IV U 45/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Sieradzu uchylił decyzję ZUS nakazującą zwrot pobranej emerytury i dodatku pielęgnacyjnego, uznając, że ubezpieczony nie ponosi winy za otrzymanie świadczenia po śmierci matki.
T. T. (1) odwołał się od decyzji ZUS nakazującej zwrot pobranej emerytury i dodatku pielęgnacyjnego jego zmarłej matki K. T. za wrzesień 2022 roku. Mimo zgłoszenia zgonu matki i powiadomienia banku, ZUS przelał świadczenie na wspólne konto, z którego T. T. (1) dokonał wypłat. Sąd Okręgowy uznał odwołanie za zasadne, stwierdzając, że ubezpieczony nie ponosi winy za nienależne pobranie świadczenia, gdyż nie miał wpływu na sposób jego wypłaty przez ZUS po śmierci matki.
Sąd Okręgowy w Sieradzu rozpatrywał odwołanie T. T. (1) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł., która nakazywała zwrot nienależnie pobranych świadczeń (emerytury i dodatku pielęgnacyjnego) za wrzesień 2022 roku w kwocie 2757,78 zł, przysługujących zmarłej matce T. T. (2), K. T. Odwołujący argumentował, że cała kwota została zagospodarowana na koszty pochówku i że świadczenie zostało przelane na konto mimo zgłoszenia zgonu. Sąd ustalił, że matka wnioskodawcy zmarła 28 sierpnia 2022 roku, a zgon został zgłoszony tego samego dnia. Pracownik banku został powiadomiony o zgonie współwłaściciela wspólnego rachunku bankowego. Mimo to, ZUS przelał świadczenie na to konto 31 sierpnia 2022 roku. Bank poinformował ZUS, że przed otrzymaniem wniosku o zwrot, dokonał wypłat z tego rachunku na rzecz T. T. (1). Sąd Okręgowy, powołując się na art. 138 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz utrwaloną linię orzeczniczą, uznał, że nie można mówić o nienależnie pobranym świadczeniu, jeśli świadczeniobiorca nie działał w złej wierze i nie miał wpływu na okoliczności wypłaty. Sąd stwierdził, że T. T. (1) nie ponosi odpowiedzialności za to, że ZUS przelał świadczenie na konto po śmierci matki, mimo posiadania przez niego pełnomocnictwa do tego rachunku. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że T. T. (1) nie ma obowiązku zwrotu pobranego świadczenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, osoba taka nie jest zobowiązana do zwrotu świadczenia, jeśli nie ponosi winy za jego nienależne pobranie i była pouczona o braku prawa do świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest, czy świadczeniobiorca działał w złej wierze i miał wpływ na okoliczności wypłaty. W tym przypadku, mimo że świadczenie zostało przelane na konto po śmierci matki, odwołujący nie ponosi winy za sposób działania ZUS i banku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana zaskarżonej decyzji
Strona wygrywająca
T. T. (1)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. T. (1) | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
| K. T. | osoba_fizyczna | świadczeniobiorca (zmarła) |
| T. T. (2) | osoba_fizyczna | matka odwołującego (zmarła) |
Przepisy (2)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 138 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 477±4 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Świadczenie zostało przelane na konto po śmierci świadczeniobiorcy, mimo zgłoszenia zgonu. Odwołujący nie miał wpływu na sposób działania ZUS i banku w zakresie wypłaty świadczenia. Brak winy i złej wiary po stronie odwołującego. Zastosowanie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej nienależnie pobranych świadczeń.
Odrzucone argumenty
ZUS stwierdził nienależnie pobrane świadczenie i zobowiązał do zwrotu.
Godne uwagi sformułowania
nie można mówić o nienależnie pobranym świadczeniu, gdyż o tym decydujące znaczenie ma świadomość i zamiar ubezpieczonego, który pobrał świadczenie w złej wierze. Wypłacenie świadczenia w sposób, na który nie miała wpływu wina świadczeniobiorcy, nie uzasadnia powstania po stronie osoby ubezpieczonej obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
Skład orzekający
Sławomir Górny
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w sytuacjach związanych ze śmiercią świadczeniobiorcy i brakiem winy po stronie osoby otrzymującej świadczenie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy świadczenie zostało wypłacone po śmierci świadczeniobiorcy, a osoba je otrzymująca nie miała na to wpływu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest ustalenie winy i dobrej wiary przy ocenie nienależnie pobranych świadczeń, nawet w przypadku błędów proceduralnych instytucji.
“Czy musisz oddawać pieniądze z ZUS po śmierci bliskiej osoby? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 2757,78 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV U 45/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 1 marca 2023 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Sławomir Górny Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Wawrzyniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2023 roku w Sieradzu odwołania T. T. (1) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. z 9 grudnia 2022 r. Nr (...) w sprawie T. T. (1) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. o zwrot emerytury i zwrot dodatku pielęgnacyjnego zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, że T. T. (1) nie ma obowiązku zwrotu pobranego świadczenia należnego K. T. za miesiąc wrzesień 2022 roku w kwocie 2 757,78 złotych. Sygn. akt IV U 45/23 UZASADNIENIE Decyzją z 19.12.2022r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. stwierdził, że T. T. (1) pobrał nienależnie świadczenia za okres od 1.09.2022 – 30.09.2022 w łącznej kwocie 2757,78zł. z tytułu emerytury, dodatku pielęgnacyjnego przysługujących K. T. i zobowiązał do ich zwrotu. Nie podzielając powyższej decyzji, K. T. złożył odwołanie, wnosząc o zmianę decyzji wskazując, że kwota 2757,78zł., została w całości zagospodarowana na koszty pochówku. Precyzując stanowisko w piśmie z 9.02.2023r. wskazywał, że pomimo zgłoszenia zgonu mamy – T. T. (2) , świadczenie zostało przelane na konto. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: T. T. (2) – matka wnioskodawcy zmarła w dniu 28.08.2022r., o godz. 19.50 (kserokopia skróconego aktu zgonu k. 52/akta ZUS). Wnioskodawca zgłosił zgon matki w Urzędzie Stanu Cywilnego w W. w dniu 29.08.2022r., z którego otrzymał akt zgonu. W tym samy dniu pracownik banku, w którym odwołujący wraz z matką posiadali wspólne konto, został powiadomiony o zgonie współwłaściciela rachunku bankowego. Świadczenie zostało przesłane przez ZUS do Banku Spółdzielczego w dniu 31.08.2022r. (pismo w-cy z dnia 4.11.2022r. k. 58/akta ZUS). Pismem z 28.09.2022r., ZUS zwrócił się do Banku Spółdzielczego w S. o zwrot kwoty 3975,76zł. za okres od 1.09.2022 – 30.09.2022, przekazanej na rachunek bankowy K. T. ( pismo k. 53/akta ZUS). W odpowiedzi pełnomocnik banku poinformował, iż przed otrzymaniem wniosku organu wypłacającego świadczenie, Bank dokonał z tego rachunku wypłat uprawnionej osobie – T. T. (1) (pismo k. 55/akta ZUS). Decyzją z 19.12.2022r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. stwierdził, że T. T. (1) pobrał nienależnie świadczenia za okres od 1.09.2022 – 30.09.2022 w łącznej kwocie 2757,78zł. z tytułu emerytury, dodatku pielęgnacyjnego przysługujących K. T. i zobowiązał do ich zwrotu (decyzja k. 59/akta ZUS). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organem rentowym. Sąd Okręgowy zważył: Odwołanie jest zasadne. Zgodnie z art. 138 ust. 1 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. 2022, poz. 504 j.t.), osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu tego przepisu uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, nie można mówić o nienależnie pobranym świadczeniu, gdyż o tym decydujące znaczenie ma świadomość i zamiar ubezpieczonego, który pobrał świadczenie w złej wierze. Wypłacenie świadczenia w sposób, na który nie miała wpływu wina świadczeniobiorcy, nie uzasadnia powstania po stronie osoby ubezpieczonej obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (por. wyrok SA w Szczecinie z 12.04. 2018r., III AUa 369/17). W ocenie Sądu, brak podstaw do przyjęcia, że T. T. (1) jest zobowiązany do zwrotu pobranego świadczenia należnego K. T. za wrzesień 2022r. w kwocie 2757,78zł. Zdaniem Sądu odwołujący nie może ponosić odpowiedzialności za to, że pomimo zgonu matki w dniu 28.08.2022r., ZUS w dniu 31.08.2022r., przekazał należne matce świadczenie na rachunek w Banku Spółdzielczym, do którego to rachunku pełnomocnictwo posiadał odwołujący. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 477 14 §2 kpc , Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że T. T. (1) nie ma obowiązku zwrotu pobranego świadczenia należnego K. T. za wrzesień 2022r. w kwocie 2757,78zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI