IV U 1887/18

Sygn. akt IV U 1887/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lipca 2019 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Jolanta Krzywonos Protokolant: st. sekr. sądowy Maria Misiuda po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2019 r. sprawy (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. przy udziale M. Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o wysokość podstawy wymiaru składek na skutek odwołania (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 13 sierpnia 2018 znak : (...) I.oddala odwołanie II. zasądza od (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. kwotę 270 złotych /słownie : dwieście siedemdziesiąt / tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt IV 1887/18 UZASADNIENIE wyroku z dnia 18 lipca 2018 r. Decyzją z dnia 13 sierpnia 2018 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. stwierdził, że podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne M. Z. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) Sp. z o.o. za : - marzec 2015r. na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe – wynosi 2 109,37 zł zaś na ubezpieczenie zdrowotne – 1 820,18 zł, - kwiecień 2015r. na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe – wynosi 2 628,41 zł zaś na ubezpieczenie zdrowotne – 2,268,05 zł, - maj 2015r. na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe – wynosi 2 360,00 zł zaś na ubezpieczenie zdrowotne – 2 036,44 zł, - czerwiec 2015r. na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe – wynosi 2 360,00 zł zaś na ubezpieczenie zdrowotne – 2 036,44 zł, - sierpień 2015r. na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe – wynosi 2 360,00 zł zaś na ubezpieczenie zdrowotne – 2 036,44 zł, - październik 2015r. na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe – wynosi 2 360,00 zł zaś na ubezpieczenie zdrowotne – 2 036,44 zł, - listopad 2015r. na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe – wynosi 2 710,00 zł zaś na ubezpieczenie zdrowotne – 2 338,45 zł. W uzasadnieniach decyzji organ rentowy podniósł, że w toku postępowania kontrolnego ustalono, iż M. Z. zatrudniona od 01.06.2012r. do 31.05.2016r. na podstawie umowy o pracę w T. sp. o.o. jednocześnie wykonywała umowę zlecenie zawartą z (...) sp. z o.o. Z tytułu umowy zlecenia została zgłoszona wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego od 27.02.2015r. do 31.12.2015r. Wskazał, iż (...) sp. z o.o. jako zleceniodawca w okresie objętym kontrolą związany był ze (...) sp. z o.o. umową agencyjną z 1 lipca 2013r. W ramach w/w umowy (...) sp. z o.o. zobowiązał się do świadczenia usług polegających na telefonicznym pozyskiwaniu zamówień na produkty i usługi znajdujące się w ofercie T. , lub podmiotów na rzecz których działa T. , a także wprowadzaniu pozyskanych zamówień do systemu niezwłocznie po ich pozyskaniu. Zdaniem organu rentowego M. Z. wykonując umowę zlecenia wykonywała pracę na rzecz własnego pracodawcy i tym samym w sferze ubezpieczeń społecznych, w myśl art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uważana jest za pracownika. Dlatego też (...) sp. z o.o. ustalając podstawę wymiaru składek dla M. Z. powinien uwzględnić przychód z tytułu umowy zlecenia. Odwołanie do powyższej decyzji złożył pełnomocnik (...) Sp. z o.o. wnosząc o jej zmianę i ustalenie, że spółka w sposób prawidłowy ustaliła podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne dla M. Z. za okres od marca do listopada 2015r. Decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie art. 18 ust. 1a i art. 20 ust. 1 w/w ustawy oraz art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych . Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 w zw. z art. 180 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego ustalenia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie oraz art. 6 i art. 8 ust. 1 k.p.a. poprzez dokonanie nadużyć w trakcie kontroli. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. w odpowiedziach na odwołanie wnosił o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: (...) Sp. z o.o. z siedzibą w R. figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym pod nr (...) . Rejestracja spółki miała miejsce 25 stycznia 2012r. Prezesem zarządu jest P. C. . Spółka zajmuje się m.in. działalnością agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju, sprzedażą hurtową sprzętu elektronicznego i telekomunikacyjnego. P. C. był jednocześnie udziałowcem i prezesem (...) sp. z o.o. Udziały w spółce zbył 2 kwietnia 2016r. W dniu 1 lipca 2013r. pomiędzy (...) sp. z o.o. a (...) sp. z o.o. została zawarta umowa agencyjna. W ramach w/w umowy (...) sp. z o.o. (Agent) zobowiązał się na polecenie (...) sp. z o.o. (Zleceniodawca) do świadczenia usług polegających na telefonicznym pozyskiwaniu zamówień na produkty i usługi znajdujące się w ofercie T. , lub podmiotów na rzecz których działa T. , a także wprowadzania pozyskanych zamówień do systemu zleceniodawcy niezwłocznie po ich pozyskaniu. Umowy zawierane miały być w imieniu i na rzecz zleceniodawcy. M. Z. w dniu 2 lipca 2012r. zawarła umowę o prace na czas określony do 30 czerwca 2017r. z firmą (...) Sp. z o.o. z siedzibą w R. . Powierzono jej stanowisko doradcy klienta w wymiarze ¼ etatu. Z dniem 1 stycznia 2013r. wymiar czasu pracy został zwiększony do ½ etatu, a od 1 marca 2014r. do pełnego etatu. Na mocy porozumienia stron stosunek pracy uległ rozwiązaniu 31 maja 2016r. Powyższe stanowiło tytuł podlegania przez w/w ubezpieczeniom społecznym. Początkowo pracowała jako telemarketer zajmując się obsługą klientów, zaś od 1 marca 2015r. dodoatkowo zajmowała się grupą sprzedażową, czyli sprawowała nadzór nad grupą sprzedawców usług sieci P. . W dniu 27 lutego 2015r. pomiędzy (...) sp. z o.o. (zleceniodawca) a M. Z. (zleceniobiorca) została zawarta umowa zlecenia. M. Z. zobowiązała się do wykonywania czynności polegających na telefonicznej obsłudze klientów o profilu sprzedażowym. Umowa została zawarta do 29 lutego 2016r. Czynności zarówno z umowy o pracę, jak też z umowy zlecenia wykonywała na sali sprzedażowej w K. , jednej z lokalizacji spółki (...) . Lista obecności podpisywana była tylko z tytułu umowy o pracę. Podlegała kierownikowi sprzedaży firmy (...) . Całość nadzorował prezes P. C. . Narzędziem pracy był komputer firmowy. Z tytułu umowy zlecenia nie miała określonych godzin pracy. Z tytułu zawartej umowy zlecenia M. Z. została zgłoszona przez (...) sp. z o.o. do ubezpieczenia zdrowotnego. Osiągnęła następujący przychód: marzec 2015r. – 165,00 zł, kwiecień 2015r.- 783,06 zł, za maj 2015r. – 165,00 zł, za czerwiec 2015r. – 165,00 zł, za sierpień 2015r. – 165,00 zł, za październik 2015r. – 165,00 zł i za listopad 2015r. – 225,00 zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził kontrolę płatnika (...) Sp. z o.o. Zakres kontroli obejmował m.in. prawidłowość i rzetelność obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Kontrolą objęto okres od stycznia 2014 r. do grudnia 2016 r. Na podstawie wyników kontroli organ rentowy w dniu 13 sierpnia 2018 r. wydał zaskarżoną w sprawie decyzję. (dowód: zeznania M. Z. k. 51, zeznania P. C. k. 51, 49, odpis KRS k. 15-19, dokumentacja osobowa M. Z. , dokumentacja w aktach organu rentowego) Powyższy stan faktyczny Sad ustalił w oparciu o zeznania P. C. i M. Z. oraz na podstawie przeprowadzonych dowodów z dokumentów dołączonych do akt postępowania, w tym akt osobowych i złożonych w aktach organu rentowego. Dokumenty te nie budziły wątpliwości i nie były kwestionowane co do swej autentyczności czy ważności. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie nie jest zasadne. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2019r. poz. 300 j.t.), za pracownika w rozumieniu tej ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Na gruncie powołanego art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w orzecznictwie wskazuje się, że rozszerza on pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. Rozszerzenie to dotyczy dwóch sytuacji. Pierwszą jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z wymienionych w tym przepisie umów prawa cywilnego przez osobę, która umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy. Drugą, jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z tych umów przez osobę, która umowę taką zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. W drugim przypadku, przesłanką decydującą o uznaniu takiej osoby za pracownika w rozumieniu ustawy systemowej jest to, że będąc pracownikiem związanym stosunkiem pracy z danym pracodawcą jednocześnie świadczy pracę w ramach umowy cywilnoprawnej, zawartej z inną osobą, ale na rzecz pracodawcy. W konsekwencji, nawet gdy osoba ta (pracownik) zawarła umowę cywilnoprawną o świadczenie usług z osobą trzecią, to pracę w jej ramach wykonuje faktycznie dla swojego pracodawcy, który uzyskuje rezultaty tej pracy. Pracodawca jest w takiej sytuacji rzeczywistym beneficjentem pracy świadczonej przez pracownika-zleceniobiorcę bez względu na to, czy w trakcie jej wykonywania pracownik pozostawał pod faktycznym kierownictwem pracodawcy i czy korzystał z jego majątku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13 lutego 2013r., III AUa 1142/12). Można też wskazać, że art. 8 ust. 2 a powołanej ustawy dotyczy z reguły takiej pracy wykonywanej na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz pracodawcy, która mogłaby być świadczona przez jej wykonawcę w ramach stosunku pracy z tym pracodawcą, z tym że musiałby on wówczas przestrzegać przepisów o godzinach nadliczbowych, powierzeniu pracownikowi do wykonywania pracy innej niż umówiona ( art. 42 § 4 kp ) i innych ograniczeń i obciążeń wynikających z przepisów prawa pracy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2012 r., IUK 265/12). W orzecznictwie podkreśla się, że zawarty w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej zwrot "działać na rzecz" użyty został w innym znaczeniu niż w języku prawa, w którym działanie "na czyją rzecz" może się odbywać w wyniku istnienia określonej więzi prawnej (stosunku prawnego). Stosunkiem prawnym charakteryzującym się działaniem na rzecz innego podmiotu jest stosunek pracy, do którego istotnych cech należy działanie na rzecz pracodawcy ( art. 22 k.p. ). Również wykonujący zlecenie "działa na rzecz zleceniodawcy" ( art. 734 k.c. ), W kontekście przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej zwrot ten opisuje zatem sytuację faktyczną, w której należy zastosować konstrukcję uznania za pracownika. Jest nią istnienie trójkąta umów, tj. 1) umowy o pracę, 2) umowy zlecenia między pracownikiem, a osobą trzecią i 3) umowy o podwykonawstwo między pracodawcą i zleceniodawcą. Pracodawca w wyniku umowy o podwykonawstwo przejmuje w ostatecznym rachunku rezultat pracy wykonanej na rzecz zleceniodawcy, przy czym następuje to w wyniku zawarcia umowy zlecenia/świadczenia usług z osobą trzecią oraz zawartej umowy cywilnoprawnej między pracodawcą i zleceniodawcą. Konsekwencją konstrukcji uznania za pracownika jest konieczność opłacania przez pracodawcę składki na ubezpieczenia społeczne za osobę, z którą została zawarta umowa zlecenia, tak jak za pracownika. Zgodnie z art. 32 ustawy systemowej, pracodawcę obciąża zatem także obowiązek poboru i odprowadzenia do ZUS składki na ubezpieczenie zdrowotne za osobę " uznaną za pracownika" (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2012 r., III AUa 1031/12). Pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o świadczenie usług zawartej z osobą trzecią, jest bowiem płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy. Z regulacją art. 8 ust. 2a pozostaje w związku unormowanie zawarte w art. 18 ust. la i w art. 20 ust. 1 ustawy systemowej, dotyczące problematyki podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Skoro bowiem w sytuacjach, do których odnosi się art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, mamy do czynienia z jednym, szeroko ujętym pracowniczym tytułem obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym, to konsekwentnie w art. 18 ust. la i następczo w art. 20 ust. 1 ustawy systemowej nakazano w stosunku do tych ubezpieczonych uwzględnienie w podstawie wymiaru składek - obok przychodu z umowy o pracę - również przychodu z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. Reasumując, płatnikiem tych składek, w myśl art. 4 pkt 2a ustawy systemowej, jest pracodawca, który jest zobowiązany uwzględniać w podstawie wymiaru składek za swoich pracowników także przychody uzyskiwane przez tych pracowników z tytułu umów cywilnoprawnych, o ile prace w ramach tych umów wykonują w warunkach objętych dyspozycją art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Jednolite stanowisko w tej kwestii zostało zaprezentowane w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r., II UZP 6/09 oraz w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, z dnia 22 lutego 2010 r. I UK 259/09 oraz z dnia 18 października 2011 r., III UK 22/11. Uzasadnieniem wprowadzenia regulacji art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, jak wyjaśnił to Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 października 2011 r., III UK 22/11 Lex nr 1227536, było dążenie do ograniczenia korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych celem zatrudnienia własnych pracowników dla realizacji tych samych zadań, które wykonują oni w ramach łączącego strony stosunku pracy, a to celem ominięcia w ten sposób ograniczeń wynikających z ochronnych przepisów prawa pracy (m.in. w zakresie czasu pracy) oraz obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne od tychże umów. Chodziło również o ochronę pracowników przed skutkami fluktuacji podmiotowej po stronie zatrudniających w trakcie procesu świadczenia pracy, polegającej na przekazywaniu pracowników przez macierzystego pracodawcę innym podmiotom (podwykonawcom), którzy zatrudniają tychże pracowników w ramach umów cywilnoprawnych w ogóle nieobjętych obowiązkiem ubezpieczeń społecznych (umowa o dzieło) lub zwolnionych z tego obowiązku w zbiegu ze stosunkiem pracy (umowa agencyjna, zlecenia lub inna umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu). Istotne było zatem w sprawie przesądzenie, co faktycznie było przedmiotem umowy cywilnoprawnej zawartej przez M. Z. z (...) sp. z o.o. , to jakie prace wykonywała w rzeczywistości w ramach stosunku pracy i w ramach zlecenia oraz to, kto uzyskiwał z tego tytułu przysporzenie, czyli kto był beneficjentem tych prac. Jak ustalono na podstawie zgromadzonego w sprawie wiarygodnego materiału dowodowego, do obowiązków pracowniczych M. Z. należała telefoniczna obsługa klientów, zaś od 1 marca 2015r. do 31 maja 2016r. dodatkowo nadzór nad grupą sprzedawców usług sieci P. . Natomiast z tytułu umowy zlecenia zobowiązana była do telefonicznej obsługi klientów. Tym samym wykonywała te same czynności w ramach stosunku pracy, jak też umowy zlecenia. Czynności te wykonywała w siedzibie pracodawcy, pod jego nadzorem, korzystając z jego zasobów. To on był rzeczywistym beneficjentem jej pracy. Na uwagę zasługuje fakt, iż P. C. będący prezesem zarządu (...) sp. z o.o. był jednocześnie prezesem i udziałowcem (...) sp. z o.o. Odnosząc się do kwestii podniesionych w treści odwołania, a dotyczących naruszenia przepisów postępowania, należy podkreślić, że w zakresie trybu postępowania administracyjnego Sąd Okręgowy nie dopatrzył się nieprawidłowości ze strony Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organ rentowy dokonując analizy okoliczności faktycznych prawidłowo zastosował przytoczone normy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych . Skutkiem uprzedniego Sąd Okręgowy na podstawie powołanych przepisów i art. 477 14 § 1 k.p.c. , oddalił odwołanie złożone przez (...) Sp. z o.o. z siedzibą w R. od decyzji ZUS z 13 sierpnia 2018r. jako bezzasadne. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono w oparciu o art. 98 k.p.c. oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265) z uwzględnieniem zasady odpowiedzialności za wynik procesu.