IV U 1895/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Rzeszowie oddalił odwołania Zespołu (...) w S. dotyczące ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, uznając, że przychody z umów o świadczenie usług zdrowotnych zawieranych z podwykonawcą przez pracowników ZOZ powinny być wliczane do podstawy wymiaru składek.
Zespół (...) w S. odwołał się od decyzji ZUS ustalającej wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla swoich pracowników (J. S., M. Z., A. F., A. W.) w latach 2013-2015. ZUS uznał, że przychody z umów o świadczenie usług zdrowotnych, zawieranych przez pracowników z firmą zewnętrzną, ale faktycznie wykonywanych na rzecz ZOZ, powinny być wliczane do podstawy wymiaru składek na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd Okręgowy w Rzeszowie oddalił odwołania, podzielając stanowisko ZUS i podkreślając, że pracownicy wykonujący pracę na rzecz swojego pracodawcy na podstawie umów cywilnoprawnych podlegają ubezpieczeniu społecznemu jako pracownicy, a przychody z tych umów sumuje się z wynagrodzeniem ze stosunku pracy.
Sprawa dotyczyła odwołań Zespołu (...) w S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 16 października 2018 r., które ustaliły wysokość podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za lata 2013-2015 dla czterech ubezpieczonych (A. F., M. Z., A. W., J. S.). ZUS uznał, że osoby te, będąc zatrudnione na podstawie umowy o pracę w ZOZ w S., jednocześnie wykonywały czynności wynikające z umów o świadczenie usług zdrowotnych zawieranych z firmą zewnętrzną, ale na rzecz swojego pracodawcy. W związku z tym, zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przychody z tych umów cywilnoprawnych powinny być uwzględnione w podstawie wymiaru składek. Zespół (...) w S. wniósł o zmianę decyzji, argumentując, że najpierw powinna zapaść decyzja o podleganiu ubezpieczeniom. Sąd Okręgowy w Rzeszowie, połączając sprawy do wspólnego rozpoznania, oddalił odwołania. Sąd oparł się na ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego, które interpretuje art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jako rozszerzający pojęcie pracownika na osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych na rzecz swojego pracodawcy. Sąd podkreślił, że nazwa umowy nie ma decydującego znaczenia, a kluczowa jest treść i sposób realizacji świadczenia. W analizowanym przypadku pracownicy wykonywali czynności w siedzibie pracodawcy, z jego sprzętem i na rzecz jego pacjentów, co potwierdzało, że faktycznie świadczyli pracę na rzecz ZOZ. Sąd uznał, że przychody z umów cywilnoprawnych powinny być sumowane z wynagrodzeniem ze stosunku pracy, a pracodawca jest płatnikiem składek z obu tytułów. Sąd nie znalazł podstaw do wydawania odrębnej decyzji o podleganiu ubezpieczeniom, uznając, że kluczowe było ustalenie podstawy wymiaru składek. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 102 kpc, nie obciążając wnioskodawcy kosztami zastępstwa procesowego ze względu na jego sytuację finansową.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, przychody te powinny być wliczane do podstawy wymiaru składek.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który rozszerza pojęcie pracownika na osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych na rzecz swojego pracodawcy. Kluczowe jest faktyczne wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy, nawet jeśli umowa zawarta jest z podmiotem trzecim, a czynności są podobne do tych wykonywanych w ramach stosunku pracy. Przychody z obu tytułów sumuje się.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie odwołań
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zespół (...) w S. | instytucja | wnioskodawca |
| J. S. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| M. Z. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| A. F. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| A. W. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
u.s.u.s. art. 8 § ust. 1 i 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Za pracownika uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi kwota wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę oraz przychody z umów cywilnoprawnych wykonywanych na rzecz pracodawcy.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają pracownicy.
u.ś.o.z. art. 81 § ust. 1, 5, 6
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Składka na ubezpieczenie zdrowotne jest obliczana od podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej wyższą lub niższą kwotę należności zasądzanej w orzeczeniu o kosztach, albo nie obciążać jej w ogóle kosztami, jeżeli poniosła je w całości lub w części.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracownicy wykonujący pracę na rzecz swojego pracodawcy na podstawie umów cywilnoprawnych podlegają ubezpieczeniom społecznym jako pracownicy, a przychody z tych umów sumuje się z wynagrodzeniem ze stosunku pracy (art. 8 ust. 2a u.s.u.s.). Nazwa umowy nie decyduje o jej charakterze, lecz treść i sposób realizacji świadczenia. Faktyczne wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy, z jego sprzętem i na rzecz jego pacjentów, potwierdza stosunek pracy. Nie jest konieczne wydawanie odrębnej decyzji o podleganiu ubezpieczeniom, gdy ustalana jest jedynie podstawa wymiaru składek.
Odrzucone argumenty
Organ rentowy powinien najpierw wydać decyzję o podleganiu ubezpieczeniom, a dopiero potem ustalać podstawę wymiaru składek. Umowy o świadczenie usług zdrowotnych zawarte z podmiotem trzecim nie powinny być wliczane do podstawy wymiaru składek, gdyż pracownicy prowadzili własną działalność gospodarczą.
Godne uwagi sformułowania
„w myśl art. 8 ust 2a wykonując powyższe umowy o świadczenie usług powinni być traktowani jako pracownicy, a płatnik SP ZOZ winien uwzględnić w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenie przychód uzyskiwany z powyższych umów” „to nie nazwa umowy ale jej treść i sposób realizacji stanowi o tym z jakim rodzajem umowy faktycznie mamy do czynienia” „Prace zbliżone, co do rodzaju wykonywali w ramach zatrudnienia na podstawie umowy o pracę łączącej ich z płatnikiem.” „wszystkie podejmowane przez ubezpieczonych czynności były wykonywane w siedzibie pracodawcy, bądź jego agendach z użyciem sprzętu pracodawcy i na rzecz jego pacjentów” „rozszerzenie pojęcia pracownika dotyczy, więc sytuacji, gdy pracę na podstawie jednej z wyżej opisanych umów wykonuje osoba, która umowę taką zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.” „pracodawca jest płatnikiem składek z tego tytułu.” „placówka musi odprowadzać składki za swojego lekarza , który zawarł z inną firmą umowę jako prowadzący działalność gospodarczą, ale na jej podstawie nadal świadczy usługi na rzecz szpitala pracodawcy.” „system ubezpieczeń społecznych oparty jest na solidaryźmie ubezpieczonych. Uzasadnia to zwiększenie (kumulację) podstawy wymiaru składek liczonej od przychodów z pracy wykonywanej na rzecz jednego pracodawcy”
Skład orzekający
Anna Guniewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w kontekście umów cywilnoprawnych zawieranych przez pracowników z podmiotami trzecimi, ale wykonywanych na rzecz pracodawcy, zwłaszcza w sektorze medycznym."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pracownik wykonuje pracę na rzecz swojego pracodawcy na podstawie umowy cywilnoprawnej, a nie sytuacji, gdy działalność gospodarcza jest faktycznie niezależna od stosunku pracy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu w ochronie zdrowia, gdzie pracownicy medyczni wykonują dodatkową pracę na rzecz swojego pracodawcy poprzez umowy cywilnoprawne, co ma istotne implikacje dla składek ZUS. Orzeczenie opiera się na bogatym orzecznictwie Sądu Najwyższego.
“Pracujesz w szpitalu i masz umowę z inną firmą? ZUS może chcieć więcej składek!”
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV U 1895/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 października 2019 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: Sędzia Anna Guniewska Protokolant: st. sekr. sądowy Magdalena Rykała-Płodzień po rozpoznaniu w dniu 30 października 2019 r. sprawy Zespołu (...) w S. przy udziale innych stron: J. S. , M. Z. , A. F. , A. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o ustalenie wysokości podstawy wymiaru składek na skutek odwołania Zespołu (...) w S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 16 października 2018r. znak : (...) znak: (...) znak: (...) znak: (...) I. oddala odwołania, II. nie obciąża wnioskodawcy kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej. Sygn. akt: IV U 1895/18 UZASADNIENIE Wyroku z dnia 30 października 2019 r. Decyzjami z dnia 16.10.2018 r. znak (...) , (...) , (...) oraz (...) Oddział w R. na podstawie art. 83 ust 1 pkt. 3, art. 8 ust. 1 i 20 w związku z art. 18 ust. 1 i 1a, art. 20 ust. 1 oraz art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 81 ust. 1, 5,6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych , ustalił wysokość podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne w miesiącach określonych tymi decyzjami za rok 2013, 2014, 2015 z tytułu zatrudnienia u płatnika Zespołu (...) w S. dla ubezpieczonych A. F. , M. Z. , A. W. , J. S. . W uzasadnieniu decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wskazał, że w trakcie przeprowadzonej kontroli obejmującej okres od stycznia 2013r. do kwietnia 2015r. ustalono, że A. F. , M. Z. , A. W. , J. S. byli zatrudnieni na podstawie umów o pracę w ZOZ w S. i wykonywali jednocześnie czynności wynikające z umów o świadczenie usług zdrowotnych, zawieranych w ramach prowadzonych działalności gospodarczych, na rzecz swojego pracodawcy. Wobec powyższego w myśl art. 8 ust 2a wykonując powyższe umowy o świadczenie usług powinni być traktowani jako pracownicy, a płatnik SP ZOZ winien uwzględnić w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenie przychód uzyskiwany z powyższych umów. Od powyższych decyzji odwołania złożył płatnik składek tj. Zespół (...) w S. wnosząc o ich zmianę i ustalenie, że ubezpieczeni nie podlegali jako pracownicy ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o świadczenie usług w ramach prowadzonej działalności gospodarczej oraz, że ZOZ w S. nie jest płatnikiem składek z tego tytułu. Zdaniem odwołującego się organ rentowy winien najpierw wydać decyzję o podleganiu ubezpieczeniom zainteresowanych, która stanowiłaby podstawę prawa do wydania kolejnej decyzji ustalającej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniósł o oddalenie odwołań, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Sprawy z odwołań Zespołu (...) w S. od decyzji z 16.10.2018r. połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził w Zespole (...) w S. kontrolę w zakresie m.in. prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne i innych składek, do których pobierania zobowiązany jest ZUS oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Kontrolą objęto okres od stycznia 2013 do kwietnia 2015r. Płatnik Zespół (...) w S. , zawierał umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne z firmą (...) w K. . Odwołujący się w okresie objętym kontrolą związany był następującymi umowami: - umową na udzielenie świadczeń zdrowotnych w zakresie nocnej i świątecznej ambulatoryjnej i wyjazdowej opieki pielęgniarskiej POZ zawarta w dniu 30.12.2011r. (...) za okres od 01.01.2012r. do 31.12.2014r. – umowa ZOZ.DP. (...) zawarta w dniu 30.12.2014r. za okres 01.01.2012r. do 31.12.2014r. i umowa ZOZ.DP. (...) na okres od 01.01.2015r. do 31.12.2017r., - umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne w zakresie neonatologii w tym sprawowane w tym zakresie opieki lekarskiej na pacjentami w Szpitalu (...) w S. z dnia 30.12.2011r. umowa ZOZ.DP. (...) za okres od 01.01.2012r. do 31.12.2014r. i z dnia 30.12.2014r. umowa ZOZ.PP. (...) za okres od 01.01.2015r. do 31.12.2017r. , -umowy na udzielenie świadczeń zdrowotnych w zakresie nocnej i świątecznej ambulatoryjnej i wyjazdowej opieki pielęgniarskiej POZ: w dniu 30.12.2011r. umowa ZOZ.PP. (...) za okres od 1.01.2012r. do 31.12. 2014r. , w dniu 30.12.2014r. umowa ZOZ.PP. (...) , za okres od 01.01.2015r. do 31.12.2017r. , w dniu 30.12.2014r. umowa ZOZ.PP. (...) , za okres od 01.01.2015r. do 31.12.2017r. - umowy: na dzielenie świadczeń zdrowotnych w zakresie ratownictwa medycznego realizowanego w zespołach ratowniczych: umowę ZOZ.DP. (...) z dnia 30.12.2011r. na okres od 01.01.2012r.do 31.12.2014r., umowę ZOZ .DP. (...)- (...) z dnia 30.12.2014r. na okres od 01.01.2015r. do 31.12.2017r. – na udzielenie świadczeń zdrowotnych ratownika medycznego/kierowcy w zakresie nocnej i świątecznej ambulatoryjnej i wyjazdowej opieki w POZ : umowę ZOZ.DP. (...) dnia 30.12.2014r. na okres od 01.01.2015r. do 31.12.2017r. , - na udzielenie świadczeń zdrowotnych przez pielęgniarki, pielęgniarki dyspozytorki i ratowników medycznych- kierowców w zakresie ratownictwa medycznego: umowę ZOZ.DP. (...) na okres od 01.01.2012r. do 31. 12. 2014r., umowę ZOZ. D.P. (...) z dnia 30.12.2014r. na okres od 01.01.2015r. do 31.12.2017r. Przedmiotem umów było wykonywanie świadczeń w zakresie ratownictwa medycznego w Zespole (...) realizowanego zgodnie z zapisami ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym. Zgodnie z zawartymi umowami (...) zobowiązał się m.in.: dostarczyć niezbędną dokumentację potwierdzającą posiadanie kwalifikacji zawodowych przez personel pielęgniarski wytypowany do pełnienia dyżurów a lista wytypowanego personelu winna być uprzednio udostępniona udzielającemu zamówienia , współpracować z personelem udzielającym świadczeń medycznych na rzecz pacjentów udzielającego zamówienie, sprawować kontrolę merytoryczną i organizacyjną oraz nadzorować pracę personelu współuczestniczącego udzielaniu świadczeń, a także współpracować z personelem udzielającym świadczeń medycznych. Udzielający zamówienia zapewnił przyjmującemu zamówienie min: pełny i nieodpłatny dostęp do infrastruktury i środków technicznych znajdujących się w Oddziale Pomocy Doraźnej niezbędnych do wykonywania niezakłóconej działalności w zakresie zadań wynikających z podpisanych umów, w tym urządzeń medycznych, środków transportu stanowiących wyposażenie Oddziału Pomocy Doraźnej oraz zespołów wyjazdowych niezbędnych do udzielania świadczeń zdrowotnych z zakresu ratownictwa medycznego, pomieszczeń dopuszczających do wykonywania świadczeń zdrowotnych, zapewniał zaopatrzenie w niezbędne leki, opatrunki, środki dezynfekcyjne oraz sprzęt jednorazowy, zaopatrzenie w obowiązujące druki i formularze potrzebne do prowadzenia dokumentacji medycznej, odpowiednie warunki sanitarno-epidemiologiczne pomieszczeń, w których udzielane są świadczenia zdrowotne, a także możliwość korzystania z pomieszczeń, odzieży ochronnej i środków ochrony indywidualnej oraz z obsługi administracyjnej w zakresie niezbędnym do realizacji umów. (...) w ramach zawartych z ZOZ S. umów zawarł z M. Z. , zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w ZOZ i równocześnie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie usług medycznych, umowy na świadczenia zdrowotne w dniu: - 31.03.2012r. na okres od 01.04.2012r. do 31.12.2012r., przedłużona do 31.12.2015r. w zakresie wykonywania świadczeń medycznych przez ratowników medycznych w zespołach wyjazdowych (...) Pogotowia (...) oraz w zakresie nocnej i świątecznej ambulatoryjnej i wyjazdowej opieki POZ w (...) w S. , - 31.12.2015r. na okres od 01.01. 2015r. do 31.12.2017r. w zakresie wykonywania świadczeń medycznych przez ratowników medycznych w zespołach wyjazdowych (...) Pogotowia (...) oraz z zakresie nocnej i świątecznej ambulatoryjnej i wyjazdowej opieki POZ w ZOZ w S. . W ramach zawartej umowy M. Z. wykonywał świadczenie objęte umowami zawartymi pomiędzy ZOZ w S. a (...) . M. Z. wykonywał typowe czynności w zakresie ratownictwa medycznego , wchodzące w zakres usług medycznych, których odbiorcą był jego pracodawca, a nie kontrahent ZOZ-u. (...) w ramach zawartych z ZOZ S. umów, zawarł z A. F. , zatrudnioną na podstawy umowy o pracę w ZOZ i równocześnie prowadzącą działalność gospodarczą w zakresie usług medycznych, umowy na świadczenia zdrowotne w dniu:- 31.12.2012r. na okres od 01.01.2013r. do 31.12.2013r. w zakresie pełnienia dyżurów pielęgniarskich, - 31.12.2015r. na okres od 01.01.2016r. do 31.12.2017r. w zakresie pełnienia dyżurów pielęgniarskich. A. F. wykonywała typowe czynności pielęgniarskie, wchodzące w zakres usług medycznych , których odbiorcą był jej pracodawca a nie kontrahent ZOZ-u. Czynności te wykonywała na rzecz podmiotu (...) choć to on był związany umowami z ZOZ S. i zobowiązany do świadczeń usług medycznych w zakresie określonym postanowieniami umów. ZOZ S. był odbiorcą usług świadczonych przez ubezpieczonego i to (...) S. był odpowiedzialny za stan zdrowia osób, wobec których dokonywano czynności leczniczych zarówno w ramach stosunku pracy jak i w ramach umowy cywilnoprawnej. Z tytułu zawartych umów z (...) , A. F. osiągnęła przychód. (...) w ramach zawartych z ZOZ S. umów, zawarł z A. W. , zatrudnioną na podstawie umowy o pracę w ZOZ i równocześnie prowadzącą działalność gospodarczą w zakresie usług medycznych, umowy na świadczenie zdrowotne w dniu: - 15.02.2012r. na okres od 16.05.2012r. do 31.12.2012r. na udzielenie świadczeń zdrowotnych w zakresie neonatologii polegające na pełnieniu dyżurów lekarskich w Oddziale Neonatologii Szpitala (...) w S. , - 31.12.2015r. na okres od 01.01.2016r. do 31.12.2017r. na udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie neonatologii polegające na pełnieniu dyżurów lekarskich w Oddziale Neonatologii Szpitala (...) w S. . Za lata 2013-2015r. nie przedłożono umów na udzielanie świadczeń zdrowotnych, na podstawie rachunków ustalono , że A. W. w ww. okresie wykonywała umowę na świadczenia zdrowotne. W ramach zawartych umów A. W. wykonywała świadczenia objęte umowami zawartymi pomiędzy ZOZ w S. a (...) . A. W. wykonywała typowe czynności w zakresie pomocy doraźnej i porad specjalistycznych, wchodzące w zakres usług medycznych, których odbiorcą był jej pracodawca. Czynności te wykonywała na rzecz podmiotu (...) choć to on był związany umowami z ZOZ S. i zobowiązany był do świadczenia usług medycznych w zakresie określonym postanowieniami umów. ZOZ S. był odbiorcą usług świadczonych przez ubezpieczonego i to ZOZ S. był odpowiedzialny za stan zdrowia osób, wobec których dokonano czynności leczniczych zarówno w ramach stosunku pracy jak i w ramach umów cywilnoprawnych. Z tytułu zawartych umów z (...) osiągnęła przychód. W (...) w ramach zawartych z ZOZ S. umów, zawarł z J. S. , zatrudnioną na podstawie umowy o pracę w ZOZ i równocześnie prowadzącą działalność gospodarczą w zakresie usług medycznych, umowy na świadczenia zdrowotne w dniu: 31.12.2012r. na okres od 01.01.2013r. do 31.12.2013r. w zakresie pełnienia dyżurów pielęgniarskich, - 31.12.2015r. na okres od 01.01.2016r. do 31.12.2017r. w zakresie pełnienia dyżurów pielęgniarskich. Za rok 2015r. nie przedłożono umów na świadczenia zdrowotne na podstawie rachunków ustalono, że J. S. w ww. okresie wykonywała umowy na świadczenia zdrowotne. J. S. wykonywała typowe czynności pielęgniarskie, wchodzące w zakres usług medycznych, których odbiorcą był jej pracodawca , a nie kontrahent ZOZ-u. Czynności te wykonywała na rzecz podmiotu (...) choć to on był związany umowami z ZOZ S. i zobowiązany był do świadczenia usług medycznych w zakresie określonym postanowieniami umów. ZOZ S. był odbiorcą usług świadczonych przez ubezpieczonego i to ZOZ S. był odpowiedzialny za stan zdrowia osób, wobec których dokonywano czynności leczniczych zarówno w ramach stosunku pracy jak i w ramach umów cywilnoprawnych. Z tytułu zawartych umów z (...) także osiągnęła przychód. Czyniąc ustalenia w sprawie Sąd oparł się na dowodach zgromadzonych w aktach organu rentowego oraz przesłuchania wnioskodawcy. Sąd zważył, co następuje: Jak wynika z treści przepisu art. 6 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. ( t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1778) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają pracownicy, a jak stanowi art. 8 ust. 1 powołanej ustawy pracownikiem jest osoba pozostająca w stosunku pracy czyli w stosunku prawnym, który jest regulowany przepisami kodeksu pracy . Jednakże na gruncie przepisów ustawy systemowej pojęcie pracownika uległo rozszerzeniu w przepisie art. 8 ust. 2a ustawy i za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taka zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Rozszerzenie pojęcia pracownika dotyczy, więc sytuacji, gdy pracę na podstawie jednej z wyżej opisanych umów wykonuje osoba, która umowę taką zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Jak wynika z przytoczonej regulacji prawnej obejmuje ona obok sytuacji, gdy oba stosunki (pracowniczy i cywilnoprawny) dotyczą tych samych podmiotów jednocześnie występujących wobec siebie w roli pracodawcy - zleceniodawcy i pracownika - zleceniobiorcy, także drugą sytuację tj. gdy na istniejący stosunek pracy nakłada się stosunek cywilnoprawny między pracownikiem i osobą trzecią, na podstawie którego pracownik wykonuje pracę na rzecz pracodawcy w ramach łączącej pracodawcę z ową osobą trzecią (zleceniodawcą) umownej więzi prawnej. Przy czym w tym drugim przypadku istotne jest to, że to właśnie pracodawca jest rzeczywistym beneficjentem pracy świadczonej przez pracownika - zleceniobiorcę, bez względu na to, czy w trakcie jej wykonywania pracownik pozostawał pod faktycznym kierownictwem pracodawcy i czy korzystał z jego majątku. Taka sytuacja ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, przy czym pracownicy wykonujący czynności z umowy o świadczenia usług zdrowotnych nawet pozostawali pod kierownictwem przełożonego ze strony pracodawcy i korzystali z jego majątku. Ubezpieczeni będąc pracownikami odwołującego się tj. Zespołu (...) w S. równocześnie wykonywali pracę na podstawie umów nazwanych przez strony „umowa na świadczenie zdrowotne” zawartej z (...) . Już w tym miejscu wypadnie zauważyć, że to nie nazwa umowy ale jej treść i sposób realizacji stanowi o tym z jakim rodzajem umowy faktycznie mamy do czynienia. Prace zbliżone, co do rodzaju wykonywali w ramach zatrudnienia na podstawie umowy o pracę łączącej ich z płatnikiem. Wszystkie podejmowane przez ubezpieczonych czynności były wykonywane w siedzibie pracodawcy, bądź jego agendach z użyciem sprzętu pracodawcy i na rzecz jego pacjentów, a wynagrodzenie za pracę z umów na świadczenia zdrowotne pochodziło ze środków publicznych przekazywanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia płatnikowi, a następnie - za jego pośrednictwem – podwykonawcy (...) . Świadczone przez zainteresowanych w ramach umów cywilnoprawnych czynności odpowiadają, zatem pracy wykonywanej przez nich na podstawie stosunku pracy i w istocie były świadczone na rzecz pracodawcy. Jest bez znaczenia czy były to prace – jak zarzuca wnioskodawca – identyczne z pracą wykonywaną przez poszczególnych zainteresowanych w ramach stosunku pracy. Jest istotne, że praca ta była świadczona na rzecz wnioskodawcy, pod jego kierownictwem i w istocie nieróżniąca się znacząco od pracy świadczonej w ramach stosunków pracy – tyle tylko, że podczas dyżurów, lub we wskazanych placówkach pracodawcy. Wypadnie zauważyć, że między wnioskodawcą a (...) zawarte były umowy na świadczenia zdrowotne i takie same czynności znalazły się w umowach z zainteresowanym jako prace, które mają zainteresowani pracownicy wykonywać. Bez znaczenia jest, że czynności wykonywali poza godzinami pracy świadczonej w ramach stosunku pracy. Istotne jest tu, że na skutek swoistego unormowania ustawowego taki wykonawca uznawany jest za pracownika zaś przychody uzyskiwane z dodatkowych umów wchodzą do jego podstawy wymiaru składek obok przychodów ze stosunku pracy. O takim skutku stanowi zawarta w art. 18 ustawy systemowej regulacja problematyki podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a wobec odesłania z art. 20 ust. 1 - także na ubezpieczenia chorobowe i wypadkowe oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne stosownie do art. 81 ust. 1, 5, 6 ustawy z dnia 27.08.2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych . Skoro w sytuacjach, o jakich mowa w art. 8 ust. 2a ustawy mamy do czynienia z jednym, szeroko ujętym pracowniczym tytułem obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznych to, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi łączny przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 4 pkt. 10 w związku z art. 18 ust. 1 ustawy), uzyskany z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy i wspomnianej umowy o świadczenia zdrowotne. Trzeba podkreślić, że unormowania te były przedmiotem analizy Sądu Najwyższego, który w powoływanej przez organ rentowy uchwale z dnia z dnia 02.09.2009 r. ( II UZP 6/09 OSNP 2010/3-4/46) zauważył, iż z przepisu art. 18 ust. 1a ustawy wynika logicznie, iż w odniesieniu do pracowników w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy płatnikiem jest pracodawca, a przychód z tytułu umowy cywilnoprawnej jedynie "uwzględnia się" w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy. Pracodawca, ustalając podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu stosunku pracy, powinien więc zsumować wynagrodzenie z umowy cywilnoprawnej z wynagrodzeniem ze stosunku pracy. Sąd Najwyższy stwierdził, że pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy. Pogląd ten został zaaprobowany w innych wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 14.01.2010 r., ( I UK 252/09, LEX nr 577824) i z dnia 22.02.2010 r. ( I UK 259/09 , LEX nr 585727), z dnia 18.10.2011 r. (sygn. akt III UK 22/11, niepublikowany ) w postanowieniu z dnia 26.01.2012 r. ( III UK 64/11, LEX 1215455 ) z dnia 18.03.2014r. ( II UK 449/13, lex 1451362 ) , z dnia 03.04.2014r. ( II UK 399/13 lex 1458679 ) jak również w bogatym orzecznictwie Sądów Apelacyjnych w tym i w R. np. z dnia 23.08.2012 r. ( III AUa 646/12, LEX 1220658 ) . Na szczególną uwagę zasługuje stanowisko zawarte w wyroku SN z 21.09.2017r., ( I UK 370/16, Lex nr 2357398), gdzie stwierdzono, iż placówka musi odprowadzać składki za swojego lekarza , który zawarł z inną firmą umowę jako prowadzący działalność gospodarczą, ale na jej podstawie nadal świadczy usługi na rzecz szpitala pracodawcy. Powyższy wyrok SN zapadł w analogicznej sprawie jak niniejsza i stanowisko w nim zawarte jest w pełni akceptowane przez Sąd orzekający. Również podkreślenia wymaga wyrok SN z 27.04.2017r. ( I UK 182/16, lex nr 2279009), który również dotyczy stanu faktycznego zbliżonego jak w niniejszej sprawie. SN stwierdził, iż dodatkowa umowa cywilnoprawna nie ma znaczenia z punktu widzenia stosunku ubezpieczenia i objęcia ubezpieczeniami społecznymi. Ze względu na posłużenie się w art. 8 ust. 2a u.s.u.s. szerokim pojęciem "pracownik", stosunek pracy łączący pracodawcę z pracownikiem stanowi wyłączny tytuł ubezpieczenia, który pochłania dodatkowy stosunek cywilnoprawny. Osoba wykonująca pracę na rzecz swego pracodawcy na podstawie umów cywilnych podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu jako pracownik i na tym kwestia jej ubezpieczenia się wyczerpuje. Z tych tytułów nie powstaje obowiązek ubezpieczenia społecznego, a także problem zbiegu ubezpieczeń regulowanego w art. 9 u.s.u.s. W teorii nazywane jest to rozszerzeniem definicji pracownika, konstrukcją abstrahującą od użytej w art. 2 k.p. oraz definicji pracodawcy sformułowanej w art 3 k.p. Uznaje się, że w tym przepisie pojęcie pracownika jest rozszerzone na jego dalszą aktywność w ramach umowy cywilnoprawnej, jeżeli w jej ramach świadczy pracę na rzecz swojego pracodawcy. Także więc w zakresie tej sfery aktywności uznawany jest - na potrzeby ubezpieczeń społecznych - za pracownika tego właśnie pracodawcy i pracodawca jest płatnikiem składek z tego tytułu. Powyższe orzeczenie znajdzie pełne zastosowanie w niniejszej sprawie, co oznacza, iż wnioskodawca winien występować jako płatnik składek z tytułu zatrudnienia ubezpieczonych, a na podstawę wymiaru winna składać się suma przychodów z wynagrodzenia z umowy o pracę oraz uzyskiwanego z tytułu umów o świadczenia zdrowotne wykonywane na rzecz pracodawcy. Z powyższego orzeczenia SN wypływa również wniosek, iż nie ma potrzeby w pierwszej kolejności wydawania decyzji o podleganiu, albowiem nie jest sporne, że ubezpieczeni w spornych datach podlegali ubezpieczeniom jako pracownicy, ustalenia wymagała natomiast wysokość podstawy wymiaru składek. W stanie faktycznym wyżej cytowanego orzeczenia SN również organ rentowy wydał decyzje dotyczącą tylko wysokości składek na ubezpieczenia społeczne i zostało to w pełni zaakceptowane jako prawidłowa praktyka, nie wymagająca orzekania w kwestii podlegania. Godzi się podkreślić, że płatnikiem składek jest osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna zobowiązana do comiesięcznego obliczenia, pobrania i przekazania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składek na ubezpieczenia ze środków ubezpieczonego oraz własnych lub będących w jej dyspozycji. Jednym z płatników jest w myśl art. 4 pkt. 2a ustawy pracodawca i to dla wszystkich pracowników w rozumieniu tego aktu, a zatem także dla tych, o jakich mowa w art. 8 ust. 2a, tj. także dla pracowników pozostających z nim w stosunku pracy i jednocześnie wykonujących na jego rzecz pracę w ramach umów cywilnoprawnych zawartych z osobą trzecią. Zebrany w sprawie materiał dowodowy daje w ocenie Sądu podstawę do jednoznacznego stwierdzenia, że w ramach umów cywilnoprawnych zainteresowani świadczyli dodatkową pracę na rzecz odwołującego się, którego byli pracownikami. Szpital zaś uzyskiwał korzyści z tytułu pracy wykonywanej przez swoich pracowników w ramach umów o świadczenie usług. Zatem w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu osoby wymienione w zaskarżonych decyzjach należy traktować jako pracowników ZOZ w S. , bowiem w ramach umów o świadczenie usług zawartych z (...) każda z nich faktycznie wykonywała pracę na rzecz swojego pracodawcy. Powyższe ustalenie pozostaje zbieżne ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w powołanym wcześniej wyroku z 21 września 2017r., I UK 370/16 lex nr 2357398, w którym stwierdzono, iż placówka musi odprowadzać składki za swojego lekarza, który zawarł z inną firmą umowę jako prowadzący działalność gospodarczą, ale na jej podstawie nadal świadczy usługi na rzecz szpitala pracodawcy. Lekarze czy inni pracownicy szpitala pracują w nim wpierw na podstawie stosunku pracy a później wykonują podobny, jeśli nie ten sam, rodzaj pracy na rzecz zatrudniającego pracodawcy (szpitala) na podstawie umowy z drugim podmiotem. Prawodawca w pewnym stopniu preferuje pracę lekarzy w ramach działalności gospodarczej, jaką jest indywidualna praktyka lekarska (zgodnie z ustawą z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej ). Przyjęta formuła działalności gospodarczej nie zmienia jednak sytuacji, bo nadal jest to szczególna przedmiotowo i podmiotowo działalność, nie tylko dlatego, że jest regulowana w ustawie, ale przede wszystkim dlatego, że wykonywana jest osobiście przez lekarza lub innego fachowego pracownika medycznego. Jest to sytuacja podobna do tzw. "samozatrudnienia", w tym przypadku w ramach indywidulanej praktyki lekarskiej. Sąd Najwyższy poddając analizie i rozważaniom stan faktyczny zbieżny do występującego w niniejszej sprawie wyjaśnił też, iż: „Błędne jest założenie skarżącego, że działalność gospodarcza jest wyłączona z art. 8 ust. 2a ustawy, bo przepis ten podmiotowo odnosi się tylko do ubezpieczonych z art. 6 ust. 1 pkt 4 (zleceniobiorców), a nie do ubezpieczonych z art. 6 ust. 1 pkt 5 (prowadzących działalność gospodarczą). Wykonywanie działalności gospodarczej, a w tym przypadku leczenia i opieki medycznej, wymaga zawarcia indywidualnej umowy. Dopiero ta umowa, a nie sama działalność, określa treść zobowiązania. W tej sprawie były to umowy zobowiązujące do osobistej pracy i należytej staranności zgodnej z rodzajem pracy (…). W takiej sytuacji regulacja z art. 8 ust. 2a nie może nie być stosowana. Wyłącza zbieg tytułów ubezpieczenia, czyli stosunku pracy i działalności gospodarczej. Powstaje jeden tytuł ubezpieczenia jako pracownika, co nie znosi ani nie zmienia umów cywilnoprawnych. Uzasadnieniem jest to, że lekarz lub inny pracownik medyczny jest wpierw pracownikiem szpitala a ponadto wykonuje pracę na rzecz zatrudniającego go szpitala na podstawie umowy o świadczenie usług zawartej z drugim podmiotem. Znaczenie ma to, że osobiście wykonuje pracę i nie może być zastąpiony przez inną osobę. Działalność gospodarcza nie ma wówczas systemowego pierwszeństwa, bo wyprzedza ją rozwiązanie przyjęte w art. 8 ust. 2a ustawy. Chodzi o pracę w określonej sytuacji (relacji), która nie jest obojętna prawodawcy. Nie jest to wówczas rynkowa usługa medyczna świadczona w ramach indywidualnej praktyki lekarskiej (działalności gospodarczej) dla różnych podmiotów, a tylko leczenie i opieka medyczna na podstawie indywidulanej umowy, która wykonywana jest tylko na rzecz pracodawcy”. Sąd Najwyższy w cytowanym uzasadnieniu wydanego wyroku stwierdził nadto, że: „Prócz wniosków z wykładni gramatycznej art. 8 ust. 2a ustawy znacznie mają też cele funkcjonalne i systemowe, bo ten kto pracuje, powinien mieć ubezpieczenie społeczne z własnej pracy. Jest to w jego interesie i w interesie innych ubezpieczonych. System ubezpieczeń społecznych oparty jest na solidaryźmie ubezpieczonych. Uzasadnia to zwiększenie (kumulację) podstawy wymiaru składek liczonej od przychodów z pracy wykonywanej na rzecz jednego pracodawcy”. Stanowisko takie w pełni podziela i przyjmuje za własne Sąd Orzekający. Reasumując należy podkreślić, że organ rentowy dokonując analizy okoliczności faktycznych prawidłowo zastosował przytoczone normy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustalając podstawę wymiaru składek od sumy przychodów z umowy o pracę i umowy o świadczenia usług zdrowotnych faktycznie wykonywanej na rzecz pracodawcy mimo, że zawartej z innym podmiotem. Mając na uwadze poczynione ustalenia i wywody Sąd oddalił odwołania jako bezzasadne na podstawie powołanych przepisów i art.47714§1 kpc . O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono stosownie do art. 102 kpc uznając, że przy tej ilości spraw prowadzonych z udziałem Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. i ogólnie znaną sytuację finansową szpitali zasadnym jest nieobciążanie wnioskodawcy kosztami postępowania.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI