IV U 1556/15

Sąd Okręgowy w ElbląguElbląg2015-12-30
SAOSubezpieczenia społecznekapitał początkowyŚredniaokręgowy
kapitał początkowyubezpieczenia społeczneZUSprawo emerytalnepodstawa wymiaru składekdecyzja ZUSodwołanie

Sąd Okręgowy przywrócił pierwotne obliczenie kapitału początkowego dla ubezpieczonej, uznając, że ZUS bezpodstawnie obniżył podstawę wymiaru składek za lata 1990-1991 bez nowych dowodów.

Skarżąca S.B. odwołała się od decyzji ZUS, która obniżyła jej kapitał początkowy, nie uwzględniając wynagrodzenia z okresu pozostawania bez pracy (1990-1991). ZUS argumentował brak składek, podczas gdy w poprzedniej decyzji z 2007 roku to samo wynagrodzenie zostało uwzględnione. Sąd Okręgowy przychylił się do odwołania, stwierdzając, że ZUS nie mógł ponownie ocenić tych samych dowodów bez nowych okoliczności, co było podstawą do zmiany decyzji i przywrócenia pierwotnego obliczenia kapitału.

Sprawa dotyczyła odwołania S.B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) Oddział w E., która obniżyła wysokość jej kapitału początkowego. Ubezpieczona zarzuciła, że ZUS bezzasadnie nie uwzględnił przy ponownym obliczeniu kapitału wynagrodzenia z okresu od października 1990 r. do marca 1991 r., kiedy to otrzymywała wynagrodzenie na podstawie ustawy o pracownikach samorządowych i spełniała warunki do zasiłku dla bezrobotnych. ZUS argumentował, że za ten okres nie odprowadzono składek na ubezpieczenie społeczne. Sąd Okręgowy w Elblągu, Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zmienił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy emerytalnej, ponowne ustalenie wysokości kapitału początkowego może nastąpić tylko w przypadku przedłożenia nowych dowodów lub ujawnienia okoliczności istniejących przed wydaniem pierwotnej decyzji, które mają wpływ na prawo lub wysokość świadczeń. Sąd uznał, że przepis pozwalający na ponowną ocenę materiału dowodowego zebranego przed wydaniem decyzji z 2007 r. (art. 114 ust. 1a ustawy emerytalnej) utracił moc prawną. W związku z tym, ZUS nie miał podstaw do obniżenia podstawy wymiaru składek za lata 1990-1991, skoro te same dowody były już ocenione w decyzji z 2007 r. Sąd przywrócił tym samym prawo ubezpieczonej do obliczenia kapitału początkowego przy przyjęciu pierwotnej podstawy wymiaru składek.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ rentowy nie może ponownie oceniać tych samych dowodów przy ponownym ustalaniu kapitału początkowego, jeśli nie zostały przedłożone nowe dowody lub ujawnione nowe okoliczności, a przepis pozwalający na taką ponowną ocenę utracił moc.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, który wymaga nowych dowodów lub okoliczności dla ponownego ustalenia świadczeń. Podkreślono, że art. 114 ust. 1a, który dopuszczał ponowną ocenę tych samych dowodów, utracił moc po wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 5/11.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmienia zaskarżoną decyzję

Strona wygrywająca

S. B.

Strony

NazwaTypRola
S. B.osoba_fizycznawnioskodawczyni
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (5)

Główne

ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Ponowne ustalenie wysokości świadczeń lub kapitału początkowego następuje na wniosek lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość.

Pomocnicze

ustawa emerytalna art. 175 § ust. 4

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1a

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis ten utracił moc z dniem 8 marca 2012r. wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2012r. w sprawie K 5/11, co oznacza, że nie pozwala już na ponowne ustalenie kapitału początkowego w oparciu o te same dowody, które były znane organowi rentowemu przy pierwotnym ustaleniu.

k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Ustawa z dnia 22 marca 1990r. o pracownikach samorządowych art. 10 § ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

ZUS nie miał podstaw do ponownego ustalenia kapitału początkowego w oparciu o te same dowody, które były znane przy pierwotnym ustaleniu, ponieważ przepis dopuszczający taką możliwość utracił moc. Pierwotna decyzja z 2007 roku uwzględniała wynagrodzenie z lat 1990-1991 jako podstawę wymiaru kapitału początkowego, a ZUS nie przedstawił nowych dowodów ani okoliczności uzasadniających zmianę tej oceny.

Odrzucone argumenty

ZUS argumentował, że od wynagrodzenia za sporny okres nie zostały odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne, co stanowiło podstawę do obniżenia kapitału początkowego.

Godne uwagi sformułowania

nie uwzględniając wynagrodzenia skarżącej od dnia 1 października 1990r. do dnia 31 marca 1991r. w kwocie 5.428.000,00 zł przed denominacją z uwagi na brak odprowadzonych składek. nie pozwolić na ponowne ustalenie wysokości kapitału początkowego w oparciu o te same dowody, tj. znane organowi rentowemu przy pierwotnym ustaleniu tego kapitału, nawet jeśli poprzednio dowody te zostały przez organ rentowy ocenione błędnie. przepis ten utracił moc z dniem 8 marca 2012r. wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2012r. w sprawie K 5/11. przywróceniem ubezpieczonej prawa do obliczenia wysokości kapitału początkowego przy przyjęciu pierwotnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za rok 1990 w kwocie 12.168.300 zł przed denominacją i za rok 1991 w kwocie 13.320.360 zł przed denominacją

Skład orzekający

Tomasz Koronowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ponownego ustalania kapitału początkowego przez ZUS, zwłaszcza w kontekście utraty mocy przepisu pozwalającego na ponowną ocenę tych samych dowodów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z utratą mocy przepisu art. 114 ust. 1a ustawy emerytalnej i stosowania art. 114 ust. 1.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie kapitału początkowego dla przyszłych świadczeń emerytalnych i jak sądy kontrolują działania ZUS w kontekście zmian prawnych i orzecznictwa TK.

ZUS obniżył kapitał początkowy? Sąd przywrócił pierwotne wyliczenia, bo organ rentowy przekroczył swoje uprawnienia!

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV U 1556/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 grudnia 2015r. Sąd Okręgowy w Elblągu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Tomasz Koronowski Protokolant: st. sekr. sądowy Anna Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2015r. w Elblągu na rozprawie sprawy z odwołania S. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. z dnia 30 września 2015r. znak: (...) -2004 o wysokość kapitału początkowego zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawczyni S. B. prawo do obliczenia wysokości kapitału początkowego przy przyjęciu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za rok 1990 w kwocie 12.168.300 (dwanaście milionów sto sześćdziesiąt osiem tysięcy trzysta) złotych przed denominacją i za rok 1991 w kwocie 13.320.360 (trzynaście milionów trzysta dwadzieścia tysięcy trzysta sześćdziesiąt) złotych przed denominacją. Sygn. akt IV U 1556/15 UZASADNIENIE Skarżąca S. B. wniosła odwołanie od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. z dnia 30 września 2015r. znak: (...) -2004. Ubezpieczona twierdziła, że organ rentowy bezzasadnie nie uwzględnił przy ponownym obliczeniu kapitału początkowego okresu pozostawania bez pracy, kiedy to skarżąca otrzymywała wynagrodzenie na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 1990r. o pracownikach samorządowych i jednocześnie spełniała warunki do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, tj. okresu od dnia 1 października 1990r. do dnia 31 marca 1991r., uwzględnionego przez pozwanego we wcześniejszej decyzji z dnia 18 grudnia 2007r. Pozwany w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, podnosząc, iż od wynagrodzenia za sporny okres nie zostały odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne. Zaskarżone obliczenie tej podstawy w kwestionowanym zakresie oparto wprawdzie na tej samej dokumentacji jak przy ustalaniu kapitału początkowego w 2007r., niemniej jednak nie uwzględniono w nim wynagrodzenia skarżącej od dnia 1 października 1990r. do dnia 31 marca 1991r. w kwocie 5.428.000,00 zł przed denominacją z uwagi na brak odprowadzonych składek. Na rozprawie pozwany wniósł ponadto o zasądzenie kosztów procesu. Sąd ustalił i zważył, co następuje: Decyzją z dnia 18 grudnia 2007r. znak (...) -2004 ustalono skarżącej kapitał początkowy przy przyjęciu podstawy wymiaru tego kapitału w kwocie 140.429,19 zł – wwpw 109,20%. Przy ustaleniach przyjęto dochód skarżącej m.in. za rok 1990 w wysokości 12.168.300 zł przed denominacją i za rok 1991 w wysokości 13.320.360 zł przed denominacją, tj. z uwzględnieniem m.in. wynagrodzenia w kwocie 5.428.000 zł przed denominacją za okres od dnia 1 października 1990r. do dnia 31 marca 1991r. Na skutek wniosku skarżącej z dnia 11 sierpnia 2015r. o ponowne ustalenie kapitału początkowego z uwzględnieniem okresu urlopu wychowawczego, pozwany ponownie ustalił wysokość kapitału początkowego. Organ rentowy, uwzględniając żądanie skarżącej, ustalił kapitał początkowy w kwocie 138.286,14 zł – wwpw 105,69%, przy czym inaczej przyjął wysokość podstawy wymiaru składek za lata 1990-1991, tj. biorąc pod uwagę dochód skarżącej za te lata odpowiednio w wysokości 9.359.300 zł przed denominacją i 10.701.360 zł przed denominacją. Tym samym pozwany nie uwzględnił – odmiennie jak w decyzji z 2007r. – wskazanego wyżej wynagrodzenia w kwocie 5.428.000 zł przed denominacją za okres pozostawania bez pracy od dnia 1 października 1990r. do dnia 31 marca 1991r. Odwołanie w zakresie braku podstaw do przyjęcia niższej podstawy wymiaru wskaźnika podstawy wymiaru za lata 1990 i 1991 było uzasadnione. Zgodnie z art. 175 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie Dz.U. z 2015r. poz. 748 ze zmianami; dalej: ustawa emerytalna) ponowne ustalenie wysokości kapitału początkowego następuje w okolicznościach określonych w art. 114 tej samej ustawy. Tenże art. 114 ustawy emerytalnej stanowi w ust. 1, że prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość. W ocenie Sądu powołane przepisy nie pozwalają na ponowne ustalenie wysokości kapitału początkowego w oparciu o te same dowody, tj. znane organowi rentowemu przy pierwotnym ustaleniu tego kapitału, nawet jeśli poprzednio dowody te zostały przez organ rentowy ocenione błędnie. Wprawdzie istniał przepis pozwalający organowi rentowemu na taką ponowną ocenę, tj. art. 114 ust. 1a ustawy emerytalnej, zgodnie z którym „Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji okaże się, że przedłożone dowody nie dawały podstaw do ustalenia prawa do emerytury lub renty albo ich wysokości.”, jednak przepis ten utracił moc z dniem 8 marca 2012r. wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2012r. w sprawie K 5/11. Wobec tego należało uznać, że pozwany organ rentowy przy ponownym ustalaniu kapitału początkowego bezpodstawnie dokonał oceny materiału dowodowego zebranego już przed wydaniem decyzji z 2007r. Skutkowało to zmianą zaskarżonej decyzji na podstawie art. 477 14 §2 kpc i przyznaniem (w praktyce – przywróceniem) ubezpieczonej prawa do obliczenia wysokości kapitału początkowego przy przyjęciu pierwotnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za rok 1990 w kwocie 12.168.300 zł przed denominacją i za rok 1991 w kwocie 13.320.360 zł przed denominacją, które zostały uwzględnione w decyzji z dnia 18 grudnia 2007r., a które w związku z brakiem nowych dowodów w sprawie bezpodstawnie wyłączono w zaskarżonej decyzji z dnia 30 września 2015r. Warto zaznaczyć, że wskazany tu pogląd o niedopuszczalności przeliczenia kapitału początkowego, jeśli nie jest to uzasadnione nowymi dowodami, został przyjęty w wyroku tutejszego Sądu Okręgowego z dnia 28 sierpnia 2013r. w sprawie IV U 1521/13 i znalazł on akceptację Sądu Apelacyjnego w Gdańsku (wyrok z dnia 20 sierpnia 2014r., III AUa 2391/13).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI