IV U 468/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuUbezpieczona A. M. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) Oddział w E., która odmówiła uchylenia wcześniejszej decyzji z dnia 18 lutego 2014 r. przyznającej jej emeryturę. ZUS, mimo wznowienia postępowania, stwierdził wydanie pierwotnej decyzji z naruszeniem prawa, ale nie mógł jej uchylić z powodu upływu 5-letniego terminu od jej doręczenia. Ubezpieczona argumentowała, że jest poszkodowana przez długie oczekiwanie na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego (sprawa P 20/16) i powoływała się na możliwość przeliczenia emerytury na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. Sąd Okręgowy w Elblągu oddalił odwołanie, opierając się na art. 146 § 1 kpa, który stanowi, że uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat. Sąd podkreślił, że ten termin jest bezwarunkowy. Sąd nie rozpoznał również kwestii przeliczenia emerytury na podstawie art. 114 ustawy, ponieważ nie było to przedmiotem zaskarżonej decyzji ZUS. Sąd nie obciążył ubezpieczonej kosztami zastępstwa procesowego, stosując art. 102 kpc, ze względu na potencjalne usprawiedliwione przekonanie ubezpieczonej o możliwości pozytywnego rozstrzygnięcia, wynikające ze skomplikowanego uzasadnienia wyroku TK.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów o wznowieniu postępowania administracyjnego (art. 146 § 1 kpa) w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz ograniczenia kognicji sądu ubezpieczeń społecznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji przekroczenia 5-letniego terminu do wznowienia postępowania i nie rozstrzyga o samym prawie do przeliczenia emerytury, które wymaga odrębnego wniosku do ZUS.
Zagadnienia prawne (2)
Czy można uchylić decyzję o przyznaniu emerytury, jeśli została wydana z naruszeniem prawa na skutek niezgodności przepisu z Konstytucją, ale od jej doręczenia upłynęło więcej niż 5 lat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchylenie decyzji w takim przypadku nie jest możliwe, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 146 § 1 kpa, który stanowi bezwarunkowy zakaz uchylenia decyzji po upływie 5 lat od jej doręczenia, nawet jeśli została wydana z naruszeniem prawa na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Czy sąd ubezpieczeń społecznych może rozpoznać żądanie przeliczenia emerytury na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, jeśli nie było ono przedmiotem zaskarżonej decyzji organu rentowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji w granicach jej treści i przedmiotu, a przedmiot sporu nie może wykraczać poza treść tej decyzji.
Uzasadnienie
Zakres rozpoznania sądowego wyznaczony jest przez przedmiot decyzji organu rentowego. Jeśli organ nie rozstrzygnął o przeliczeniu emerytury, sąd nie może tego zrobić w ramach postępowania odwoławczego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. | instytucja | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 146 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji w trybie wznowienia postępowania nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
§ 1 - oddalenie odwołania; § 2 - sąd rozstrzyga o prawidłowości decyzji.
Pomocnicze
k.p.a. art. 145a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
k.p.a. art. 145a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania (miesiąc od wejścia w życie orzeczenia TK).
k.p.a. art. 151 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił decyzji, jeśli upłynął termin z art. 146 § 1.
ustawa emerytalna art. 114
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Możliwość przeliczenia emerytury.
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym kobiet urodzonych w 1953 r.
ustawa emerytalna art. 46
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 133 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy błędu organu rentowego.
k.p.c. art. 477 § 14a
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada nieobciążania strony przegrywającej kosztami w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Upływ 5-letniego terminu od doręczenia decyzji uniemożliwia jej uchylenie w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 146 § 1 kpa. • Sąd nie może rozpoznać żądania przeliczenia emerytury, jeśli nie było ono przedmiotem zaskarżonej decyzji organu rentowego.
Odrzucone argumenty
Długie oczekiwanie na wyrok TK i jego skutki powinny pozwolić na uchylenie decyzji mimo upływu terminu. • Możliwość przeliczenia emerytury na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej.
Godne uwagi sformułowania
uchylenie decyzji wskutek wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat. • Taki ewentualny skutek wyroku wydanego w sprawie P 20/16 został zauważony już przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego orzeczenia, w którym zwrócono uwagę, że dla pełnej realizacji rozstrzygnięcia o niezgodności z Konstytucją RP art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej konieczne będzie rozwiązanie ustawowe. • Przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego ogranicza się zatem do okoliczności uwzględnionych w decyzji, a między stronami spornych; poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może zaistnieć.
Skład orzekający
Tomasz Koronowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o wznowieniu postępowania administracyjnego (art. 146 § 1 kpa) w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz ograniczenia kognicji sądu ubezpieczeń społecznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekroczenia 5-letniego terminu do wznowienia postępowania i nie rozstrzyga o samym prawie do przeliczenia emerytury, które wymaga odrębnego wniosku do ZUS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne konsekwencje upływu terminów procesowych w kontekście zmian prawnych wynikających z orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla prawników procesowych i ubezpieczonych.
“Emerytura z naruszeniem prawa, ale za późno na jej uchylenie? Sąd wyjaśnia pułapki terminów procesowych.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.