IV U 492/13

Sąd Okręgowy w SiedlcachSiedlce2014-06-26
SAOSubezpieczenia społeczneświadczenia emerytalneŚredniaokręgowy
emeryturaZUSzwrot świadczeńnienależne pobranieśmierć świadczeniobiorcyterminy wypłatprawo ubezpieczeń społecznych

Sąd Okręgowy częściowo zmienił decyzję ZUS, ustalając, że R.N. nie musi zwracać świadczenia emerytalnego za grudzień 2012 roku, które zostało wypłacone po śmierci jej brata R.K., ale oddalił odwołanie w pozostałej części.

R.N. odwołała się od decyzji ZUS nakazującej jej zwrot nienależnie pobranych świadczeń emerytalnych po zmarłym bracie R.K. Argumentowała, że świadczenie za grudzień 2012 roku zostało wypłacone po śmierci brata z powodu opóźnień proceduralnych, a brat żył przez cały grudzień. Sąd Okręgowy uznał, że świadczenie za grudzień nie było nienależnie pobrane, ponieważ zmarły żył w tym miesiącu, a wypłata nastąpiła po terminie z przyczyn proceduralnych. Jednakże, świadczenia za styczeń i luty 2013 roku, wypłacone po śmierci R.K., zostały uznane za nienależnie pobrane.

Sąd Okręgowy w Siedlcach rozpoznał odwołanie R.N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nakazującej zwrot nienależnie pobranych świadczeń emerytalnych po zmarłym bracie, R.K. Zaskarżona decyzja zobowiązywała R.N. do zwrotu świadczeń za okres od grudnia 2012 roku w kwocie (...) zł. R.N. wniosła o zmianę decyzji, argumentując, że jej brat R.K. zmarł w grudniu 2012 roku, a upoważnienie do odbioru jego emerytury przez nią jako siostrę zostało złożone w organie rentowym. Podkreśliła, że świadczenie za grudzień zostało wypłacone w styczniu 2013 roku, już po śmierci brata, z powodu zamknięcia harmonogramu wypłat. Przyznała się do nienależnego pobrania świadczenia za luty 2013 roku i zwróciła je ZUS. Sąd Okręgowy ustalił, że harmonogram wypłat na grudzień 2012 roku został zamknięty przed wpłynięciem wniosku R.N. o przekazywanie świadczeń do jej rąk. R.K. zmarł w grudniu 2012 roku. R.N. pobrała w styczniu 2013 roku świadczenia za grudzień 2012 i styczeń 2013 roku, a także za luty 2013 roku. Sąd uznał, że pobranie świadczenia za grudzień 2012 roku, mimo wypłaty w styczniu 2013 roku, nie było nienależne, ponieważ R.K. żył przez cały grudzień, a opóźnienie wynikało z procedur ZUS. Natomiast świadczenia za styczeń i luty 2013 roku zostały uznane za nienależnie pobrane, ponieważ dotyczyły okresów po śmierci uprawnionego. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zmienił częściowo zaskarżoną decyzję, ustalając, że R.N. nie jest zobowiązana do zwrotu świadczenia za grudzień 2012 roku, a w pozostałej części oddalił odwołanie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli opóźnienie w wypłacie wynika z przyczyn proceduralnych po stronie organu rentowego, a świadczeniobiorca żył przez cały okres, za który świadczenie przysługuje.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skoro R.K. żył przez cały grudzień 2012 roku, a świadczenie za ten miesiąc zostało wypłacone w styczniu 2013 roku z powodu zamknięcia harmonogramu wypłat przez ZUS, to nie można uznać tego świadczenia za nienależnie pobrane przez R.N. Opóźnienie nie obciążało R.N., a R.K. miałby prawo do tego świadczenia, gdyby nie procedura.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana częściowa i oddalenie w pozostałej części

Strona wygrywająca

R. N. (w części dotyczącej świadczenia za grudzień 2012)

Strony

NazwaTypRola
R. N.osoba_fizycznaodwołująca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.instytucjaorgan rentowy
R. K.osoba_fizycznaświadczeniobiorca (zmarły)

Przepisy (4)

Główne

ustawa o FUS art. 138 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

ustawa o FUS art. 138 § 3

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Pomocnicze

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Świadczenie za grudzień 2012 roku zostało wypłacone po śmierci R.K. z powodu opóźnień proceduralnych ZUS, a R.K. żył przez cały grudzień. Upoważnienie do odbioru świadczenia zostało złożone przed śmiercią R.K.

Odrzucone argumenty

Świadczenia za styczeń i luty 2013 roku zostały pobrane po śmierci R.K.

Godne uwagi sformułowania

nie powinien wywierać ujemnych skutków w postaci pozbawienia wypłaty świadczenia za ten wskazany okres noszą cechy świadczeń nienależnie pobranych

Skład orzekający

Jacek Witkowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń emerytalnych w przypadku śmierci świadczeniobiorcy, gdy wypłata nastąpiła po terminie z przyczyn proceduralnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opóźnienia wypłaty z winy proceduralnej organu rentowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak procedury administracyjne mogą wpływać na prawa obywateli i jak sądy interpretują przepisy w sytuacjach granicznych, takich jak śmierć świadczeniobiorcy.

Czy ZUS może żądać zwrotu emerytury wypłaconej po śmierci, jeśli opóźnienie było po jego stronie?

0

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV U 492/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 czerwca 2014r. Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Jacek Witkowski Protokolant sekr. sądowy Anna Wąsak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014r. w S. odwołania R. N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 15 marca 2013 r. Nr (...)- (...) -SER w sprawie R. N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o zwrot nienależnie pobranych świadczeń I. zmienia częściowo zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż ustala, że R. N. nie jest zobowiązana do zwrotu świadczenia emerytalnego przysługującego R. K. za grudzień 2012 roku; II. w pozostałej części oddala odwołanie. Sygn. akt IV U 492/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia (...) roku, działając na podstawie art. 138 ust. 3 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2009 r., nr 153 poz. 1229 ), zobowiązał R. N. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od (...) r. w kwocie (...) zł, z tytułu nienależnie pobranej emerytury przysługującej R. K. . Od decyzji tej odwołanie złożyła R. N. , która wnosiła o jej zmianę. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podnosiła, iż jej brat R. K. ze względu na nieuleczalną chorobę przewieziony był w dni (...) . do hospicjum stacjonarnego w O. . W tym samym dniu brat podpisał upoważnienie do odbioru emerytury przez skarżącą, jako jego siostrę. Upoważnienie to zostało przekazane niezwłocznie do organu rentowego. Dalej odwołująca się podnosiła, iż świadczenie za grudzień nie zostało wypłacone we właściwym czasie, wypłata nastąpiła po śmierci brata, która miała miejsce (...) roku. Wypłata obu świadczeń, tj. za grudzień i styczeń nastąpiła, w styczniu (...) r. Odwołująca się nie neguje, iż za luty (...) r. niesłusznie pobrała emeryturę brata i w kwietniu (...) r. kwotę emerytury przelała na konta ZUS. W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wnosił o jego oddalenia. Jako podstawę roszczenia pozwany wskazał treść art. 138 ust. 1 i 3 ustawy o FUS. Pełnomocnik organu rentowego argumentował, że świadczenia emerytalne R. K. za grudzień (...) r. i styczeń (...) r. zostały wypłacone odpowiednia (...) r., a więc po dacie zgony R. K. . Według ZUS ubezpieczona R. N. nienależnie pobrała obydwa te świadczenia, a także świadczenia za luty (...) r. Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje: Ubezpieczony R. K. pobierał emeryturę w terminie (...) każdego miesiąca. Harmonogram przetwarzania danych dla potrzeb wypłat zamykany jest w dniu 4-go, na dany miesiąc. W tym przypadku na dzień (...) r. (k.13,14 i 15 a.s. – załączone pismo procesowe i harmonogram). Wniosek R. N. o przekazywanie świadczeń do jej rąk wpłynął w dniu 7 grudnia (...) ., a więc po zamknięciu harmonogramu przetwarzania na ten miesiąc. Przebywający w hospicjum w O. R. K. zmarł w dniu (...) r. Odpis skróconego aktu zgonu wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego R. N. złożyła do ZUS w dniu (...) r. (k. 74-75 a.e.). Wcześniej tj. w dniu (...) r. pozwany ZUS skierował do R. K. , na jego adres domowy informację, o ponownym przekazaniu emerytury za grudzień (...) r. Po śmierci R. K. , jego siostra R. N. pobrała w połowie stycznia (...) r. świadczenia należne jej bratu za grudzień (...) i styczeń (...) r. Ponadto pobrała również emeryturę za luty (...) r. Na rozprawie R. N. wyjaśniła, iż obydwie emerytury pobrała gdy jej brat jeszcze żył, w szczególności uznała, iż emerytura należała się za grudzień (...) r., gdy brat jeszcze żył przez cały grudzień. W ocenie Sądu Okręgowego odwołanie ubezpieczonej jest częściowo zasadne, tj. uzasadnione jest w tej części, w której ubezpieczona pobrała świadczenie za grudzień (...) r., wypłacone w dniu (...) r. Sąd podzielił argumentacje R. N. , iż skoro jej brat R. K. żył przez cały grudzień (...) r. a wypłata świadczenia za ten właśnie miesiąc powinna nastąpić w dniu (...) r., to brat wypłaty z powodu zamknięcia harmonogramu w dniu (...) r. nie powinien wywierać ujemnych skutków w postaci pozbawienia wypłaty świadczenia za ten wskazany okres. Gdyby nie procedura związana z przesunięciem wypłaty świadczenia na następny miesiąc, w sytuacji, gdy upoważnienie do odbioru emerytury zostało złożone po (...) r., to uprawniony R. K. miałby wypłacone to świadczenie w dniu (...) r. i mógłby z tego świadczenia swobodnie korzystać do następnej wypłaty. W czasie gdy R. K. przebywał w hospicjum, jego siostra R. N. częściowo finansowała jego pobyt w tej placówce. Reasumując Sąd Okręgowy uznał, iż pobranie świadczenia należnego w grudniu (...) r., w dniu (...) stycznia (...) r. przez R. N. nie było pobraniem świadczenia nienależnego, w rozumieniu art. 138 ust. 1 i 3 ustawy o FUS. Natomiast nie budzi wątpliwości, iż pobranie świadczeń za styczeń i luty (...) r. przez R. N. , nosi cechy świadczeń nienależnie pobranych, gdyż dotyczą okresów przypadających po śmierci uprawnionego. W tej sytuacji Sąd Okręgowy uznał za zasadne zmianę w części zaskarżonej decyzji, poprzez stwierdzenie braku obowiązku zwrotu emerytury za grudzień (...) r. i oddalenie odwołania w zakresie świadczeń pobranych przez R. N. za styczeń i luty (...) roku. Powyższe Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 477 ( 14) § 1 i § 2 kpc .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI