IV U 345/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w O. rozpoznał sprawę z odwołania Z. Ć. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. z dnia 2 czerwca 2022 roku, która odmawiała wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 8 czerwca 2020 roku. Decyzją z 8 czerwca 2020 roku ZUS odmówił Z. Ć. prawa do zasiłku pogrzebowego po zmarłym K. G., ponieważ zmarły nie był uprawniony do świadczeń emerytalno-rentowych ani nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu w chwili śmierci, a odwołujący nie był członkiem jego rodziny. Odwołujący nie wniósł odwołania od tej decyzji, która stała się prawomocna. Następnie Z. Ć. domagał się stwierdzenia nieważności tej decyzji, argumentując, że zmarły był jego powinowatym i powinien być traktowany jak rodzeństwo. ZUS odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd ustalił, że zmarły K. G. był szwagrem Z. Ć., nie pobierał świadczeń ani nie podlegał ubezpieczeniom, a koszty pogrzebu pokrył Z. Ć., który podlegał ubezpieczeniom. Sąd zważył, że zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zasiłek pogrzebowy przysługuje po ubezpieczonym, renciście, osobie spełniającej warunki do świadczeń lub członku rodziny takiej osoby. Zmarły nie należał do żadnej z tych kategorii. Sąd podkreślił, że szwagier nie jest członkiem rodziny w rozumieniu ustawy, a pojęcie rodzeństwa nie obejmuje powinowactwa. W związku z tym, decyzja ZUS odmawiająca zasiłku była prawidłowa, a ZUS słusznie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Sąd oddalił odwołanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia członka rodziny uprawnionego do zasiłku pogrzebowego oraz zakres badania przez sąd decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku uprawnień zmarłego i relacji szwagra.
Zagadnienia prawne (3)
Czy szwagier zmarłego może być uznany za członka rodziny uprawnionego do zasiłku pogrzebowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, szwagier nie jest członkiem rodziny w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uprawniającym do zasiłku pogrzebowego.
Uzasadnienie
Ustawa o emeryturach i rentach z FUS w art. 77 ust. 2 jednoznacznie wymienia krąg członków rodziny uprawnionych do zasiłku pogrzebowego, a pojęcie rodzeństwa nie obejmuje powinowactwa (szwagra).
Czy sąd powinien badać zasadność pierwotnej decyzji odmawiającej zasiłku pogrzebowego, gdy rozpatruje odwołanie od decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ma obowiązek badać zasadność pierwotnej decyzji, a nie tylko legalność decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności.
Uzasadnienie
Sąd nie może ograniczyć się jedynie do zbadania legalności decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, lecz musi również ustalić, czy organ miał obowiązek wszcząć takie postępowanie, co wiąże się z oceną pierwotnej decyzji.
Czy ZUS ma obowiązek wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej z urzędu, jeśli nie stwierdzi podstaw do jej wszczęcia?
Odpowiedź sądu
ZUS może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji, jeśli nie znajdzie podstaw do jej wszczęcia.
Uzasadnienie
Przepisy ustaw z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pozwalają na stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji ZUS wyłącznie w postępowaniu wszczętym z urzędu, a ZUS nie znalazł podstaw do wszczęcia takiego postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. Ć. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 77 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa krąg osób uprawnionych do zasiłku pogrzebowego: ubezpieczony, osoba pobierająca emeryturę lub rentę, osoba spełniająca warunki do uzyskania świadczeń, członek rodziny osoby wymienionej w pkt 1-3.
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 77 § ust. 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definiuje członków rodziny uprawnionych do zasiłku pogrzebowego, wymieniając m.in. małżonka, rodziców, dzieci, rodzeństwo, dziadków, wnuki. Nie obejmuje powinowatych (szwagra).
ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 83a § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji ZUS może nastąpić wyłącznie w postępowaniu wszczętym z urzędu.
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia odwołania.
Pomocnicze
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 78
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy możliwości domagania się wypłaty zasiłku pogrzebowego przez osoby obce, które pokryły koszty pogrzebu, ale tylko w przypadku śmierci osób wskazanych w art. 77 ust. 1 pkt 1-3.
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 79
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy możliwości domagania się wypłaty zasiłku pogrzebowego przez osoby obce, które pokryły koszty pogrzebu, ale tylko w przypadku śmierci osób wskazanych w art. 77 ust. 1 pkt 1-3.
k.p.c. art. 148 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
ustawa o pomocy społecznej art. 17 § ust. 1 pkt 15
Ustawa o pomocy społecznej
Zadanie własne gminy dotyczące sprawienia pogrzebu.
ustawa o pomocy społecznej art. 39 § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
Możliwość przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów pogrzebu.
ustawa o pomocy społecznej art. 96 § ust. 3
Ustawa o pomocy społecznej
Zwrot wydatków poniesionych przez gminę na pogrzeb z masy spadkowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmarły nie był ubezpieczonym ani rencistą. • Zmarły nie spełniał warunków do uzyskania emerytury lub renty. • Odwołujący nie był członkiem rodziny zmarłego w rozumieniu ustawy. • Szwagier nie jest rodzeństwem w rozumieniu ustawy.
Odrzucone argumenty
Zmarły był powinowatym odwołującego i powinien być traktowany jak rodzeństwo. • Organ odmawiając przyznania zasiłku rażąco naruszył prawo.
Godne uwagi sformułowania
Skarżący myli pojęcia pokrewieństwa i powinowactwa. • Nie budzi najmniejszych wątpliwości, że szwagier nie jest bratem. • Twierdzenia zawarte w odwołaniu są zatem oczywiście nieuzasadnione i wydaje się, że każdy dorosły człowiek zdaje sobie z tego sprawę.
Skład orzekający
Tomasz Bulkowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia członka rodziny uprawnionego do zasiłku pogrzebowego oraz zakres badania przez sąd decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku uprawnień zmarłego i relacji szwagra.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ścisłą interpretację przepisów prawa ubezpieczeń społecznych i prawa rodzinnego, pokazując, że potoczne rozumienie relacji rodzinnych nie zawsze pokrywa się z prawnym.
“Czy szwagier to rodzina? Sąd wyjaśnia, komu przysługuje zasiłek pogrzebowy.”
Dane finansowe
WPS: 4017,6 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.