IV U 20/26

Sygn. akt IV U 20/26 UZASADNIENIE Decyzją z 9 grudnia 2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. odmówił A. W. ponownego ustalenia wysokości emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że Trybunał Konstytucyjny 4 czerwca 2024 roku wydał wyrok w sprawie dotyczącej obliczenia emerytury przez pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury z powszechnego wieku emerytalnego o kwotę pobranych wcześniej emerytur, w którym uznał, że przepis ustawy na to pozwalający, w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 roku, jest niezgodny z przepisami Konstytucji . Wydanie wyroku przez Trybunał nie jest jednak przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji, wskazaną w art. 114 ustawy emerytalnej, gdyż nie został on ogłoszony w Dzienniku Ustaw. Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. W. zarzucając jej:  naruszenie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w związku z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 2 Konstytucji poprzez zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy, w sytuacji gdy organ rentowy powinien ten przepis pominąć, z uwagi na jego niekonstytucyjność. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: A. W. urodził się (...) 1952 roku. Od 1 czerwca 2012 roku ubezpieczony był uprawniony do pobierania świadczenia emerytalnego. W dniu (...) 2017 roku ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury powszechnej, w rozpoznaniu którego organ rentowy wydał decyzję z (...) 2017 roku przyznającą mu prawo do świadczenia poczynając od (...) 2017 roku, tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Obliczając wysokość emerytury organ rentowy zsumował kwotę składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji w wysokości 251677,82 zł i kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego w wysokości 659520,47, od uzyskanej sumy odjął kwotę pobranych wcześniej emerytur wynoszącą 192387,99 zł, a następnie uzyskaną różnicę podzielił przez średnie dalsze trwanie życia, tj. przez 216,10 miesięcy, co dało kwoty 3326,24 zł. W dniu 27 listopada 2025 roku ubezpieczony wniósł o przeliczenie jego emerytury zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku i wypłatę wyrównania wraz z odsetkami W rozpoznaniu tego wniosku wydana została zaskarżona decyzja. (vide: akta organu rentowego, pismo organu rentowego k. 12) Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. W ocenie Sądu wniosek ubezpieczonego z dnia 27 listopada 2025 roku powinien być oceniany nie jako wniosek o wznowienie postepowania po orzeczeniu TK, lecz jako wniosek o ustalenie wyższej emerytury na przyszłość i wyrównanie świadczenia w oparciu o argumentacje ujawnioną w orzeczeniach TK. Odwoływanie się do orzeczenia TK wprost, tak jak to próbuje kwalifikować ZUS oddalając analogiczne wnioski ubezpieczonych nie może być skuteczne dla ubezpieczonego. W składzie Trybunału Konstytucyjnego wydającego powołane orzeczenie z dnia 4 czerwca 2024 roku (SK 140/20) uczestniczył Justyn Piskorski (jako referent) powołany na urząd w miejsce zmarłego Lecha Morawskiego, który z kolei zajął miejsce już wcześniej zajęte przez osobę wybraną na sędziego Trybunału Konstytucyjne przez Sejm, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 3 grudnia 2015 roku (K 34/15), z dnia 9 grudnia 2015 roku (K 35/15); z dnia 9 marca 2016 roku (K 47/15) i z dnia 11 sierpnia 2016 roku (k. 39/16). Tak więc – przywołane przez skarżącego – orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (SK 140/20) nie wywiera skutków przewidzianych w art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (orzeczenia mającego moc powszechnie obowiązującą i ostateczne). Sąd podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2023 roku (I KZP 5/23), powtórzone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2024 roku, (I USKP 118/23). W orzeczeniach tych zwrócono uwagę, że aspekty sprzecznego z prawem krajowym wyboru osób na sędziów Trybunału Konstytucyjnego na miejsca już wcześniej zajęte, zostały precyzyjnie wskazane także w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) z dnia 7 maja 2021 roku w sprawie 4907/18 (XERO FLOR przeciwko Polsce. Zgodnie z tym wyrokiem rozstrzygnięcie sprawy przez skład orzekający Trybunału Konstytucyjnego z udziałem osoby wybranej na miejsce już zajęte, narusza art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowiek i Podstawowych Wolności (EKPC), ponieważ taki organ nie spełnia wymogu „sądu ustanowionego ustawą”. Brak w systemie prawnym Trybunału konstytucyjnego powołanego zgodnie z Konstytucją nakazuje Sądowi, iż celem zagwarantowania ubezpieczonemu praw i wolności chronionych zasadami Konstytucji konieczne jest zastosowanie w procesie norm-zasad Konstytucyjnych. Wobec powyższego rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nastąpiło w trybie art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie Konstytucji bezpośrednio w ramach oceny zgodności podstaw prawnych decyzji ZUS z art.67 i art.2 Konstytucji RP . Sąd uznał, iż art. 25 ust. 1b u.e.r. w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 roku, jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji . Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 roku, nr 153, poz. 1227 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia przez ubezpieczonego wniosku o wcześniejszą emeryturę, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 , stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne z uwzględnieniem waloryzacji składek zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 , z zastrzeżeniem art. 185 . Z dniem 1 stycznia 2013 roku do art. 25 ustawy wprowadzony został ust. 1b stanowiący, iż jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę na podstawie przepisów art. 26b, 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku - Karta Nauczyciela (…), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 , ustaloną zgodnie z ust. 1 , pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ustawa zmieniająca ustawę o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadzająca powyższy przepis została opublikowana w Dzienniku ustaw z 6 czerwca 2012 roku (Dz. U. z 2012 roku poz. 637). Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2024 roku (SK 140/20) TK stwierdził niekonstytucyjność powyższej regulacji (sprzeczność z art.67ust1 i art.2 Konstytucji RP ) w zakresie w jakim dotyczy osób które złożyły wniosek o przyznanie świadczenia przed 6 czerwca 20212r. W ocenie Sądu Okręgowego pomimo braku publikacji powyższego orzeczenia zawarte w nim analizy prawne uzasadniają ocenę konstytucyjności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w trybie art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Ubezpieczeni, którzy zdecydowali się na korzystanie z wcześniejszej emerytury, nie mieli - w momencie podejmowania tej decyzji na podstawie obowiązującego wówczas stanu prawnego - świadomości co do skutków prawnych, jakie może ona wywoływać w sferze ich przyszłych uprawnień z tytułu emerytury powszechnej. W szczególności nie mogli przewidzieć, że przejście na emeryturę jeszcze przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego będzie wiązało się z pomniejszeniem zgromadzonego kapitału o pobrane świadczenia. Nie spodziewali się, że wypłacanie świadczeń emerytalnych wpłynie na sposób ustalania wysokości świadczenia w ramach emerytury powszechnej. Z takimi konsekwencjami mogły się liczyć osoby, które decydowały się na skorzystanie z prawa do wcześniejszej emerytury po ogłoszeniu ustawy nowelizującej. Dopiero od tego momentu osoby ubezpieczone mogły zapoznać się z nowymi regulacjami i podjąć świadomą decyzję, dysponując wiedzą co do jej ujemnych skutków w sferze wymiaru przyszłego świadczenia emerytalnego po osiągnięciu przewidzianego w ustawie wieku. Należy mieć przy tym na uwadze, że zgodnie z art. 116 ust. 2 u.e.r., cofnięcie wniosku o przyznanie świadczenia jest dopuszczalne tylko do czasu uprawomocnienia się decyzji o jego przyznaniu. Nie było zatem możliwości, aby osoby, które zostały „zaskoczone” wprowadzanymi zmianami w trakcie pobierania świadczenia, podjęły skuteczną interwencję w celu ochrony swoich interesów. Zmiana prawa nastąpiła w trakcie pobierania jednego z enumeratywnie wymienionych świadczeń, co zgodnie z zaskarżonym przepisem stanowi podstawę do obniżenia świadczenia. Zmiana ta nastąpiła w momencie, w którym ubezpieczony nie mógł już podjąć żadnych kroków zapobiegających wystąpieniu skutków, których nie mógł się spodziewać, korzystając z jednego ze świadczeń wymienionych w art. 25 ust. 1b u.e.r. Jak wskazuje E. Łętowska1 bezpośrednie stosowanie Konstytucji „umożliwia wykorzystanie przepisów Konstytucji (i tych programowych i tych bardziej konkretnych) jako materiału dla sędziego, który już nie tylko z przepisu ustawy zwykłej, ale z systemu prawa zwieńczonego Konstytucją ma odczytać, wyinterpretować normę będącą konkretną podstawą rozstrzygnięcia. Bezpośrednie stosowanie Konstytucji zmienia zatem materiał, który staje się podstawą wykładni systemowej i funkcjonalnej. Rozszerza ten materiał na to, co napisano w ustawie zasadniczej2.” Dalej autorka wskazuje, iż „Rozpoznawanie każdego sporu przez Sąd zmusza sędziego do postawienia serii pytań: „jakie przepisy w sprawie należy zastosować”, „czy przepisy, na których oparto rozstrzygnięcie zastosowano prawidłowo”, „czy interpretacja tych przepisów była dokonana właściwie”(…). Gdy aprobuje się myśl o dopuszczalności zweryfikowania przez sędziego prawidłowości działania legislatora (przez ocenę produktu jego pracy, który zamierzamy in concreto zastosować, w świetle Konstytucji czy prawa międzynarodowego) - lista pytań, jakie musi sobie postawić sędzia zwiększa się. Trzeba bowiem zapytać też - w momencie, gdy dochodzi się do wniosku: „taki a taki przepis, tak a tak rozumiany stanowi podstawę rozstrzygnięcia” - czy ustawodawca wydając przepis tej treści mógł to uczynić, z uwagi na wymogi konstytucyjne, z uwagi na ograniczenia stawiane normotwórcy przez prawo międzynarodowe. A także - czy uczynił to prawidłowo, na przykład z uwagi na spójność aksjologiczną systemu źródeł prawa (ze szczególnym uwzględnieniem źródeł „nowszych” i zawierających bardziej reprezentatywne dla aksjologii teraźniejszości unormowania, zwłaszcza gdy są zawarte w aktach ulokowanych na wyższym miejscu w hierarchii źródeł prawa)”3. W. Skrzydło stwierdza, „że sędzia ma prawo badania zgodności ustawy i odmowy jej stosowania. Nie ma zaś obowiązku korzystania z pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego. Prawo to nie narusza uprawnień Trybunału w zakresie uchylania aktów sprzecznych z Konstytucją skutecznych erga omnes , a nie w jednostkowym przypadku, jak w wypadku sądu. Tylko taka interpretacja czyni realną zasadę bezpośredniego stosowania Konstytucji wyrażoną w jej art. 8 ust. 2 ”4. Z kolei. A. Kozak wskazuje, iż respektowanie monopolu Trybunału Konstytucyjnego na wszelkie formy stwierdzenia niezgodności ustawy z Konstytucją faktycznie utrwala dotychczasową praktykę, w której sądy były ograniczone w swych kompetencjach zasadą wyłączności ustawy. Tymczasem wola ustrojodawcy jest jasna; wprowadzając do naszego porządku prawnego instytucję „bezpośredniego stosowania Konstytucji ” oraz ustanawiając, iż sędziowie podlegają „jedynie Konstytucji i ustawom” dał wyraz dążeniu do zmiany dotychczasowej sytuacji w dziedzinie zależności miedzy ustawą i Konstytucją . Respektowanie przez sądy tradycyjnego monopolu Trybunału Konstytucyjnego, ukształtowanego pod rządami poprzednio obowiązujących regulacji, byłoby sprzeczne z art. 178 ust. 1 Konstytucji , nie można bowiem realizować zawartej w nim dyrektywy i jednocześnie opierać swe orzeczenia na ustawach sprzecznych z Konstytucją . Sformułowanie art. 193 Konstytucji wskazuje przy tym wyraźnie, iż nie było intencją ustrojodawcy, aby na sądach ciążył obowiązek zwracania się do Trybunału Konstytucyjnego o orzekanie o niezgodności ustaw z Konstytucją zawsze, ilekroć tekst ustawy będzie wzbudzać podejrzenia o taką niezgodność5. Autor ten podkreśla, iż próby ograniczenia bezpośredniego stosowania Konstytucji jedynie do „odważnej wykładni ustaw w świetle konstytucji ”, bez stosowania kryterium hierarchicznego wobec ustaw nie znajdują oparcia w literalnej wykładni art. 8 ust. 2 Konstytucji i związanych z nim przepisów ustawowych. Intencje autorów tego rodzaju poglądów są zrozumiałe, widać w nich wyraźną obawę przed ewolucją państwa prawnego w państwo sędziów. Problem więc raczej nie w tym „czy”, ale „jak” dopuścić orzekanie sądów na podstawie Konstytucji . Z kolei B. Banaszak wskazuje, iż „sądy mają prawo kontroli incydentalnej ustaw w zgodzie z Konstytucją . W ramach sporów należy zwrócić uwagę na systematykę Konstytucji i umiejscowienie art. 8 w części ogólnej Konstytucji ”. Ponadto stawia on pytanie „Po co nadto ustawodawca zapisał nie jak poprzednio, iż sędziowie podlegają ustawom lecz podlegają Konstytucji i ustawom, jeśliby nie mieli prawa kontroli”6. W orzecznictwie kwestia nakazu bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy powszechne w znaczeniu prawa do pominięcia niekonstytucyjnej ustawy znalazła potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z 4 lipca 2001 roku (sygn. akt III ZP 12/00) podjętej w ramach odpowiedzi Sądu Najwyższego na pytanie Sądu Okręgowego IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie. Sąd Najwyższy uznał także, iż akt normatywny uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją , ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą nie powinien być stosowany przez Sąd w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed orzeczenia Trybunału7. Ponadto w wyroku Sądu Najwyższego 21 sierpień 2001 roku (III RN 189/2000) stwierdzono, iż Sąd dokonuje oceny zgodności przepisu ustawy z Konstytucją w ramach ustalenia, który przepis obowiązującego prawa będzie zastosowany do rozstrzygnięcia danego stanu faktycznego. Sąd jest obowiązany do takiej oceny, bowiem uchylenie się od niej może prowadzić do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie przepisu niekonstytucyjnego, a zatem niezgodnie z prawem obowiązującym. Sąd dokonując oceny konstytucyjności przepisu ustawy nie wkracza w kompetencje Trybunału Konstytucyjnego. Odmowa zastosowania przez Sąd przepisu ustawy nie może opierać się na przypuszczeniach co do jego niekonstytucyjności, lecz musi być rezultatem starannej i przemyślanej wykładni, prowadzącej do wniosku, że przepis ten w ustalonym przez Sąd znaczeniu, jest niezgodny z określonym i wyraźnie wskazanym przepisem Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej8. Sąd Najwyższy stwierdził wprost, iż sądy powszechne są uprawnione do badania zgodności stosowanych przepisów ustawowych z Konstytucją9. Należy także mieć na uwadze wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2012 roku III PK87/11. Wyrok ten wskazuje, iż Sędzia nie może stosować ustaw bez uwzględnienia kontekstu konstytucyjnego. Konstytucja jest bowiem najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, a jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej ( art. 8 Konstytucji ). Nie ma przepisów Konstytucji , które wyłączałyby jej bezpośrednie stosowanie przez sądy. Sąd stosuje Konstytucję w jednostkowej sprawie i może odmówić stosowania przepisu ustawy lub rozporządzenia, leżeli stwierdzi jego sprzeczność z prawem hierarchicznie wyższym. Nie narusza to kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, który ma inny przedmiot orzekania ( art. 188 Konstytucji ). Orzeka on o przepisie prawnym w zakresie jego zgodności z aktem wyższego rzędu, a nie o stosunkach społecznych, które ten przepis reguluje (..). Obowiązkiem sądów jest wymierzanie sprawiedliwości ( art. 10 ust. 2, art. 175 ust. 1 Konstytucji ), przy czym sędziowie podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom ( art. 178 ust. 1 Konstytucji ). Działając w tym zakresie działają oni na podstawie i w granicach prawa, czego wymaga art. 7 Konstytucji . W ramach zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji obowiązywanie prawa nie ma już charakteru tylko formalnego. Zgodnie z formułą orzeczenia Simmenthal nie tylko derogacja trybunalska może być podstawą usunięcia normy z systemu prawa 10 . Jak pisze S. Wronkowska, tak jak istnieje bogactwo możliwości dodawania do systemu prawa norm, tak też istnieje wiele sposobów wyjmowania normy z systemu11. Z kolei M. Atienza dodaje, iż nowa jakość stosowania prawa polega na „zastąpieniu kryterium obowiązywania (formalnego i proceduralnego) ustawowych norm państwowych przez inne, które dodają warunek natury materialnej do wcześniejszych wymogów: w państwie konstytucyjnym norma, aby obowiązywała, nie może być sprzeczna z konstytucją , nie może zaprzeczać zasadom i fundamentalnym prawom w niej przyjętym”12. Zatem w ramach rozstrzygnięcia Sąd może pominąć art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w podstawie rozstrzygnięcia, gdy stwierdzi jego sprzeczność w określonym stanie faktycznym z Konstytucją (niekonstytucyjność sytuacyjna). Mając na uwadze powyższe oraz stosując rozproszoną kontrolę konstytucyjności Sąd Okręgowy, podobnie jak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 czerwca 2024 roku (SK 140/20) przyjmuje, iż nie do pogodzenia z art. 67 ust. 1 i art. 2 Konstytucji , pozostaje sytuacja, określona w art. 25 ust. 1b ustawy umożliwiająca pomniejszenie świadczenia o kwoty pobranych już wcześniej emerytur. Wobec powyższego Sąd Okręgowy na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego w ten sposób, że od 1 listopada 2025 roku (od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek o ponowne obliczenie emerytury) ustalił wysokość emerytury ubezpieczonego z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Odnośnie zaś żądania ubezpieczonego wypłaty wyrównania emerytury to Sąd uznał je za zasadne w granicach określonych art.133ust.1 ustawy emerytalnej. Zgodnie bowiem z art. 133 ust. 1 ustawy emerytalnej, w razie ponownego ustalenia przez organ rentowy prawa do świadczeń lub ich wysokości, przyznane lub podwyższone świadczenia wypłaca się, poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo do tych świadczeń lub do ich podwyższenia, jednak nie wcześniej niż: 1) 
        od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy lub wydano decyzję z urzędu, z zastrzeżeniem art. 107a ust. 3; 2) 
        za okres 3 lat poprzedzających bezpośrednio miesiąc, o którym mowa w pkt 1, jeżeli odmowa lub przyznanie niższych świadczeń były następstwem błędu organu rentowego lub odwoławczego. Zdaniem Sądu w oparciu o powyższy przepis zasadnym było przyznanie ubezpieczonemu żądanego wyrównania zgodnie z jego dyspozycją, tj. za 3 lata wstecz od dnia złożenia wniosku, tj. od 1 listopada 2022 roku do 31 października 2025 roku. Brak jest natomiast podstaw do przyznania tego wyrównania za okres wcześniejszy. Wyrównanie przyznano zgodnie z zasadami przepisu który ogranicza odpowiedzialność ZUS w czasie do okresu 3 lat wstecz. Wydanie zaskarżonej decyzji przez ZUS w oparciu o niekonstytucyjny przepis jest oczywistym błędem organu. ZUS jako specjalistyczny organ państwa w zakresie ubezpieczeń społecznych jest związany Konstytucją . Odmienna wykładnia prawa przyjmująca, iż organ państwa (ZUS) nie podlega zasadom Konstytucji i nie może jej stosować oznaczałaby, iż istnieją pola martwe w promieniowaniu Konstytucji na stosujących prawo. Tym samym powstawałaby kolejna niekonstytucyjność Ustawodawcy i zachowania organu rentowego widzianych z pozycji art.2, art.7 oraz art.8 Konstytucji . Akceptacja praktyki stosowania prawa, polegającej na funkcjonowaniu organów państwa nie widzących Konstytucji jako prawa w aktach stosowania jakim są decyzje ZUS stanowi jawną obrazę powołanych artykułów Konstytucji . Tym samym cytowany przepis art.133 ust.1 ustawy emerytalnej w niniejszym stanie faktyczno –prawnym, gdy sąd stosuje konstytucje bezpośrednio wiąże sąd i nie można go pominąć. Przepis ten jest zgodny z Konstytucją także w konfrontacji z art.77 Konstytucji . Na gruncie art.8 Konstytucji nie było formalnych przeszkód aby kwestionować konstytucyjność art.25ust.1b ustawy emerytalnej już po jego uchwaleniu. Odpowiedzialność ZUS w tym procesie możliwa jest tylko za okres 3 lat wstecz. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. przyznał ubezpieczonemu wyrównanie emerytury za okres od 1 listopada 2022 roku do 31 października 2025 roku w wysokości różnicy pomiędzy emeryturą ustaloną w sposób opisany w punkcie 1. niniejszego wyroku a emeryturę faktycznie wypłaconą. 1 E .Łętowska, Co to znaczy "bezpośrednie stosowanie konstytucji ", Rzeczpospolita z 13. 08.1996 roku. 2 E. Łętowska, Co znaczy ,,bezpośrednie….”.j.w . 3 Vide, Rzeczpospolita z 13.08.1996r. 4 W. Skrzydło: Sądy i Trybunały w praktyce stosowania konstytucji , [w]: Podstawowe problemy stosowania konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej Raport wstępny, Warszawa 2004. s.278 . 5 A. Kozak: Konstytucja jako podstawa decyzji stosowania prawa [w:] Z zagadnień teorii i filozofii prawa Konstytucja. ( Red.) A. Bator, Wrocław 1999. s.114. 6 B. Banaszak, Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych , Warszawa 2007. s.117-121. 7 Postanowienie SN z 7 grudnia 2000 roku, sygn. akt III ZP 27/2000.Zob także Tytułem przykładu należy wskazać:  wyrok Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 1998 roku, sygn. akt PKN 90/98; OSNP nr 1/2000, poz. 6;  postanowienie z dnia 26 maja 1998 roku, sygn. akt III SW 1/98; OSNP nr 17/1998, poz. 528;  postanowienie z dnia 7 grudnia 2000 roku, sygn. akt III ZP 27/00. 8 Wyrok SN z 29 sierpnia 2001 roku, sygn. akt III RN 189/2000. 9 Wyrok SN z 7 kwietnia 1998 roku, sygn. akt I PKN 90/98; OSNCP 2000/1/6. 10 Sprawa 35/76, Simmenthal SpA v Ministero delle Finanze ,,(1976) ECR 1871. 11 S.Wronkowska, Sprawozdanie z dyskusji, Sesja VII W: Zmiany społeczne a zmiany w prawie. Aksjologia, Konstytucja Integracja Europejska. Red. L. Leszczyński. Lublin 1999, s. 335. M. Atienza, Konstytucjonalizm, globalizacja i prawo . www.iusetlex.pl/załączniki/atienza.doc. [dostęp na dzień 20 czerwca 2014 r.]. s.2.