IV U 325/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił odwołanie od decyzji ZUS, uznając umowę o pracę za pozorną i potwierdzając obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
Odwołujący P.N. kwestionował decyzję ZUS o obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od 1 stycznia 2017 r., twierdząc, że posiada tytuł do ubezpieczenia na podstawie umowy o pracę. Sąd Okręgowy, po analizie zebranego materiału dowodowego, uznał umowę o pracę za zawartą dla pozoru, wskazując na problemy finansowe firmy, brak dowodów na faktyczne wykonywanie pracy oraz uchylenie NIP spółki. W konsekwencji, sąd oddalił odwołanie, podtrzymując decyzję ZUS.
Sprawa dotyczyła odwołania P.N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia 6 lutego 2018 r., która stwierdzała, że P.N. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 stycznia 2017 r. Odwołujący argumentował, że posiada tytuł do ubezpieczenia na podstawie umowy o pracę zawartej z firmą I. Sp. z o.o. Sąd Okręgowy w Tarnowie, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, doszedł do wniosku, że umowa o pracę zawarta między P.N. a I. Sp. z o.o. w dniu 31 grudnia 2016 r. była pozorna i nie była faktycznie wykonywana. Sąd wskazał na szereg okoliczności przemawiających za tym wnioskiem, w tym trudną sytuację finansową firmy I. Sp. z o.o., brak dowodów na rzeczywiste wykonywanie pracy przez odwołującego, uchylenie NIP spółki oraz brak wpłat zaliczek na podatek dochodowy. Sąd podkreślił, że o podleganiu ubezpieczeniom społecznym decyduje faktyczne wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy, a nie samo formalne zawarcie umowy. Ponieważ umowa o pracę została uznana za pozorną, odwołujący nadal podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. W związku z tym, sąd oddalił odwołanie P.N. od decyzji ZUS i zasądził od niego zwrot kosztów zastępstwa procesowego na rzecz ZUS.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, która zawarła pozorną umowę o pracę, nadal podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
Uzasadnienie
Sąd uznał umowę o pracę za pozorną, ponieważ nie było dowodów na jej faktyczne wykonywanie, a firma była w trudnej sytuacji finansowej. Podkreślono, że o podleganiu ubezpieczeniom decyduje rzeczywiste zatrudnienie, a nie sama formalna umowa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie odwołania
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. N. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
u.s.u.s. art. 83 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 6 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 12 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 13 § 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Pomocnicze
k.p. art. 22 § 1
Kodeks pracy
Definicja stosunku pracy, kluczowe elementy: wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy, w wyznaczonym miejscu i czasie, za wynagrodzeniem.
k.c. art. 83 § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej dokonanej dla pozoru.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o pracę zawarta przez P.N. z I. Sp. z o.o. była pozorna. Brak dowodów na faktyczne wykonywanie pracy przez P.N. w ramach stosunku pracy. Trudna sytuacja finansowa firmy I. Sp. z o.o. wykluczała racjonalność zatrudnienia nowego pracownika. Uchylenie NIP firmy I. Sp. z o.o. świadczy o jej problemach i fikcyjności.
Odrzucone argumenty
Umowa o pracę z dnia 31 grudnia 2016 r. stanowiła ważny tytuł do ubezpieczeń społecznych. P.N. podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia, a nie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
Godne uwagi sformułowania
umowa o pracę została zawarta dla pozoru brak dowodów na rzeczywiste wykonywanie przez odwołującego od dnia 1 stycznia 2017 r. pracy w ramach stosunku pracy firma (...) .pl nie było stać na zatrudnianie nowego pracownika osoba, która zawarła fikcyjną umowę o pracę, nie podlega ubezpieczeniu społecznemu
Skład orzekający
Natalia Lipińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że pozorna umowa o pracę nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych i nie zwalnia z obowiązku opłacania składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Kluczowe znaczenie faktycznego wykonywania pracy."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy istnieje podejrzenie pozorności umowy o pracę w celu uniknięcia składek ZUS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy weryfikują pozorność umów o pracę, co jest częstym problemem w kontekście składek ZUS. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o pozorności czynności prawnych.
“Pozorna umowa o pracę: czy ZUS może zakwestionować Twoje ubezpieczenie?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV U 325/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 października 2018 roku Sąd Okręgowy w Tarnowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Natalia Lipińska Protokolant: sekr. sądowy Anna Dorecka po rozpoznaniu w dniu 10 października 2018 roku w Tarnowie na rozprawie sprawy z odwołania P. N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 6 lutego 2018 roku nr (...) w sprawie P. N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o podleganie ubezpieczeniom 1. oddala odwołanie; 2. zasądza od odwołującego się P. N. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. kwotę 180 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt IV U 325/18 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 10 października 2018 r. Decyzją z dnia 6 lutego 2018 r., nr (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. , na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.) stwierdził, że P. N. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% kwoty przeciętnego wynagrodzenia, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 stycznia 2017 r. W uzasadnieniu decyzji Zakład podał, że P. N. zgłosił się od 1 stycznia 2017 r. jedynie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W dniu 20 grudnia 2017 r. dodatkowo ustalono w ewidencji działalności gospodarczej (CEIDG), że w/w jest zgłoszony jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą i nie zgłaszał w ewidencji zawieszenia wykonywania tej działalności. Oznacza to, że w okresie od 1 stycznia 2017 r. P. N. obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Decyzja ta została zaskarżona odwołaniem przez P. N. , który domagał się jej zmiany i przyjęcia, że jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% kwoty przeciętnego wynagrodzenia, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 stycznia 2017 r. W uzasadnieniu odwołujący podał, że od dnia 1 stycznia 2017 r. posiada tytuł do ubezpieczenia społecznego na mocy umowy o pracę zawartej z I. w oparciu o którą powierzono mu stanowisko specjalisty ds. sprzedaży. Dlatego, od dnia 1 stycznia 2017 r. zgłosił się jedynie do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o jego oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz od strony przeciwnej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu ZUS wskazał, że po wpłynięciu odwołania, podjęto ponownie postępowanie, wzywając pismem z dnia 7 marca 2018 r. zarówno odwołującego, jak i I. o przesłanie wymaganych dokumentów. Pomimo to, nie przekazano żadnych dokumentów w sprawie. Odwołujący nie wykazał, że posiada drugi tytuł, na podstawie którego podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. Również płatnik nie złożył dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych za odwołującego. W dniu 23 maja 2018 r. (...) Oddział w T. przekazał do Sądu pismo odwołującego złożone w organie rentowym w dniu 30 kwietnia 2018 r., w którym P. N. podał, że przedkłada kopię PIT- u 11 za 2017 r. na dowód podlegania ubezpieczeniom społecznym jako pracownik w I. od 1 stycznia 2017 r. oraz kopię Informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2017 (k. 15-19). Postanowieniem z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt IV U 325/18, Sąd zawiadomił na podstawie art. 477 ( 11) § 2 k.p.c. o toczącym się postępowaniu płatnika składek I. w B. (punkt 1), ustalając termin dwóch tygodni od dnia doręczenia zawiadomienia na ewentualne złożenie wniosku o przystąpienie do sprawy (punkt 2) (k. 7). Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Od 10 grudnia 2014 r. odwołujący P. N. zgłosił rozpoczęcie wykonywania działalności gospodarczej i do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie zawiesił wykonywania tej działalności. Od 1 stycznia 2017 r. dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Odwołujący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej na przełomie kwietnia i maja 2018 r. Była to działalność jednoosobowa. Według (...) , działalność odwołującego polegała na organizowaniu występów artystycznych. Faktycznie odwołujący wykonywał tę działalność jako obsługę muzyczną imprez. Odwołujący jest didżejem. Przez pierwsze 2 lata prowadzenia działalności gospodarczej korzystał z ustawowej ulgi dla osób rozpoczynających prowadzenie działalności w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne. dowód: - zeznania odwołującego P. N. - 00:47:48-00:49:16, 01:05:44, W dniu 31 grudnia 2016 r. odwołujący podpisał z Prezesem Zarządu I. Sp. z o.o. w B. Ł. B. umowę o pracę na czas nieokreślony. Mocą tej umowy powierzono mu stanowisko specjalisty ds. sprzedaży w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem w kwocie 2.000,00 zł brutto w ramach umowy o dofinansowanie nr (...) .08.01.00-12-186/12-00 pt. „Stworzenie kompleksowego systemu do zarządzania i informowania o rozkładach jazdy oraz aplikacji do optymalizacji czasu i kosztów pracy firm przewozowych” począwszy od dnia 1 stycznia 2017 r. Zgodnie z treścią umowy, miejscem wykonywania pracy odwołującego miał być obszar województwa (...) . Strony umowy ustaliły następujący zakres obowiązków odwołującego: 1) pozyskiwanie klientów, 2) tworzenie strategii marketingowej, 3) negocjacje z potencjalnymi klientami, 4) kontakt z klientami komercyjnymi i instytucjonalnymi, 5) wysyłanie ofert, 6) wspieranie działań marketingowych, zwłaszcza w Internecie oraz 7) zarządzanie kontami przez (...) Firma I. realizowała projekt finansowany ze środków unijnych od 2013 r. dowód: - umowa o pracę z dnia 31.12.2016 r.- akta ZUS, - częściowo zeznania świadka Ł. B. - 00:06:11-00:09:38, - częściowo zeznania odwołującego P. N. - 00:51:20, Spółka (...) .pl miała problem z płynnością finansową już w 2016 r., co spowodowało, że firma nie odprowadzała zaliczek na podatek dochodowy do Urzędu Skarbowego od wynagrodzenia odwołującego i od wynagrodzeń pozostałych pracowników. Spółka odnotowywała opóźnienia w realizacji przez kontrahentów modułów koniecznych do tworzonego przez nią oprogramowania. Opóźniało się wytworzenie produktu przez firmę, co spowodowało brak środków finansowych i niemożność realizowania zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Początkowo firma miała główną siedzibę w B. przy ul. (...) . W związku z tym, że do celów projektowych właściciel potrzebował dodatkowego miejsca, Spółka wynajęła lokal przy ul. (...) w N. . Około 2013 r. zgłoszono w KRS zmianę siedziby Spółki z ul. (...) w B. na ul. (...) w N. . Zmiana ta jednak nie została odnotowana, co spowodowało problemy w Urzędzie Skarbowym i ostatecznie uchylenie z tego powodu NIP- u firmy. W związku z uchyleniem NIP- u Spółka (...) .pl nie prowadzi żadnej sprzedaży. dowód: - częściowo zeznania świadka Ł. B. - 00:20:10, 00:25:51-00:30:54, I. ma uchylony NIP decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 14 grudnia 2017 r. z uwagi na fikcyjny adres siedziby Spółki. Spółka ta w 2017 r. jako płatnik nie dokonywała wpłat zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń. Odwołujący w złożonym zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-36 za 2017 r. wykazał między innymi przychód ze stosunku pracy, jednak z uwagi na brak informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-11, Urząd Skarbowy w B. nie mógł określić, kto występował jako płatnik odwołującego. dowód: - pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 06.09.2018 r.- k. 40, Na etapie postępowania przed ZUS, w bazie danych tego organu nie zidentyfikowano zgłoszenia odwołującego do ubezpieczeń społecznych oraz dokumentów rozliczeniowych z tytułu zatrudnienia u płatnika składek I. . Jak ustalono, płatnik składek nie złożył za odwołującego dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych. dowód: - dokumenty zgromadzone w aktach ZUS, Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów i tylko częściowo w oparciu o zeznania świadka i odwołującego. Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś ich forma i treść formalna nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego. Odnośnie umowy o pracę z dnia 31 grudnia 2016 r., po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, Sąd doszedł do wniosku, iż odwołujący i Prezes Zarządu I. zawarli tę umowę dla pozoru. Sąd przyjął, iż w sprawie występuje wysokie prawdopodobieństwo graniczące z pewnością, że umowa o pracę z dnia 31 grudnia 2016 r. nie była wykonywana, zaś złożony przez odwołującego do akt sprawy PIT-11 jest konsekwencją zawarcia umowy o pracę dla pozoru. Zeznania świadka Ł. B. i odwołującego P. N. Sąd uznał za wiarygodne jedynie częściowo. Odmówił bowiem waloru wiarygodności tym twierdzeniom wymienionych wyżej osób, z których wynikało, że odwołujący był zatrudniony w I. na podstawie umowy o pracę od dnia 1 stycznia 2017 r. i w ramach stosunku pracy począwszy od tego dnia faktycznie świadczył pracę. W tej części zeznania pozostają w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a ponadto z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym, który posłużył Sądowi do ustalenia stanu faktycznego sprawy. W pozostałej części zeznaniom świadka i odwołującego Sąd przyznał walor wiarygodności, gdyż były spójne, logiczne i przekonujące. Sąd Okręgowy rozważył, co następuje: Odwołanie od zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 6 lutego 2018 r. nie zasługiwało na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania była kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji, którą ZUS, powołując się na przepisy art. 83 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.) stwierdził, że P. N. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% kwoty przeciętnego wynagrodzenia, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 stycznia 2017 r. Wydanie tej decyzji poprzedziło postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ rentowy, w ramach którego P. N. był wzywany do przedłożenia stosownych dokumentów celem wykazania pozostawania w stosunku pracy z I. Na etapie postępowania przed ZUS odwołujący przedłożył umowę o pracę z dnia 31 grudnia 2016 r., jaką zawarł z I. Mocą tej umowy, powierzono mu stanowisko specjalisty ds. sprzedaży w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem w kwocie 2.000,00 zł brutto w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-POIG.08.01.00-12-186/12-00 pt. „Stworzenie kompleksowego systemu do zarządzania i informowania o rozkładach jazdy oraz aplikacji do optymalizacji czasu i kosztów pracy firm przewozowych” począwszy od dnia 1 stycznia 2017 r. Po otrzymaniu umowy o pracę z dnia 31 grudnia 2016 r. organ rentowy pouczył odwołującego, że może ona stanowić potwierdzenie podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia, ale w bazie danych nie zidentyfikowano jego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych z tego tytułu oraz dokumentów rozliczeniowych z tytułu zatrudnienia u płatnika składek. Celem doprowadzenia do prawidłowych zapisów za koncie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązał odwołującego do dostarczenia dokumentów potwierdzających rozpoczęcie i świadczenie pracy. Poza umową o pracę odwołujący nie przedłożył w ZUS żadnych innych dokumentów. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.), obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają pracownicy w okresie od nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca- do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem ( art. 22 § 1 k.p. ). W ujęciu art. 22 § 1 k.p. stosunek pracy to relacja prawna łącząca pracodawcę i pracownika, na której treść składają się wzajemne prawa i obowiązki. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, zasadniczym elementem konstrukcyjnym stosunku pracy jest zobowiązanie pracownika do wykonywania pracy pod kierownictwem pracodawcy w czasie i miejscu przez niego wyznaczonym za wynagrodzeniem. Swoistość stosunku pracy wyraża się w jego cechach, które odróżniają go od stosunków cywilnoprawnych, a także administracyjno- prawnych, w ramach których świadczona jest praca. Do właściwości tych należą: dobrowolność zobowiązania, zarobkowy charakter stosunku pracy, osobisty charakter świadczenia pracy oraz podporządkowanie pracownika, wyrażające się przede wszystkim w możliwości wydawania pracownikowi poleceń dotyczących pracy (por. wyrok SN z dnia 11 kwietnia 1997 r., I PKN 89/97, OSNAPiUS 1998/2/35). Fakt, że odwołujący prowadził od 10 grudnia 2014 r. działalność gospodarczą nie był w tej sprawie sporny. Rozstrzygnąć natomiast należało, w kontekście przedłożenia przez odwołującego umowy o pracę z dnia 31 grudnia 2016 r., czy faktycznie w/w był zatrudniony od 1 stycznia 2017 r. w I. w ramach stosunku pracy. W razie bowiem pozytywnej odpowiedzi na to pytanie należałoby uznać, że od 1 stycznia 2017 r. odwołujący podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe okoliczności tej jednak nie potwierdziło. Zgodnie z orzecznictwem, o tym, czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z art. 22 § 1 k.p. (por. wyrok SN z dnia 24 lutego 2010 r., II UK 204/09, LEX nr 590241). W okolicznościach faktycznych tej konkretnej sprawy brak jest dowodów na rzeczywiste wykonywanie przez odwołującego od dnia 1 stycznia 2017 r. pracy w ramach stosunku pracy. Jak wynika z poczynionych przez Sąd ustaleń faktycznych, (...) miała problem z płynnością finansową już w 2016 r. Spowodowało to, że firma nie odprowadzała zaliczek na podatek dochodowy do Urzędu Skarbowego od wynagrodzenia odwołującego i od wynagrodzeń pozostałych pracowników. Spółka odnotowywała opóźnienia w realizacji przez kontrahentów modułów koniecznych do tworzonego przez nią oprogramowania. Spóźniała się z wytworzeniem produktu, co spowodowało brak środków finansowych i niemożność realizowania zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jak wynika z treści pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 6 września 2018 r., I. . ma uchylony NIP decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 14 grudnia 2017 r. z uwagi na fikcyjny adres siedziby Spółki. Spółka ta w 2017 r. jako płatnik nie dokonywała wpłat zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń. Wiadomo również, że po złożeniu przez odwołującego zeznania podatkowego PIT-36 za 2017 r., Urząd Skarbowy w B. nie mógł określić, kto występował jako jego płatnik z uwagi na brak informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-11. W związku z uchyleniem NIP- u Spółka (...) .pl nie prowadzi żadnej sprzedaży. Jest mało prawdopodobne, a także sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego zawieranie umowy o pracę z nowym pracownikiem, a tym samym generowanie kosztów firmy w sytuacji, gdy firma ta znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie ma dopływu środków. Zatrudnianie zaś pracownika wiąże się z uiszczaniem za niego składek do ZUS i odprowadzaniem podatku do Urzędu Skarbowego. Koszty utrzymania pracownika dla pracodawcy z tytułu zawarcia umowy o pracę są duże. W okolicznościach sprawy nie ma najmniejszych wątpliwości, że firmy (...) .pl nie było stać na zatrudnianie nowego pracownika. Brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że umowa z dnia 31 grudnia 2016 r. była w ramach stosunku pracy rzeczywiście realizowana przez odwołującego, a nie miała służyć jedynie temu, aby z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej odwołujący nie musiał odprowadzać składek do ZUS. Dowody zaoferowane przez strony nie potwierdziły ani potrzeby zatrudnienia w firmie nowego pracownika ani też możliwości finansowych Spółki na utrzymywanie tego pracownika. Sama wiara Prezesa Zarządu Ł. B. w realizację i powodzenie projektu to za mało, aby zatrudnianie w Spółce nowego pracownika na podstawie stosunku pracy było działaniem racjonalnym. Umowa o pracę z dnia 31 grudnia 2016 r. została zawarta z odwołującym w ramach unijnego programu pt. „Stworzenie kompleksowego systemu do zarządzania i informowania o rozkładach jazdy oraz aplikacji do optymalizacji czasu i kosztów pracy firm przewozowych”. Jak wynika z zeznań, pomimo wyczerpania środków, projekt ten nie został zrealizowany. Firmie uchylono też NIP. Spółka nie mogła uzyskać żadnych dochodów i generowała tylko straty. Brak jest dowodów na faktyczne wykonywanie pracy przez odwołującego. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów, z treści których wynikałoby, że odwołujący po dniu 1 stycznia 2017 r. realizował czynności, jakie wskazane zostały w zakresie jego czynności na stanowisku specjalisty ds. sprzedaży. W toku postępowania Sąd zwrócił się do I. o przekazanie akt osobowych odwołującego, a ponadto list płac potwierdzających wypłatę wynagrodzenia od 1 stycznia 2017 r., ewentualnie wydruków potwierdzających wysokość wynagrodzenia od stycznia 2017 r. Pomimo to, Spółka nie przedłożyła żądanych dokumentów, co tylko potwierdza, że strony zawarły umowę o pracę dla pozoru. Odwołujący uzyskał co prawda PIT-11 za 2017 r., ale po złożeniu zeznania podatkowego za ten rok, Urząd Skarbowy w B. nie mógł określić, kto występował jako jego płatnik z uwagi na brak informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy. Sąd Najwyższy w wyrokach: z dnia 17 grudnia 1996 r., II UKN 32/96 (OSNAPiUS 1997/15/275) i z dnia 17 marca 1998 r., II UKN 568/97 (OSNAPiUS 1999/5/187) stwierdził, że osoba, która zawarła fikcyjną umowę o pracę, nie podlega ubezpieczeniu społecznemu i nie nabywa prawa do świadczeń wynikających z tego ubezpieczenia. Fakt, że oświadczenia stron umowy zawierają określone w art. 22 k.p. formalne elementy umowy o pracę, nie oznacza, że umowa taka jest ważna. Jeżeli bowiem strony nie zamierzały osiągnąć skutków wynikających z umowy, w szczególności jeżeli nie doszło do podjęcia i wykonywania pracy umowa taka jest pozorna ( art. 83 k.c. ) (por. wyrok SN z dnia 18 maja 2006 r., II UK 164/05, LEX nr 192462). Celem i zamiarem stron umowy o pracę powinna być faktyczna realizacja stosunku pracy w granicach zakreślonych postanowieniami zawartej umowy. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 września 2000 r., II UKN 692/99 (OSNP 2002/5/124) stwierdził, że przesłankę nawiązania pracowniczego stosunku ubezpieczenia społecznego nie stanowi samo zawarcie umowy o pracę, lecz zatrudnienie rozumiane jako jej wykonywanie w ramach stosunku pracy. Samo zawarcie umowy o pracę nie przesądza o nawiązaniu stosunku pracy, skoro dla jego bytu niezbędne jest, aby pracownik wykonywał pracę określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca zatrudniał pracownika za wynagrodzeniem ( art. 22 § 1 k.p. ). Jeżeli zatem strony umowy o pracę nie zamierzają wywołać skutku prawnego w postaci nawiązania stosunku pracy, a ich oświadczenia uzewnętrznione umową o pracę zmierzają wyłącznie do wywołania skutku w sferze ubezpieczenia społecznego, to taka umowa jako pozorna jest nieważna ( art. 83 § 1 k.c. ) (por. wyrok SA w Gdańsku z dnia 9 lipca 2014 r., III AUa 1672/13 (LEX nr 1498871). Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, aby odwołujący od 1 stycznia 2017 r. wykonywał pracę w firmie I. w ramach stosunku pracy. Rację miał więc Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że od tego dnia odwołujący podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych . W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jest prawidłowa i znajduje oparcie w obowiązujących przepisach oraz w okolicznościach faktycznych sprawy. Wobec tego, na mocy powołanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz art. 477 14 § 1 k.p.c. , Sąd oddalił odwołanie od zaskarżonej decyzji (...) Oddział w T. z dnia 6 lutego 2018 r., o czym orzekł w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI