IV U 17/14

Sąd Okręgowy w SiedlcachSiedlce2015-04-02
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i renty rolniczeŚredniaokręgowy
ubezpieczenie społeczne rolnikówemerytura rolniczazasiedzeniedzierżawadziałalność rolniczanadpłata świadczeńKRUSSąd Okręgowy

Sąd Okręgowy uchylił decyzje KRUS i zwolnił małżonków z obowiązku zwrotu nienależnie pobranej emerytury rolniczej, uznając, że mimo zasiedzenia gospodarstwa, nie prowadzili oni faktycznie działalności rolniczej.

Prezes KRUS decyzjami z 19.11.2013 r. zobowiązał małżonków J. i T. D. do zwrotu nienależnie pobranej emerytury rolniczej w łącznej kwocie ponad 47 000 zł, argumentując to zatajeniem posiadania gospodarstwa rolnego od 28.02.2007 r. Małżonkowie wnieśli odwołanie, twierdząc, że gospodarstwo faktycznie użytkował inny rolnik, który pobierał dopłaty. Sąd Okręgowy, po analizie dowodów, uznał, że domniemanie prowadzenia działalności rolniczej przez zasiedzenie zostało obalone, a ubezpieczeni nie prowadzili faktycznie gospodarstwa, co uzasadniało zwolnienie ich z obowiązku zwrotu świadczeń.

Sprawa dotyczyła odwołania małżonków J. i T. D. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, które zobowiązywały ich do zwrotu nienależnie pobranej emerytury rolniczej. Organ rentowy ustalił nadpłatę świadczeń od 1.03.2007 r. do 30.06.2013 r., opierając się na postanowieniu Sądu Rejonowego o zasiedzeniu gospodarstwa rolnego przez małżonków od 28.02.2007 r. W związku z tym, KRUS uznał, że ubezpieczeni nie zaprzestali prowadzenia działalności rolniczej i zawiesił wypłatę części uzupełniającej emerytury. Małżonkowie D. argumentowali, że faktycznym użytkownikiem gruntów był inny rolnik, który pobierał dopłaty bezpośrednie. Sąd Okręgowy przeprowadził postępowanie dowodowe, w tym przesłuchanie świadków i analizę akt sprawy cywilnej. Ustalono, że grunty rolne były faktycznie użytkowane przez rolnika A. J., który je obsiewał, zbierał plony, pobierał dopłaty unijne i opłacał podatek rolny. Świadkowie potwierdzili, że nie widzieli małżonków D. pracujących na roli, a jedynie A. J. Dodatkowo, stan zdrowia ubezpieczonych, którzy pobierali rentę i emeryturę rolniczą od wielu lat, nie pozwalał na prowadzenie działalności rolniczej. Sąd Okręgowy uznał, że domniemanie prawne wynikające z zasiedzenia zostało obalone i że małżonkowie nie prowadzili faktycznie działalności rolniczej. W konsekwencji, Sąd zmienił zaskarżone decyzje, ustalając, że J. D. i T. D. nie są zobowiązani do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zasiedzenie gospodarstwa rolnego nie jest automatycznie równoznaczne z prowadzeniem działalności rolniczej, jeśli ubezpieczony faktycznie nie prowadził takiej działalności.

Uzasadnienie

Sąd ustalił, że mimo zasiedzenia gruntów rolnych, faktyczne użytkowanie i prowadzenie działalności rolniczej (w tym pobieranie dopłat unijnych i opłacanie podatku rolnego) odbywało się przez inną osobę (A. J.). Dodatkowo, stan zdrowia ubezpieczonych nie pozwalał na prowadzenie działalności rolniczej. W związku z tym, Sąd uznał, że domniemanie prawne z art. 28 ust. 3 i 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników zostało obalone.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana decyzji organu rentowego

Strona wygrywająca

J. D. i T. D.

Strony

NazwaTypRola
T. D.osoba_fizycznaodwołujący
J. D.osoba_fizycznaodwołujący
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznegoorgan_państwowyorgan rentowy

Przepisy (2)

Główne

u.u.s.r. art. 28 § 3 i 4

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Przepisy te ustanawiają domniemanie prowadzenia działalności rolniczej w przypadku nabycia posiadania gospodarstwa rolnego, co może skutkować zawieszeniem części uzupełniającej świadczenia. Sąd uznał, że domniemanie to może być obalone dowodami przeciwnymi.

