IV U 232/19

Sąd Okręgowy w SiedlcachSiedlce2019-11-20
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚredniaokręgowy
emeryturaZUSzatrudnienie za granicąNRDkapitał początkowywynagrodzenie zastępczekoordynacja systemów zabezpieczenia społecznegoprawo pracyubezpieczenia społeczne

Sąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS, ustalając wyższą wysokość emerytury W. K. poprzez uwzględnienie wynagrodzenia z okresu zatrudnienia w NRD.

W. K. odwołał się od decyzji ZUS odmawiającej ponownego ustalenia wysokości emerytury, domagając się uwzględnienia wynagrodzenia z okresu zatrudnienia w NRD. ZUS odmówił, powołując się na brak możliwości ustalenia wynagrodzenia zastępczego. Sąd Okręgowy uznał odwołanie za uzasadnione, nakazując ustalenie emerytury z uwzględnieniem wynagrodzenia zastępczego, co skutkowało podwyższeniem świadczenia.

Sprawa dotyczyła odwołania W. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N., która odmówiła ponownego ustalenia wysokości emerytury. Ubezpieczony domagał się uwzględnienia wynagrodzenia uzyskanego w okresie zatrudnienia w byłej NRD od 3 listopada 1971r. do 31 lipca 1975r. ZUS odmówił, wskazując, że przedłożone dokumenty nie pozwalają na ustalenie wynagrodzenia umożliwiającego ponowne przeliczenie kapitału początkowego i emerytury, powołując się na przepisy dotyczące zatrudnienia za granicą i konieczność ustalenia wynagrodzenia zastępczego. Sąd Okręgowy w Siedlcach, po rozpoznaniu sprawy, zmienił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że przeliczenie emerytury jest możliwe z uwzględnieniem tzw. wynagrodzenia zastępczego, zgodnie z §10 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 1 kwietnia 1985r. Ponieważ bezpośrednio przed wyjazdem do NRD ubezpieczony pracował jako monter samochodowy, Sąd uzyskał informacje o przeciętnym wynagrodzeniu na podobnym stanowisku w latach 1972-1975. Na tej podstawie ustalono wyższy kapitał początkowy (74 882,61 zł zamiast 68 085,93 zł), co skutkowało ustaleniem miesięcznej emerytury brutto na kwotę 1 493,20 zł. W pozostałej części odwołanie oddalono.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wynagrodzenie z okresu zatrudnienia za granicą powinno zostać uwzględnione poprzez zastosowanie tzw. wynagrodzenia zastępczego, zgodnie z §10 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 1 kwietnia 1985r.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy dotyczące wynagrodzenia zastępczego mają zastosowanie, gdy nie można ustalić wysokości wynagrodzenia z zagranicy ani opłaconych składek. Sąd ustalił przeciętne wynagrodzenie na podobnym stanowisku w kraju w latach zatrudnienia za granicą i na tej podstawie przeliczył kapitał początkowy i emeryturę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana zaskarżonej decyzji i ustalenie wyższej wysokości emerytury

Strona wygrywająca

W. K.

Strony

NazwaTypRola
W. K.osoba_fizycznaodwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (5)

Główne

ustawa o emeryturach i rentach art. 174 § ust. 3

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Podstawa wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art.15, 16, 17 ust.1 i 3 oraz art.18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999r., a zatem odpowiednio na zasadach dotyczących podstawy wymiaru emerytury.

rozporządzenie RM art. 10 § pkt 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1985r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent

Jeżeli okres zatrudnienia za granicą przypada przed dniem 1 stycznia 1991r. - przyjmuje się kwoty wynagrodzenia przysługującego w tych okresach pracownikowi zatrudnionemu w kraju w takim samym lub podobnym charakterze, w jakim pracownik był zatrudniony przed wyjazdem za granicą (wynagrodzenie zastępcze).

Pomocnicze

ustawa o emeryturach i rentach art. 194

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis zachowujący aktualność rozporządzeń wykonawczych do oceny stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy.

rozporządzenie WE 883/2004

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004

Dotyczy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

rozporządzenie WE 883/2004

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004

Dotyczy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Możliwość ustalenia emerytury z uwzględnieniem wynagrodzenia zastępczego za okres zatrudnienia za granicą (NRD). Zastosowanie §10 pkt 2 rozporządzenia RM z 1985r. do oceny stanu faktycznego.

Odrzucone argumenty

Argument ZUS o braku możliwości ustalenia wynagrodzenia zastępczego na podstawie przedłożonych dokumentów.

Godne uwagi sformułowania

przyjmuje się kwoty wynagrodzenia przysługującego w tych okresach pracownikowi zatrudnionemu w kraju w takim samym lub podobnym charakterze, w jakim pracownik był zatrudniony przed wyjazdem za granicą.

Skład orzekający

Katarzyna Antoniak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości emerytury z uwzględnieniem okresów zatrudnienia za granicą, w szczególności w krajach byłego bloku wschodniego, oraz stosowanie wynagrodzenia zastępczego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu zatrudnienia (przed 1991r.) i sytuacji, gdy nie można ustalić faktycznego wynagrodzenia lub opłaconych składek.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uwzględnianie okresów zatrudnienia za granicą przy ustalaniu emerytury i jak sądy mogą pomagać w interpretacji przepisów, aby zapewnić sprawiedliwe rozstrzygnięcie.

Emerytura wyższa dzięki pracy w NRD: Sąd nakazuje ZUS uwzględnić wynagrodzenie zastępcze.

Dane finansowe

emerytura: 1493,2 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV U 232/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 listopada 2019 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Katarzyna Antoniak Protokolant sekr. sądowy Monika Świątek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2019 r. w S. odwołania W. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. z dnia 1 marca 2019 r. Nr (...) w sprawie W. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w N. o wysokość emerytury I. zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, że wysokość emerytury W. K. na dzień (...) 2019 roku wynosi (...) ,20 (jeden tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt trzy i 20/100) złotych brutto miesięcznie; II. w pozostałej części odwołanie oddala. Sygn. akt: IV U 232/19 UZASADNIENIE Decyzją z (...) 2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. , działając na podstawie przepisów ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004r. i nr (...) z 16 września 2009r. dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego odmówił W. K. ponownego ustalenia wysokości emerytury podnosząc, że przedłożone przez ubezpieczonego w dniu 4 lutego 2019r. dokumenty nie pozwalają na ustalenie wynagrodzenia umożliwiającego ponowne ustalenie wysokości kapitału początkowego oraz wysokości emerytury (decyzja z 1 marca 2009r. k.109 akt emerytalnych). Odwołanie od w/w decyzji złożył ubezpieczony W. K. wnosząc o jej zmianę i ponowne ustalenie wysokości emerytury, a wcześniej kapitału początkowego z uwzględnieniem wynagrodzenia uzyskanego przez niego w okresie zatrudnienia w byłej NRD od 3 listopada 1971r. do 31 lipca 1975r., udokumentowanego dokumentami przedłożonymi do organu rentowego (odwołanie k.2 akt sprawy) W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie wskazując, że zgodnie z §10 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 1 kwietnia 1985r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent , jeżeli w okresie, z którego wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia podstawy wymiaru, pracownik był zatrudniony za granicą – jeżeli okres zatrudnienia za granicą przypada przed dniem 1 stycznia 1991r. - przyjmuje się kwoty wynagrodzenia przysługującego w tych okresach pracownikowi zatrudnionemu w kraju w takim samym lub podobnym charakterze, w jakim pracownik był zatrudniony przed wyjazdem za granicę. Dlatego organ rentowy nie jest w stanie przeliczyć wysokości kapitału początkowego, a następnie wysokości emerytury ubezpieczonego w oparciu o dokumenty przedstawione przez ubezpieczonego, które nie potwierdzają wysokości wynagrodzenia w w/w okresie osiąganego przez pracownika zatrudnionego w Polsce w takim samym lub podobnym charakterze (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.3-4 akt sprawy). Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony W. K. urodził się w dniu (...) W dniu 4 września 2017r. ubezpieczony wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o emeryturę (wniosek o emeryturę k.12-14 akt emerytalnych). Po rozpoznaniu powyższego wniosku, decyzją z 24 października 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. przyznał ubezpieczonemu od 1 października 2017r. zaliczkę na poczet przysługującej emerytury (decyzja z 24 października 2017r. k.25 akt emerytalnych). Następnie decyzją z 17 maja 2018r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemu od 1 października 2017r. emeryturę (decyzja z 17 maja 2018r. o przyznaniu emerytury k.74-75 akt emerytalnych). Na potrzeby ustalenia wysokości emerytury ubezpieczonego, decyzją z 20 października 2017r. organ rentowy ustalił kapitał początkowy ubezpieczonego na dzień 1 stycznia 1999r. na kwotę 68 085,93 złotych. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego ubezpieczonego obliczony z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu (przed 1999r.) wyniósł 45,22% (decyzja z 20 października 2017r. o ponownym ustaleniu kapitału początkowego k.55-56 akt o ustalenie kapitału początkowego). W okresie od 3 listopada 1971r. do 31 lipca 1975r. ubezpieczony był zatrudniony na terenie byłej NRD w Kombinat (...) - W. w B. (dokumentacja z okresu zatrudnienia na terenie NRD k.103-107 akt emerytalnych). W okresie poprzedzającym zatrudnienie za granicą, od 17 sierpnia 1970r. do 29 października 1971r. ubezpieczony był zatrudniony w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Państwowej (...) w S. na stanowisku montera samochodowego (świadectwo pracy z 25 czerwca 2004r. k.3 akt o ustalenie kapitału początkowego). W dniu 4 lutego 2019r. ubezpieczony złożył w organie rentowym dokumenty z okresu zatrudnienia na terenie byłej NRD i wniósł o przeliczenie emerytury z uwzględnieniem wynagrodzenia uzyskiwanego w okresie tego zatrudnienia lub z uwzględnieniem wynagrodzenia zastępczego (wniosek ubezpieczonego z 4 lutego 2019r. wraz z załącznikami k.103-108 akt emerytalnych). Był to kolejny wniosek ubezpieczonego o przeliczenie wysokości emerytury z uwzględnieniem wynagrodzenia uzyskiwanego w okresie zatrudnienia na terenie NRD (vide: wniosek z 28 maja 2018r. k.93 akt emerytalnych i z 18 grudnia 2017r. k.57 akt emerytalnych). Zaskarżoną decyzją z 1 marca 2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. odmówił W. K. ponownego ustalenia wysokości emerytury, że podnosząc, że przedłożone przez ubezpieczonego w dniu 4 lutego 2019r. dokumenty nie pozwalają na ustalenie wynagrodzenia umożliwiającego ponowne ustalenie wysokości kapitału początkowego oraz wysokości emerytury (decyzja z 1 marca 2009r. k.109 akt emerytalnych). Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego W. K. okazało się co do zasady uzasadnione. Ubezpieczony domagał się przeliczenia wysokości emerytury, a uprzednio przeliczenia wysokości kapitału początkowego z uwzględnieniem wynagrodzenia osiąganego przez niego w okresie zatrudnienia za granicą ,tj. w byłej NRD od 3 listopada 1971r. do 31 lipca 1975r. Ubezpieczony wnosił o dokonanie przeliczenia w oparciu o wynagrodzenie uzyskiwane w okresie tego zatrudnienia wykazane w zachowanej książeczce zatrudnienia (wniosek wraz z załącznikami k.103-108 akt emerytalnych). W ocenie Sądu wniosek ubezpieczonego okazał się zasadny z tą uwagą, że przeliczenie wysokości kapitału początkowego, a następnie wysokości emerytury było możliwe z uwzględnieniem tzw. wynagrodzenia zastępczego – na podstawie §10 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 1 kwietnia 1985r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent (Dz. U. z 1989r., nr 11, poz.63 ze zm.). Rozporządzenie to z mocy art.194 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zachowuje aktualność do oceny rozpatrywanego stanu faktycznego. Zgodnie bowiem z art.174 ust.3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art.15, 16, 17 ust.1 i 3 oraz art.18 , z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999r., a zatem odpowiednio na zasadach dotyczących podstawy wymiaru emerytury. W myśl zaś powołanego §10 rozporządzenia jeżeli w okresie, z którego wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia podstawy wymiaru, pracownik był zatrudniony za granicą, do ustalenia podstawy wymiaru przyjmuje się za okresy tego zatrudnienia: 1/ kwoty, od których za te okresy opłacono składkę na ubezpieczenie społeczne w kraju, albo 2/ jeżeli okres zatrudnienia za granicą przypada przed dniem 1 stycznia 1991r. - kwoty wynagrodzenia przysługującego w tych okresach pracownikowi zatrudnionemu w kraju w takim samym lub podobnym charakterze, w jakim pracownik był zatrudniony przed wyjazdem za granicą. Odnosząc się do powyższej regulacji wskazać należy, że w sprawie brak jest informacji, czy za okres pracy ubezpieczonego za granicą były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne w kraju, co powoduje, że do obliczenia wysokości kapitału początkowego przyjąć należy tzw. wynagrodzenie zastępcze, a zatem wynagrodzenie przysługujące pracownikowi zatrudnionemu – w okresie pracy ubezpieczonego za granicą – w kraju na takim samym lub podobnym stanowisku, na jakim ubezpieczony był zatrudniony przed wyjazdem za granicę. Z ustaleń Sądu wynika, że bezpośrednio przed podjęciem pracy w byłej NRD ubezpieczony był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w S. na stanowisku montera (mechanika) samochodowego. W toku procesu ubezpieczony podnosił, że nie jest w stanie uzyskać informacji o tzw. wynagrodzeniu zastępczym. W ramach postępowania dowodowego, w drodze wystąpień do przedsiębiorstw (...) w sąsiednich – do powiatu (...) – powiatach (...) i (...) – Sąd uzyskał informacje o wysokości przeciętnego wynagrodzenia uzyskiwanego przez pracownika zatrudnionego na stanowisku mechanika samochodowego w przedsiębiorstwie komunikacji samochodowej w latach 1972-1975 (pisma z (...) w S. i (...) w G. k.24-25 akt sprawy). W oparciu o powyższe dane organ rentowy wykonaniu zobowiązania Sądu ustalił, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego ubezpieczonego obliczonego z uwzględnieniem w/w wynagrodzenia zastępczego w latach zatrudnienia ubezpieczonego za granicą wynosi 56,55%, a wysokość kapitału początkowego wynosi 74 882,61 złotych, a zatem jest wyższy od pierwotnie przyjętego do obliczenia wysokości emerytury ubezpieczonego (vide: projekt decyzji o ponownym ustaleniu kapitału początkowego k.32-34 akt sprawy). Obliczona w oparciu o przeliczony kapitał początkowy wysokość emerytury ubezpieczonego na dzień 1 lutego 2019r. (data zgłoszenia bieżącego wniosku) wynosi 1 493,20 złotych brutto miesięcznie (vide: projekt decyzji o przeliczeniu emerytury k.36 akt sprawy). Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art.477 14 §2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że wysokość emerytury ubezpieczonego na dzień (...) 2019r. wynosi 1 493,20 złotych brutto miesięcznie. W pozostałym zakresie na podstawie art.477 14 §1 kpc odwołanie ubezpieczonego podlegało oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI