IV U 404/25Uchylenie decyzji podatkowej ulga bledy proceduralne 4
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z 31 stycznia 2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. odmówił K. D. ponownego ustalenia wysokości emerytury, mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku (SK 140/20), który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 roku. Przepis ten pozwalał na pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury o kwotę pobranych wcześniej emerytur. K. D., która złożyła wniosek o emeryturę w obniżonym wieku w grudniu 2011 roku, a następnie o emeryturę w powszechnym wieku w kwietniu 2019 roku, domagała się przeliczenia świadczenia. Sąd Okręgowy, stosując bezpośrednio Konstytucję RP na mocy art. 8, uznał odwołanie za zasadne. Sąd stwierdził, że przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP, ponieważ osoby składające wniosek o wcześniejszą emeryturę przed wejściem w życie nowelizacji (6 czerwca 2012 r.) nie mogły przewidzieć negatywnych skutków w postaci pomniejszenia kapitału o pobrane świadczenia. Sąd powołał się na bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego i doktrynę dotyczące bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy powszechne. Dodatkowo, sąd odwołał się do zasady równego traktowania wynikającej z art. 32 Konstytucji RP i art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, argumentując, że rok urodzenia nie może być kryterium różnicującym sytuację prawną ubezpieczonych. W konsekwencji, sąd zmienił decyzję ZUS, ustalając wysokość emerytury K. D. z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, a także przyznał wyrównanie za 3 lata wstecz od daty złożenia wniosku, uznając wydanie decyzji przez ZUS w oparciu o niekonstytucyjny przepis za błąd organu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy powszechne w sprawach ubezpieczeniowych, interpretacja przepisów dotyczących pomniejszania emerytury o wcześniejsze świadczenia, zasada równego traktowania.
Dotyczy specyficznej grupy ubezpieczonych, którzy złożyli wniosek o emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku i pobierali wcześniejszą emeryturę.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w zakresie w jakim pomniejsza podstawę obliczenia emerytury o kwotę pobranych wcześniej emerytur, jest zgodny z Konstytucją RP, w sytuacji gdy osoba złożyła wniosek o przyznanie świadczenia przed 6 czerwca 2012 roku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP, ponieważ osoby składające wniosek o wcześniejszą emeryturę przed wejściem w życie nowelizacji nie mogły przewidzieć negatywnych skutków w postaci pomniejszenia kapitału o pobrane świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy, stosując bezpośrednio Konstytucję, uznał, że przepis ten narusza zasadę zaufania do państwa i stanowionego prawa, gdyż osoby decydujące się na wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku nie miały świadomości przyszłych konsekwencji pomniejszenia ich kapitału emerytalnego. Dodatkowo, sąd powołał się na zasadę równego traktowania, argumentując, że rok urodzenia nie może być kryterium różnicującym sytuację prawną ubezpieczonych.
Czy sąd powszechny może bezpośrednio stosować Konstytucję RP i pominąć przepis ustawy uznany za niekonstytucyjny lub sprzeczny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny ma prawo i obowiązek stosować Konstytucję bezpośrednio, w tym pomijać przepisy ustaw sprzeczne z Konstytucją, co nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd obszernie analizuje doktrynę i orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy powszechne, podkreślając, że sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom, a odmowa zastosowania przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją jest obowiązkiem sądu w celu wymierzenia sprawiedliwości.
Od jakiego momentu przysługuje wyrównanie świadczenia w przypadku ponownego ustalenia jego wysokości wskutek błędu organu rentowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyrównanie przysługuje za okres 3 lat wstecz od dnia złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeśli odmowa lub przyznanie niższych świadczeń były następstwem błędu organu rentowego.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 133 ust. 1 ustawy emerytalnej, uznając, że wydanie decyzji przez ZUS w oparciu o niekonstytucyjny przepis stanowi oczywisty błąd organu, co uzasadnia przyznanie wyrównania za 3 lata wstecz od daty złożenia wniosku.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. D. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
u.e.r. art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym wniosków o emeryturę złożonych przed 6 czerwca 2012 roku, ponieważ pomniejsza podstawę obliczenia emerytury o kwotę pobranych wcześniej emerytur.
Pomocnicze
u.e.r. art. 25 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa podstawę obliczenia emerytury.
u.e.r. art. 133 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Reguluje zasady wypłaty wyrównania świadczeń po ponownym ustaleniu ich wysokości.
u.s.u.s. art. 2a § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Stanowi o zasadzie równego traktowania ubezpieczonych.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonej decyzji organu rentowego.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niekonstytucyjność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w odniesieniu do wniosków złożonych przed 6 czerwca 2012 roku. • Bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP przez sądy powszechne. • Zasada równego traktowania ubezpieczonych. • Błąd organu rentowego przy wydaniu decyzji w oparciu o niekonstytucyjny przepis.
Godne uwagi sformułowania
Sąd uznał, iż art. 25 ust. 1b u.e.r. w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 roku, jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji. • Sąd Okręgowy w trybie art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez zastosowanie Konstytucji bezpośrednio, ocenił zgodność podstaw prawnych decyzji ZUS z Ustawą Zasadniczą. • W niniejszej sprawie Sąd orzeka na normach, a nie tylko na przepisach. • Wydanie zaskarżonej decyzji przez ZUS w oparciu o niekonstytucyjny przepis jest oczywistym błędem organu.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy powszechne w sprawach ubezpieczeniowych, interpretacja przepisów dotyczących pomniejszania emerytury o wcześniejsze świadczenia, zasada równego traktowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy ubezpieczonych, którzy złożyli wniosek o emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku i pobierali wcześniejszą emeryturę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy i interpretacji przepisów emerytalnych, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób. Wyrok pokazuje, jak sądy mogą korygować skutki niekonstytucyjnych przepisów.
“Sąd zastosował Konstytucję bezpośrednio i unieważnił przepis ZUS! Emerytura przeliczona mimo lat.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.