IV U 213/23

Sygnatura akt IV U 213/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Ś. , dnia 21 listopada 2023 r. Sąd Rejonowy w Świdnicy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: Sędzia Maja Snopczyńska Protokolant: Agata Toboła po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na rozprawie sprawy z odwołania H. K. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 12 maja 2023 roku, znak: (...) , (...) : (...) o zwrot nienależnie pobranego zasiłku chorobowego zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż ustala, że nadpłata zasiłku chorobowego wypłaconego powodowi H. K. za okres wskazany w decyzji nie podlega zwrotowi. UZASADNIENIE Powód H. K. wniósł odwołanie od decyzji KRUS we W. z dnia 12 maja 2023 roku, zobowiązującej go do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego. W uzasadnieniu podniósł, że po wyroku Sądu Apelacyjnego otrzymał rentę z tytułu niezdolności do pracy za okres wsteczny i KRUS nieprawidłowo dokonał rozliczenia. W odpowiedzi na odwołanie KRUS we W. wniósł o oddalenie odwołania. W uzasadnieniu powołano podstawę prawną decyzji, podnosząc, iż zaskarżone decyzja została wydana w następstwie decyzji związanej z przyznaną powodowi rentą rolniczą; zaś rozliczenie zostało dokonane prawidłowo. W toku postępowania Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód w okresie od 11 grudnia 2017 roku do 7 czerwca 2018 roku i od 20 sierpni 2020 roku do 15 lutego 2019 roku przebywał na zwolnieniu lekarskim i wypłacono mu zasiłek chorobowy. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 19 stycznia 2023 roku przyznano powodowi prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w okresie od 10 grudnia 2017 roku do 15 lutego 2019 roku. Decyzją z dnia 12 maja 2023 roku Prezes KRUS: - ustalił nadpłatę zasiłku chorobowego za okresy od 11 grudnia 2017 roku do 7 czerwca 2018 roku i od 20 sierpnia 2020 roku do 15 lutego 2019 roku w kwocie 3.590 zł z powodu wstecznego wyłączenia powoda z ubezpieczenia społecznego rolników w związku z przyznaniem renty rolniczej; - zobowiązał powoda do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego w kwocie 1.517 zł. Dowód: - akta ZUS – w załączeniu. W tak ustalonym stanie faktycznym sąd zważył: Odwołanie podlegało uwzględnieniu. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników , zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który wskutek choroby jest niezdolny do pracy nieprzerwanie przez co najmniej 30 dni. Zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres po ustaniu ubezpieczenia (art. 14 ust. 7 pkt 2 cyt. ustawy). Natomiast zgodnie z art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 roku , poz. 121 ze zmianami) osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. Zgodnie zaś z art. 84 ust 2 powyżej cytowanej ustawy za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważane są: 1) świadczenia, które zostały wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących: a) ustanie prawa do świadczeń, b) wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia. Przepis ten, ustanawiając obowiązek zwrotu świadczenia przez osobę, która pobrała nienależne świadczenie, wskazuje istotną cechę nienależnie pobranego świadczenia w ujęciu u.s.u.s, tj. świadomość (złą wiarę) osoby pobierającej świadczenie co do nieprzysługiwania tego świadczenia w całości lub w części od początku albo w następstwie później zaszłych zdarzeń. Obowiązek zwrotu świadczenia obciąża więc tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, mając świadomość jego nienależności. Dotyczy to zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach dotyczących braku prawa do pobierania świadczenia (art. 84 ust. 2 pkt 1 u.s.u.s.), jak i osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenie (art. 84 ust. 2 pkt 2 u.s.u.s.). Świadomość nienależności świadczenia może mieć źródło w pouczeniu udzielonym przez organ rentowy co do okoliczności powodujących konieczność zwrotu świadczenia, bądź też może wynikać z zawinionego działania osoby, która spowodowała wypłatę świadczeń. W orzecznictwie sądowym, dotyczącym problematyki zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, ugruntowany jest pogląd o możliwości domagania się przez organ rentowy zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tylko wówczas, gdy ubezpieczonemu można przypisać złą wolę, przy czym dla ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, decydujące znacznie ma świadomość i zamiar ubezpieczonego, który pobrał świadczenie w złej wierze. W niniejszej sprawie nie można uznać, by powód pobrał świadczenie w złej wierze, albowiem nie zostały spełnione przesłanki z art. 84 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 roku. W tym miejscu wskazać należy, że pouczenie osoby pobierającej świadczenie o okolicznościach powodujących ustanie prawa do świadczenia albo wstrzymania wypłaty świadczenia w całości lub części ma doniosły charakter z uwagi na fakt, iż przesądza o świadomości ubezpieczonego pobrania świadczenia bez podstawy prawnej. Powinno ono zawierać informację o okolicznościach, których wystąpienie spowoduje brak prawa do świadczenia lub wstrzymanie jego wypłaty w całości lub części oraz zobowiązanie powiadomienia organu rentowego o zajściu ww. okoliczności. Obowiązek udzielenia pouczenia obciąża organ rentowy, który w przypadku sporu zobowiązany jest do wykazania skutecznego doręczenia prawidłowego pouczenia adresatowi. W przypadku braku potwierdzenia doręczenia przesyłki zawierającej stosowne pouczenie organ rentowy skuteczność doręczenia może wykazywać innymi dowodami. W niniejszej sprawie strona pozwana wprawdzie wykazała, iż świadczenia z tytułu zasiłku chorobowego zostały nienależnie pobrane, to pozwana nie wykazała natomiast, aby powód pouczony został o braku prawa do pobierania tychże świadczeń (do czego była zobowiązana zgodne z treścią art. 6 kc ). Nie dołączono żadnych dokumentów zawierających pouczenie, z którego wynikałoby kiedy i w jakich okolicznościach następuje zwrot nienależnie pobranego zasiłku chorobowego w okresie objętym decyzją. Ponadto nie można pominąć okoliczności, że renta została powodowi przyznana wstecznie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2023 roku, tym samym nie można powodowi stawiać zarzutu, że mógł mieć świadomość, że zasiłek chorobowy jest wypłacany nieprawidłowo lub że powód złożył nieprawdziwe oświadczenia. Nie można twierdzić, że powód pobierał nienależny zasiłek ze świadomością, że jest to świadczenie nienależne, skoro w chwili pobierania tego zasiłku powód nie miał przyznanego prawa do renty. Trudno więc zarzucać powodowi złą wolę skoro w okresie pobierania zasiłku chorobowego nie miał świadomości o przyznanej rencie. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż brak było materialnej podstawy żądania od powoda zwrotu zasiłku chorobowego i na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję, ustalając że nadpłata zasiłku chorobowego wypłaconego powodowi za okres wskazany w decyzji nie podlega zwrotowi.