IV U 1927/16

Sygn. akt IV U 1927/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 lutego 2017 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Rafał Jerka Protokolant: st. sekr. sądowy Katarzyna Krajewska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2017 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy M. O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o ustalenie podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu jako duchowny na skutek odwołania M. O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 24 listopada 2016 r. nr (...)- (...) Decyzja nr (...) zmienia zaskarżoną decyzję i stwierdza, że M. O. jako duchowny nie podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od: - od 01.01.2012 r. do 31.01.2012 r. - od 01.04.2015 r. do 31.05.2015 r. - od 01.10.2015 r. do 31.10.2015 r. - od 01.12.2015 r. do 31.12.2015 r. - od 01.02.2016 r. do 30.04.2016 r. /-/SSO R. Jerka IV U 1927/16 UZASADNIENIE Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 24 listopada 2016 r. nr (...) stwierdzono, iż M. O. jako duchowny podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu: - od 01.01.2012 r. do 31.01.2012 r. - od 01.04.2015 r. do 31.05.2015 r. - od 01.10.2015 r. do 31.10.2015 r. - od 01.12.2015 r. do 31.12.2015 r. - od 01.02.2016 r. do 30.04.2016 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż co prawda wymieniony nigdy w dokumentach zgłoszeniowych nie zawarł wniosku o podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu to jednak wpłaty na to ubezpieczenie w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji przemawiają za przyjęciem tezy, iż zamiar taki został głoszony w sposób dorozumiany. W odpowiedzi na powyższe ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyjęcie, iż w spornym okresie nie podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. W uzasadnieniu wskazał, iż nigdy nie miał zamiaru podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tej prostej przyczyny iż pracę na parafii świadczył sam a w razie choroby nie mógłby nikt go zastąpić. Informację o wysokości wpłat na wszystkie ubezpieczenia otrzymywał w formie telefonicznej od pracownika ZUS i dokonując wpłat nie miał świadomości, iż obejmują one również wpłaty na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe do którego się przecież nie zgłosił. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: M. O. jako duchowny podlega ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu. Wymieniony nigdy nie dokonał zgłoszenia do dobrowolnego zgłoszenia chorobowego ( składając deklaracje ZUS ZUA w dniach 11.10.1999 r i 31.12.2014 r. nie zaznaczył w nich chęci podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu ) W dniu 23.01.2012 r wymieniony złoży deklarację rozliczeniową z wykazaną podstawą wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe Wymieniony opłacał składki na ubezpieczenie nieregularnie ( często zbiorczo za kilka miesięcy ) a o wysokości należnych składek uzyskiwał informację telefoniczną od pracownika ZUS. Dokonując wpłat nie miał świadomości, iż opłaca również składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. ( dowód: zeznania ubezpieczonego k. 8 – 8v, dokumenty k. 10 – 15, akta ZUS ) Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie czy w okresach wskazanych zaskarżoną decyzją ubezpieczony był objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. W tym kontekście należy się odwołać się do ugruntowanego stanowiska Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 grudnia 2007 r. II UK 106/07 ustalił, iż osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega ubezpieczeniu chorobowemu na zasadzie dobrowolności, a objęcie tym ubezpieczeniem realizuje się poprzez zgłoszenie stosownego wniosku ( art. 11 ust. 2 i art. 36 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ). Nie oznacza to jednak, że przedmiotowy wniosek, a konkretnie zawarte w nim oświadczenie o zgłoszeniu do ubezpieczenia chorobowego, stanowi czynność prawną (zdarzenie prawne) rodzącą i kreującą stosunek cywilnoprawny . W treści uzasadnienia SN podkreślił, że w judykaturze (por. między innymi uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1992 r., II UZP 17/92, OSNCP 1993, nr 6, poz. 91 i z dnia 30 czerwca 1994 r., II UZP 15/94, OSNAPiUS 1994, nr 8, poz. 131 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2006 r., I UK 128/06, niepublikowany i orzeczenia tam powołane) oraz doktrynie przyjmuje się jednolicie, że prawo ubezpieczeń społecznych stanowi odrębną gałąź prawa w stosunku do prawa cywilnego, a jego przepisy mają charakter przepisów prawa publicznego, w których strony nie korzystają ze swoich praw podmiotowych regulowanych prawem prywatnym - Kodeksem cywilnym lub Kodeksem pracy , lecz w których Zakład Ubezpieczeń Społecznych realizuje wobec innego uczestnika stosunku prawnego ustawowe kompetencje organu władzy publicznej. Z tego względu stosunek ubezpieczenia społecznego nie jest stosunkiem cywilnoprawnym, opartym na równorzędności jego podmiotów i wzajemności (ekwiwalentności) świadczeń, lecz uregulowanym ustawowo stosunkiem publicznoprawnym opartym na zasadzie solidaryzmu, a wynikające z niego świadczenia stron tego stosunku nie są świadczeniami cywilnoprawnymi. Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych nie zawierają również odpowiednika art. 300 k.p. , zezwalającego na odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunku pracy w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy wówczas, gdy nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy. Regulacja ta ma charakter szczególny i nie może być stosowania w drodze analogii do stosunków ubezpieczeniowych , które - w odróżnieniu od stosunków pracy - nie są regulowane przepisami prawa prywatnego . Oznacza to, że przepisy prawa cywilnego mogą być wprost stosowane w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wyłącznie w wypadku wyraźnego odesłania do niech przez normę prawa ubezpieczeń społecznych (np. art. 84 ust. 1 i 8c, art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1997 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W kontekście do składania wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych takiego odesłania nie zawierają . Stanowisko to znajduje akceptację w orzecznictwie Sądów Apelacyjnych . Dla przykładu warto wskazać na wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 15 kwietnia 2014 r. III AUa 1802/13, zgodnie z którym brak jest jakichkolwiek podstaw do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu cywilnego ( art. 58 i art. 60 kc ) do wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym ( wniosek ten nie może być złożony w sposób dorozumiany; każdorazowo winien być wyraźny i jednoznaczny). Sąd ten podkreślił stanowczo, iż nie ma podstaw do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego do wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym. Przystąpienie do ubezpieczenia społecznego nie jest czynnością prawną prawa cywilnego, do której można stosować wymieniony przepis oraz inne przepisy Kodeksu cywilnego . Nie jest również czynnością prawa pracy, jak np. umowa o pracę, do której można byłoby na podstawie art. 300 k.p. stosować odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego . Zatem objęcie ubezpieczeniem dobrowolnym chorobowym każdorazowo wymaga złożenia wniosku .Wola objęcia tym ubezpieczeniem nie może być określona w sposób dorozumiany per facta cocludencia np. poprzez uiszczenie składek za dany miesiąc na to ubezpieczenie. Samo uiszczenie składek na dobrowolne ubezpieczenie społeczne po ustaniu poprzedniego ubezpieczenia nie powoduje ochrony ubezpieczeniowej , wymaga złożenia ponownego wniosku ( por.. wyrok SA w Łodzi z dnia 19 września 2013 r. III AUa 1626/12 ) . Nie ulega wątpliwości i co przyznaje organ rentowy, iż wnioskodawca na druku ZUS ZUA ( w dniach 11.10.1999 r i 31.12.2014 r. ) nie dokonał zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego ( jednocześnie deklaracje ZUS ZUA nie jest dokumentem zgłoszeniowym ). Sam fakt opłacania składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w świetle ugruntowanego orzecznictwa nie jest zgłoszeniem zamiaru podlegania temu ubezpieczeniu. W konsekwencji nie sposób przyjąć iż wymieniony w spornym okresie takiemu ubezpieczeniu podlegał. Na marginesie zauważyć należy, iż nawet przyjęcie odmiennej koncepcji to jest dopuszczeniem zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w sposób dorozumiany per facta cocludencia to zauważyć należy, iż z całokształtu zachowania ubezpieczonego nie sposób wywieść iż w sposób jednoznaczny ( pewny ) iż wyraził wole podlegania temu ubezpieczeniu ( art. 60 k.c. ). Wręcz przeciwnie takie okoliczności jak - brak wiedzy, iż jego wpłaty obejmowały również wpłaty na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, - uiszczania składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w sposób nieterminowy co w myśl art. 14 ust. 2. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych skutkuje wyłączniem z mocy ustawy z tego ubezpieczenia ( można z powodzeniem zakładać, iż gdyby wymieniony miał świadomość bądź wole podlegania dobrowolnemu ubezp. chorobowemu to ze względu na wskazaną regulację wpłat dokonywałby terminowo ) , - zgłoszenie deklaracji korygującej polegającej na „wyzerowaniu „ składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe - wreszcie sytuacja zawodowa duchownego, który w przypadku choroby i tak nie miałby zastępcy w sposób jednoznaczny wyklucza twierdzenie iż jego zachowanie w sposób wyraźny, jednoznaczny ( art. 60 k.c. ) wskazywały chęć podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w spornym okresie. W świetle zatem poczynionych ustaleń i w oparciu o treść powołanych przypisów ustawy orzeczono jak w sentencji orzeczenia /-/ SSO Rafał Jerka