IV U 1047/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania M. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., która odmówiła uchylenia wcześniejszej decyzji z dnia 31.12.2013 r. w sprawie wysokości emerytury. Podstawą odwołania był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. (sygn. akt P 20/16), który stwierdził niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z Konstytucją RP w zakresie dotyczącym kobiet urodzonych w określonym roku, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy. Trybunał uznał, że mechanizm potrącania kwot pobranych świadczeń z tytułu wcześniejszej emerytury przy obliczaniu emerytury powszechnej narusza zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Mimo że wyrok TK otwiera drogę do wznowienia postępowania na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji, organ rentowy powołał się na art. 146 § 1 k.p.a., który stanowi, że uchylenie decyzji z powodu niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją nie może nastąpić, jeśli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat. W przypadku M. G. od doręczenia decyzji z 31.12.2013 r. upłynęło ponad 5 lat. Sąd Okręgowy w Rzeszowie, rozpoznając odwołanie, uznał, że choć zaszła pozytywna przesłanka wznowienia postępowania (art. 145a § 1 k.p.a. realizujący art. 190 ust. 4 Konstytucji), to jednocześnie wystąpiła negatywna przesłanka określona w art. 146 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, upływ pięcioletniego terminu od doręczenia decyzji stanowi bezwzględny zakaz jej uchylenia w trybie wznowieniowym, nawet jeśli została wydana z naruszeniem prawa. Sąd podkreślił, że termin ten ma charakter materialny i jego upływ powoduje stabilizację stosunków prawnych. W związku z tym, organ rentowy prawidłowo ograniczył się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i podania przyczyny, dla której nie może jej uchylić. Sąd oddalił odwołanie M. G. na podstawie art. 477 14 § 1 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów k.p.a. dotyczących wznowienia postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności znaczenie terminów zawitych (art. 146 § 1 k.p.a.) dla możliwości uchylenia decyzji.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy od doręczenia decyzji upłynęło ponad 5 lat, a wyrok TK dotyczy konkretnego przepisu ustawy o FUS i określonej grupy ubezpieczonych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy możliwe jest uchylenie decyzji administracyjnej dotyczącej emerytury, jeśli została ona wydana na podstawie przepisu uznanego później przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, gdy od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchylenie decyzji z tej przyczyny nie jest możliwe, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 146 § 1 k.p.a., który stanowi negatywną przesłankę uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania po upływie 5 lat od jej doręczenia. Termin ten ma charakter materialny i jego upływ powoduje bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie, zapewniając stabilność decyzji administracyjnych.
Jaki jest zakres zastosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w kontekście wznowienia postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność przepisu z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania, jednakże jego zastosowanie musi uwzględniać inne przepisy proceduralne, w tym terminy zawite.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że art. 190 ust. 4 Konstytucji RP otwiera drogę do sanacji sytuacji prawnych opartych na niekonstytucyjnych aktach normatywnych, ale sama możliwość wznowienia postępowania nie wyłącza stosowania negatywnych przesłanek proceduralnych, takich jak upływ terminu z art. 146 § 1 k.p.a.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 146 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji z powodu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego została wydana decyzja, nie może nastąpić, jeśli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe lub ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
k.p.c. art. 477 14 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia odwołania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 151 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadku, gdy uchylenie decyzji nie jest możliwe z powodu upływu terminu, organ ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, naruszona przez mechanizm potrącania świadczeń z wcześniejszej emerytury.
ustawa o FUS art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany przez TK za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym kobiet urodzonych w określonym roku, który regulował mechanizm potrącania kwot pobranych świadczeń z tytułu wcześniejszej emerytury przy obliczaniu podstawy emerytury powszechnej.
ustawa o FUS art. 46
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.p.a. art. 145a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przewiduje możliwość żądania wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Upływ 5-letniego terminu od doręczenia decyzji administracyjnej stanowi negatywną przesłankę uchylenia jej w trybie wznowienia postępowania, nawet jeśli została wydana na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją. • Termin 5 lat z art. 146 § 1 k.p.a. ma charakter materialny i jego upływ powoduje bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją powinien prowadzić do uchylenia decyzji emerytalnej, mimo upływu 5 lat od jej doręczenia, w celu sanacji naruszenia konstytucyjnych praw wnioskodawczyni.
Godne uwagi sformułowania
uchylenie decyzji z powodu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją [...] nie może nastąpić, jeśli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat • ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa • termin pięcioletni [...] ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, iż decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby została wydana z naruszeniem prawa • upływ terminu przedawnienia [...] ma charakter bezwarunkowy, skutkujący - niezależnie od okoliczności które to spowodowały - bezwzględnym zakazem merytorycznego orzekania w sprawie
Skład orzekający
Anna Guniewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących wznowienia postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności znaczenie terminów zawitych (art. 146 § 1 k.p.a.) dla możliwości uchylenia decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy od doręczenia decyzji upłynęło ponad 5 lat, a wyrok TK dotyczy konkretnego przepisu ustawy o FUS i określonej grupy ubezpieczonych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między prawem do ochrony konstytucyjnych praw obywatela (po wyroku TK) a zasadą pewności obrotu prawnego i stabilności decyzji administracyjnych (terminy procesowe). Jest to ciekawy przykład zastosowania przepisów proceduralnych w kontekście orzecznictwa konstytucyjnego.
“Wyrok TK to nie zawsze koniec problemów: dlaczego 5 lat zwłoki może zniweczyć konstytucyjne prawa?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.