrodzenia umówionego przez strony stosunku pracy także na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych, w którym ustalanie podstawy wymiaru składki z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy oparte jest na zasadzie określonej w przepisach art. 6 ust. 1 i art.18 ust. 1 w związku z art. 20 ust. 1 i art. 4 pkt 9 , z zastrzeżeniem art. 18 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Zgodnie z tymi przepisami, podstawą składki jest przychód, o którym mowa w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych , a więc wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne, a w szczególności wynagrodzenie zasadnicze, wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty i wszelkie inne kwoty, niezależnie od tego, czy ich wysokość została ustalona z góry, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych ( art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych , jednolity tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.). Tak jak wskazuje SN w uchwale z 27 kwietnia 2005 r., II UZP 2/05 dosłowne odczytanie tych przepisów mogłoby prowadzić do wniosku, że dla ustalenia wysokości składek znaczenie decydujące i wyłączne ma fakt dokonania wypłaty wynagrodzenia w określonej wysokości. Jednak w ocenie SN umowa o pracę wywołuje skutki nie tylko bezpośrednie, dotyczące wprost wzajemnych relacji między pracownikiem i pracodawcą, lecz także dalsze, pośrednie, w tym w dziedzinie ubezpieczeń społecznych: kształtuje ona bowiem stosunek ubezpieczenia społecznego, określa wysokość składki, a w konsekwencji prowadzi do uzyskania odpowiednich świadczeń. Są to skutki bardzo doniosłe, zarówno z punktu widzenia interesu pracownika (ubezpieczonego), jak i interesu publicznego, należy zatem uznać, że ocena postanowień umownych może i powinna być dokonywana także z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych. Co więcej, godziwość wynagrodzenia – jedna z zasad prawa pracy ( art. 13 k.p. ) – zyskuje dodatkowy walor aksjologiczny; w prawie ubezpieczeń społecznych istnieje bowiem znacznie mocniejsza niż w prawie pracy bariera działania w ramach prawa, oparta na wymagającym ochrony interesie publicznym i zasadzie solidarności ubezpieczonych. Względność zasady godziwości wynagrodzenia, wyrażająca się koniecznością odniesienia się nie tylko do potrzeb pracownika, ale także świadomości społecznej oraz ogólnej sytuacji ekonomicznej i społecznej, nie powinna zresztą budzić wątpliwości. W związku z tym nadmiernemu uprzywilejowaniu płacowemu pracownika, które w prawie pracy mieściłoby się w ramach swobody woli stron wyrażonej w art. 353 1 k.c. , w prawie ubezpieczeń społecznych, w którym pierwiastek publiczny zaznacza się bardzo wyraźnie, można przypisać - w okolicznościach każdego konkretnego wypadku - zamiar nadużycia świadczeń przysługujących z tego ubezpieczenia. Należy bowiem pamiętać, że alimentacyjny charakter tych świadczeń oraz zasada solidaryzmu wymagają, żeby płaca - stanowiąca jednocześnie podstawę wymiaru składki - nie była ustalana ponad granicę płacy słusznej, sprawiedliwej i zapewniającej godziwe utrzymanie oraz żeby rażąco nie przewyższała wkładu pracy, a w konsekwencji, żeby składka nie przekładała się na świadczenie w kwocie nienależnej. Jest tak również dlatego, że choć przepisy prawa ubezpieczeń społecznych w swej warstwie literalnej odnoszą wysokość składek do wypłaconego wynagrodzenia, to w rzeczywistości odwołują się do takiego przełożenia pracy i uzyskanego za nią wynagrodzenia na składkę, które pozostaje w harmonii z poczuciem sprawiedliwości w korzystaniu ze świadczeń z ubezpieczenia, udzielanych z zasobów ogólnospołecznych. Z tego względu art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym oraz z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.) - musi być uzupełniony w ramach systemu prawnego stwierdzeniem, że podstawę wymiaru składki ubezpieczonego będącego pracownikiem stanowi wynagrodzenie godziwe, a więc należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe, zachowujące cechy ekwiwalentności do pracy. Zaś ocena godziwości wynagrodzenia wymaga uwzględnienia każdego konkretnego przypadku, a zwłaszcza rodzaju, ilości i jakości świadczonej pracy oraz wymaganych kwalifikacji (vide: uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 listopada 1996 r., U 6/96, OTK-ZU 1997, nr 5-6, poz. 66 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1999 r., I PKN 465/99, OSNAPiUS 2001, nr 10, poz. 345). 2. Podobne stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 sierpnia 2005r. III UK, 89/05 według którego ustalenie w umowie o pracę rażąco wysokiego wynagrodzenia za pracę może być, w konkretnych okolicznościach, uznane za nieważne jako dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego, polegającym na świadomym osiąganiu nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu ( art. 58 § 3 k.c. w związku z art. 300 k. p. ). 3. W uchwale z 21 kwietnia 2010 r., II UZP 1/10 SN odrzucił kompetencyjny charakter normy wobec prowadzących działalność gospodarczą wskazując, iż nie ma podstaw do odrzucenia, tego poglądu w odniesieniu do pracowników jeśli ich wynagrodzenie zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa. Pogląd taki znajduje w jego ocenie usprawiedliwienie w dynamicznej wykładni przepisów i zasad prawa ubezpieczeń społecznych, polegającej na tym, iż istotne z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych czynności prawne, które w całości lub w części okazują się sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzają do obejścia prawa, nie powinny być akceptowane na gruncie systemowych, aksjologicznych i moralnych wartości oraz zasad prawa ubezpieczeń społecznych, ale mogą być zakwestionowane jako niezasługujące na ochronę prawa ubezpieczeń społecznych , bo sądy nie mogą i nie powinny być bezsilne wobec praktyk ewidentnie instrumentalnego nadużywania prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych 11. Utrwalone poglądy judykatury dotyczą bowiem sytuacji, w której ocenie w aspekcie art. 58 k.c. nie podlega wprost podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, lecz stanowiąca tę podstawę wysokość umówionego przez strony i wypłaconego wynagrodzenia (przychodu w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy systemowej). Możliwość stwierdzenia sprzeczności z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zamiaru obejścia prawa jest w każdym z orzeczeń odnoszona do umowy stanowiącej tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym, w szczególności dotyczy to umowy o pracę (także umowy cywilnoprawnej), która wywołuje skutki pośrednie w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, kształtuje bowiem stosunek ubezpieczenia społecznego, określa wysokość składki, a w konsekwencji prowadzi do uzyskania odpowiednich świadczeń. Podnosi się, że są to skutki doniosłe zarówno z punktu widzenia interesu pracownika (ubezpieczonego), jak i interesu publicznego, należy zatem uznać, że ocena ważności postanowień umownych na podstawie art. 58 k.c. w związku z art. 300k .p. może i powinna być dokonywana także z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych (por. między innymi uchwałę z dnia 27 kwietnia 2005 r., II UZP 2/05, OSNP 2005 nr 21, poz. 338; wyrok z dnia 4 sierpnia 2005 r., II UK 16/05, OSNP 2006 nr 11-12, poz. 191; wyrok z dnia 9 sierpnia 2005 r., III UK 89/05, OSNP 2006 nr 11-12, poz. 192). W każdym zatem przypadku ocenie pod kątem zgodności z normami prawa cywilnego nie podlega stosunek ubezpieczenia społecznego, lecz wpływający na niego pośrednio stosunek o charakterze cywilnoprawnym lub taki, do którego przepisy prawa cywilnego znajdują zastosowanie z mocy odesłania ustawowego. W ocenie Sądu Najwyższego zachowanie się ubezpieczonych, którzy z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, w stanie ciąży zadeklarują znacznie wyższą kwotę podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia społeczne w celu uzyskania instrumentalnie zawyżonych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a po ich wykorzystaniu radykalnie obniżą tę podstawę, godzi w podstawowe zasady systemu ubezpieczeń społecznych: solidaryzmu, równego traktowania wszystkich ubezpieczonych (art. 2a ustawy systemowej), prawa do uzyskania świadczeń w adekwatnej wysokości słusznej, sprawiedliwej, godziwej, rażąco nieprzenoszącej utraconych przychodów w związku z chorobą lub macierzyństwem, oraz usprawiedliwionej ochrony praw innych ubezpieczonych i funduszów ubezpieczeń społecznych. Te zasady, które wynikają wprost z przepisów prawa ubezpieczeń społecznych (art. 2a ustawy systemowej), bądź wyrażają jego systemowe lub aksjologiczne wartości, powinny wyznaczać autonomiczne podstawy i granice weryfikacji deklarowanych podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne przez ubezpieczonych prowadzących pozarolniczą działalność. 5. Uchwałą z dnia 27 kwietnia 2005 r. II UZP 2/05 Sąd Najwyższy odpowiedział na pytanie: ,,Czy w sprawie o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę dopuszczalne jest kwestionowanie przez organ rentowy jedynie wysokości wynagrodzenia za pracę wynikającego z umowy zawartej pomiędzy pracodawcą a pracownikiem i przyjęcie przez tenże organ przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w konkretnym kwartale roku w miejsce wynagrodzenia umówionego przez strony?" Sąd Najwyższy podjął uchwałę, iż: W ramach art. 41 ust. 12 i 13 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137 poz. 887 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zakwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (art.58K.c.). 6 . W postanowieniu Sądu Najwyższego z 14.09.2012r. I UK 220/12 uznano, iż: przyznanie rażąco wysokiego wynagrodzenie za pracę może być, w konkretnych okolicznościach, uznane za nieważne. Podstawą jest naruszenie zasad współżycia społecznego, polegające na świadomym osiąganiu korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może, więc kwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa. W ocenie SN choć przepisy prawa ubezpieczeń społecznych w swej warstwie literalnej odnoszą wysokość składek do wypłaconego wynagrodzenia, to w rzeczywistości odwołują się do takiego przełożenia pracy i uzyskanego za nią wynagrodzenia na składkę, które pozostaje w harmonii z poczuciem sprawiedliwości w korzystaniu ze świadczeń z ubezpieczenia, udzielanych z zasobów ogólnospołecznych12. Z powyższych orzeczeń wynika praktyka stosowania norm objętych pytaniem uznająca, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych uprawniony jest do kontroli prawidłowości ustalenia wysokości wynagrodzenia będącego podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, a nie tylko kontroli prawidłowości obliczenia przez płatnika wysokości składki na podstawie przepisów ustawy systemowej wskazanych w pytaniu. VII. Norma kompetencyjna weryfikacji podstawy składki jako kreacja sądowa W stanach faktycznych sprawy ZUS jako podstawę kompetencyjną powołuje głównie ustawę systemową. Jeśli przyjąć kompetencyjny charakter przepisów ustawy systemowej, to konieczne jest odnalezienie wzorca kontroli zgodności wynagrodzenia pracownika z prawem. Umowa o pracę jeśli jest wykonana to nie może zostać uznana za pozorną.13 Jednak takiego wzorca nie zawiera ani ustawa systemowa ani ustawa zasiłkowa. Już z tych przyczyn norma tak ustalona narusza art.2, art.84, art.87 i art.217 Konstytucji . Analiza w/w orzecznictwa SN i SA wskazuje, iż jest on wydobywany: a/ z prawa cywilnego poprzez art.58 KC w zw. z art.300 KP i definiowany jako wynagrodzenie godziwe, nie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego14; b/ dekodowany wprost z systemu jako zasada solidaryzmu ubezpieczonych, naruszenie tej zasady mierzy się w ramach indywidualnej relacji składki do świadczenia; c/ definiowany jako zasada ochrony budżetu państwa przed nieuzasadnionym wykorzystaniem przez ubezpieczonych, nadużyciem prawa do świadczeń ( art.5KC )15; d/ poprzez zasadę równości zawartą w art. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , w zw. z art. 58 § 2 kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 kodeksu pracy oraz art. 5 kodeksu cywilnego ;16 e/ ujmowany jako obejście prawa poprzez celowe zatrudnienie w celu wykorzystanie systemu ubezpieczeń społecznych.17 Właściwa norma kompetencyjna będąca elementem podstawy rozstrzygnięcia sądu zbudowana byłaby zatem z art.41, art.83, art.86 w zw. z art.58 KC w zw. z art.300 KP . W ten sposób w podstawę rozstrzygnięcia sądy włączają zasady współżycia społecznego, pojęcie nadużycia prawa i zasadę ochronę budżetu państwa jako ochronę interesu publicznego. Jednocześnie Sądy akceptują stosowanie Kodeksu cywilnego ( KC ), w płaszczyźnie ubezpieczeń społecznych, co oznacza zmianę zakresu art.1 KC i włączenie w jego zakres ZUS, podobnie odwoływanie się do Kodeksu Pracy poprzez art.30018 . Zasady prawa wchodziłyby do normy poprzez art.58 KC lub wprost z systemu jako zasada solidarności ubezpieczonych, zasada płacy godziwej, zasada ochrony Skarbu Państwa. Wprowadzenie do normy zasad tworzy jej kolejną nieprzewidywalność w stosowaniu . Z kolei zmieniony zakres stosowania KC i KP do spraw ubezpieczeniowych dyskryminuje pracowników -ubezpieczonych wobec ubezpieczonych przedsiębiorców (naruszenie art.32 Konstytucji ). VIII. Analiza orzeczniczych kryteriów weryfikacji podstawy wymiaru składki ZUS -składka ZUS ustalana ad hoc 1.Sąd Najwyższy w uchwale z 21 kwietnia 2010r.II UZP 1/10 wskazuje na niedopuszczalność weryfikacji przez ZUS podstawy wymiaru składki prowadzących działalność gospodarczą oraz uznaje niedopuszczalność stosowania kodeksu cywilnego ( KC ) do stosunków ubezpieczeniowych bez wyraźnej ustawowej podstawy. Uzasadniając swoje stanowisko SN wywodzi, iż art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy wynika, iż Zakład wydaje decyzje w zakresie ustalania wymiaru składek i ich poboru, (od której przysługuje odwołanie do Sądu art. 83 ust. 2), co jest naturalną konsekwencją tego, iż do zakresu działania tego organu należy wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne (art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy). Pod pojęciem wymierzania składek nie kryje się nic innego, jak tylko określenie wysokości tych składek według wynikającej z ustawy stopy procentowej ( art. 22 ustawy systemowej) od podstawy wymiaru ustalonej zgodnie z obowiązującymi przepisami (art. 18-21 ustawy). W tym samym zakresie Zakładowi przysługują przewidziane w art. 86 ust. 1 i art. 86 ust. 2 pkt 2 ustawy uprawnienia do kontroli prawidłowości i rzetelności obliczania, potrącania i opłacania składek przez ich płatników. Organ ten może zatem sprawdzić, czy płatnik wyliczył składkę prawidłowo, tzn. czy zastosował właściwą stopę procentową do przychodu stanowiącego w myśl przepisów ustawy podstawę wymiaru składek w określonej sytuacji faktycznej, potrącił te składki i je opłacił. Podstawą dla ewentualnych kontroli i decyzji jest przedstawienie przez płatnika imiennych raportów miesięcznych, zgodnie z art. 41 ustawy systemowej, który w ust. 13 przewiduje możliwość kwestionowania przez ZUS podanych mu informacji oraz ich zmiany. W ocenie Sądu wyrażone tym przepisem uprawnienie Zakładu nie może wykraczać poza przewidziane dla tego organu kompetencje kontrolne, które jak wskazano wyżej, odnoszą się wyłącznie do kwestii zgodności z przepisami ustawy systemowej czynności płatników w postaci obliczania, potrącania i opłacania składek. Przepis art. 41 ust. 13 ustawy systemowej może być podstawą do dokonywania korekt w imiennych raportach miesięcznych wtedy, gdy zawarte w nim informacje nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy, ewentualnie jeżeli są niezgodne z obowiązującymi przepisami. Nie można go natomiast postrzegać jako dającego możliwość ingerowania w wysokość deklarowanej przez ubezpieczonego podstawy wymiaru składek, jeżeli mieści się ona w granicach ustawowych. Niedopuszczalna jest w tym względzie wykładnia rozszerzająca, zwłaszcza że z treści art. 83 i 86 ustawy systemowej wynika jasno, iż kompetencje ZUS ograniczają się do kontroli i wydawania decyzji odnośnie do naliczania i odprowadzania składek pod kątem rzetelności i prawidłowości. Nie sposób stąd wyinterpretować prawa do samodzielnej (choćby nawet i pod kontrolą sądową) ingerencji Zakładu w treść deklaracji ubezpieczonego co do wysokości podstawy wymiaru składek, która mieści się w granicach ustawowych. Charakter praw i obowiązków podmiotów stosunku ubezpieczenia związanych z ochroną ubezpieczeniową jest różny w poszczególnych fazach tego stosunku. W fazie gwarancyjnej treścią ochrony ubezpieczeniowej jest przejęcie przez instytucję ubezpieczeniową ryzyka socjalnego. Polega ono na nałożeniu na ubezpieczyciela obowiązku udzielenia świadczenia w razie wystąpienia określonego zdarzenia losowego oraz przyznaniu ubezpieczonemu odpowiadającego temu warunkowego uprawnienia. W tej fazie obowiązek udzielenia świadczenia ma charakter jedynie potencjalny. Ziszczenie się ryzyka oraz spełnienie przez ubezpieczonego innych przesłanek (np. złożenie wniosku o udzielenie świadczenia) powoduje jego aktualizację. W fazie realizacyjnej stosunek ubezpieczenia obejmuje już roszczenie o świadczenie oraz odpowiadający temu roszczeniu bezwarunkowy obowiązek świadczenia. Wysokość świadczeń nie zależy od uznania organu ubezpieczeń społecznych. Zakład ma obowiązek wypłacać świadczenia w takiej wysokości, jaka wynika z przepisów ustaw, które nie przewidują możliwości uchylenia się od tej powinności w całości lub w części ze względu na to, że w ocenie organu ubezpieczeń świadczenie jest nienależnie wysokie, nieekwiwalentne, bądź że kwota, jaką należy wypłacić

[... tekst skrócony ...]