Pomocnicze

k.p.c. art. 477¹⁴ § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten stanowi podstawę prawną do orzekania przez sąd odwoławczy w przedmiocie zmiany lub uchylenia decyzji organu rentowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktyczne użytkowanie gospodarstwa rolnego przez inną osobę (A. J.). Pobieranie dopłat unijnych i opłacanie podatku rolnego przez A. J. Stan zdrowia ubezpieczonych uniemożliwiający prowadzenie działalności rolniczej. Obalenie domniemania prawnego o prowadzeniu działalności rolniczej wynikającego z zasiedzenia.

Odrzucone argumenty

Argument organu rentowego oparty na domniemaniu prowadzenia działalności rolniczej z uwagi na zasiedzenie gospodarstwa.

Godne uwagi sformułowania

poczynione ustalenia pozwalają na obalenie domniemania prawnego posiadacz gospodarstwa rolnego, który nie prowadzi działalności rolniczej zachowuje prawo do części uzupełniającej świadczenia

Skład orzekający

Jacek Witkowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "interpretację przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w kontekście zasiedzenia gospodarstwa i faktycznego prowadzenia działalności rolniczej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy zasiedzenie nie idzie w parze z faktycznym prowadzeniem gospodarstwa przez zasiedzącego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, że formalne tytuły prawne (jak zasiedzenie) nie zawsze przekładają się na faktyczne prowadzenie działalności, co ma znaczenie dla prawa do świadczeń. Jest to ciekawy przykład interpretacji przepisów ubezpieczeniowych.

Zasiedziałe gospodarstwo, ale czy faktycznie pracowałeś na roli? Sąd wyjaśnia prawo do emerytury rolniczej.

