IV U 280/25

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we WrocławiuWrocław2025-12-08
SAOSubezpieczenia społecznezasiłkiWysokarejonowy
ubezpieczenie chorobowedziałalność gospodarczazasiłek macierzyńskiorgan rentowyobowiązek informacyjnyciągłość ubezpieczeniaskładki

Sąd przyznał prawo do zasiłku chorobowego osobie prowadzącej działalność gospodarczą, uznając, że mimo braku formalnego ponownego zgłoszenia do ubezpieczenia chorobowego po urlopie macierzyńskim, jej działania (składanie deklaracji i opłacanie składek) świadczyły o woli kontynuacji ubezpieczenia, a organ rentowy nie dopełnił obowiązku informacyjnego.

Odwołująca się, prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, domagała się przyznania prawa do zasiłku chorobowego za okres niezdolności do pracy. Organ rentowy odmówił, twierdząc, że po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego ubezpieczona nie zgłosiła się ponownie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Sąd uznał odwołanie za zasadne, stwierdzając, że organ rentowy nie dopełnił obowiązku informacyjnego co do konieczności ponownego zgłoszenia po urlopie macierzyńskim. Działania odwołującej się, polegające na regularnym składaniu deklaracji rozliczeniowych z wykazaną składką chorobową i terminowym opłacaniu tych składek, świadczyły o woli kontynuacji ubezpieczenia, co sąd uznał za wystarczające do przyznania zasiłku.

Sprawa dotyczyła odwołania Ł. W. od decyzji organu rentowego odmawiającej prawa do zasiłku chorobowego za okres od 11 grudnia 2024 r. do 5 lutego 2025 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ rentowy argumentował, że ubezpieczona nie podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresie, gdy powstała niezdolność do pracy, ponieważ po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego nie złożyła nowego wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem. Sąd Rejonowy we Wrocławiu zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając prawo do zasiłku chorobowego. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniu, że organ rentowy nie dopełnił obowiązku informacyjnego wobec ubezpieczonej, nie pouczając jej o konieczności ponownego zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego oraz o skutkach braku takiego zgłoszenia. Sąd podkreślił, że odwołująca się, działając w warunkach braku prawidłowego pouczenia, podejmowała działania świadczące o woli kontynuacji ubezpieczenia: regularnie składała deklaracje rozliczeniowe z wykazaną składką chorobową i terminowo opłacała należne składki. Sąd uznał te działania za wystarczające do zachowania ciągłości ochrony ubezpieczeniowej, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, które nakazuje rozstrzygać wątpliwości na korzyść ubezpieczonego w przypadku braku prawidłowego pouczenia przez organ rentowy. W konsekwencji sąd przyznał prawo do zasiłku chorobowego i zaliczył koszty sądowe na rachunek Skarbu Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli organ rentowy nie dopełnił obowiązku informacyjnego co do konieczności ponownego zgłoszenia do ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, a ubezpieczony podejmował działania świadczące o woli kontynuacji ubezpieczenia (składanie deklaracji i opłacanie składek), należy uznać ciągłość ochrony ubezpieczeniowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak prawidłowego pouczenia przez organ rentowy o konieczności ponownego zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego oraz o skutkach braku takiego zgłoszenia, nie może obciążać ubezpieczonego. Działania ubezpieczonego polegające na składaniu deklaracji rozliczeniowych z wykazaną składką chorobową i terminowym opłacaniu tych składek świadczą o woli kontynuacji ubezpieczenia i powinny być uznane za wystarczające do zachowania ciągłości ochrony ubezpieczeniowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana decyzji

Strona wygrywająca

Ł. W.

Strony

NazwaTypRola
Ł. W.osoba_fizycznawnioskodawca
(...) Oddział w F.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (19)

Główne

ustawa zasiłkowa art. 1 § 1

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

ustawa zasiłkowa art. 6 § 1

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

ustawa systemowa art. 14 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

ustawa systemowa art. 9 § 1c

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

ustawa zasiłkowa art. 2 § 1

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

ustawa zasiłkowa art. 2 § 5

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

ustawa zasiłkowa art. 2 § 6

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

ustawa systemowa art. 14 § 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

ustawa systemowa art. 11 § 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

ustawa systemowa art. 36 § 3

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

ustawa systemowa art. 36 § 5

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

ustawa systemowa art. 36a § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

ustawa systemowa art. 36a § 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

k.p.c. art. 243

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

u.k.s.c. art. 96 § 1

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

u.k.s.c. art. 98

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ rentowy nie dopełnił obowiązku informacyjnego wobec ubezpieczonej co do konieczności ponownego zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Działania ubezpieczonej (składanie deklaracji i opłacanie składek) świadczyły o woli kontynuacji ubezpieczenia chorobowego. Brak prawidłowego pouczenia przez organ rentowy nie może obciążać ubezpieczonego.

Odrzucone argumenty

Ubezpieczona nie podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, ponieważ po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego nie złożyła nowego wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem.

Godne uwagi sformułowania

brak prawidłowego pouczenia przez organ rentowy nie może obciążać ubezpieczonego wątpliwości co do zachowania ciągłości ubezpieczenia powinny być rozstrzygane na jego korzyść działania adekwatne i wystarczające dla zachowania ciągłości ochrony ubezpieczeniowej

Skład orzekający

Ewa Skowron

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak prawidłowego pouczenia przez organ rentowy o konieczności ponownego zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, a także podejmowanie przez ubezpieczonego działań świadczących o woli kontynuacji ubezpieczenia, może skutkować przyznaniem prawa do świadczeń ubezpieczeniowych."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy organ rentowy nie dopełnił obowiązku informacyjnego, a ubezpieczony wykazał wolę kontynuacji ubezpieczenia poprzez składanie deklaracji i opłacanie składek.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe informowanie przez organy rentowe i jak sąd może stanąć w obronie obywatela, który działał w dobrej wierze, ale nie dopełnił formalności z powodu braku wiedzy.

Czy brak formalności po urlopie macierzyńskim pozbawi Cię ubezpieczenia? Sąd: nie, jeśli ZUS nie poinformował!

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygnatura akt IV U 280/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Wrocław, dnia 08-12-2025 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie: Przewodniczący:Sędzia Ewa Skowron Protokolant:Monika Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 08-12-2025 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z odwołania Ł. W. od decyzji (...) Oddział w F. z dnia 17.01.2025r., znak: (...) - (...) o zasiłek chorobowy I. zmienia zaskarżoną decyzję (...) Oddział w F. z dnia 17.01.2025r., znak: (...) w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy prawo do zasiłku chorobowego za okres od 11.12.2024 r. do 05.02.2025 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej; II. koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa. Sygn. akt IV U 280/25 UZASADNIENIE (...) Ł. W. wniosła odwołanie od decyzji organu rentowego – (...) Oddział w F. z dnia 17 stycznia 2025 r. znak: (...) , którą organ na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych odmówił prawa do zasiłku chorobowego za okres od 11 grudnia 2024 r. do 5 lutego 2025 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ rentowy wskazał, że z posiadanej dokumentacji wynikało, iż dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu (...) podlegała do dnia 5 sierpnia 2022 r. Następnie z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu od 6 sierpnia 2022 r. do 4 sierpnia 2023 r. Po wykorzystaniu zasiłku macierzyńskiego (...) nie zgłosiła się, nie deklarowała i nie opłacała składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, dlatego od 5 sierpnia 2023 r. nie podlegała temu ubezpieczeniu. Jednocześnie organ rentowy podniósł, że warunkiem przyznania prawa do zasiłku chorobowego było powstanie niezdolności do pracy w okresie trwania ubezpieczenia chorobowego, a w odniesieniu do (...) warunek ten nie został spełniony. Zaskarżając decyzję (...) wniosła o jej zmianę poprzez przyznanie jej prawa do zasiłku chorobowego za okres od 11 grudnia 2024 r. do 5 lutego 2025 r. z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności. Uzasadniając swoje stanowisko (...) wskazała, że od 3 grudnia 2020 r. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej. W okresach od 3 grudnia 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. była zgłoszona z kodem (...) , od 1 lipca 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. była zgłoszona z kodem (...) wraz z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, a od 1 lipca 2023 r. była zgłoszona z kodem (...) również wraz z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. W dniu (...) r. urodziła dziecko i w związku z tym przebywała na urlopie macierzyńskim do 4 sierpnia 2023 r. Dalej (...) podniosła, iż w dniu 14 stycznia 2025 r. otrzymała pismo od organu rentowego z prośbą o złożenie korekt dokumentów zgłoszeniowych za okres urlopu macierzyńskiego. Następnie w dniach 16 stycznia 2025 r., 17 stycznia 2025 r. oraz 19 stycznia 2025 r. przesłała do organu rentowego stosowne korekty dokumentów zgłoszeniowych. W międzyczasie, tj. w dniu 17 stycznia 2025 r. organ rentowy odmówił jej wypłaty zasiłku chorobowego za okres od 11 grudnia 2024 r. do 5 lutego 2025 r. (k. 3). Odpowiadając na odwołanie, organ rentowy wniósł o jego oddalenie z uwagi na brak podstaw do jego uwzględnienia. Uzasadniając swoje stanowisko organ rentowy podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ rentowy wskazał, że (...) po zakończonym zasiłku macierzyńskim od 5 sierpnia 2023 r. przystąpiła do ubezpieczeń społecznych, ale do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego przystąpiła dopiero od 19 stycznia 2025 r. (k. 4). Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: (...) Ł. W. urodziła się (...) Od 3 grudnia 2020 r. rozpoczęła wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą (...) . W okresie od 3 grudnia 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. była zgłoszona do ubezpieczeń z kodem tytułu (...) . Od 1 lipca 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. była zgłoszona do ubezpieczeń w tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z kodem tytułu (...) . Następnie od 1 lipca 2023 r. zgłosiła się do ubezpieczeń w tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z kodem tytułu (...) . Nadto (...) od 6 sierpnia 2022 r. do 4 sierpnia 2023 r. pobierała zasiłek macierzyński. Okoliczności bezsporne. (...) samodzielnie realizowała obowiązki związane ze sporządzaniem oraz przekazywaniem do (...) dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych. Jedynie okazjonalnie korzystała z pomocy znajomej księgowej, która – w ramach nieodpłatnej, koleżeńskiej przysługi – udzielała wsparcia w szczególności przy sporządzaniu deklaracji dotyczącej rocznego rozliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także w sytuacjach wymagających bardziej złożonych czynności formalnych. Dowód: - przesłuchanie (...) Ł. W. złożone na rozprawie w dn. 08.12.2025 r., (k. 174v.-175). (...) sporządziła oraz przekazała do organu rentowego deklarację rozliczeniowe: - za okres 08/2023 na łączną kwotę składek 611,72 zł, - za okres 09/2023 na łączną kwotę składek 655,82 zł, - za okres 10/2023 na łączną kwotę składek 655,82 zł, - za okres 11/2023 na łączną kwotę składek 655,82 zł, - za okres 12/2023 na łączną kwotę składek 655,82 zł, - za okres 01/2024 na łączną kwotę składek 716,75 zł, - za okres 02/2024 na łączną kwotę składek 784,43 zł, - za okres 03/2024 na łączną kwotę składek 784,43 zł, - za okres 04/2024 na łączną kwotę składek 784,43 zł, - za okres 05/2024 na łączną kwotę składek 784,43 zł, - za okres 06/2024 na łączną kwotę składek 784,43 zł, - za okres 07/2024 na łączną kwotę składek 789,94 zł, - za okres 08/2024 na łączną kwotę składek 789,94 zł, - za okres 09/2024 na łączną kwotę składek 789,94 zł, - za okres 10/2024 na łączną kwotę składek 789,94 zł, - za okres 11/2024 na łączną kwotę składek 789,94 zł, - za okres 12/2024 na łączną kwotę składek 381,78 zł. (...) w każdej ww. deklaracji rozliczeniowej wykazywała należną składkę na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, a także składała je w obowiązującym terminie. Dowód: - deklaracje rozliczeniowe za okres od 08/2023 do 12/2024, (k. 17-66, 95-146), - przesłuchanie (...) Ł. W. złożone na rozprawie w dn. 08.12.2025 r., (k. 174v.-175). (...) na poczet składek dokonała wpłat: - w dniu 20 września 2023 r. w kwocie 611,72 zł za okres 08/2023, - w dniu 21 października 2023 r. w kwocie 645,36 zł za okres 09/2023, - w dniu 20 listopada 2023 r. w kwocie 10,46 zł za okres 09/2023 – dopłata, - w dniu 20 listopada 2023 r. w kwocie 655,82 zł za okres 10/2023, - w dniu 20 grudnia 2023 r. w kwocie 655,82 zł za okres 11/2023, - w dniu 22 stycznia 2024 r. w kwocie 655,82 zł za okres 12/2023, - w dniu 20 lutego 2024 r. w kwocie 716,75 zł za okres 01/2024, - w dniu 20 marca 2024 r. w kwocie 784,43 zł za okres 02/2024, - w dniu 21 kwietnia 2024 r. w kwocie 784,43 zł za okres 03/2024, - w dniu 13 maja 2024 r. w kwocie 784,43 zł za okres 04/2024, - w dniu 20 czerwca 2024 r. w kwocie 784,43 zł za okres 05/2024, - w dniu 20 lipca 2024 r. w kwocie 784,43 zł za okres 06/2024, - w dniu 21 sierpnia 2024 r. w kwocie 789,94 zł za okres 07/2024, - w dniu 20 września 2024 r. w kwocie 789,94 zł za okres 08/2024, - w dniu 21 października 2024 r. w kwocie 789,94 zł za okres 09/2024, - w dniu 20 listopada 2024 r. w kwocie 789,94 zł za okres 10/2024, - w dniu 20 grudnia 2024 r. w kwocie 789,94 zł za okres 11/2024, - w dniu 20 stycznia 2025 r. w kwocie 381,78 zł za okres 12/2024. (...) dokonywała wpłat na poczet należnych składek każdorazowo w wysokości wynikającej ze sporządzonych za dany okres deklaracji rozliczeniowej. W przypadku sporządzania korekt deklaracji rozliczeniowych za dany okres (...) niezwłocznie dokonywała dopłaty należnych składek. Dowód: - potwierdzenia wpłat z rachunku bakowego na poczet składek za okres od 08/2023 do 12/2024, (k. 67-84, 147-165), - przesłuchanie (...) Ł. W. złożone na rozprawie w dn. 08.12.2025 r., (k. 174v.-175). (...) po urodzeniu dziecka w dniu 6 sierpnia 2022 r. nie została poinformowana w żaden sposób, ani też nie została pouczona przez organ rentowy o konieczności dokonania przerejestrowania w związku z rozpoczęciem pobierania zasiłku macierzyńskiego. (...) nie miał w tym zakresie samodzielnej wiedzy. Dowód: - przesłuchanie (...) Ł. W. złożone na rozprawie w dn. 08.12.2025 r., (k. 174v.-175). Wnioskiem z dnia 3 stycznia 2025 r. (...) wystąpiła o wypłatę zasiłku chorobowego za okres od 11 grudnia 2024 r. do 8 stycznia 2025 r. Natomiast wnioskiem z dnia 14 stycznia 2025 r. (...) wystąpiła o wypłatę zasiłku chorobowego za okres od 9 stycznia 2025 r. do 5 lutego 2025 r. W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ rentowy stwierdził, że (...) nie dokonała przerejestrowania na czas pobierania zasiłku macierzyńskiego, a także nie dokonała ponownego zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Decyzją z dnia 17 stycznia 2025 r. znak: (...) - (...) organ rentowy odmówił (...) prawa do zasiłku chorobowego za okres od 11 grudnia 2024 r. do 5 lutego 2025 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Dowód: - wniosek z dn. 03.01.2025 r. – akta organu rentowego, - wniosek z dn. 14.01.2025 r. – akta organu rentowego, - wniosek o poświadczenie ubezpieczenia chorobowego wraz z odpowiedzią z dn. 10.01.2025 r. – akta organu rentowego, - decyzja znak: (...) z dn. 17.01.2025 r. – akta organu rentowego. Pismem z dnia 10 stycznia 2025 r. organ rentowy poinformował ubezpieczoną o nieprawidłowościach w dokumentach z tytułu działalności gospodarczej. Organ rentowy wskazał o konieczności złożenia korekt dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych za okres od 08/2022 r. do 08/2023 r. Jednocześnie organ rentowy poinformował, że zgodnie z obowiązującymi przepisami za okres pobierania zasiłku macierzyńskiego, z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (...) powinna podlegać obowiązkowo wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu. (...) sporządziła przy pomocy znajomej księgowej stosowne korekty dokumentów zgłoszeniowych w terminie określonym przez organ rentowy. Sam organ rentowy również sporządził korekty z urzędu. Dowód: - pismo organu rentowego z dn. 10.01.2025 r., (k. 13), - przesłuchanie (...) Ł. W. złożone na rozprawie w dn. 08.12.2025 r., (k. 174v.-175). Po zakończeniu okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego (...) regularnie sporządzała i przekazywała do organu rentowego dokumenty rozliczeniowe, uwzględniając w nich składkę na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Uiszczała również należne składki z uwzględnieniem tej składki. Na koncie płatnika składek nie odnotowano w tym zakresie jakichkolwiek zaległości, a (...) dokonywała wpłat w sposób terminowy. Bezsporne, a nadto: - przesłuchanie (...) Ł. W. złożone na rozprawie w dn. 08.12.2025 r., (k. 174v.-175). Sąd Rejonowy zważył co następuje: Odwołanie jako zasadne podlegało uwzględnieniu. W niniejszej sprawie odwołująca się Ł. W. domagała się zmiany decyzji (...) Oddział w F. z dnia 17 stycznia 2025 r. znak: (...) - (...) , poprzez przyznanie jej prawa do zasiłku chorobowego za okres od 11 grudnia 2024 r. do 5 lutego 2025 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Z kolei organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania. Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd działał w oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazany w treści uzasadnienia, tj. o dowody z dokumentów przedłożonych przez strony oraz znajdujące się w aktach organu rentowego, dopuszczonych przez Sąd jako dowód w sprawie na podstawie art. 243 2 k.p.c. , których wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości stron ani Sądu. Ponadto Sąd dopuścił i przeprowadził dowód z przesłuchania stron z ograniczeniem do przesłuchania odwołującej się Ł. W. . Zeznania te Sąd ocenił jako w pełni wiarygodne, albowiem były one spójne, konsekwentne, logiczne oraz pozostawały w ścisłej korelacji z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, jak również w aktach organu rentowego. Odwołująca się w sposób rzeczowy przedstawiła okoliczności związane z prowadzoną przez siebie pozarolniczą działalnością gospodarczą. W swoich zeznaniach odwołująca się szczegółowo opisała procedurę sporządzania i przekazywania do organu rentowego deklaracji rozliczeniowych oraz korekt deklaracji, a także wskazała na regularne i terminowe opłacanie należnych składek za poszczególne okresy rozliczeniowe. Jej relacja była zgodna z dokumentacją zgromadzoną w sprawie, w tym z deklaracjami oraz potwierdzeniami przelewów. Sąd nie znalazł podstaw, aby odmówić zeznaniom odwołującej się waloru wiarygodności, a ich treść harmonizowała z pozostałymi dowodami, tworząc spójny i logiczny obraz stanu faktycznego. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 501 t.j.; dalej zwaną ustawą zasiłkową), świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 t.j.; dalej zwaną ustawą systemową), zwanym dalej "ubezpieczonymi". Takimi świadczeniami są między innymi: zasiłek chorobowy (art. 2 ust. 1 ustawy), który przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, zasiłek macierzyński (art. 2 ust. 5 ustawy), który przysługuje (...) , która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko oraz zasiłek opiekuńczy (art. 2 pkt 6 ustawy), który przysługuje na warunkach określonych w Rozdziale 7 ustawy zasiłkowej. Powyższe świadczenia przysługują więc osobie objętej ubezpieczeniem społecznym. Z kolei w myśl art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Zasiłek chorobowy jest świadczeniem, które przysługuje osobom ubezpieczonym w przypadku niezdolności do pracy spowodowanej chorobą. Istotą zasiłku chorobowego jest kompensowanie utraty tych składników wynagrodzenia których pracownik nie uzyskuje w okresie nieświadczenia pracy wskutek niezdolności do pracy z powodu swojej choroby. Istotą prawa do zasiłku chorobowego w nieprzerwanym okresie jest ciągła niezdolność do pracy potwierdzona zwolnieniem lekarskim i świadczenie pracy w jakimkolwiek dniu tego zwolnienia powoduje utratę prawa do zasiłku przyznanego za cały okres tego zwolnienia. Dalej należy wskazać, że w myśl art. 14 ust. 1 i ust. 2 ustawy systemowej objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony. Objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od dnia wskazanego we wniosku następuje, o ile zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia. W niniejszej sprawie okoliczności faktyczne pozostawały między stronami bezsporne. Ustalono, że odwołująca się z dniem 3 grudnia 2020 r. rozpoczęła wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą (...) , z tytułu której podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Nie budziło również wątpliwości, że na swój wniosek została objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od 1 lipca 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. z kodem tytułu (...) , a następnie od 1 lipca 2023 r. z kodem tytułu (...) . Bezsporne było także, iż w dniu 6 sierpnia 2022 r. odwołująca się urodziła dziecko, a ponadto że w okresie od 11 grudnia 2024 r. do 5 lutego 2025 r. była niezdolna do pracy. Istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, tj. po dniu 4 sierpnia 2023 r., po stronie odwołującej się ustał tytuł do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. W konsekwencji należało ocenić, czy brak trwania tego ubezpieczenia w dacie powstania niezdolności do pracy wyłączał prawo do zasiłku chorobowego za okres od 11 grudnia 2024 r. do 5 lutego 2025 r. Spór dotyczył zatem zasadniczo tego, czy niezdolność do pracy powstała w okresie objęcia ubezpieczeniem chorobowym, co stanowi warunek sine qua non nabycia prawa do świadczenia. W tym miejscu należy podkreślić, że szczególna regulacja zawarta w art. 9 ust. 1c ustawy systemowej wprowadza odrębne zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego bądź zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Przepis ten stanowi, że jeżeli osoba prowadząca działalność spełnia jednocześnie warunki do objęcia jej obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania wskazanych świadczeń, wówczas podlega tym ubezpieczeniom właśnie z tego tytułu. Jednocześnie ustawodawca przewidział możliwość objęcia takich osób – na ich wyraźny wniosek – dobrowolnymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z pozostałych, wszystkich lub wybranych tytułów. Konsekwencją zatem rozpoczęcia pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, która przed jego uzyskaniem była objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, jest – z mocy prawa – ustanie tego ubezpieczenia. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości jego kontynuacji w okresie, w którym tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych staje się pobieranie zasiłku macierzyńskiego. Ponowne objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym może nastąpić dopiero po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, co wymaga od osoby prowadzącej działalność złożenia nowego, odrębnego wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem. Należy również wskazać, że o ile osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, o tyle objęcie ich dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym następuje wyłącznie na ich wniosek i od dnia w nim wskazanego, przy czym nie może to być dzień wcześniejszy niż dzień złożenia wniosku (art. 14 ust. 1 i 1a w zw. z art. 36 ust. 3 i 5 ustawy systemowej). Podkreślenia wymaga, że ubezpieczenie chorobowe osób prowadzących pozarolniczą działalność ma charakter dobrowolny, co oznacza, że jego trwanie zależy każdorazowo od woli ubezpieczonego. W przypadku zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, a następnie jej wznowienia, „odżywają” automatycznie jedynie ubezpieczenia obowiązkowe – emerytalne, rentowe oraz wypadkowe (art. 36a ust. 1 i 4 ustawy systemowej). Natomiast dobrowolne ubezpieczenie chorobowe nie podlega reaktywacji z mocy prawa. Ustawa systemowa nie przewiduje instytucji „zawieszenia podlegania” temu ubezpieczeniu, co oznacza, że każdorazowo konieczne jest ponowne wyrażenie woli ubezpieczonego poprzez złożenie stosownego wniosku. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt III UZP 2/19 (OSNP 2020/1/8), utrata tytułu do podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu następuje z mocy prawa, jako konsekwencja rozstrzygnięcia zbiegu tytułów do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. W ocenie Sądu Najwyższego, działającego w składzie powiększonym, na organie rentowym spoczywa wynikający z art. 8 i 9 k.p.a. obowiązek należytego poinformowania osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą o skutkach objęcia jej obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Organ powinien zatem wyraźnie pouczyć, że z chwilą powstania tego tytułu dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje, a jego ponowne objęcie – po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego – wymaga złożenia stosownego wniosku, zgodnie z art. 11 ust. 2, art. 14 ust. 2 pkt 3 oraz art. 36 ust. 3 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Argumentację tę Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własną. W szczególności należy podkreślić, że odwołująca się nie została w jakikolwiek sposób pouczona przez organ rentowy – ani w momencie rozpoczęcia pobierania zasiłku macierzyńskiego, ani w trakcie jego pobierania – o ustaniu jej dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, o konsekwencjach tego zdarzenia, ani o konieczności złożenia wniosku w celu ponownego objęcia tym ubezpieczeniem po zakończeniu pobierania świadczenia. Co więcej, pismo organu z dnia 10 stycznia 2025 r. nie może zostać uznane za realizację obowiązku informacyjnego, o którym mowa w uchwale Sądu Najwyższego. Po pierwsze, zostało ono skierowane do odwołującej się znacznie po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, a więc w czasie, gdy brak pouczenia nie mógł już zostać naprawiony w sposób pozwalający jej na podjęcie stosownych działań. Po drugie, treść tego pisma nie zawiera informacji, które – zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego – organ rentowy powinien przekazać ubezpieczonemu, w szczególności w zakresie ustania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego oraz trybu jego ponownego objęcia. Przywołane stanowisko Sądu Najwyższego stanowi nie tylko potwierdzenie, lecz również rozwinięcie utrwalonej już linii orzeczniczej, zgodnie z którą błędne lub niepełne pouczenie osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą przez organ rentowy – w szczególności w zakresie braku konieczności ponownego złożenia wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego oraz rzekomego nieprzerwanego trwania tego ubezpieczenia – kreuje po stronie ubezpieczonego uprawnienie do złożenia wniosku o ponowne objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym w dowolnie wybranym przez niego momencie, liczonym od dnia ustania pobierania zasiłku macierzyńskiego. Pogląd ten został jednoznacznie wyrażony m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt II UK 213/17 (OSNP 2019 Nr 3, poz. 38). Nadto, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, ciągłość dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej powinna zostać uznana za zachowaną w sytuacji, w której odwołująca się – pozbawiona prawidłowego, rzetelnego i pełnego pouczenia ze strony organu rentowego o konieczności złożenia nowego wniosku po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego – podjęła działania adekwatne do okoliczności faktycznych, zmierzające do utrzymania ochrony ubezpieczeniowej. Działania te, oceniane przez pryzmat zasad zaufania obywatela do organów państwa oraz obowiązków informacyjnych wynikających z art. 8 i 9 k.p.a. , należy uznać za wystarczające dla przyjęcia, że odwołująca się nie miała realnej możliwości dochowania formalizmu przewidzianego w ustawie systemowej. Stanowisko to znajduje szerokie oparcie w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych, które konsekwentnie podkreślają, że brak prawidłowego pouczenia przez organ rentowy nie może obciążać ubezpieczonego, a wątpliwości co do zachowania ciągłości ubezpieczenia powinny być rozstrzygane na jego korzyść (por. wyrok SN z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt I UK 311/18, LEX nr 2779946; wyrok SN z dnia 9 czerwca 2021 r., sygn. akt II USKP 59/21, LEX nr 3302392; wyrok SN z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt II UK 384/18, OSNP 2021 Nr 10, poz. 114; postanowienie SN z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt II USK 355/22, LEX nr 3563434). Z powyższego wynika zatem, iż w niniejszej sprawie kluczowe było rozstrzygnięcie, czy odwołująca się – działając w warunkach braku prawidłowego pouczenia przez organ rentowy – podjęła po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego działania, które należało uznać za adekwatne i wystarczające dla zachowania ciągłości ochrony ubezpieczeniowej z tytułu dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Po pierwsze, z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, tj. po dniu 4 sierpnia 2023 r., odwołująca się jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą sporządzała oraz przekazywała do (...) deklaracje rozliczeniowe za kolejne okresy rozliczeniowe: od (...) do (...) . W każdej z tych deklaracji rozliczeniowych odwołująca się wykazywała należną składkę na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, obok składek na ubezpieczenia obowiązkowe, przy czym łączna kwota składek za poszczególne miesiące wynosiła odpowiednio: za 08/ (...) – 611,72 zł, za 09/2023 – 655,82 zł, za 10/2023 – 655,82 zł, za 11/2023 – 655,82 zł, za 12/2023 – 655,82 zł, za 01/2024 – 716,75 zł, za 02/2024 – 784,43 zł, za 03/2024 – 784,43 zł, za 04/2024 – 784,43 zł, za 05/2024 – 784,43 zł, za 06/2024 – 784,43 zł, za 07/2024 – 789,94 zł, za 08/2024 – 789,94 zł, za 09/2024 – 789,94 zł, za 10/2024 – 789,94 zł, za 11/2024 – 789,94 zł oraz za 12/2024 – 381,78 zł. Deklaracje te były sporządzane i składane w przewidzianych prawem terminach, właściwych dla płatnika składek prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w złożonych do akt sprawy deklaracjach rozliczeniowych za okres od 08/2023 do 12/2024 oraz w dowodzie z przesłuchania odwołującej się. Po drugie, z przedłożonych przez odwołującą się przelewów z rachunku bankowego oraz z jej przesłuchania wynika, że nie tylko deklarowała podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, ale także faktycznie realizowała obowiązek opłacania składek w wysokości i terminach wynikających z uprzednio sporządzonych deklaracji rozliczeniowych. Odwołująca się dokonała szeregu wpłat na poczet składek za poszczególne miesiące, a mianowicie: w dniu 20 września 2023 r. wpłaciła kwotę 611,72 zł za 08/2023; w dniu 21 października 2023 r. kwotę 645,36 zł za 09/2023, zaś w dniu 20 listopada 2023 r. dopłatę 10,46 zł za 09/2023, dostosowując wpłatę do ostatecznej wysokości należnej składki; w dniu 20 listopada 2023 r. kwotę 655,82 zł za 10/2023; w dniu 20 grudnia 2023 r. kwotę 655,82 zł za 11/2023; w dniu 22 stycznia 2024 r. kwotę 655,82 zł za 12/2023; w dniu 20 lutego 2024 r. kwotę 716,75 zł za 01/2024; w dniu 20 marca 2024 r. kwotę 784,43 zł za 02/2024; w dniu 21 kwietnia 2024 r. kwotę 784,43 zł za 03/2024; w dniu 13 maja 2024 r. kwotę 784,43 zł za 04/2024; w dniu 20 czerwca 2024 r. kwotę 784,43 zł za 05/2024; w dniu 20 lipca 2024 r. kwotę 784,43 zł za 06/2024; w dniu 21 sierpnia 2024 r. kwotę 789,94 zł za 07/2024; w dniu 20 września 2024 r. kwotę 789,94 zł za 08/2024; w dniu 21 października 2024 r. kwotę 789,94 zł za 09/2024; w dniu 20 listopada 2024 r. kwotę 789,94 zł za 10/2024; w dniu 20 grudnia 2024 r. kwotę 789,94 zł za 11/2024 oraz w dniu 20 stycznia 2025 r. kwotę 381,78 zł za 12/2024. Każdorazowo wysokość dokonanej wpłaty odpowiadała kwocie wynikającej z deklaracji rozliczeniowej za dany okres, a w przypadku sporządzenia korekty deklaracji rozliczeniowej odwołująca się niezwłocznie uiszczała dopłatę brakującej części składki. Tym samym odwołująca się w sposób stały, konsekwentny i zgodny z wymogami ustawy systemowej realizowała zarówno obowiązek sprawozdawczy (składanie deklaracji rozliczeniowych z wykazaną składką na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe), jak i obowiązek finansowy (uiszczanie całości należnych składek w kwotach i terminach wynikających z deklaracji). Tego rodzaju zachowanie – oceniane przez pryzmat zasad doświadczenia życiowego oraz racjonalnego działania podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą – jednoznacznie świadczy o zamiarze kontynuowania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Na szczególne podkreślenie zasługuje również, że organ rentowy w toku niniejszego postępowania nie kwestionował żadnej z wymienionych okoliczności faktycznych. Niesporne było, że odwołująca się składała dokumenty rozliczeniowe za okres od 08/2023 do 12/2024, w których każdorazowo wykazywała składkę na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Organ rentowy nie podnosił również, aby składki opłacane były w kwotach niższych od należnych ani aby na koncie odwołującej się, jako płatnika składek, występowała niedopłata, przeterminowane zaległości czy też inne nieprawidłowości w rozliczeniach. Przeciwnie – zgromadzone w sprawie potwierdzenia przelewów bankowych potwierdzają, że odwołująca się uiszczała składki w pełnej wysokości, niejednokrotnie wraz z niezwłoczną dopłatą po korekcie deklaracji rozliczeniowej. W świetle powyższego Sąd doszedł do przekonania, iż odwołująca się – działając w warunkach braku prawidłowego pouczenia przez organ rentowy o skutkach rozpoczęcia pobierania zasiłku macierzyńskiego dla tytułu dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego oraz o konieczności złożenia nowego wniosku po zakończeniu pobierania tego świadczenia – podjęła wszelkie działania, aby utrzymać ciągłość ochrony ubezpieczeniowej. Składanie deklaracji rozliczeniowych obejmujących składkę na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe oraz terminowe opłacanie tych składek stanowiło obiektywnie jednoznaczny przejaw woli kontynuowania tego ubezpieczenia, a więc działanie adekwatne i wystarczające, aby zapewnić sobie zachowanie ciągłości dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Mając powyższe na uwadze, Sąd w punkcie I sentencji wyroku, na mocy przepisu art. 477 14 § 2 k.p.c. , zmienił zaskarżoną decyzję (...) Oddział w F. z dnia 17 stycznia 2025 r., znak: (...) w ten sposób, że przyznał odwołującej się prawo do zasiłku chorobowego za okres od 11 grudnia 2024 r. do 5 lutego 2025 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 959 t.j.), strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). Zgodnie zaś z art. 98 u.k.s.c., w toku postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa. Wobec powyższego w punkcie II sentencji wyroku Sąd koszty postępowania zaliczył na rachunek Skarbu Państwa. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI