IV U 365/25

Sygnatura akt IV U 365/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Wrocław, dnia 9 stycznia 2026 roku Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie: Przewodniczący: Asesor Sądowy Krzysztof Trnka Protokolant: Adriana Szczuraszyk po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2026 roku we Wrocławiu na rozprawie sprawy z odwołania S. A. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału we D. o świadczenie rehabilitacyjne I. 
        zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału we D. z dnia 11 lutego 2025 roku znak (...) w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonej S. A. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 15 sierpnia 2024 roku do dnia 27 października 2024 roku; II. 
        w pozostałym zakresie odwołanie oddala; III. 
        nieuiszczone koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa-Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu Sygnatura akt IV U 365/25 UZASADNIENIE Ubezpieczona S. A. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału we D. z dnia 11 lutego 2025 roku znak (...) którą organ rentowy odmówił jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres przypadający po dniu 14 sierpnia 2024 roku. Ubezpieczona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego do dnia 28 lutego 2025 roku. W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania. Pełnomocnik organu rentowego podał, że ubezpieczona nie była w okresie po 14 sierpnia 2024 roku niezdolna do pracy, w związku z czym nie było podstaw do przyznania jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Ubezpieczona S. A. była ostatnio zatrudniona na umowę o pracę w (...) w D. na stanowisku pomocy kuchennej. Umowa o pracę uległa rozwiązaniu z dniem 31 sierpnia 2024 roku. Ubezpieczona pracowała w kuchni i stołówce, zajmowała się wydawaniem posiłków, zmywaniem i obieraniem warzyw. Do dnia 31 grudnia 2024 roku ubezpieczona miała również zawartą umowę zlecenia z Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w T. . Umowa zlecenia została zawarta w dniu 12 lipca 2024 roku. Świadczone przez ubezpieczoną w ramach tej umowy usługi polegały na opiece nad starszą osobą. W ramach umowy zlecenia ubezpieczona nie miała wyznaczonych stałych godzin świadczenia usług ani minimalnej liczby godzin świadczenia usług w miesiącu. To ubezpieczona decydowała czy w ogóle i jak długo będzie wykonywać umowę zlecenia w danym miesiącu. Ubezpieczona otrzymywała wynagrodzenie tylko za godziny, w których faktycznie wykonywała umowę . Ubezpieczona otrzymywała wynagrodzenie w wysokości ok. 10 złotych za jedną godzinę. Ubezpieczona wykonywała umowę zlecenia w dniach 19, 21, 23 i 26 sierpnia 2024 roku. Ubezpieczona uzyskała z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 360,00 złotych brutto (292,60 złotych netto). Niezdolność ubezpieczonej do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku powstała w lutym 2024 roku. W dniu 14 sierpnia 2024 roku ubezpieczona wyczerpała 182-dniowy okres zasiłkowy. W okresie od dnia 15 sierpnia 2024 roku do dnia 27 października 2024 roku ubezpieczona S. A. była w dalszym ciągu niezdolna do pracy, zaś dalsze leczenie i rehabilitacja rokowały na odzyskanie zdolności do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku. Przyczyną niezdolności do pracy w powyższym okresie była inna jednostka chorobowa F43.2 w postaci zaburzeń adaptacyjnych. Wobec ubezpieczonej zastosowano leczenie farmakologiczne , które okazało się skuteczne objawowo i dobrze tolerowane. Na wizycie lekarskiej w dniu 28 października 2024 roku lekarz psychiatra stwierdził istotną poprawę stanu zdrowia ubezpieczonej. W dniu 28 października 2024 roku ubezpieczona nie była już niezdolna do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku. W powyższym okresie niezdolność ubezpieczonej do pracy nastąpiła wyłącznie z przyczyn psychiatrycznych, nie występowały u niej schorzenia o innym charakterze. dowód: - dokumentacja medyczna ubezpieczonej, k. 7-10; - dokumentacja orzeczniczo-lekarska załączona do akt sprawy; - zaświadczenia wystawione przez (...) w T. , k. 20 i 64-65; - świadectwo pracy, k. 21-23 - pisemna opinia biegłego z zakresu psychiatrii, k. 31-36; - umowa zlecenia, k. 66-67; - przesłuchanie ubezpieczonej, k. 65v. Decyzją z dnia 11 lutego 2025 roku znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we D. odmówił ubezpieczonej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres przypadający po dniu 14 sierpnia 2024 roku. W uzasadnieniu decyzji podano, że ubezpieczona nie była w okresie po 14 sierpnia 2024 roku niezdolna do pracy, w związku z czym nie było podstaw do przyznania jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. dowód: - decyzja (w aktach administracyjnych ZUS); - opinie lekarza orzecznika ZUS i komisji lekarskiej ZUS (w aktach administracyjnych ZUS); - wnioski ubezpieczonej o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego (w aktach administracyjnych ZUS). Stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz w aktach organu rentowego, których wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu i nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Sąd obdarzył dowód z opinii biegłego z zakresu psychiatrii przymiotem wiarygodności. Pełnomocnik organu rentowego oświadczył, że nie wnosi zastrzeżeń do opinii biegłego z zakresu psychiatrii (k. 53). Przewodniczący Komisji Lekarskich ZUS oświadczył, że w jego ocenie brak jest podstaw do skutecznego kwestionowania opinii biegłego z zakresu psychiatrii (k. 54). W dniu 13 listopada 2025 roku ubezpieczonej S. A. doręczono odpis opinii biegłego z zakresu psychiatrii oraz pismo sądowe, zawierające zobowiązanie do zgłoszenia ewentualnych zarzutów do opinii w terminie 7 dni od doręczenia, pod rygorem uznania, że strona nie wnosi zastrzeżeń w razie braku wniesienia uwag w tym terminie. Ubezpieczona S. A. nie zgłosiła jakichkolwiek zastrzeżeń do opinii biegłego, ani na piśmie, ani ustnie w toku rozprawy. Opinia biegłego podlega ocenie przy zastosowaniu art. 233 § 1 k.p.c. – na podstawie właściwych dla jej przymiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażanych w niej wniosków. Sąd Najwyższy w swoim wyroku z dnia 19 grudnia 1990 roku sygnatura akt I PR 148/90 stwierdził, że „Sąd może oceniać opinię biegłego pod względem fachowości, rzetelności czy logiczności. Może pomijać oczywiste pomyłki czy błędy rachunkowe. Nie może jednak nie podzielać poglądów biegłego, czy w ich miejsce wprowadzać własnych stwierdzeń”. Sąd w ramach zastrzeżonej dla niego swobody decyduje, czy ma możliwość oceny dowodu z opinii biegłego w sposób pełny i wszechstronny, czy jest w stanie prześledzić jego wyniki oraz - mimo braku wiadomości specjalnych - ocenić rozumowanie, które doprowadziło biegłego do wydania opinii. Sąd czyni to zapoznając się z całością opinii. Wszystko to, a nie tylko końcowy wniosek opinii, stanowi przesłanki dla uzyskania przez Sąd podstaw umożliwiających wyjaśnienie sprawy. Sąd dokonał oceny czy ubezpieczonej przysługuje prawo do świadczenia rehabilitacyjnego nie tylko w oparciu o opinię biegłego, ale również pozostały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Wnioski zawarte we wspomnianej opinii korespondowały z dokumentacją medyczną ubezpieczonej. Należy podkreślić – Sąd Rejonowy nie ma obowiązku dopuszczenia dowodu z opinii uzupełniającej zawsze wtedy, gdy strona procesu jest niezadowolona z treści opinii. Jeśli zarzuty wobec opinii biegłego nie są przekonujące i sprowadzają się do polemiki z biegłym, Sąd nie ma obowiązku dopuszczania dowodu z opinii uzupełniającej i może dowód taki pominąć, jako zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania. Strony nie zgłosiły jakichkolwiek zastrzeżeń do opinii biegłego z zakresu psychiatrii. Strony nie wnioskowały o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej biegłego z zakresu psychiatrii, z opinii innego biegłego z zakresu psychiatrii czy z opinii biegłych innych specjalności. Sąd Rejonowy nie dostrzegł z urzędu żadnych powodów, dla których opinii biegłego z zakresu psychiatrii należałoby odmówić przymiotu wiarygodności. Opinia była jasna, logiczna, przekonująco uargumentowana i wyczerpująco udzielała odpowiedzi na zadane przez Sąd pytania. Sąd nie dostrzegł z urzędu potrzeby dopuszczenia dowodu z dalszych opinii. Biegła zaopiniowała, że nie zachodzi potrzeba zbadania ubezpieczonej przez biegłych innych specjalności. Sąd Rejonowy zważył co następuje: Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w części. Ubezpieczona wniosła o przyznanie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego począwszy od dnia 6 czerwca 2024 roku, zaś organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej powoływanej jako ,,ustawa zasiłkowa”), świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Z treści powyższego przepisu wynika, iż przesłanką przysługiwania świadczenia rehabilitacyjnego jest ustalenie, że po pierwsze występuje dalsza choroba, a po drugie, iż dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Sąd Rejonowy w pełni podziela ugruntowany pogląd prawny, że z punktu widzenia powyższego przepisu miarodajne jest odzyskanie zdolności do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku, nie każdym innym stanowisku. Jednocześnie w myśl art. 18 ust. 2 ustawy zasiłkowej, świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy. Przysługiwanie świadczenia rehabilitacyjnego przez okres 12 miesięcy nie jest tożsame z warunkiem, że rokowanie odzyskania zdolności do pracy musi zamknąć się również w tym okresie. Dla stwierdzenia tej przesłanki bez znaczenia jest także to, czy ubezpieczony podda się procedurze leczniczej warunkującej odzyskanie zdolności do pracy czy też nie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2017 roku sygnatura akt II UK 644/15, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2016 roku sygnatura akt III UZP 16/15). Sąd Rejonowy ustalił, że w okresie od dnia 15 sierpnia 2024 roku ubezpieczona (która wyczerpała okres zasiłkowy z dniem 14 sierpnia 2024 roku) była nadal niezdolna do pracy do dnia 27 października 2024 roku, a jednocześnie rokowała na odzyskanie zdolności do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku w przypadku dalszego leczenia lub rehabilitacji, przy czym zdolność tę odzyskała i w dniu 28 października 2024 roku nie była już niezdolna do pracy. W myśl art. 13 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 22 ustawy zasiłkowej świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy kontynuuje działalność zarobkową lub podjęła działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby. W myśl art. 17 ust. 1 w zw. z art. 22 ustawy zasiłkowej ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za cały okres tego zwolnienia. Sąd miał na względzie, że ubezpieczona wykonywała umowę zlecenia w dniach 19, 21, 23 i 26 sierpnia 2024 roku i że uzyskała z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 360,00 złotych brutto (292,60 złotych netto). W ocenie Sądu nie wpływa to jednak na jej prawo doświadczenia rehabilitacyjnego. Po pierwsze, organ rentowy nie wydał względem ubezpieczonej decyzji o pozbawieniu jej prawa do zasiłku chorobowego za okres do dnia 14 sierpnia 2024 roku. Po drugie, nawet gdyby decyzję taką wydał i stała się ona prawomocna, nie prowadziłoby to do zmiany daty, w której ubezpieczona wyczerpała okres zasiłkowy. Zastosowanie sankcji z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej prowadzi do pozbawienia ubezpieczonego prawa do świadczenia z ubezpieczeń społecznych, natomiast w żadnym wypadku nie oznacza automatycznie, że ubezpieczony był zdolny do pracy. Pozbawienie ubezpieczonej prawa do zasiłku chorobowego za jakaś część okresu, który wyczerpała z dniem 14 sierpnia 2024 roku, oznaczałoby jedynie, że ma obowiązek zwrotu zakwestionowanego świadczenia. Nie wydłużyłoby jednak ani nie przesunęło daty, w której wyczerpała okres zasiłkowy. Po trzecie, prokonstytucyjna wykładnia przepisu art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej może prowadzić do odmowy jego zastosowania ze względu na to, że sankcja, jaką przewiduje (utrata prawa do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia), może być uznana w konkretnym stanie faktycznym za zbyt drastyczną i dolegliwą, a przez to niesłuszną i niesprawiedliwą już nie tylko w kontekście rodzaju innego zajęcia zarobkowego (jego sporadycznego, incydentalnego, wymuszonego okolicznościami charakteru), ale i uzyskanego z tego tytułu dochodu (niewielkich kwot stanowiących kilkuprocentowy ułamek należnego zasiłku chorobowego) - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2021 roku sygnatura akt I USKP 12/21. W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę symboliczną kwotę , uzyskaną przez ubezpieczoną z tytułu umowy zlecenia w sierpniu 2024 roku (360 złotych brutto, 292,60 złotych netto), nie sposób przyjąć, że zarobek z tego tytułu stanowił realną alternatywę dla świadczenia rehabilitacyjnego. Uzyskana przez ubezpieczoną kwota stanowiła niewielki ułamek spornego świadczenia i pozbawienie jej z tego powoda prawa do świadczenia rehabilitacyjnego stanowiłoby nieracjonalne, drakońskie rozstrzygnięcie. Sąd miał też na względzie bardzo trudną sytuację życiową ubezpieczonej. Dopiero wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia - a nie tylko zawarcie umowy - stwarza obowiązek ubezpieczenia emerytalnego i rentowego lub możliwość wyboru tego tytułu ubezpieczenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2008 roku sygnatura akt I UK 402/07). Tylko w razie wykonywania umowy zlecenia będzie bowiem można mówić o braku funkcjonalnego celu zasiłku chorobowego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego. Zarobek uzyskany w ten sposób stanowił będzie substytut zasiłku chorobowego. Nie dojdzie więc do ziszczenia się ryzyka ubezpieczeniowego, który w przypadku prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia jest spowodowana chorobą niemożność wykonywania działalności zarobkowej dającej źródło utrzymania po tym, jak zakończona została wcześniejsza działalność, zapewniająca możliwość korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Istotnie przyznać jednak należy, iż zawarcie przez ubezpieczonego umowy zlecenia i trwanie tej umowy po ustaniu tytułu ubezpieczenia z tytułu stosunku pracy, stwarza domniemanie kontynuowania działalności zarobkowej przez wnioskodawcę po ustaniu stosunku pracy. Niemniej jednak, wskazane domniemanie jest wzruszalne (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2012 roku sygnatura akt I UK 13/12). W okresie od 28 sierpnia 2024 roku do dnia 21 grudnia 2024 roku ubezpieczona miała zawartą z (...) w T. umowę zlecenia, której jednak faktycznie nie wykonywała . Pozostaje to więc bez znaczenia dla jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Należało więc ubezpieczonej przyznać prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 15 sierpnia 2024 roku do dnia 27 października 2024 roku, natomiast dalej idące odwołanie oddalić. Powyższe rozstrzygnięcia zapadłe na podstawie art. 477(14) § 1 i 2 k.p.c. Sąd zawarł w punktach I i II sentencji wyroku. W punkcie III sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach sądowych zaliczając je na rachunek Skarbu Państwa, gdyż zarówno ubezpieczona, jak i organ rentowy byli zwolnieni od obowiązku ich uiszczenia, odpowiednio na mocy art. 96 ust. 1 pkt 4 u.k.s.c. (ubezpieczona) oraz art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (organ rentowy). Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.