Dane finansowe

WPS: 47 328,62 PLN

zwrot nienależnie pobranej emerytury rolniczej: 23 040,56 PLN

zwrot nienależnie pobranej emerytury rolniczej: 24 288,06 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV U 17/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 kwietnia 2015r. Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Jacek Witkowski Protokolant stażysta Renata Olędzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2015r. w S. odwołania T. D. oraz J. D. od dwóch decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 19 listopada 2013 r. Nr (...) -2/20 w sprawie T. D. J. D. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o ustalenie braku obowiązku zwrotu nienależnie pobranej emerytury rolniczej zmienia obydwie zaskarżone decyzje i ustala, że J. D. i T. D. nie są zobowiązani do zwrotu kwot odpowiednio 23040,56 zł i 24288,06 zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 lipca 2010r. do 30 czerwca 2013r. Sygn. akt IV 17/14 U UZASADNIENIE Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dwiema decyzjami z dnia 19.11.2013 r. skierowanymi do J. D. i T. D. ustalił nadpłatę emerytury rolniczej z powodu zatajenia posiadania przez wskazanych d dnia 28.02.2007 r. gospodarstwa rolnego zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dniu 6.06.2013 r. W związku z tym stwierdzono nadpłatę emerytury w części uzupełniającej od 1.03.2007 r. do 30.06.2013 r. i zobowiązano J. D. do zwrotu kwoty 23 040,56 zł za okres od 1.07.2010 do 30.06.2013 r., zaś T. D. do zwrotu kwoty 24 288,06 zł za ten sam okres. Od obydwu decyzji wnieśli odwołanie J. i T. D. . Skarżący wnosili o ich zmianę poprzez zwolnienie od obowiązku zwrotu nadpłaconych świadczeń. W uzasadnieniu swoich odwołań, skarżący podnosili, iż nie prowadzili działalności rolniczej na działkach, które były przedmiotem postępowania o zasiedzenie. Działalność rolniczą prowadził na nich A. J. , który pobierał dopłaty bezpośrednie od 2008 r. do 2013 r. z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wnosił o ich oddalenie. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Ubezpieczeni małżonkowie J. i T. D. byli uprawnieni do renty rolniczej w pełnej wysokości od 2003 r. Gospodarstwo rolne o powierzchni 2,71 ha wydzierżawili na okres 10-letni H. I. . Od 1.04.2012 r. nabyli uprawnienia do emerytury rolniczej. Po upływie terminu dzierżawy, organ rentowy zawiesił od 1.08.2013 r. część uzupełniającą emerytury. Następnie, małżonkowie D. po raz kolejny wydzierżawili grunt rolny H. I. na mocy umowy dzierżawy z dnia 24.07.2013 r. Pozwany KRUS podjął wypłatę części uzupełniającej emerytury rolniczej obydwu małżonkom. W sierpniu 2013 r. złożyli oni postanowienie Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 6.06.2013 r. stwierdzające zasiedzenie działek rolnych położonych we wsi K. gm. S. . Powierzchnia tych działek wynosiła 3,06 ha. Zasiedzenie miało moc wiążącą od 28.02.2007 r. (akta I Ns 489/13). Orzeczenie sądowe z 6.06.2013 r. stało się podstawą dla organu rentowego do przyjęcia domniemania, że ubezpieczeni nie zaprzestali prowadzenia działalności rolniczej i z mocy art. 28 ust. 3 i 4 ustawy z 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403) wypłata części uzupełniającej podlegała zawieszeniu od 1.03.2007 r. W toku postępowania odwoławczego Sąd przeprowadził dowody z zeznań ubezpieczonych J. i T. D. (k. 7 i 18), świadków: A. J. , R. W. , A. S. (k. 7v – 8) i zeznań P. H. (k. 18) oraz na podstawie akt sprawy cywilnej I Ns 489/13. Sąd ustalił, iż grunty rolne, które były objęte postępowaniem o zasiedzenie położone są we wsiach K. i B. . Grunty te użytkował na podstawie ustnej umowy dzierżawy rolnik A. J. . Rolnik ten obsiewał zbożem działki rolne i zbierał plony. Od 2008 r. na działki te pobierał dopłaty unijne, a także opłacił podatek rolny. Przesłuchani w sprawie świadkowie nigdy nie widzieli, aby małżonkowie J. i T. D. wykonywali jakiekolwiek prace polowe. Świadek P. H. był sołtysem wsi B. od 2007 r. do 2014r. Zeznał, że nakazy płatnicze pobierał od niego A. J. i opłacał za T. D. . Pozostali świadkowie: A. S. i R. W. zamieszkują we wsi K. i wskazali w swoich zeznaniach, że widzieli na polu wyłącznie A. J. . Z kolei z treści zeznań świadków przesłuchanych w sprawie cywilnej wynika, że w przeszłości ubezpieczeni pracowali na spornych działkach, natomiast z treści ich zeznań nie wynika, aby pracowali w rolnictwie w ostatnich latach. Zdaniem Sądu dowody te są wiarygodne. Świadkowie stanowczo zeznali, iż od 2007 r. grunty rolne uprawiał A. J. , którego gospodarstwo rolne graniczyło z działkami położonymi we wsi K. . Ponadto należy podkreślić, że oboje ubezpieczeni są osobami niezdolnymi do pracy w gospodarstwie rolnym. J. D. nabyła prawo do renty rolniczej w 1992 r., zaś T. D. nabył to prawo w 2005 r. Należy więc wnioskować, że ich stan zdrowia nie pozwalał im na prowadzenie działalności rolniczej w 2007 r. i następnych latach. Zatem Sąd Okręgowy uznał, że poczynione ustalenia pozwalają na obalenie domniemania prawnego wyrażonego w art. 28 ust. 3 i 4 ustawy z 20.12.1990 r., iż nabycie posiadania gospodarstwa rolnego w drodze zasiedzenia jest równoznaczne z prowadzeniem działalności rolniczej i tym samym do pozbawienia ich części uzupełniającej emerytury. W ocenie Sądu ustalenia dokonane w postępowaniu odwoławczym pozwoliły na obalenie tego domniemania, a więc do przyjęcia że oboje ubezpieczeni byli uprawnieni do emerytury rolniczej w pełnej wysokości od 1.03.2007 r. do 30.06.2013 r. W tym miejscu należy powołać się na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z dnia 6.05.2004 r. II UZP 5/04, w której SN stwierdził, że posiadacz gospodarstwa rolnego, który nie prowadzi działalności rolniczej zachowuje prawo do części uzupełniającej świadczenia. W związku z powyższym Sąd z mocy art. 477 14 § 2 kpc orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI