IV U 11/20

Sygnatura akt IV U 11/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ dnia 18 grudnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Świdnicy , IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w osobie SSR Magdaleny Piątkowskiej po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z odwołania A. J. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. z dnia 22 października 2019 r., znak: (...) o zasiłek chorobowy oraz zwrot nienależnie pobranego zasiłku chorobowego I. zmienia częściowo zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. w ten sposób, że: - przyznaje powódce A. J. prawo do zasiłku chorobowego za okres od 18-01-2019r. do 7-02-2019r. w wysokości ustalonej z uwzględnieniem prawomocnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. z dnia 26 kwietnia 2019r. znak: 129- (...) - ustala brak obowiązku zwrotu pobranego zasiłku chorobowego do kwoty ustalonej z uwzględnieniem prawomocnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. z dnia 26 kwietnia 2019r. znak: (...) - (...) ; II. dalej idące odwołanie oddala; III. nie obciąża powódki kosztami procesu. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 22.10.2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił powódce A. J. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 18-01-2019r. do 7-02-2019r. i zobowiązał do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego z funduszu chorobowego za okres od 18 stycznia 2019r. do 7 lutego 2019r. w kwocie 1.756,86 zł. wraz z odsetkami liczonymi od dnia doręczenia decyzji do dnia zapłaty. Podstawą decyzji było ustalenie, iż powódka wykonywała pracę zarobkową na zwolnieniu lekarskim. Powódka odwołała się od wyżej opisanej decyzji wskazując, iż podjęte przez nią działania opisane w zaskarżonej decyzji były wynikiem wykonania zobowiązania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w innym postępowaniu dotyczącym ustalenia podlegania przez powódkę ubezpieczeniom społecznym. Za niedopuszczalną praktykę powódka uznała działania organu rentowego, który z jednej strony wzywa ubezpieczonego do pilnego przedłożenia dokumentów, a następnie w innym postępowaniu odbiera mu prawo do zasiłku przyjmując, iż przesłanie żądanych dokumentów należy traktować jako wykonanie pracy zarobkowej. Podniosła, iż ten sam organ rentowy wezwał powódkę w czasie zwolnienia lekarskiego na 4-ro godzinne przesłuchanie w postępowaniu dotyczącym ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniósł o oddalenie odwołania. W uzasadnieniu powołano podstawę prawną decyzji i podniesiono, że w okresie orzeczonej niezdolności do pracy powódka wykonywała pracę zarobkową, a mianowicie w trakcie zwolnienia lekarskiego działając w imieniu płatnika składek wysłała do ZUS dokumenty potwierdzające wykonywanie przez nią obowiązków służbowych jako pracownika. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powódka A. J. zgłoszona była do ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia w (...) Z. Z. w A. . M. 1 lutego 2019r. powódka otrzymała od organu rentowego pismo informujące o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczeń i podstawy wymiaru składek powódki; pismo takie otrzymał również pracodawca powódki. Oba pisma zawierały zobowiązanie do dostarczenia w terminie 3 dni: dowodów potwierdzających nawiązanie stosunku pracy, wykonywanie obowiązków pracowniczych, umów o pracę i zakresów obowiązków pracowników zatrudnionych na takim samym jak powódka stanowisku. Celem ustalenia szczegółów w rozmowie z pracownikiem ZUS powódka przekazała informacje, iż dokumenty wytworzone przez nią w ramach stosunku pracy posiada na swoim laptopie i w nim zebrane są dokumenty i dokumentacja mailowa; ustalono, że wszystkie te dokumenty powódka złoży w ZUS. Powódka wydrukowała w domu dokumenty ( m.in. strategie sprzedażowe i marketingowe, arkusze pracy wraz z bazą klientów, scenariusze rozmów handlowych, wyceny), skserowała umowę o pracę od poprzedniego i obecnego pracodawcy. Następnie poprosiła swojego tatę, aby pojechał do siedziby pracodawcy uzyskał tam listę obecności oraz zgodę na przesłanie do ZUS wydrukowanych danych zawartych w dokumentach przedsiębiorstwa i całość nadał do Oddziału ZUS. Dokumenty, w tym akta osobowe powódki, przesłał również Z. Z. . Po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, w którym powódka zobowiązana została przez ZUS do osobistego stawiennictwa celem złożenia wyjaśnień, ustalono, iż powódka podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia w (...) Z. Z. w A. . Zakwestionowano jednak podstawę wymiaru składki i wydano decyzję nr (...) z dnia 26.04.2019r. , którą ustalono, iż podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe powódki jako pracownika u płatnika składek (...) Z. Z. wynosi 3.636 zł. miesięcznie. Decyzję powódka zaskarżyła. Odwołanie, a następnie apelacja powódki, zostały oddalone. Dowód: - pismo kierowane m.in. do powódki wzywające o dokumenty k. 6-7 - wezwanie do osobistego stawiennictwa wraz z protokołem wysłuchania k.11-26 - pismo powódki do ZUS k.27-30 - akta ZUS- w załączeniu; - akta Sądu Okręgowego (...) Ustaleń stanu faktycznego, który nie był sporny sad dokonał w oparciu o wszystkie zgromadzone w sprawie dokumenty powołane w opisie stanu faktycznego. Organ rentowy nie zaprzeczył okolicznościom faktycznym wskazanym w odwołaniu, korelowały one z materiałem dowodowym w postaci dokumentów. Przy tak ustalonym stanie faktycznym sąd zważył: Odwołanie podlegało uwzględnieniu. Zgodnie z art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm.) osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11 . Zgodnie zaś z art. 84 ust 2 powyżej cytowanej ustawy za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się: 1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia; 3) świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. Natomiast art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 501) stanowi, że ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki art. 17 powołanej ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku. Celem zasiłku chorobowego jest zapewnienie osobie niezdolnej do pracy środków finansowych niezbędnych do utrzymania i powrotu do zdrowia. Podejmowanie przez ubezpieczonego działań zmierzających do uzyskania „zarobków” zdejmuje z organu rentowego obowiązek zapewnienia ubezpieczonemu takich środków w ramach zasiłku chorobowego, skoro ubezpieczony jest w stanie pozyskać je samodzielnie. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszym stanie faktycznym. Wskazać należy, iż czynności podjęte przez powódkę w okresie zwolnienia nie miały charakteru pracy zarobkowej a stanowiły realizację zobowiązania nałożonego przez organ rentowy na powódkę – jako stronę innego postępowania przed organem rentowym. To organ rentowy zobowiązał m.in. powódkę imiennie w piśmie z dnia 29 stycznia 2019r. do przedłożenia w terminie 3 dni dokumentacji potwierdzającej jej zatrudnienie. Powódka obowiązek wykonała nie wychodząc nawet z domu. Gdyby nawet jednak przyjąć, że udała się osobiście do biura, tam wydrukowała i skserowała wszystkie dokumenty, a następnie osobiście zawiozła je do siedziby organu rentowego nadal należałoby te działania ocenić jako wykonywanie zobowiązania nałożonego przez organ rentowy a nie pracę zarobkową w rozumieniu art. 17 ustawy zasiłkowej. Nie były one podejmowane w celu zarobkowym a dla zapewnienia wyjaśnienia podlegania ubezpieczeniom społecznym, a w konsekwencji praw do świadczeń z tego ubezpieczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż brak było materialnej podstawy odmowy powódce prawa do zasiłku chorobowego i żądania zwrotu świadczenia. Dlatego też na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił częściowo zaskarżoną decyzję  i orzekł jak w punkcie I wyroku zastrzegając, iż powódka zachowuje prawo do zasiłku chorobowego i nie jest obowiązana do jego zwrotu tylko w zakresie podstawy wynikającej z decyzji z dnia 26.04.2019r. , która uprawomocniła się z dniem 2.12.2024r. Dalej idące odwołanie ( a zatem pobranego zasiłku ponad kwotę ustaloną w oparciu o decyzję z dnia 26.04.2019r. ) oddalono. Jeśli natomiast zasiłek wypłacony powódce i podlegający zwrotowi był ustalony już w oparciu o niższą podstawę wymiaru pkt II wyroku będzie w praktyce bezprzedmiotowy. Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego oparto o art. 102 kpc , przyjmując, iż powódka co do zasady proces wygrała, a zatem częściowe oddalenie odwołania nie powinno skutkować obciążaniem jej kosztami procesu. Tym bardziej, iż częściowe oddalenie odwołania jest konsekwencją postępowania w sprawie (...) , gdzie powódka poniosła wysokie koszty postępowania na zasadach ogólnych.