IV U 203/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Sieradzu rozpoznał odwołanie J.R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Łodzi, która zobowiązywała go do zwrotu nienależnie pobranej renty rodzinnej w kwocie 5057,50 zł za okres od 1 kwietnia 2019 r. do 30 września 2019 r. Powodem tej decyzji było skreślenie J.R. z listy studentów w dniu 18 marca 2019 r. J.R. złożył odwołanie, domagając się ograniczenia obowiązku zwrotu do kwoty stanowiącej 5% świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu za wskazany okres. Sąd Okręgowy, analizując przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uznał odwołanie za zasadne. Zgodnie z prawem, renta rodzinna dla trzech osób wynosi 95% świadczenia zmarłego. Wnioskodawca, wraz z dwoma braćmi, otrzymywał łącznie 95% renty. Po skreśleniu J.R. z listy studentów, powinien on utracić prawo do renty, a pozostałym dwóm braciom powinno przysługiwać 90% świadczenia zmarłego (po 45% każdy). Sąd uznał, że pełny zwrot nienależnie pobranego świadczenia przez J.R. byłby niezasadny, gdyż pozbawiłby prawa do renty pozostałych uprawnionych członków rodziny. Obowiązek zwrotu powinien być ograniczony do kwoty stanowiącej różnicę między rentą dla trzech osób a rentą dla dwóch osób, czyli do 5% świadczenia zmarłego. Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych, które potwierdzają, że zwrot nienależnie pobranego świadczenia nie może pogarszać sytuacji innych uprawnionych osób. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję, ustalając, że J.R. ma obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jedynie w odniesieniu do kwoty równej 5% świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu za okres od 1 kwietnia 2019 r. do 30 września 2019 r.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, w szczególności renty rodzinnej, gdy jeden z uprawnionych utracił prawo do świadczenia, a świadczenie było wypłacane łącznie.
Dotyczy specyficznej sytuacji podziału renty rodzinnej i utraty uprawnień przez jednego z członków rodziny.
Zagadnienia prawne (2)
W jaki sposób należy obliczyć kwotę podlegającą zwrotowi nienależnie pobranej renty rodzinnej, gdy jeden z uprawnionych utracił prawo do świadczenia, a renta była wypłacana łącznie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia powinien być ograniczony do kwoty stanowiącej różnicę między wysokością renty rodzinnej przysługującej pierwotnej liczbie uprawnionych a wysokością renty przysługującej po zmianie liczby uprawnionych, aby nie naruszyć praw pozostałych osób uprawnionych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pełny zwrot nienależnie pobranego świadczenia przez jednego z uprawnionych do renty rodzinnej pozbawiałby prawa do świadczenia pozostałych członków rodziny. Zastosowano interpretację, zgodnie z którą zwrot powinien odpowiadać kwocie, o którą Fundusz Ubezpieczeń Społecznych został bezpodstawnie uszczuplony, nie pogarszając przy tym sytuacji innych uprawnionych.
Czy utrata statusu studenta przez jednego z uprawnionych do renty rodzinnej skutkuje obowiązkiem zwrotu całej kwoty świadczenia wypłaconego w okresie, gdy był on nadal na liście studentów, mimo że renta była wypłacana łącznie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, utrata statusu studenta przez jednego z uprawnionych nie skutkuje obowiązkiem zwrotu całej kwoty świadczenia. Zwrot powinien być ograniczony do części świadczenia, która faktycznie stała się nienależna w wyniku zmiany liczby uprawnionych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że renta rodzinna jest świadczeniem wypłacanym łącznie, a jej wysokość zależy od liczby uprawnionych. Utrata uprawnień przez jedną osobę powinna skutkować nowym podziałem renty, a zwrot nienależnie pobranej części powinien uwzględniać tę zmianę, nie powodując nadmiernego obciążenia dla pozostałych uprawnionych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. R. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (4)
Główne
u.e.r. FUS art. 138 § 1-3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się m.in. świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń, jeżeli osoba pobierająca była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
Pomocnicze
u.e.r. FUS art. 73
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa wysokość renty rodzinnej w zależności od liczby osób uprawnionych (85% dla jednej, 90% dla dwóch, 95% dla trzech lub więcej).
u.e.r. FUS art. 74
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy podziału renty rodzinnej między uprawnionych.
k.p.c. art. 477¹⁴ § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady zmiany lub uchylenia decyzji organu rentowego przez sąd.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia powinien uwzględniać prawa pozostałych uprawnionych do renty rodzinnej. • Pełny zwrot świadczenia przez jednego z uprawnionych prowadziłby do nieuzasadnionego uszczuplenia renty przysługującej pozostałym braciom. • Interpretacja przepisów powinna zapobiegać pogarszaniu sytuacji innych osób uprawnionych do świadczenia.
Odrzucone argumenty
ZUS argumentował, że skoro J.R. utracił status studenta, jest zobowiązany do zwrotu całej kwoty nienależnie pobranego świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
zwrot nienależnie pobranego świadczenia powinno odpowiadać wysokości kwoty, o którą bezpodstawnie został uszczuplony Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, nie może natomiast pogarszać sytuacji dziecka uprawnionego do renty rodzinnej po ojcu. • świadczenie nienależne w rozumieniu art. 138 ustawy pobierane przez wnioskodawcę w spornym okresie stanowi tylko 5% wypłaconej renty rodzinnej, jako różnica między wysokością renty rodzinnej dla trzech osób, a wysokością renty która przysługuje dwóm uprawnionym osobom.
Skład orzekający
Sławomir Górny
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, w szczególności renty rodzinnej, gdy jeden z uprawnionych utracił prawo do świadczenia, a świadczenie było wypłacane łącznie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału renty rodzinnej i utraty uprawnień przez jednego z członków rodziny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może zinterpretować przepisy dotyczące zwrotu świadczeń w sposób humanitarny, chroniąc prawa innych członków rodziny, co jest interesujące z perspektywy praktyki prawniczej i społecznej.
“Czy musisz zwrócić całą rentę, jeśli straciłeś status studenta? Sąd Okręgowy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 5057,5 PLN
zwrot nienależnie pobranego świadczenia: 5057,5 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.