IV U 339/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Toruniu rozpoznał sprawę z odwołania ubezpieczonego J. F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T. o zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne. Ubezpieczony kwestionował decyzję ZUS z dnia 25 kwietnia 2019 r., która odmówiła mu prawa do zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego za okres od lipca do grudnia 2017 r. oraz zobowiązała go do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w łącznej kwocie 8.193,53 zł. Jako podstawę odmowy ZUS wskazał odbywanie przez ubezpieczonego kary pozbawienia wolności w spornym okresie, co zgodnie z przepisami prawa skutkuje brakiem prawa do świadczeń. Ubezpieczony argumentował, że problemy zdrowotne i rodzinne (upadłość firmy, rozwód, pobyt w zakładzie karnym) doprowadziły do załamania psychicznego i nieświadomości braku prawa do świadczeń. Wnosił również o umorzenie należności, zawarcie ugody lub odroczenie terminu płatności ze względu na trudną sytuację finansową. Sąd, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, ustalił, że ubezpieczony odbywał karę pozbawienia wolności od 14 lipca 2017 r. do 6 czerwca 2019 r., co potwierdzały dokumenty z Zakładu Karnego. Sąd uznał, że ubezpieczony był prawidłowo pouczony o braku prawa do świadczeń w okresie odbywania kary, co potwierdzał podpisany przez niego formularz. W związku z tym, sąd oddalił odwołanie w zakresie braku prawa do świadczeń i obowiązku zwrotu nienależnie pobranych kwot. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zmienionym decyzją ZUS z dnia 13 czerwca 2019 r., która dotyczyła odsetek. Wniosek ubezpieczonego o odstąpienie od żądania zwrotu świadczeń, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty został przekazany do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z właściwością organu rentowego w tym zakresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie zasady braku prawa do świadczeń chorobowych i rehabilitacyjnych w okresie odbywania kary pozbawienia wolności oraz prawidłowego pouczenia o tym fakcie. Wskazanie na właściwość organu rentowego w sprawach dotyczących odstąpienia od żądania zwrotu świadczeń.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonego i jego interakcji z ZUS. Nie wprowadza nowych zasad interpretacji przepisów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ubezpieczonemu przysługuje prawo do zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego w okresie odbywania kary pozbawienia wolności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ubezpieczonemu nie przysługuje prawo do zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego w okresie odbywania kary pozbawienia wolności, jeśli został prawidłowo pouczony o braku takiego prawa.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz art. 84 ust. 2 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którymi świadczenia te nie przysługują w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, a wypłacone w takich okolicznościach świadczenia są nienależnie pobrane, jeśli ubezpieczony był pouczony o braku prawa.
Czy sąd może rozpoznać wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, jeśli organ rentowy nie wydał w tej sprawie decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może rozpoznać wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, jeśli organ rentowy nie wydał w tej sprawie decyzji. Wniosek taki należy najpierw skierować do organu rentowego.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, kompetencje do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach ubezpieczonych, w tym w zakresie odstąpienia od żądania zwrotu należności, przysługują Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Dopiero decyzja ZUS podlega kontroli sądu w drodze odwołania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. F. | osoba_fizyczna | ubezpieczony/odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. | instytucja | organ rentowy/pozwany |
Przepisy (6)
Główne
ustawa zasiłkowa art. 12 § 2 pkt 3
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje za okresy niezdolności do pracy przypadającej w czasie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem określonych sytuacji.
u.s.u.s. art. 84 § 1, 2 pkt 1, 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami. Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się m.in. świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 84 § 8
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na wniosek osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin ich płatności albo rozłożyć je na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności lub kwota nienależnie pobranych świadczeń nie przewyższa kosztów upomnienia.
k.p.c. art. 477¹³ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd, przez wydanie decyzji lub orzeczenia uwzględniającego w całości lub w części żądanie strony, powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części.
k.p.c. art. 464
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może przekazać sprawę do rozpoznania organowi rentowemu.
k.c. art. 411 § pkt 2
Kodeks cywilny
Nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli ktoś, spełniając je, nie miał zamiaru żądać zwrotu ani nie był do spełnienia zobowiązany (zasady współżycia społecznego).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ubezpieczony odbywał karę pozbawienia wolności w okresie, za który domagał się świadczeń. • Ubezpieczony był prawidłowo pouczony o braku prawa do świadczeń w okresie odbywania kary pozbawienia wolności. • Wypłacone świadczenia w okresie odbywania kary pozbawienia wolności stanowią świadczenia nienależnie pobrane podlegające zwrotowi wraz z odsetkami.
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja zdrowotna i rodzinna ubezpieczonego usprawiedliwiała nieświadomość braku prawa do świadczeń. • Należy odstąpić od żądania zwrotu świadczeń ze względu na szczególnie uzasadnione okoliczności lub rozłożyć należność na raty.
Godne uwagi sformułowania
Zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje za okresy niezdolności do pracy przypadającej w czasie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności. • Osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami. • Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. • Rozstrzygnięcie w tym zakresie musiałby najpierw podjąć Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który – według art. 83 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – ma kompetencje do wydawania decyzji w zakresie indywidualnych spraw ubezpieczonych.
Skład orzekający
Alina Kordus-Krajewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady braku prawa do świadczeń chorobowych i rehabilitacyjnych w okresie odbywania kary pozbawienia wolności oraz prawidłowego pouczenia o tym fakcie. Wskazanie na właściwość organu rentowego w sprawach dotyczących odstąpienia od żądania zwrotu świadczeń."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonego i jego interakcji z ZUS. Nie wprowadza nowych zasad interpretacji przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie przepisów dotyczących świadczeń socjalnych, nawet w trudnych okolicznościach życiowych. Podkreśla również procedury związane z odwołaniami od decyzji ZUS i właściwość organów w sprawach finansowych.
“Czy można pobierać zasiłek chorobowy, odbywając karę więzienia? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 8193,53 PLN
zwrot nienależnie pobranego zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego: 7387,26 PLN
odsetki: 806,27 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.