IV U 1049/23

Sygnatura akt IV U 1049/23 gm ​ WYROK ​ W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2026 roku Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: asesor sądowy Barbara Guzik-Szymura Protokolant: Monika Trybuł po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2026 roku we Wrocławiu na rozprawie sprawy z odwołania Ż. F. od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we E. z dnia 11 września 2023 roku, nr (...) . (...) (...) o ustalenie stopnia niepełnosprawności I. 
        oddala odwołanie; II. 
        orzeka, że nieuiszczone koszty sądowe ponosi Skarb Państwa. Sygnatura akt IV U 1049/23 UZASADNIENIE Orzeczeniem z dnia 16 maja 2023 r., nr (...) (...) (...) .2023 Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we E. nie zaliczył Ż. F. do stopnia niepełnosprawności. W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia (...) we E. wskazał, że wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do osób niepełnosprawnych, zaś rozpoznane schorzenia w swych skutkach nie upośledzają sprawności jej organizmu w stopniu zaburzającym sferę aktywności zawodowej i społecznej. Orzeczeniem z dnia 11 września 2023 r., nr (...) (...) Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we E. utrzymał w mocy ww. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we E. . W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia (...) we E. wskazał, że stwierdzone schorzenia wnioskodawczyni nie powodują istotnego obniżenia sprawności jej organizmu w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną. Nie stwarzają także potrzeby kompensacji ograniczeń poprzez wyposażenie w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub techniczne. Tym samym, biorąc pod uwagę dokumentację medyczną sprawy, stopień naruszenia sprawności organizmu wnioskodawczyni, przy jednoczesnym uwzględnieniu sutków naruszenia jej sprawności organizmu oraz rzeczywistych jej ograniczeń w pełnieniu ról społecznych, nie uzasadniał zaliczenia wnioskodawczyni do jednego ze stopniu niepełnosprawności, jak słusznie orzekł (...) we E. . W dniu 23 października 2023 r. (data nadania) odwołująca się Ż. F. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła odwołanie od ww. orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we E. , zaskarżając go w całości i domagając się jego zmiany poprzez zaliczenie jej do na stałe do jednego ze stopni niepełnosprawności, a także ustalenie daty początkowej niepełnosprawności jako 9 stycznia 2023 r., ewentualnie uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania. Uzasadniając odwołanie wskazała, że od 23 lat choruje a fibromialgię, tj. chorobę cechującą się przewlekłym zespołem bólowym ciała i jego sztywnieniem, w tym w okolicach mięśni i stawów oraz towarzyszącymi temu schorzeniu objawami – zaburzeniami poznawczymi i psychicznymi. Choroba ta jest źródłem znacznego cierpienia, obniżenia jakości jej życia i upośledzenia funkcjonowania w życiu, szczególnie, że zdarzają się dni, kiedy nie ma sił by wstać z łózka, przygotować sobie posiłek, czy wykąpać się, a co za tym idzie nierzadko wymaga również pomocy osób trzecich. Z uwagi na swoje schorzenia, odwołująca się mieszka z siostrą, która wspomaga ją w chorobie i pomaga w codziennych aktywnościach. Nie sposób zatem zestawiać stanu zdrowia odwołującej się na równi ze stanem zdrowia osób zdrowych, jak to uczynił organ wydający zaskarżone orzeczenie. Dalej wskazała, że komisja lekarska pominęła przy ocenie stanu jej zdrowia choroby reumatologiczne, zaś w skład komisji winien wchodzić lekarz psychiatra i lekarz reumatolog. Wyjaśniła również, że odkąd została prawidłowo zdiagnozowana cały czas przyjmuje leki, które pomimo zwiększania dawek, nie pomagają zredukować objawów choroby na tyle, aby mogła ona funkcjonować i pracować jak osoba w pełni zdrowa. Organ zanegował również naruszoną sprawność jej organizmu, przewlekły charakter tej choroby oraz fakt, że objawy wciąż się nasilają, doprowadzając do całkowitej niezdolności do pracy i znacząco obniżając jakość jej życia. Podała, że w przeszłości była już zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności (w roku 2010, 2016 i 2019), zaś stan jej zdrowia nie uległ poprawie. Stopień upośledzenia funkcji jej organizmu w zasadniczy sposób utrudnia lub wręcz uniemożliwia jej wykonywanie pracy zarobkowej zgodnej z posiadami kwalifikacjami na równi z innymi, zdrowymi osobami. Ponadto, występujące u niej stany lękowe, stany depresyjne, nadwrażliwość na bodźce, objawy jelita drażliwego, mają realny wpływ na możliwość wypełniania przez nią ról społecznych, w szczególności w zakresie wykonywania pracy zawodowej, zdolności do realizacji oczekiwań/funkcji/zachowań i postaw wynikających z zajmowanej pozycji społecznej w różnych grupach społecznych, utrzymywania życia towarzyskiego oraz kontaktu z innymi osobami, codziennej aktywności. Odwołująca się zarzuciła również, że postępowanie przed organem nie zostało przeprowadzone w sposób bezstronny, albowiem w składzie orzekającym o niepełnosprawności brał udział lekarz psychiatra N. R. , którego była pacjentką do 2021 r. W piśmie z dnia 3 listopada 2023 r., stanowiącym odpowiedź na odwołanie, (...) we E. wniósł o jego oddalenie. Zdaniem organu schorzenia odwołującej się nie powodują upośledzenia sprawności organizmu w stopniu zaburzającym sferę aktywności zawodowej i społecznej, brak jest więc podstaw do ustalenia stopnia niepełnosprawności. W toku dalszego postępowania odwołująca się podtrzymała swoje stanowisko w sprawie, przy czym na rozprawie w dniu 31 stycznia 2026 r. pełnomocnik odwołującej się wniósł również o zasądzenie na jej rzecz od strony przeciwnej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Odwołująca się Ż. F. urodziła się (...) Wnioskiem z dnia 30 stycznia 2023 r. odwołująca się wniosła o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. We wniosku odwołująca się wskazała, że legitymuje się wykształceniem średnim ogólnokształcącym i obecnie jest bezrobotna, zaś aktualnym wykonywanym przez nią zawodem jest zawód telemarketera. Wskazała, że samodzielnie wykonuje czynności samoobsługowe i porusza się, zaś z pomocą prowadzi gospodarstwo domowe. Podała także, że nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zaś uprzednio była zaliczona do stopnia niepełnosprawności na podstawie orzeczenia z dnia 31 stycznia 2019 r. do 31 stycznia 2021 r. Orzeczeniem z dnia 16 maja 2023 r., nr (...) (...) (...) . (...) Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we E. nie zaliczył Ż. F. do stopnia niepełnosprawności. W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia (...) we E. wskazał, że wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do osób niepełnosprawnych, zaś rozpoznane schorzenia w swych skutkach nie upośledzają sprawności jej organizmu w stopniu zaburzającym sferę aktywności zawodowej i społecznej. Pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. Ż. F. odwołała się od ww. orzeczenia (...) we E. . Orzeczeniem z dnia 11 września 2023 r., nr (...) .1923. (...) Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we E. utrzymał w mocy ww. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we E. . Okoliczności bezsporne, a nadto: - wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 30 stycznia 2023 r. – w aktach orzeczniczych (...) ; - poprzednie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności – w aktach orzeczniczych (...) - orzeczenie (...) we E. z dnia 16 maja 2023 r. – w aktach orzeczniczych (...) ; - odwołanie od orzeczenia (...) we E. z dnia 5 czerwca 2023 r. – w aktach orzeczniczych (...) ; - orzeczenie (...) we E. z dnia 11 września 2023 r. – w aktach orzeczniczych (...) . U odwołującej rozpoznaje się fibromialgię pierwotną oraz wielopoziomową dyskopatię szyjnego i lędźwiowego odcinka kręgosłupa bez objawów korzeniowych. Odwołująca się nie choruje na chorobę autoimmunologiczną ani przewlekłą chorobę zapalną. Nie stwierdza się u niej istotnych zmian w narządzie ruchu, trudności w wykonywaniu ruchów lub ograniczeń bólowych. Wykazana badaniem (...) choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa i wielopoziomowa dyskopatia nie powodują u odwołującej się ograniczeń ruchowych. Odwołująca się nie jest osobą niepełnosprawną z powodu schorzeń reumatologicznych ani obecnie, ani w przeszłości. Dowód: - opinia biegłego sądowego z zakresu reumatologii dr n. med. D. Ś. , k. 55; - opinia uzupełniająca biegłego sądowego z zakresu reumatologii dr n. med. D. Ś. , k. 117-118; - dokumentacja medyczna odwołującej się, k. 10-23, 42-53, 162-163 a nadto w aktach orzeczniczych (...) . U odwołującej wyklucza się upośledzenie umysłowe, otępienie, zaś zaburzenia koncentracji i uwagi pozostają czynnościowe, wtórne do ujawnianych zaburzeń osobowościowych i emocjonalnych. U odwołującej się nie stwierdza się choroby psychicznej w rozumieniu psychozy czy chorób afektywnych (depresji, manii, choroby dwubiegunowej). U odwołującej stwierdza się natomiast zaburzenia o charakterze nerwicowym i osobowościowym oraz dystymię. W przypadku odwołującej się rozpoznano zaburzenia psychosomatyczne pod postacią fibromialgii. Zaburzenia osobowościowe, nerwicowe i czynnościowe, dystymia oraz objawy związane z fibromialgią nie powodują u odwołującej się ograniczeń sprawności organizmu, które skutkowałoby trwałą lub okresową niezdolnością do samodzielnego funkcjonowania lub wykonywania pracy. Odwołująca się jest zdolna do samodzielnego dbania o swoje potrzeby, samoobsługi, samodzielnego poruszania się, jest zdolna do komunikacji i podejmowania decyzji o swoim leczeniu. Nie wymaga ona stałej ani długotrwałej opieki ze strony osób trzecich, nie wykazuje zależności od otoczenia w podstawowych obszarach funkcjonowania, ma zachowane kompetencje poznawcze. Stan zdrowia psychicznego i funkcjonowanie jednostkowe i społeczne odwołującej się nie uzasadnia uznania jej za osobę niepełnosprawną. Dowód: - opinia biegłego sądowego z zakresu psychiatrii lek. med. T. M. , k. 85-92; - opinia uzupełniająca biegłego sądowego z zakresu psychiatrii lek. med. T. M. , k. 135-136; - opinia biegłego sądowego z zakresu psychiatrii lek. med. N. M. k. 166-179; - opinia uzupełniająca biegłego sądowego z zakresu psychiatrii lek. med. N. M. , k. 207-; - dokumentacja medyczna odwołującej się, k. 10-23, 42-53, 162-163, a nadto w aktach orzeczniczych (...) . Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Odwołanie jako niezasadne nie zasługiwało na uwzględnienie. W toku sprawy odwołująca się Ż. F. domagała się zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez zaliczenie jej do na stałe do jednego ze stopni niepełnosprawności, a także ustalenie daty początkowej niepełnosprawności jako 9 stycznia 2023 r., ewentualnie uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania. Natomiast (...) wnosił o oddalenie odwołania. Dokonując niezbędnych rozważań teoretycznych w sprawie, w pierwszej kolejności wskazać należy, że ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.) rozróżnia trzy stopnie niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany i lekki. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zaliczono osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 4 ust. 1 ustawy). Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności ustawodawca zaliczył osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych (art. 4 ust. 2 ustawy). Na uwagę zasługuje to, że między drugą a trzecią przesłanką ustawodawca posłużył się alternatywą łączną „lub”, co oznacza w praktyce konieczność spełnienia co najmniej dwóch z trzech wskazanych grup przesłanek definiujących umiarkowany stopień niepełnosprawności. Zawsze występować musi naruszenie sprawności organizmu i, dodatkowo, albo niezdolność do pracy (zdolność jedynie w warunkach pracy chronionej), albo konieczność pomocy w pełnieniu ról społecznych. Natomiast do lekkiego stopnia niepełnosprawności zaliczono osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne (art. 4 ust. 3 ustawy). W art. 4 ust. 4 ustawy wskazano nadto, że niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację. Stosownie do art. 6c ust. 9 pkt 5 ustawy minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, standardy w zakresie kwalifikowania oraz postępowania dotyczącego orzekania o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, uwzględniając schorzenia naruszające sprawność organizmu i przewidywany okres trwania naruszenia tej sprawności, powodujące zaliczenie do odpowiedniego stopnia niepełnosprawności, a także oznaczenie symboli przyczyn niepełnosprawności. Taką regulację zawierają przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopni niepełnosprawności (Dz.U.2015.1110 – zwanego dalej „rozporządzeniem”). Przepis § 3 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że przy orzekaniu o stopniu niepełnosprawności osoby, która ukończyła 16 rok życia, zwanej dalej „osobą zainteresowaną”, bierze się pod uwagę: 1) zaświadczenie lekarskie zawierające opis stanu zdrowia, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących potwierdzone aktualnymi wynikami badań diagnostycznych, wydane przez lekarza, pod którego opieką lekarską znajduje się osoba zainteresowana, oraz inne posiadane dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie stopnia niepełnosprawności; 2) ocenę stanu zdrowia wystawioną przez lekarza - przewodniczącego składu orzekającego, zawierającą opis przebiegu choroby zasadniczej oraz wyniki dotychczasowego leczenia i rehabilitacji, opis badania przedmiotowego, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących oraz rokowania odnośnie do przebiegu choroby; 3) wiek, płeć, wykształcenie, zawód i posiadane kwalifikacje; 4) możliwość całkowitego lub częściowego przywrócenia zdolności do wykonywania dotychczasowego lub innego zatrudnienia - poprzez leczenie, rehabilitację lub przekwalifikowanie zawodowe; 5) ograniczenia występujące w samodzielnej egzystencji i uczestnictwie w życiu społecznym; 6) możliwość poprawy funkcjonowania osoby zainteresowanej w samodzielnej egzystencji oraz w pełnieniu ról społecznych - poprzez leczenie, rehabilitację, zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze, środki techniczne, usługi opiekuńcze lub inne działania. Przepisy § 29 do 31 rozporządzenia określają także standardy w zakresie kwalifikowania do poszczególnych stopni niepełnosprawności. I tak, standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące: 1) niezdolność do pracy - co oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu; 2) konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem; 3) konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych (§ 29 ust. 1 rozporządzenia). Przez długotrwałą opiekę i pomoc w pełnieniu ról społecznych rozumie się przy tym konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 (§ 29 ust. 2 rozporządzenia). Standardy w zakresie kwalifikowania do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zawierają kryteria określające naruszenie sprawności organizmu powodujące: 1) czasową pomoc w pełnieniu ról społecznych, co oznacza konieczność udzielenia pomocy, o której mowa w § 29 ust. 1 pkt 3, w okresach wynikających ze stanu zdrowia; 2) częściową pomoc w pełnieniu ról społecznych, co oznacza wystąpienie co najmniej jednej okoliczności, o których mowa w § 29 ust. 1 pkt 3 (§ 30 rozporządzenia). Natomiast standardy w zakresie kwalifikowania do lekkiego stopnia niepełnosprawności określają kryteria naruszonej sprawności organizmu powodujące: 1) istotne obniżenie zdolności do wykonywania pracy, co oznacza naruszoną sprawność organizmu powodującą ograniczenia w wykonywaniu pracy zarobkowej znacznie obniżające wydajność pracy na danym stanowisku w porównaniu do wydajności, jaką wykazują osoby o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną; 2) ograniczenia w pełnieniu ról społecznych, co oznacza trudności doświadczane przez osobę zainteresowaną w relacjach z otoczeniem i środowiskiem według przyjętych norm społecznych, jako skutek naruszonej sprawności organizmu (§ 31 ust. 1 rozporządzenia). Możliwość kompensacji ograniczeń oznacza zarazem wyrównywanie dysfunkcji organizmu spowodowanej utratą lub chorobą narządu odpowiednio przez przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne (§ 31 ust. 2 rozporządzenia). Zaliczenie do któregokolwiek stopnia niepełnosprawności wymaga zatem spełnienia przesłanek warunkujących jego otrzymanie, które zostały zdefiniowane w art. 4 wyżej wskazanej ustawy oraz w powołanym wyżej rozporządzeniu. Stan faktyczny w niniejszej sprawie został przez Sąd ustalony w oparciu o dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz aktach (...) , których wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu i nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Jednocześnie, Sąd na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 3 i 5 k.p.c. pominął jako nieprzydatny dla rozstrzygnięcia, a jednocześnie zmierzający jedynie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania wnioskowany przez odwołującą się dowód z przesłuchania odwołującej się oraz z zeznań świadka G. F. , albowiem ustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wymagało wiadomości specjalnych posiadanych przez biegłych sądowych. Jednocześnie, z uwagi na medyczną naturę okoliczności spornych, które były istotne dla rozpoznania niniejszej sprawy, ich wyjaśnienie wymagało wiadomości specjalnych i musiało znaleźć oparcie w dowodzie z opinii biegłych sądowych z zakresu reumatologii i psychiatrii. Podkreślić przy tym należy, że biegli sądowi obowiązani są orzekać zgodnie z wiedzą tematyczną, posiadanymi kwalifikacjami i obowiązującymi przepisami. Opinia biegłego sądowego podlega ocenie przy zastosowaniu art. 233 § 1 k.p.c. – na podstawie właściwych dla jej przymiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażanych w niej wniosków. We wciąż aktualnym wyroku z dnia 19 grudnia 1990 r. (sygn. akt I PR 148/90, OSP 1991/11/300) Sąd Najwyższy stwierdził, iż sąd może oceniać opinię biegłego pod względem fachowości, rzetelności czy logiczności. Może pomijać oczywiste pomyłki czy błędy rachunkowe. Nie może jednak nie podzielać poglądów biegłego, czy w ich miejsce wprowadzać własnych stwierdzeń. Nie ulega wątpliwości, że to sąd w ramach zastrzeżonej dla niego swobody decyduje o tym, czy ma możliwość oceny dowodu w sposób pełny i wszechstronny, czy jest w stanie prześledzić jego wyniki oraz – mimo braku wiadomości specjalnych – ocenić rozumowanie, które doprowadziło biegłego do wydania opinii. Sąd czyni to zapoznając się z całością opinii, a zatem z przedstawionym w niej materiałem dowodowym oraz wynikami badań przedmiotowych i podmiotowych. Wszystko to, a nie tylko końcowy wniosek opinii, stanowi przesłanki dla uzyskania przez sąd podstaw umożliwiających wyjaśnienie sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 286 k.p.c. Sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie, może też w razie potrzeby zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. Samo niezadowolenie stron z opinii biegłych nie uzasadnia jednak zażądania dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. Jak podnosi się przy tym w orzecznictwie, sąd nie jest zobowiązany do uwzględniania kolejnych wniosków dowodowych stron tak długo, aż strona udowodni korzystną dla siebie tezę i pomija od momentu dostatecznie wyjaśnienia spornych okoliczności sprawy (wyrok SN z 19.03.1997 r., II UKN 45/97, OSNP 1998/1/24). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało, że co do zasady stanowisko wszystkich biegłych sądowych wypowiadających się w niniejszej sprawie nie budziło żadnych wątpliwości, zostało wyrażone w sposób stanowczy i jednoznaczny oraz poparte logicznym uzasadnieniem. Sąd nie uwzględnił jedynie rozpoznania dokonanego przez biegłą sądową lekarz reumatolog w zakresie występowania u odwołującej się zaburzeń afektywnych dwubiegunowych oraz zaburzeń depresyjno-lękowych, albowiem w tym zakresie Sąd oparł się na rozpoznaniu dokonanym przez biegłych lekarzy psychiatrów, specjalistów w tej dziedzinie. Jednocześnie należy wskazać, że biegli sądowi jednogłośnie wskazali, iż nie zachodzi konieczność przebadania odwołującej się przez innych biegłych sądowych niż biegli sądowi będący specjalistami z zakresu reumatologii i psychiatrii. Przez wzgląd na powyższe Sąd uznał, że nie zachodzi potrzeba sięgnięcia po dowód z opinii biegłych sądowych innych specjalności, w tym po wnioskowany przez odwołującą się w toku postępowania dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu ortopedii i traumatologii. W konsekwencji, na rozprawie w dniu 30 stycznia 2026 r. Sąd pominął ww. dowód jako zmierzający jedynie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania ( art. 235 2 § 1 pkt 5 k.p.c. ). Na przedmiotowe rozstrzygnięcie pełnomocnik odwołującej się złożył zastrzeżenie do protokołu rozprawy na podstawie art. 162 k.p.c. Kolejno wskazać należy, że w sporządzonej na potrzeby niniejszej sprawy opinii, biegła sądowa z zakresu reumatologii dr n. med. D. Ś. rozpoznała u odwołującej się fibromialgię pierwotną, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, zaburzenia depresyjno-lękowe i osobowości oraz wielopoziomową dyskopatię szyjnego i lędźwiowego odcinka kręgosłupa bez objawów korzeniowych. Na podstawie przeprowadzonego badania, przedstawionej dokumentacji medycznej i analizy akt biegła nie stwierdziła u odwołującej się niepełnosprawności z powodu schorzeń reumatologicznych ani obecnie, ani w przeszłości. W uzasadnieniu opinii podała, że odwołująca się nie choruje na chorobę autoimmunologiczną ani przewlekłą chorobę zapalną. W badaniu fizykalnym nie stwierdzono nieprawidłowości. Wyjaśniła ponadto, że fibromialgia jest chorobą psychosomatyczą o nieznanej etiologii. Opieka reumatologiczna w tej chorobie jest niezbędna w celu oceny pod kątem schorzeń autoimmunologicznych (fibromialgia wtórna), których aktywność może nasilać objawy choroby. Jak podaje odwołująca się (brak dokumentacji) była diagnozowana szpitalnie, gdzie wykluczono choroby autoimmunologiczne. Prowadzący reumatolog również nie rozpoznaje tego typu schorzeń i nie włącza dodatkowych leków do tych zalecanych przez psychiatrę. Dalej biegła wskazała, że analizując dokumentację należy odnotować, że w dokumentacji psychiatrycznej fibromialgia wymieniana jest na dalszych pozycjach wśród stawianych rozpoznań. Przewlekłe zmęczenie, ból całego ciała, zaburzenia koncentracji są także objawami zaburzeń depresyjno-lękowych. Ocena ich natężenia w odniesieniu do orzeczenia niepełnosprawności będzie oceniana przez biegłego psychiatrę jak to zaplanował już Sąd. Do powyższej opinii biegłej sądowej zastrzeżenia złożyła odwołująca się, zarzucając w pismach z dnia 18 kwietnia 2024 r. (k. 76-77) i 7 maja 2024 r. (k. 80-81), iż opinia biegłej sądowej dr n. med. D. Ś. jest niepełna, niejasna i wewnętrznie sprzeczna, a nadto biegła nie wskazała dokumentów z dokumentacji medycznej lub zaświadczeń zawartych w aktach sprawy lub spoza tych akt, które stanowiły podstawę ustalenia w opinii stanu zdrowia odwołującej się. Odnosząc się do powyższych zastrzeżeń biegła sądowa dr n. med. D. Ś. wskazała, że opinia została wydana po przeprowadzonym wywiadzie lekarskim, badaniu fizykalnym i przeanalizowaniu złożonej przez odwołującej się dokumentacji lekarskiej do organu orzeczniczego i Sądu. Kolejno biegła sądowa wymieniła konkretne dokumenty z dokumentacji lekarskiej odwołującej się i wskazała wypływające z nich wnioski. Wyjaśniła, że jak wynika z przedstawionych w toku sprawy dokumentów medycznych, lekarze prowadzący przytaczają w wywiadach lekarskich zgłaszane przez odwołującą się dolegliwości (ból, ograniczenie wydolności fizycznej, ograniczenia ruchowe i niemożność wykonywania podstawowych czynności dnia codziennego), jednak sami nigdy nie zaobserwowali tego rodzaju nieprawidłowości. Podczas przeprowadzonego przeze biegłą sądową badania również nie stwierdziła ona istotnych zmian w narządzie ruchu, trudności w wykonywaniu ruchów lub ograniczeń bólowych. Wykazana badaniem (...) choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa i wielopoziomowa dyskopatia nie powodują u odwołującej się ograniczeń ruchowych, co zostało potwierdzone w badaniach fizykalnych ortopedy i biegłej. Biorąc pod uwagę powyższe biegła sądowa w całości podtrzymała wnioski opinii głównej. Odwołująca się wniosła zastrzeżenia również do opinii uzupełniającej biegłej sądowej dr n. med. D. Ś. wskazując w piśmie z dnia 3 stycznia 2025 r. (k. 128-129), iż opinia ta jest niepełna, albowiem biegła nie ustosunkowała się do wszystkich zastrzeżeń, a także niepełna i niejasna, albowiem lekarze wystawiający dokumenty medyczne opierali się nie tylko na okolicznościach wskazywanych przez odwołującą się jako pacjentkę, ale także na obiektywnie stwierdzonych przez nich dolegliwościach oraz nie wyjaśniła na czym polega niestwierdzenie przez nią „istotnej zmiany” w narządzie ruchu, trudności w wykonywaniu ruchów lub ograniczeń bólowych. Z uwagi jednak na to, że zarzuty te stanowiły jedynie polemikę z prawidłowymi wnioskami sporządzonych uprzednio opinii, Sąd nie znalazł podstaw, by dopuścić dowód z kolejnej uzupełniającej opinii ww. biegłej sądowej reumatolog lub innego biegłego tej samej specjalności i na rozprawie w dniu 30 stycznia 2026 r. na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 5 k.p.c. pominął ten wniosek jako zmierzający jedynie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania. Na przedmiotowe rozstrzygnięcie pełnomocnik odwołującej się złożył zastrzeżenie do protokołu rozprawy na podstawie art. 162 k.p.c. Jak natomiast wynika z opinii biegłej sądowej z psychiatrii lek. T. M. , u odwołującej się nie stwierdza się choroby psychicznej w rozumieniu psychozy czy chorób afektywnych (depresji, manii, choroby dwubiegunowej). W opinii biegłej, u odwołującej się stwierdza się zaburzenia osobowości F60 oraz zaburzenia nerwicowe somatyzacyjne F45 (według (...) 10 (...) of I. and Ł. (...) (...) - G. H. /Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych - rewizja dziesiąta, wydanej przez. W. Zdrowia w 1993 г.). Biegła sądowa wskazała, że kształtowanie się osobowości jest procesem postępującym od dzieciństwa, w wieku dojrzałym ma charakter ogólnie utrwalony. Zaburzenia osobowości charakteryzują się stosowaniem specyficznych i nieadaptacyjnych mechanizmów obronnych, co prowadzi do nawarstwiania się problemów w funkcjonowaniu jednostkowym i społecznym. Zaburzenia somatyzacyjne polegają na różnorodnych, nawracających i często zmieniających się objawach somatycznych, które utrzymują się przewlekle (od co najmniej dwóch lat jako kryterium rozpoznania). Przyjmuje się, że zaburzenia te polegają na kanalizowaniu problemów psychologicznych w sferę ciała, innymi słowy polegają one na ujawnianiu objawów natury somatycznej na tle nerwicowym. W przypadku odwołującej się rozpoznano zaburzenia psychosomatyczne pod postacią fibromialgii. Przewlekłe odczuwane dolegliwości w obszarze somatycznym (bóle, męczliwość) i wynikające z tego problemy psychospołeczne (poczucie niezdolności do wysiłku w pracy) wywołują u odwołującej się napięcie nerwowe i postawę roszczeniową. Biegła wskazała, że odwołująca postrzega siebie jako osobę przewlekle chorą, niezdolną do pracy, wymagającą pomocy i opieki. Jednocześnie, jest ona osobą aktywną w obszarach przez siebie preferowanych i akceptowanych. Była założycielką i jest główną moderatorką grupy internetowej dla osób zainteresowanych problemem fibromialgii, założyła ogólnopolskie stowarzyszenie, aktywnie uczestniczy w konferencjach naukowych poświęconych temu tematowi, na bieżąco zapoznaje się z literaturą naukową. Nie można więc stwierdzić, że zgłaszane dolegliwości ograniczają jej życie i aktywność społeczną. Reasumując, biegła sądowa podała, że stan zdrowia psychicznego odwołującej się nie powoduje u niej niepełnosprawności w rozumieniu art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych . W opinii biegłej sądowej, obecny stan zdrowia psychicznego i funkcjonowanie jednostkowe i społeczne (pełna samodzielność w samoobsłudze, poruszaniu się i komunikacji, leczeniu i zdolności dbania o swoje sprawy, aktywność społeczna) nie uzasadnia uznania odwołującej się za osobę niepełnosprawną. Do powyższej opinii biegłej sądowej lek. med. T. M. zastrzeżenia złożyła odwołująca się w piśmie z dnia 7 sierpnia 2024 r. (k. 112-115) zarzucając, iż opinia ta jest niepełna, albowiem biegła nie odpowiedziała na pytanie, czy istnieje potrzeba badania odwołującej się przez biegłych sądowych innych specjalności (niewymienionych w postanowieniu Sądu). Kolejno odwołująca się wskazała w szczególności, że opinia jest niepełna i niejasna, albowiem biegła przedstawiła w opinii jedynie subiektywnie wybrane fragmenty treści wywiadu psychiatrycznego, nie dołączyła protokołu badania psychiatrycznego zawierającego treść wywiadu lub jego nagrania, nie wyjaśniła na podstawie jakich okoliczności, badań, kryteriów diagnostyki różnicowej, wytycznych organizacji medycznych lub Ministerstwa Zdrowia stwierdzała, że odwołująca się cierpi na zaburzenia osobowości F60 (osobowość paranoiczna) oraz zaburzenia nerwicowe somatyzacyjne F45 (różnorodne, nawracające i często zmieniające się objawy somatyczne) oraz nie wyjaśniła jakie jest ich nasilenie wraz z ich opisem, a także na jakiej podstawie stwierdziła, że fibromialgia jest zaburzeniem psychosomatycznym. Odnosząc się do powyższych zastrzeżeń biegła sądowa wskazała, że nie znalazła przesłanek dla wskazania Sądowi konieczności powołania biegłych innych specjalności niż te, wskazane przez Sąd. Kolejno podała, że w opinii zamieściła raport z rozmowy/wywiadu z badaną. Raport nie jest transkrypcją tej rozmowy/wywiadu ani nie miął nią być. Celem zamieszczenia go w punkcie opisującym przebieg badania było udokumentowanie formy i sposobu komunikacji ze strony osoby badanej. Forma graficzna - wielokropki - mają na celu wskazać, że są to cytaty z wypowiedzi/odpowiedzi na zadawane pytania. Biegła nie nagrywała badania w żadnej formie. Nie wyraziła również zgody na nagrywanie przez badaną. Wskazała, że potwierdziła rozpoznanie zaburzeń osobowości na podstawie dokumentacji medycznej wniesionej przez odwołującą się do akt sprawy (zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z dnia 09.01.2023 r.) i badania własnego (badanie kliniczne/diagnoza różnicowa/ diagnoza retrospektywna). Kod statystyczny F60 (według (...) 10 - (...) of I. and Ł. (...) - G. H. /Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych - rewizja dziesiąta, wydanej przez Światową Organizację Zdrowia w 1993 r.) obejmuje grupę zaburzeń osobowości. Wyjaśniła również, że nigdzie w swojej opinii nie rozpoznała u odwołującej się osobowości paranoicznej F60.0. Kolejno podała, że rozpoznanie zaburzeń somatyzacyjnych F45 potwierdzono na podstawie dokumentacji medycznej wniesionej do akt sprawy przez odwołującą się (karta informacyjna leczenia szpitalnego 04.10.2021 - 21.10.2021 Oddział Dzienny (...) Zaburzeń Nerwicowych (...) we E. ) i na podstawie badania własnego (badanie kliniczne/diagnoza różnicowa/diagnoza retrospektywna). Biegła wskazała, że fibromialgia jest w literaturze medycznej określana jako zaburzenie psychosomatyczne, zaś odwołująca się myli pojęcia wypływające z hipotez, teorii i wypływających z nich interdyscyplinarnych badań. Odwołująca się wniosła zastrzeżenia również do opinii uzupełniającej biegłej sądowej lek. med. T. M. , co uczyniła w piśmie procesowym z dnia 11 lutego 2025 r. (k. 147-150), zarzucając, iż jest ona niepełna i niejasna, albowiem przede wszystkim biegła sądowa jedynie ogólnikowo i łącznie, bez szczegółowego i konkretnego ustosunkowania się do każdego z poszczególnych zarzutów, odniosła się do zarzutów opisanych w piśmie z dnia 18 kwietnia 2024 r. w punktach od 7 do 18. Mając na względzie specyfikę dolegliwości rozpoznanych u odwołującej się oraz ww. zastrzeżenia, Sąd po zapoznaniu się z nimi, dopuścił dowód z opinii innego biegłego sądowego lekarza psychiatry. Biegła sądowa lek. med. N. M. w sporządzonej na potrzeby niniejszej sprawy opinii, po dokonaniu analizy całości materiału zawartego w aktach sprawy oraz na podstawie badania sądowo-psychiatrycznego, wskazała, że badania psychiatryczne (prowadzone na przestrzeni wielu lat) nie dały nigdy podstaw do rozpoznania u odwołującej się zaburzeń psychotycznych bądź psychozy. U odwołującej się nie stwierdza się także upośledzenia umysłowego ani otępienia. Funkcje poznawcze w zakresie uwagi i pamięci były podczas badania sądowo- psychiatrycznego zachowane, a kontakt słowny byt rzeczowy. Biegła sądowa wskazała, że całość dostępnego materiału pozwala więc rozpoznać u odwołującej się zaburzenia o charakterze nerwicowym i osobowościowym ( (...) (...) ), przy czym odwołująca się zgłasza wobec tych rozpoznań, podanych w opinii przez biegłą z zakresu psychiatrii T. M. szereg zastrzeżeń, jednak rozpoznania te są udokumentowane i potwierdzone przez kilku lekarzy psychiatrów. Biegła wyjaśniła, że powyższe zaburzenia (osobowościowe, nerwicowe, czynnościowe), nie spełniają kryteriów uznania odwołującej się za osobę niepełnosprawną. Nie powodują one ograniczenia sprawności organizmu, które skutkowałoby trwałą lub okresową niezdolnością do samodzielnego funkcjonowania lub wykonywania pracy. Zgłaszane przez odwołującą się dolegliwości bólowe, zmęczenie, wycofanie społeczne czy obniżenie energii nie są objawem choroby psychicznej, są wtórne wobec przewlekłej choroby (fibromialgii) i nie stanowią same w sobie objawów choroby psychicznej. Analiza funkcjonowania odwołującej się wskazuje, że jest ona zdolna do samodzielnego dbania o swoje potrzeby, jest zdolna do samoobsługi, samodzielnego poruszania się, jest zdolna do komunikacji, jest zdolna do podejmowania decyzji o swoim leczeniu (np. zmiana lekarza, zmiana miejsca leczenia, wypis ze szpitala). Odwołująca się nie wymaga stałej ani długotrwałej opieki ze strony osób trzecich, nie wykazuje zależności od otoczenia w podstawowych obszarach funkcjonowania. Odwołującą się ma dużą wiedzę odnośnie do swojej choroby, jest aktywna w grupach wsparcia. Jej stan psychiczny nie powoduje niezdolności do pracy, poczucie niskiego poziomu energii, skłonność do wycofania społecznego i unikania sytuacji stresowych, trudności w radzeniu sobie z obciążeniem psychicznym, środowiskowym (hałas, presja czasu, konieczność szybkiego podejmowania decyzji), zgłaszane dolegliwości bólowe zmęczenie (typowe dla fibromialgii), powodują, że powinna ona podjąć pracę spokojną, niewymagającą podejmowania szybkich decyzji, niewymagającą intensywnych kontaktów interpersonalnych. Biegła wskazała, że jest oczywiste, że nie każdy człowiek nadaje się do każdej pracy i dana osoba musi szukać pracy zgodnej z jej psychofizycznymi możliwościami. Wyjaśniła przy tym, że podawane wyżej ograniczenia nie wynikają z choroby psychicznej w rozumieniu psychozy, lecz z cech osobowości, przewlekłego obniżenia nastroju oraz dolegliwości somatycznych o charakterze psychosomatycznym, które w sposób łączny mogą wpływać na subiektywne poczucie niewydolności, męczliwości oraz trudności adaptacyjnych. Finalnie biegła sadowa wskazała, że nie występują przesłanki psychiatryczne do uznania odwołującej się za osobę niepełnosprawną w stopniu lekkim, umiarkowanym, lub znacznym. Nie istnieją też przeciwwskazania do wykonywania pracy zawodowej z przyczyn psychiatrycznych, poza ogólnym wskazaniem do unikania sytuacji nadmiernego stresu. Do wyżej wskazanej opinii zastrzeżenia wniosła odwołująca się, co uczyniła w piśmie procesowym z dnia 10 września 2025 r. (k. 200-201), zarzucając, iż opinia ta jest niepełna i niejasna, a nadto w niektórych fragmentach wewnętrznie sprzeczna. W opinii uzupełniającej biegła sądowa z zakresu psychiatrii lek. med. N. M. szczegółowo ustosunkowała się do wszystkich zastrzeżeń odwołującej się wymienionych w ww. piśmie procesowym z dnia 10 września 2025 r. Biegła sądowa wskazała w szczególności, że opis stanu psychicznego odwołującej się został sporządzony na podstawie: obserwacji zachowania, reaktywności emocjonalnej opiniowanej, jej mimiki, gestykulacji, napędu, bezpośredniego badania psychiatrycznego (w tym sposób nawiązywania i podtrzymywania kontaktu, tempo i tok myślenia, treść wypowiedzi, sfera emocji nastrój, afekt, krytycyzm, funkcje poznawcze, rozumienie, wnioskowanie), z uwzględnieniem wywiadu uzyskanego od odwołującej się, konfrontacji tego badania z dokumentacją medyczną, w tym wcześniejszymi opisami lekarzy i psychologów. Podała, że są to standardowe parametry oceniane w badaniu psychiatrycznym. Opis stanu psychicznego nie jest dowolny, ale wynika wprost z przebiegu badania. Biegła sądowa wyjaśniła również, że badanie psychiatryczne jest badaniem klinicznym, a podstawowym narzędziem diagnostycznym psychiatry jest: wywiad, bezpośrednia obserwacja, ocena funkcji psychicznych na podstawie zadawanych konkretnych, celowanych pytań. W niniejszej sprawie dysponowała ona wieloletnią dokumentacją leczenia psychiatrycznego, opinią psychologiczną z opisem deficytów pamięci operacyjnej i uwagi. Te materiały zostały w opinii zacytowane i omówione. Własne badanie psychiatryczne biegłej nie wykazało takiego stopnia zaburzeń funkcji poznawczych, który pozwalałby na rozpoznanie otępienia czy innej ciężkiej dysfunkcji poznawczej. Stwierdzane deficyty miały charakter łagodny, sytuacyjnie nasilany przez ból, zmęczenie i bezsenność - co zaznaczono. Biegła wskazała, że rozpoznane u odwołującej się zaburzenia osobowości, dystymia, zaburzenia lękowe, zaburzenia nerwicowe nie powodują u niej takiego poziomu dysfunkcji, który spełniałby kryteria niepełnosprawności. Odwołująca się pod względem psychiatrycznym jest zdolna do samoobsługi i dbania o podstawowe potrzeby, samodzielnie porusza się, komunikuje, podejmuje decyzje o swoim leczeniu, nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki osoby trzeciej, ma zachowane kompetencje poznawcze. Ograniczenia wynikają głównie z przewlekłego bólu, zmęczenia, skłonności do wycofywania się z sytuacji stresowych, cech osobowości lękowo-unikającej oraz obniżonego nastroju o charakterze dystymicznym. Są to okoliczności istotne dla doboru rodzaju pracy, lecz nie spełniają kryteriów ustawowych dla zaliczenia do któregokolwiek stopnia niepełnosprawności z przyczyn psychiatrycznych. Kolejno biegła podała, że ocena stopnia bólu, zmęczenia i wydolności fizycznej nie leży w kompetencji lekarza psychiatry. Dolegliwości te są domeną lekarzy innych specjalności - przede wszystkim internisty i reumatologa, którzy posiadają narzędzia i skale służące ocenie nasilenia bólu, zmęczenia czy ograniczeń ruchowych oraz ich wpływu na sprawność organizmu. Psychiatra nie orzeka o stopniu niepełnosprawności z przyczyn somatycznych. Lekarz psychiatra ocenia wyłącznie: czy występują zaburzenia psychiczne, jakie jest ich nasilenie, czy prowadzą do niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji z przyczyn psychiatrycznych. Biegła podkreśliła, że z perspektywy psychiatrycznej u odwołującej się nie występują zaburzenia psychiczne o nasileniu uzasadniającym orzeczenie niepełnosprawności. Rozpoznane zaburzenia osobowości, dystymia i zaburzenia lękowe nie prowadzą u odwołującej się do utraty samodzielności, nie powodują niezdolności do pracy w ujęciu orzeczniczym, nie uzasadniają zaliczenia do żadnego stopnia niepełnosprawności. Kolejno biegła sądowa wskazała, że zarzuty dotyczące „braku narzędzi" odnoszą się w istocie do somatycznych skutków fibromialgi (ból, zmęczenie) oraz ich nasilenia. Ocena stopnia bólu i wydolności fizycznej należy przede wszystkim do lekarzy innych specjalności. Jako biegła psychiatra biegła przyjęła istnienie przewlekłych dolegliwości bólowych i zmęczenia, wzięła pod uwagę ich wpływ na nastrój, lęk, sen, funkcjonowanie społeczne i zawodowe. Podała, że odniosła się do tego wprost, wskazując, że stanowią ograniczenie i wymagają dostosowania rodzaju pracy. Podkreśliła, że brak zastosowania specjalistycznych skal bólu czy skal somatycznych nie oznacza, że dolegliwości zostały pominięte - zostały uwzględnione, ale nie osiągają w wymiarze psychiatrycznym takiego poziomu, który uzasadniałby orzeczenie niepełnosprawności z przyczyn psychiatrycznych. W dalszej kolejności odnosząc się do zarzutów odwołującej się biegła sądowa wyjaśniła, że rozpoznanie dystymii oznacza przewlekłą skłonność do obniżonego nastroju w wymiarze długoterminowym, natomiast określenie „nastrój wyrównany" dotyczy stanu w trakcie konkretnego badania. Możliwe jest, że osoba z dystymią w dniu badania, po leczeniu, w sprzyjających warunkach prezentuje nastrój wyrównany, bez głębokiego obniżenia, bez płaczu, spowolnienia i myśli samobójczych. Nie ma tu sprzeczności, albowiem dystymia opisuje typowy, przewlekły profil nastroju, zaś „nastrój wyrównany w trakcie badania" opisuje obraz w określonym momencie. Biegła podkreśliła, że nie stwierdziła u odwołującej się obrazu ciężkiego epizodu depresyjnego ani objawów psychozy, dlatego rozpoznanie dystymii nie stoi w sprzeczności z opisem wyrównanego nastroju w danym dniu. Kolejno biegła sądowa wyjaśniła, że użyte w opinii głównej określenie „funkcje poznawcze są zachowane" oznacza: brak obrazu otępienia, brak dezorientacji, ciężkich zaburzeń myślenia, zaburzeń rozumienia, zachowaną zdolność do logicznego myślenia, rozumienia sytuacji, komunikacji i podejmowania decyzji. Łagodne deficyty pamięci i uwagi, nasilane przez ból, bezsenność, „fibro-fog", nie są równoznaczne z otępieniem i nie powodują niezdolności do samodzielnej egzystencji. Biegła sądowa wskazała, że uwzględniła ten fakt, ale nie zmienia on końcowej oceny, że z punktu widzenia psychiatrycznego funkcje poznawcze są wystarczające dla samodzielnego funkcjonowania. Biegła sądowa podkreśliła również, że w swojej ocenie pozwalała odwołującej się na samodzielne wypowiedzenie całości wypowiedzi, nie starała się dopowiadać lub podpytywać odwołującej się w celu szybszego uzyskania treści jej odpowiedzi. Dalej podała, że w dokumentacji medycznej oraz w wywiadzie od odwołującej się obecność siostry jako osoby pomagającej w codziennym funkcjonowaniu została odnotowana. Biegła wskazała, że nie neguje faktu, że siostra towarzyszy odwołującej się przy wyjazdach, pomaga w okresach zaostrzenia dolegliwości. Podkreśliła jednak, że pomoc rodzinna, obecność osoby bliskiej, wsparcie emocjonalne czy logistyczne, w celu poprawy komfortu życia, nie jest równoznaczne z medyczną koniecznością stałej lub długotrwałej opieki w rozumieniu orzeczniczym. Z punktu widzenia psychiatrycznego oceniała, czy odwołująca się potrafi ze względu na sprawność funkcji i procesów psychicznych samodzielnie zadbać o podstawową samoobsługę, rozumie i komunikuje swoje potrzeby, jest zdolna do podejmowania decyzji i organizowania sobie życia. W badaniu biegła nie stwierdziła zależności od otoczenia w stopniu uzasadniającym orzeczenie znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z powodu zaburzeń psychicznych. Biegła podkreśliła również, że fluktuacje objawów fibromialgii (nasilanie bólu, zmęczenia, „gorsze dni") są zjawiskiem znanym i zostały uwzględnione, odwołująca się ma okresy większego nasilenia dolegliwości, ale między nimi funkcjonuje samodzielnie, wychodzi z domu, uczestniczy w życiu społecznym, jest aktywna w grupach wsparcia. Z punktu widzenia psychiatry oceniła, że stan psychiczny nie powoduje całkowitej niezdolności do pracy, konieczne jest jednak dostosowanie rodzaju pracy: praca spokojna, bez dużego stresu, bez konieczności szybkiego podejmowania decyzji, bez intensywnych kontaktów interpersonalnych. W opinii głównej wyraźnie wskazała, że nie każdy człowiek nadaje się do każdej pracy i że w tym przypadku należy dobrać pracę zgodną z możliwościami psychofizycznymi, co uwzględnia zarówno zaburzenia psychiczne, jak i fibromialgię. Ocena „zdolna do pracy" nie oznacza zdolności do pracy w dowolnych, szczególnie obciążających warunkach, a dotyczy zasadniczej zdolności do wykonywania pracy zarobkowej po odpowiednim doborze stanowiska. Kolejno biegła sądowa wskazała, że użyte w opinii głównej sformułowania, że u odwołującej się występuje „nadmierna koncentracja na sobie i dolegliwościach", „silna potrzeba potwierdzania niezdolności" opierają się na analizie całości dokumentacji (długoletnie leczenie, sposób przedstawiania dolegliwości lekarzom, liczne odwołania od orzeczeń), przebiegu wywiadu w trakcie badania, utrwalonego wzorca funkcjonowania (postawa lękowo-unikająca, roszczeniowa wobec otoczenia). Jest to element opisu cech osobowości (zaburzenia osobowości mieszane), wynikający z obserwacji klinicznej. W psychiatrii cechy osobowości rozpoznaje się na podstawie obrazu rachowania i wywiadu - nie wymaga to każdorazowo stosowania kwestionariuszy osobowości. Biegła sądowa podkreśliła również, że zaburzenia nerwicowe, osobowościowe i dystymiczne mogą istotnie obniżać komfort życia i wydolność, ale nie muszą prowadzić do utraty samodzielności, konieczności stałej opieki, całkowitej niezdolności do jakiejkolwiek pracy. W przypadku odwołującej się biegła sądowa oceniła, że jej stan psychiczny i sposób funkcjonowania uzasadniają dobór spokojniejszej pracy, ale nie spełniają ustawowych kryteriów dla zaliczenia jej do stopnia lekkiego, umiarkowanego ani znacznego niepełnosprawności z przyczyn psychiatrycznych. Biegła sądowa wskazała kolejno, że jeżeli w opinii pojawiło się nieprecyzyjne przyporządkowanie symbolu (...) 10 (np. użycie ogólnego symbolu F45 zamiast F48.0 przy neurastenii), ma to charakter błędu pisarskiego w zakresie kodu, a nie rozpoznania klinicznego. Opis stanu, przebiegu i charakteru zaburzeń pozostaje spójny z dokumentacją, w której wielokrotnie stawiane są rozpoznania: zaburzeń osobowości, dystymii, zaburzeń lękowych i nerwicowych, fibromialgii. Finalnie, biegła sądowa lek. med. N. M. wskazała we wnioskach opinii uzupełniającej, że po zapoznaniu się z zarzutami odwołującej się, ponownej analizie dokumentacji oraz własnej opinii nie znalazła podstaw do zmiany wniosków opinii głównej i podtrzymała ocenę, że rozpoznane u odwołującej się zaburzenia osobowości, zaburzenia lękowe, dystymia oraz objawy związane z fibromialgią nie spełniają kryteriów psychiatrycznych do zaliczenia jej do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim, umiarkowanym ani znacznym. Stan psychiczny opiniowanej nie powoduje niezdolności do pracy w sensie orzeczniczym, uzasadnia jedynie konieczność doboru pracy spokojnej, o mniejszym obciążeniu stresem i wymagającej mniejszej intensywności kontaktów interpersonalnych. Odwołująca się jest zdolna do samodzielnego funkcjonowania w podstawowych sferach życia i nie wymaga stałej ani długotrwałej opieki osoby trzeciej z przyczyn psychiatrycznych. Subiektywna ocena swojego stanu zdrowia przez odwołującą się, choć zrozumiała na tle przewlekłej choroby somatycznej i przeżywanych dolegliwości, nie może zastąpić obiektywnej analizy klinicznej i kryteriów prawnych, którymi biegły musi kierować się wydając opinię. Pismem z dnia 14 stycznia 2026 r. (k. 240-241) odwołująca się wniosła zarzuty do opinii uzupełniającej biegłej sądowej psychiatry lek. med. N. M. , zarzucając, iż opinia uzupełniająca jest niepełna, niejasna, nierzetelna, a nadto wewnętrznie sprzeczna. Z uwagi jednak na to, że zarzuty te odnosiły się do kwestii, które biegła już wcześniej szeroko omówiła i stanowiły jedynie nieuzasadnioną polemikę z prawidłowymi wnioskami sporządzonych uprzednio opinii, Sąd nie znalazł podstaw, by dopuścić dowód z kolejnej uzupełniającej opinii ww. biegłej sądowej psychiatry lub innego biegłego tej samej specjalności i na rozprawie w dniu 30 stycznia 2026 r. na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 5 k.p.c. pominął ten wniosek jako zmierzający jedynie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania. Na przedmiotowe rozstrzygnięcie pełnomocnik odwołującej się złożył zastrzeżenie do protokołu rozprawy na podstawie art. 162 k.p.c. Reasumując, należy zatem wskazać, że Sąd uwzględnił w całości treść opinii biegłych sądowych z zakresu psychiatrii i reumatologii, albowiem w ocenie Sądu przedmiotowe opinie są spójne, logiczne i wyczerpujące, dodatkowo opinie biegłych psychiatrów wzajemnie ze sobą korespondują. Warto zwrócić uwagę, że każdy z biegłych sądowych wydał opinię lekarską nie tylko na podstawie badania, ale również w oparciu o dokumentację medyczną oraz wywiad. Sam zaś fakt, że wnioski opinii nie są dla odwołującej się korzystne w kontekście wnioskowanego przez nią stopnia niepełnosprawności nie oznacza, że są one błędne lub że Sąd miał dopuszczać dowód z uzupełniających opinii biegłych sądowych lub dowód z opinii kolejnych biegłych sądowych tych samych specjalności. Warto zarazem zwrócić uwagę na to, że opinie nie stanowiły jedynej fachowej wypowiedzi na temat stanu zdrowia odwołującej się. Jeszcze na etapie postępowania administracyjnego stan zdrowia został poddany ocenie zespołów lekarskich. Zbieżności oceny zespołu lekarskiego oraz biegłych sądowych, wydających swoje opinie niezależnie od siebie, nie można w żaden sposób deprecjonować, lecz trzeba potraktować ją jako dodatkową okoliczność przemawiającą za rzetelnością i prawidłowością opinii sporządzonych przez biegłych. Również dokumentacja medyczna przedłożona przez odwołującą się nie dawała podstaw do zmiany zajętego w tym zakresie stanowiska. W tym miejscu podkreślić trzeba, że Sąd ocenia aktualny stan zdrowia odwołującej się, a nie możliwość jego ewentualnego pogorszenia się w przyszłości. Jednocześnie, w toku postępowania nie ocenia się do jakich zaburzeń dane schorzenie może doprowadzić w przyszłości. Jeśli zaś w istocie stan zdrowia odwołującej się pogorszy się, to będzie ona mogła wówczas wystąpić z ponownym wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Z całą stanowczością należy także zauważyć, że nie każde schorzenie, dolegliwości, ograniczenia dają podstawę do zaliczenia do stopnia niepełnosprawności. Zaznaczyć przy tym należy, że Sąd nie kwestionuje schorzeń odwołującej się, zaś biegli sądowi w swoich opiniach wskazali, że odwołująca się nie jest osobą zdrową, jednakże nie sam fakt zdiagnozowania choroby, a dopiero skutki w postaci naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne, uzasadniałyby zaliczenie odwołującej się do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, aby u odwołującej się opisane wyżej skutki wystąpiły, zaś z opinii biegłych sądowych z zakresu reumatologii i psychiatrii wypływają zgodne wnioski, iż odwołująca się nie może w ogóle zostać uznana za osobę niepełnosprawną – nawet w stopniu lekkim. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska zaprezentowanego przez biegłych sądowych z zakresu psychiatrii i reumatologii. Wszystkie bowiem wydane przez biegłych sądowych na potrzeby niniejszej sprawy opinie są profesjonalne, rzetelne, poparte bogatą argumentacją i badaniami, a także zawierają kompletne i jasne wnioski oraz uzasadnienie. W zakresie natomiast ewentualnego wniosku odwołującej się o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania należy wskazać, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych taka sytuacja może mieć miejsce jedynie w przypadkach uregulowanych w art. 477 14 § 2 1 , § 4 i § 6 k.p.c. , przy czym w niniejszej sprawie nie doszło do wyplenienia żadnej z ww. norm prawnych. W konsekwencji, Sąd w punkcie I. sentencji wyroku na podstawie przepisu art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie, nie znajdując podstaw prawnych do jego uwzględnienia. Natomiast w punkcie II. sentencji wyroku , Sąd orzekł o kosztach sądowych zaliczając je na rachunek Skarbu Państwa, gdyż zarówno odwołująca się jak i organ byli zwolnieni od obowiązku ich uiszczenia na mocy art. 94 i art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych . Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku.