IV U 338/25

Sygn. akt IV U 338/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 listopada 2025 roku Sąd Rejonowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu w składzie: Przewodniczący: Sędzia Alina Kordus-Krajewska po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy z odwołania J. O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T. o świadczenie rehabilitacyjne w związku z odwołaniem od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w T. z dnia 24 czerwca 2025 roku I. 
        zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, że ubezpieczony J. O. nie jest zobowiązany do zwrotu świadczenia rehabilitacyjnego wypłaconego za okres od 3 marca 2025 roku do 1 kwietnia 2025 roku wraz z odsetkami w łącznej kwocie 4.023,85 zł (słownie: cztery tysiące dwadzieścia trzy złote 85/100), II. 
        oddala odwołanie w pozostałym zakresie. IV U 338/25 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 24 czerwca 2025 r., znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na podstawie art. 18 ust 1 i 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. 2025 r. poz. 501), zwanej dalej ustawą zasiłkową, w zw. z art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), dalej k.p. a, w zw. z art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.), dalej ustawa systemowa , zmienił decyzję z dnia 27 marca 2025 r., znak (...) przyznająca J. O. świadczenie rehabilitacyjne w ten sposób, że skrócił okres na jaki przyznano to świadczenie z okresu od 3 marca do 29 sierpnia 2025 r. na okres od 3 marca do 14 kwietnia 2025 r. Jednocześnie na podstawie art. 17 ust. 1, art. 66 ustawy zasiłkowej, art. 84 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 pkt 1-3, ust. 4 ustawy systemowej, zobowiązał J. O. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 6035,77 zł (w tym: 3805,96 zł za okres od 3 do 31 marca 2025 r., 2099,84 zł za okres od 15 do 30 kwietnia 2025 r., odsetki 129,97zł). W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z powołanymi przepisami, świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba, niezdolna do pracy podjęła pracę zarobkową stanowiąca tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu prawa do zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. Świadczenie przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy. O okolicznościach wskazanych powyżej orzeka lekarz orzecznik ZUS, a w razie wniesienia sprzeciwu od tego orzeczenia albo zgłoszenia zarzutu wadliwości orzeczenia lekarza orzecznika ZUS – komisja lekarska ZUS. W dniu 28 lutego 2025 r. odwołujący zwrócił się do ZUS o świadczenie rehabilitacyjne. Lekarz Orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 11 marca 2025 r. orzekł o celowości przyznania świadczenia rehabilitacyjnego w związku z ogólnym stanem zdrowia na okres 6 miesięcy. Decyzją z Dnia 27 marca 2025 r. znak: (...) , Zakład przyznał J. O. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego id 3 marca do 29 sierpnia 2025 r. W dniu 23 kwietnia 2025 r. do Zakładu wpłynęło oświadczenie odwołującego o zgodzie na zmianę decyzji o przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego, poprzez skrócenie okresu na jaki zostało przyznane do dnia 14 kwietnia 2025 r. w związku z podjęciem pracy. Dokument o podjęciu pracy przez uprawnionego doświadczenia rehabilitacyjnego wpłynął do Zakładu po wypłacie świadczenia rehabilitacyjnego od 15 do 30 kwietnia 2025 r., w związku z czym ZUS wszczął postępowanie w sprawie przeprowadzenia procesu rekrutacji. Płatnik (...) poinformował, że rozmowa w sprawie pracy odbyła się 26 marca 2025 r. Zdaniem organu J. O. wykorzystał świadczenie rehabilitacyjne niezgodnie z jego celem, tym samym wypłacone świadczenie rehabilitacyjne od 3 do 31 marca 2025 r. i od 15 do 30 kwietnia 2025 r. w łącznej kwocie 5.905,80 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi wraz z odsetkami, do czego też organ zobowiązał odwołującego w skarżonej decyzji. W odwołaniu J. O. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w części i ograniczenie obowiązku zwrotu zasiłku wyłącznie do okresu od dnia 15 kwietnia 2025 r. oraz umorzenie obowiązku zwrotu świadczenia za marzec oraz pierwszą połowę kwietnia 2025 r., tj. za okres w którym świadczenie przysługiwało odwołującemu zgodnie z prawem. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 27 marca 20225 r. otrzymał decyzję przyznającą prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na okres od 3 marca do 29 sierpnia 2025 r. W dniu 26 marca 2025 r. po konsultacji z lekarzem prowadzącym, który uznał, ze możliwy jest wcześniejszy powrót do pracy ze względy na charakter zajmowanego stanowiska, odwołujący udał się do zakładu pracy, aby poinformować o możliwości powrotu i uzyskać skierowanie na badania medycyny pracy. Tego samego dnia odwołujący skontaktował się z placówką ZUS, aby dowiedzieć się w jaki sposób formalnie zrezygnować z dalszego pobierania zasiłku, w trakcie rozmowy został poinformowany, że złożenie wniosku o rezygnację możliwe jest dopiero po podpisaniu umowy o pracę, a jej data musi zostać ujęta we wniosku. Umowa o pracę została przez odwołującego zawarta 15 kwietnia 2025 r., w tym samym dniu również rozpoczął on pracę. W dniu 18 kwietnia 2025 r. odwołujący złożył wniosek elektroniczny o rezygnację ze świadczenia. Po kilku dniach, 23 kwietnia 2025 r, odwołujący uzyskał informację, że pismo zawiera braki formalne. Niezwłocznie, kierowany przez konsultanta telefonicznie, złożył kolejny wniosek z oświadczeniem o rezygnację ze świadczenia oraz o zmianę decyzji przyznającej świadczenie rehabilitacyjne. Mimo to, ZUS wypłacił świadczenie za cały kwiecień, nie uwzględniając rezygnacji. W ocenie odwołującego, decyzja ZUS nie uwzględnia pełnego kontekstu sprawy, w tym terminowego działania ze strony odwołującego, zgodnego z informacjami udzielonymi przez pracowników ZUS oraz braku winy z jego strony. Świadczenie rehabilitacyjne było pobierane w dobrej wierze, z zamiarem jego zakończenia w dniu powrotu do pracy. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania i podtrzymał argumentację faktyczną i prawną zawartą w skarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że odwołujący w okresie orzeczonej krótkotrwałej niezdolności do pracy podjął aktywność sprzeczną z ratio legis uzyskania prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, bowiem od 15 kwietnia 2025 r. ubezpieczony jest zatrudniony w spółce (...) z siedzibą w T. , zaś w dniu 26 marca 2025 r. pojawił się w siedzibie przedsiębiorstwa, aby omówić kwestię zatrudnienia z prezesem spółki oraz niezwłocznie został skierowany na badanie lekarskie. Taka aktywność wykracza poza ramy pojęcia „niezbędne życiowe czynności” a zatem stoi w sprzeczności z celem zwolnienia. Tym samym zmaterializowała się w ten sposób przesłanka wskazana w art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony J. O. będąc po operacji barku, w dniu 28 lutego 2025 r. wniósł do ZUS Oddział w T. , Inspektorat w G. , wniosek o świadczenie rehabilitacyjne w związku z niezdolnością do pracy spowodowaną ogólnym stanem zdrowia, po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego (data ustania: 1 grudnia 2024 r.). Orzeczeniem z dnia 11 marca 2025 r. Lekarz Orzecznik ZUS w oparciu o obowiązujące przepisy ustalił, że odwołujący jest niezdolny do pracy, przy czym w związku z rokowaniem odzyskania zdolności do pracy ustalił uprawnienie do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 6 miesięcy, licząc od dnia wyczerpania zasiłku chorobowego. W dniu 27 marca 2025 r. ZUS Oddział w T. przyznał J. O. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od 3 marca do 31 marca 2025 r. w wysokości 90% podstawy wymiaru, od 1 czerwca do 29 sierpnia 2025 r. w wysokości 75% podstawy wymiaru. We wniosku o świadczenie rehabilitacyjne ubezpieczony został pouczony , że świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy. W decyzji ZUS zawarto pouczenie o obowiązku poinformowania ZUS o okolicznościach mających wpływ na uprawnienia do świadczenia rehabilitacyjnego. dowód: akta zasiłkowe : wniosek o świadczenie rehabilitacyjne z dnia 28 lutego 2025 r. k. 1-4v, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 11 marca 2025 r. k. 5-5v, decyzja ZUS z dnia 27 marca 2025 r. k. 6-7 W dniu 26 marca 2025 r. odwołujący odbył w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym (...) wizytę u lekarza, który go operował. W jej trakcie ustalono, że rehabilitacja, której podjął się ubezpieczony przynosi skutki, w związku z czym odłożono drugą operację na późniejszy, nieskonkretyzowany czas. Po wizycie odwołujący poinformował byłego pracodawcę o ustaleniach dot. ewentualnego powrotu do pracy, która nie była obciążająca dla ręki i decyzji lekarza o odroczeniu kolejnej operacji. Następnie udał się do zakładu pracy, aby bezpośrednio przekazać powyższe informacje. Ubezpieczony otrzymał skierowanie na badanie z zakresu medycyny pracy. Kolejno skontaktował się z ZUS w G. , w celu uzyskania informacji o sposobie i formie rezygnacji ze świadczenia rehabilitacyjnego w związku z poprawą stanu zdrowia. W trakcie rozmowy odwołujący został poinformowany, że aby zrezygnować ze świadczenia należy podpisać umowę i wysłać wniosek o rezygnację z datą poprzedzającą podpisanie umowy. Następnie, w wyniku przeprowadzonego w dniu 2 kwietnia 2025 r. badania lekarskiego i oceny narażeń występujących na stanowisku pracy, wobec braku przeciwskazań zdrowotnych lekarz orzekł zdolność J. O. do podjęcia pracy na stanowisku doradcy techniczno-handlowego. dowód: orzeczenie lekarskie z zakresu medycyny pracy o nr (...) k. 24, przesłuchanie strony- protokół elektroniczny z dnia 17.09.2025r. k. 26-27, W dniu 15 kwietnia 2025 r. odwołujący zawarł umowę o pracę na czas określony ze spółką (...) z siedzibą w T. , tego samego dnia rozpoczął także świadczenie pracy. W dniu 18 kwietnia 2025 r. odwołujący wysłał do ZUS zgłoszenie informacji w sprawie świadczenia wspierającego, kolejno skontaktował się z ZUS w celu zweryfikowania otrzymania dokumentu przez organ. W trakcie rozmowy odwołujący został poinformowany, że stosowną informację złożył na nieodpowiednim druku, stąd 23 kwietnia 2025 r. wysłał drugie pismo z informacją o rezygnacji z prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od dnia 14 kwietnia 2025 r. i wnioskiem o wydanie stosownej decyzji. W celu ponownej weryfikacji otrzymania stosownego pisma przez ZUS, odwołujący udał się do placówki ZUS w W. , gdzie otrzymał zapewnienie, że wniosek dotarł i sprawa jest w toku. dowód: przesłuchanie strony- protokół elektroniczny z dnia 17.09.2025r. k. 26-27, pismo procesowe organu wraz z wnioskami ubezpieczonego k. 28-35v W dniu 30 kwietnia 2025 r. ZUS skierował wezwanie do spółki (...) z siedzibą w T. , z prośba o udzielenie informacji, czy i w jakim okresie J. O. brał udział w procesie rekrutacji w związku z zawarciem umowy pracę. W wyniku braku odpowiedzi organ w dniu 12 maja 2025 r. skierował kolejne wezwanie o tej samej treści. Kolejne wezwanie, tzw. MONIT II, zostało skierowane w dniu 26 maja 2025 r. W dniu 4 czerwca 2025 r. wezwana spółka poinformowała, że odwołujący w dniu 26 marca odbył rozmowę z Prezesem spółki i otrzymał skierowanie na badanie lekarskie. W związku z wolnym stanowiskiem na doradcę techniczno-handlowego i wcześniejszym zatrudnieniem firma zdecydowała się na ponowne zatrudnienie J. O. . dowód: przesłuchanie strony- protokół elektroniczny z dnia 17.09.2025r. k. 26-27, wezwania skierowane do pracodawcy k. 13-14 i 16-16v, odpowiedź pracodawcy k. 20, W dniu 24 czerwca ZUS Oddział w T. wydał zaskarżoną decyzję, zaś 30 czerwca 2025 r. , odwołujący złożył oświadczenie o wyrażeniu zgody na zmianę przez ZUS decyzji przyznającej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego. dowody: decyzja ZUS z dnia 24 czerwca 2025 r. k. 10-12, oświadczenie o wyrażeniu zgody na zmianę decyzji k. 26. Świadczenie rehabilitacyjne za okres od dnia 3 marca 2025r. do dnia 1 kwietnia 2025r. wraz z odsetkami wyniosło 4023,85zł. dowód: wyliczenie k.28 Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego zasługiwało na częściowe uwzględnienie. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie Sąd ustalił na podstawie dokumentów, których prawdziwość nie była przez strony kwestionowana oraz zeznań ubezpieczonego, które Sąd uznał za wiarygodne. W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy ubezpieczony wypowiadał się w sposób spójny i konsekwentny. Organ rentowy w przedmiotowej sprawie dokonał oceny prawa do spornego świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 66 ustawy zasiłkowej, a także art. 84 ust. 1, ust. 1a. ust. 2 pkt. 1-3, ust. 4 ustawy systemowej. Przepis ten stanowi, że ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego (świadczenia rehabilitacyjnego) za cały okres tego zwolnienia, zaś wypłatę zasiłku wstrzymuje się, jeżeli: 1) powstaną okoliczności uzasadniające ustanie prawa do zasiłku, 2) okaże się, że prawo do zasiłku nie istniało, 3) zasiłek nie może być doręczony z przyczyn niezależnych od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W sprawie wstrzymania wypłaty zasiłku ZUS wydaje decyzję. Jeżeli świadczenie zostało pobrane nienależnie z winy ubezpieczonego lub wskutek okoliczności, o których mowa w art. 15-17 i art. 59 ust. 6 i 7, wypłacone kwoty podlegają potrąceniu z należnych ubezpieczonemu zasiłków bieżących oraz z innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie zwrotu bezpodstawnie pobranych zasiłków stanowi tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podstawą decyzji organu rentowego było nadużycia prawa do świadczenia rehabilitacyjnego w postaci wykorzystania zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z jego celem. Zachowaniem niezgodnym z celem zwolnienia określić można takiego typu postępowanie, które w powszechnym odczuciu jest nieodpowiednie dla osoby chorej i może nasuwać wątpliwości co do rzeczywistego stanu zdrowia ubezpieczonego. Tę wiarygodność mogą podważyć szczególnie takie zachowania się pracownika, jak: wyjazd w celach turystycznych, podejmowanie innej pracy zarobkowej lub wykonywanie różnych robót w zakresie własnym, np. budowa domu, praca w ogródku czy w obejściu (I. Jędrasik-Jankowska, Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Omówienie (w:) Prawo socjalne Komentarze, art. 17). Wykorzystywaniem zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia jest zawsze wykonywanie czynności mogących przedłużyć okres niezdolności do pracy. Celem zwolnienia od pracy jest zaś odzyskanie przez ubezpieczonego zdolności do pracy, stąd w jego osiągnięciu przeszkodą mogą być wszelkie zachowania ubezpieczonego utrudniające proces leczenia i rekonwalescencję (wyrok Sądu Najwyższego z 14.12.2005 r., III UK 120/05, OSNP 2006, nr 21-22, poz. 338). Za zachowania niezgodne z celem zwolnienia w orzecznictwie uznano m.in.: nadużywanie alkoholu, podejmowanie działań, których chory powinien unikać (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 lipca 1991 r., III AUr 144/91), wzięcie udziału w imprezie towarzyskiej czy rozrywkowej, demontaż okien w budynku należącym do spółdzielni mieszkaniowej w celu wykorzystania ich dla potrzeb własnych (wyrok Sądu Najwyższego z 21.01.1999 r., I PKN 553/98, OSNP 2000, nr 5, poz. 185), udział w wycieczce zagranicznej – pielgrzymce (wyrok Sądu Najwyższego z 21.10.1999 r., I PKN 308/99, OSNP 2001, nr 5, poz. 154). Mając na uwadze przedstawione rozważania, zachowanie ubezpieczonego w części okresu spornego, tj. 3 marca 2025 r. do 1 kwietnia 2025 r.. nie pozostawało w sprzeczności z celem świadczenia rehabilitacyjnego. Stawienie się do zakładu w którym ubezpieczony uprzednio pracował i miał możliwość dalszej pracy celem poinformowania o możliwym wcześniejszym rozpoczęciu pracy i czynności związane z otrzymaniem skierowania na badanie przez lekarza medycyny pracy nie spełniają przesłanek art. 17 ustawy zasiłkowej. Świadczenie rehabilitacyjne służy odzyskaniu zdolności do pracy i jeżeli takie okoliczności występują to ubezpieczony ma nie tylko prawo ale także obowiązek zawiadomić o tym organ rentowy. Powrót do pracy warunkowany jest orzeczeniem lekarza medycyny pracy. Czynności ubezpieczonego nie pozostawały w żadnym zakresie w sprzeczności z celem świadczenia rehabilitacyjnego. Ubezpieczony zgadzał się z decyzją ZUS za okres od dnia 15.04.2025r. czyli od dnia podpisania umowy o pracę. Sąd ocenił, że ubezpieczony nie miał jednak prawa do świadczenia rehabilitacyjnego także za okres od dnia 2 kwietnia 2025r. do dnia 14 kwietnia 2025r. Lekarz Medycyny Pracy w dniu 2 kwietnia 2025r. wydał orzeczenie o odzyskaniu zdolności ubezpieczonego do pracy. We wniosku o świadczenie rehabilitacyjne ubezpieczony został pouczony , że świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy. W decyzji ZUS zawarto pouczenie o obowiązku poinformowania ZUS o okolicznościach mających wpływ na uprawnienia do świadczenia rehabilitacyjnego. Ubezpieczony nie poinformował organu rentowego o odzyskaniu zdolności do pracy od dnia 2 kwietnia 2025r. W ocenie sądu świadczenie wypłacone za okres od dnia 2 kwietnia do dnia 14 kwietnia 2025r. nastąpiło mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczenia a ubezpieczony był pouczony za jakie okresy nie ma prawa do świadczenia i nie poinformował o tym organu rentowego. Została spełniona przesłanka art. 84 ust. 2 pkt.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych Za okres od dnia 15 kwietnia 2025r. ubezpieczony także nie miał prawa do świadczenia , lecz w tej części nie skarżył decyzji organu rentowego. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w pkt. I i II wyroku. Sędzia Alina Kordus-Krajewska