IV U 1429/18
Podsumowanie
Sąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS, stwierdzając, że bank nie ma obowiązku zwrotu świadczeń emerytalnych pobranych po śmierci świadczeniobiorcy, jeśli środki zostały przeksięgowane na poczet zajęcia egzekucyjnego lub wypłacone uprawnionym osobom.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązał bank do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń emerytalnych po śmierci J. J. Bank odwołał się, twierdząc, że części środków nie mógł zwrócić, ponieważ zostały one przeksięgowane na poczet zajęcia egzekucyjnego komornika, a pozostałe wypłacono pełnomocnikowi zmarłego. Sąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS, stwierdzając, że bank nie ma obowiązku zwrotu kwoty zajętej przez komornika, zgodnie z przepisami Prawa bankowego i Kodeksu postępowania cywilnego.
Sprawa dotyczyła decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) zobowiązującej bank do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń emerytalnych po śmierci J. J. w okresie od lipca do sierpnia 2018 roku. Bank wniósł odwołanie, kwestionując obowiązek zwrotu części świadczeń (1.317,85 zł), ponieważ środki te zostały przeksięgowane na realizację zajęcia egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego, a pozostała część została przekazana pełnomocnikowi zmarłego. ZUS poinformował bank o śmierci świadczeniobiorcy dopiero po terminie płatności świadczenia za lipiec i sierpień. Bank, po otrzymaniu informacji o śmierci, dowiedział się również o zajęciu egzekucyjnym. Sąd Okręgowy w Częstochowie, analizując przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz Prawa bankowego, uznał argumentację banku za zasadną. Sąd powołał się na art. 55 ust. 3 Prawa bankowego, zgodnie z którym bank jest zwolniony z wypłaty środków, jeśli przed otrzymaniem wniosku organu wypłacającego świadczenie dokonał wypłat innym uprawnionym osobom (w tym komornikowi na podstawie zajęcia) i poinformował o tym organ rentowy. Sąd przyjął, że komornik prowadzący egzekucję jest osobą uprawnioną do otrzymania wypłaty z zajętego rachunku. Bank prawidłowo poinformował ZUS o zajęciu egzekucyjnym i wypłatach na rzecz komornika. W związku z tym sąd zmienił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że bank nie ma obowiązku zwrotu kwoty zajętej przez komornika, a postępowanie w części dotyczącej kwoty zwróconej dobrowolnie (996,47 zł) umorzył. Sąd podkreślił, że bank, otrzymując zawiadomienie o zajęciu wierzytelności, miał obowiązek niezwłocznie przekazać zajętą wierzytelność organowi egzekucyjnemu.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie jest zobowiązany do zwrotu świadczeń, które zostały przeksięgowane na poczet zajęcia egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego lub wypłacone innym uprawnionym osobom, pod warunkiem prawidłowego poinformowania organu rentowego o tych okolicznościach.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że bank, działając zgodnie z art. 55 Prawa bankowego i przepisami k.p.c. dotyczącymi zajęcia egzekucyjnego, prawidłowo postąpił, przekazując środki komornikowi i innym uprawnionym osobom. Bank wypełnił obowiązek poinformowania ZUS o tych wypłatach w ustawowym terminie, co zwalnia go z obowiązku zwrotu świadczeń na rzecz ZUS.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana decyzji ZUS i umorzenie postępowania
Strona wygrywająca
(...) Bank (...) Spółka Akcyjna w K. Centrum (...)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w K. Centrum (...) | spółka | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
| J. J. | osoba_fizyczna | zmarły świadczeniobiorca |
| Komornik Sądowy w B. A. W. | organ_państwowy | organ egzekucyjny |
| W. D. | osoba_fizyczna | pełnomocnik zmarłego |
Przepisy (7)
Główne
pr. bank. art. 55 § 1
Prawo bankowe
pr. bank. art. 55 § 3
Prawo bankowe
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 138 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 138a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.p.c. art. 889
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 355 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bank nie mógł zwrócić świadczeń, ponieważ zostały one przeksięgowane na realizację zajęcia egzekucyjnego. Bank poinformował organ rentowy o zajęciu egzekucyjnym i wypłatach na rzecz komornika w ustawowym terminie. Zgodnie z Prawem bankowym, bank jest zwolniony z obowiązku zwrotu świadczeń, jeśli środki zostały wypłacone innym uprawnionym osobom na podstawie wcześniejszych zajęć.
Odrzucone argumenty
Argument ZUS, że bank jest zobowiązany do zwrotu świadczeń bez względu na wcześniejsze zajęcia egzekucyjne.
Godne uwagi sformułowania
prowadzący egzekucję komornik jest osobą uprawnioną do otrzymania wypłaty z zajętego rachunku bank [...] miał obowiązek niezwłocznie przekazać zajętą wierzytelność organowi egzekucyjnemu i nie mógł badać, czy postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez komornika prawidłowo.
Skład orzekający
Monika Wąsowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa bankowego i k.p.c. w kontekście zwrotu świadczeń po śmierci świadczeniobiorcy i w sytuacji zajęcia egzekucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy bank działał na podstawie wcześniejszego zajęcia egzekucyjnego i prawidłowo poinformował o tym organ rentowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między ZUS a bankiem w kwestii zwrotu świadczeń po śmierci, podkreślając znaczenie prawidłowego działania banku w obliczu zajęcia egzekucyjnego. Jest to praktyczny przykład zastosowania przepisów prawa bankowego i cywilnego.
“Bank kontra ZUS: Kto odpowiada za świadczenia po śmierci? Sąd rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 2314,32 PLN
zwrot świadczeń: 1317,85 PLN
zwrot świadczeń (umorzone postępowanie): 996,47 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Lexedit — asystent AI dla prawników
Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.
Analiza umów
Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian
Pełna anonimizacja
Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI
Bezpieczeństwo danych
Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV U 1429/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2019 roku Sąd Okręgowy w Częstochowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Monika Wąsowicz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewelina Trojanowska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2019 roku w Częstochowie sprawy (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w K. Centrum (...) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w C. o zwrot nienależnie pobranych świadczeń na skutek odwołania (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w K. Centrum (...) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C. z dnia 23 października 2018 roku Nr (...) 1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż stwierdza, że odwołujący (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w K. Centrum (...) nie ma obowiązku zwrotu świadczeń pobranych z tytułu emerytury przysługującej J. J. w okresie od 1 lipca 2018 roku do 31 sierpnia 2018 roku w kwocie 1.317,85 złotych; 2. umarza postępowanie co do kwoty 996,47 złotych. Sygn. akt IV U 1429/18 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 23 października 2018 roku numer (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. zobowiązał (...) Bank (...) w K. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 lipca 2018 roku do 31 sierpnia 2018 roku w kwocie 2.314,32 złotych z tytułu emerytury przysługującej Panu J. J. . W uzasadnieniu zaskarżonej organ rentowy wskazał, iż obowiązek zwrotu tych należności obciąża odwołującego, gdyż nie był wskazany w decyzji organu rentowego jako osoba uprawniona do pobierania świadczeń. W odwołaniu od wyżej wskazanej decyzji odwołujący (...) BANK (...) Spółka Akcyjna w K. Centrum (...) wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji nakładającej na Bank obowiązek wpłaty na konto organu rentowego kwoty 1.317,85 złotych. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż nie mógł zwrócić świadczenia w tej kwocie ponieważ została ona przeksięgowana na realizację zajęcia egzekucyjnego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w C. wniósł o oddalenie odwołania odwołującego, wskazując na okoliczności podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. S ą d u s t a l i ł i z w a ż y ł, c o n a s t ę p u j e: Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. wypłacał świadczenie emerytalne J. J. , który zmarł w dniu 22 czerwca 2018 roku. Świadczenie emerytalne organ rentowy zobowiązany był przekazywać na konto, które prowadził (...) BANK (...) Spółka Akcyjna w K. . Termin płatności świadczenia emerytalnego wyznaczony był na 10-go każdego miesiąca. W dniu 14 sierpnia 2018 roku organ rentowy poinformowany został o śmierci osoby uprawnionej do pobierania świadczenia, przy wniosku o wypłatę zasiłku pogrzebowego. W dniu 10 września 2018 roku organ rentowy zwrócił się do banku z żądaniem zwrotu kwoty 2.314,32 złotych, za miesiące lipiec i sierpień 2018 roku informując, iż J. J. zmarł w dniu 22 czerwca 2018 roku, a zatem prawo do świadczeń ustało w dniu 30 czerwca 2018 roku. Pismo to bank otrzymał dnia 1 października 2018 roku. Pismem opatrzonym datą 6 października 2018 odwołujący poinformował organ rentowy, iż nie może zwrócić kwoty 1.317,85 złotych, która została przeksięgowana na realizację zajęcia egzekucyjnego na konto Komornika Sądowego w B. A. W. i wskazał adres kancelarii komorniczej. Bank wyjaśnił również, iż pozostałe środki zostały przeksięgowane na konto prowadzone przez pełnomocnika W. D. . W dniu 19 listopada 2018 roku na rachunek organu rentowego Bank wpłacił kwotę 996,47 złotych tytułem częściowego zwrotu emerytury J. J. . Przeksięgowania z rachunku bankowego zmarłego J. J. na rachunek Komornika Sądowego w B. tytułem realizacji zajęcia w sprawie KM 698/18 dokonano w dniu 10 lipca 2018 roku w kwocie 279,38 złotych oraz w dniu 9 sierpnia 2018 roku w kwocie 1.038,47 złotych. Na rachunek pełnomocnika kwoty z rachunku bankowego zostały przeksięgowane w dniach: 2, 7, 20 sierpnia 2018 roku. Bank o śmierci J. J. dowiedział się od pełnomocnika W. D. w dniu 13 września 2018 roku na podstawie aktu zgonu sporządzonego w dniu 3 sierpnia 2018 roku. (dowód: akta ZUS, informacja Banku k.47, akt zgonu k. 50, zgłoszenie k. 51) Zgodnie z treścią art. 138 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tj. Dz.U. z 2018 r, poz. 1270 ze zm.) za nienależne świadczenia uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu. W myśl art.138 a powołanej wyżej ustawy podmiot prowadzący rachunek płatniczy oraz bank i spółdzielcza kasa oszczędnościowo-rozliczeniowa prowadzące rachunek inny niż płatniczy, a także wydawca instrumentu płatniczego są obowiązani zwrócić Zakładowi kwoty świadczeń przekazanych na ten rachunek labo instrument płatniczy, za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy. Zdaniem Sądu stosując ten przepis należy sięgnąć również do przepisu art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2187 ze zm.) zgodnie, z którym w przypadku śmierci posiadacza rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej bank jest obowiązany wypłacić z tych rachunków: 1)kwotę wydatkowaną na koszty pogrzebu posiadacza rachunku osobie, która przedstawiła rachunki stwierdzające wysokość poniesionych przez nią kosztów - w wysokości nieprzekraczającej kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku, 2)kwotę równą wpłatom na rachunki dokonanym przez organ wypłacający świadczenie z ubezpieczenia lub zabezpieczenia społecznego albo uposażenie w stanie spoczynku, które nie przysługiwały za okres po śmierci posiadacza rachunku, wskazaną we wniosku organu wypłacającego to świadczenie lub uposażenie, skierowanym do banku wraz z podaniem numerów rachunków, na które dokonano wpłat. Bank jest zwolniony od wypłaty pełnej lub częściowej kwoty, o której mowa w ust. 1 pkt 2, jeżeli przed otrzymaniem wniosku organu wypłacającego świadczenie lub uposażenie dokonał z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom, które to wypłaty nie pozwalają zrealizować wniosku w całości lub części, oraz w terminie 30 dni od otrzymania wniosku poinformuje o tym ten organ, wraz ze wskazaniem osób, które pobrały wypłaty (art. 55 ust. 3 powołanej wyżej ustawy). Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Bank wypełnił obowiązek wskazany w wyżej wymienionym przepisie art. 55 ust. 3, a mianowicie w terminie 30 dni od otrzymania wniosku o wypłatę świadczenia, wskazał organowi rentowemu osoby, które dokonały wypłaty świadczenia. Nie ulega wątpliwości, iż pismo organu rentowego odwołujący się bank otrzymał w dniu 1 października 2018 roku a pismem opatrzonym datą 6 października 2018 poinformował organ rentowy, iż nie może zwrócić kwoty 1.317,85 złotych, która została przeksięgowana na realizację zajęcia egzekucyjnego na konto Komornika Sądowego w B. A. W. i wskazał adres kancelarii komorniczej. Bank wyjaśnił również, iż pozostałe środki zostały przeksięgowane na konto prowadzone przez pełnomocnika W. D. . Jak wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 7 czerwca 2018 roku III AUa 157/17 (LEX nr 2538324) prowadzący egzekucję komornik jest osobą uprawnioną do otrzymania wypłaty z zajętego rachunku w myśl powołanego przepisu i z tym poglądem Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni się zgadza i przyjmuje za własny. Wbrew twierdzeniom organu rentowego bank w myśl art. 889 i następne k.p.c. , który otrzymał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, miał obowiązek niezwłocznie przekazać zajętą wierzytelność organowi egzekucyjnemu i nie mógł badać, czy postepowanie egzekucyjne jest prowadzone przez komornika prawidłowo. Kierując się tymi przepisami odwołujący Bank tytułem realizacji zajęcia w sprawie KM 698/18 przekazał na konto Komornika Sądowego w B. A. W. w dniu 10 lipca 2018 roku kwotę 279,38 złotych oraz w dniu 9 sierpnia 2018 roku kwotę 1.038,47 złotych. Bank nie kwestionując w części zaskarżonej decyzji w dniu 19 listopada 2018 roku dokonał zwrotu na rachunek organu rentowego kwoty 996,47 złotych, która została przeksięgowana na rachunek pełnomocnika zmarłego ubezpieczonego W. D. , dlatego też w tym zakresie postępowanie zostało umorzone na mocy art. 355 § 1k.p.c. Mając na względzie wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd stanął na stanowisku, iż odwołanie zasługuje na uwzględnienie, dlatego też na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.