IV SO/Wr 4/25

IV SO/Wr 4/25 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-06-30
Data wpływu
2025-02-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Wymierzenie grzywny
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Wymierzono organowi grzywnę z art. 55 p.p.s.a.
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 154 par. 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Aneta Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy z wniosku M. H. o wymierzenie grzywny Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: I. wymierzyć Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych grzywnę w kwocie 1.000 zł (słownie: tysiąc); II. zasądzić od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 1 października 2024 r. M. H. (dalej: skarżący) złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o przyznanie świadczenia aktywny rodzic - aktywnie w żłobku dla córki (K. H.).
Pismem z 3 stycznia 2025 r. skarżący wniósł, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział we Wrocławiu (dalej: organ) skargę do tutejszego Sądu w przedmiocie bezczynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie o świadczenie aktywny rodzic - aktywnie w żłobku na wniosek z 1 października 2024 r. (010070/684/9518256/2024).
Natomiast pismem z 17 lutego 2025 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek o wymierzenie grzywny Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Do pisma skarżący załączył kopię skargi wniesionej drogą elektroniczną z urzędowym poświadczeniem potwierdzającą datę jej wpływu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (3 styczeń 2025 r.). Niniejsza sprawa została zadekretowana pod sygn. akt IV SO/Wr 4/25.
W dniu 28 kwietnia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła odpowiedź Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (reprezentowanego przez r. pr B. K., adres do doręczeń: "ul. [...]", [...]-[...] B.) na skargę skarżącego z 3 stycznia 2025 r. w przedmiocie bezczynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie o świadczenie aktywny rodzic - aktywnie w żłobku na wniosek z 1 października 2024 r. (010070/684/9518256/2024 ). Niniejsza sprawa została zadekretowana pod sygn. akt IV SAB/Wr 440/25. Z akt tej sprawy wynika, że 28 maja 2025 r. zarządzeniem Sędziego wezwano organ do przedłożenia skargi z 3 stycznia 2025 r. jaką wniósł skarżący za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – w takiej formie w jakiej została ona przesłana na adres elektronicznej skrzynki podawczej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ePUAP), z jednoczesnym wskazaniem, że skarga przesłana na elektroniczną skrzynkę podawczą 8 maja 2025 r. została zmodyfikowana – nie przesłano jej w formie, w jakiej wpłynęła do organu tj. w formie pisma ogólnego za pomocą platformy ePUAP, tylko jako wydruk dokumentu skonwertowanego (po jego wniesieniu) do pliku pdf. (k. 23 akt sądowych). Z akt ww. sprawy nie wynika, aby organ wykonał ww. zarządzenie Sądu.
W sprawie o sygn. akt IV SO/Wr 4/25 zarządzeniem Sądu z 19 lutego 2025 r. przekazano Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o wymierzenie grzywny i wezwano do udzielania odpowiedzi. I choć wezwanie to zostało skutecznie doręczone Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 7 września 2023 r. (k. 19 akt sądowych), to organ ten nie udzielił na nie odpowiedzi. Nie udzielił również odpowiedzi na ponowne wezwanie Sądu z 17 marca 2024 r. (k. 26 akt sądowych). Mając powyższe na uwadze, Sąd postanowieniem z 15 kwietnia 2025 r. (k. 29 akt sądowych) wymierzył Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych grzywnę za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, które następnie – w trybie art. 195 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r, poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – Sąd uchylił postanowieniem z 7 maja 2025 r. (k. 47 akt sądowych), gdyż właściwym organem, którego dotyczył wniosek był Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Jednocześnie, zarządzeniami z 7 maja i 2 czerwca 2025 r. (k. 51 i 59 akt sądowych), Sąd przekazał pismo skarżącego z 17 lutego 2025 r. o wymierzenie grzywny Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Oddział we Wrocławiu) wraz z wezwaniem tegoż organu do udzielenia odpowiedzi na niniejszy wniosek w terminie 7 dni. Pomimo okoliczności, że niniejsze wezwanie doręczono Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Oddział we Wrocławiu) 2 czerwca 2025 r. (k. 60 akt sądowych), organ ten nie odpowiedział na to wezwanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do treści art. 23 ust. 1 ustawy z 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic" (Dz. U z 2024 r. poz. 858 ze zm.) postępowanie w sprawach "aktywny rodzic" prowadzi oraz świadczenia te wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może wyznaczyć do realizacji całości lub części zadań, o których mowa w ust. 1, jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych inne niż jednostki właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie "aktywny rodzić" lub otrzymującej to świadczenie (art. 23 ust. 2 ustawy).
Zgodnie zaś z art. 35 ust. 8 ustawy, osoba ubiegająca się o świadczenie "aktywny rodzic" i osoba otrzymująca świadczenie "aktywny rodzic" doręczają do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pisma wyłącznie w postaci elektronicznej na swoim profilu informacyjnym utworzonym w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Pisma, o których mowa w ust. 8, doręczane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w postaci elektronicznej na profilu informacyjnym założonym w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych składa się, opatrując je kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo wykorzystując sposób potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych udostępniony bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w systemie teleinformatycznym (art. 35 ust. 10 tej ustawy). W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), przy czym organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 54 ustawy) .
Mając powyższe na uwadze, przyjąć należy, że organem właściwym w sprawach o przyznanie świadczenia aktywny rodzic jest, zważywszy na treść art. 23 ustawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie jego Oddział w Białymstoku, który tak de facto zajmuje się rozpoznawaniem wniosków w tych sprawach.
Dalej wskazania wymaga, że jak wynika z akt sprawy skarżący 1 października 2024 r. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (jako organu właściwego w sprawie) wniosek o przyznanie mu świadczenia aktywnie w żłobku dla córki (K. H.). Pismem z 3 stycznia 2025 r. skarżący wniósł natomiast, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział we Wrocławiu skargę do tutejszego Sądu w przedmiocie bezczynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie wniosku o świadczenie aktywny rodzic – aktywnie w żłobku (wniosek z 1 października 2024 r., 010070/684/9518256/2024). Skarga ta nie została jednak przekazana przez ten organ do tutejszego Sądu.
Tymczasem stosownie do art. 54 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r, poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi, przy czym – organ ten (a zatem w sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych zważywszy na treść art. 23 powołanej ustawy) – przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Stosownie natomiast do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków o których mowa w art. 54 § 2 p.p.p.a., Sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny.
Podkreślenia jednak wymaga, że (nawet) dopełnienie przez organ obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. z uchybieniem przez organ terminu już po wniesieniu, ale jeszcze przed rozpoznaniem wniosku strony skarżącej o wymierzenie grzywny nie uzasadnia umorzenia postępowania w zakresie tego wniosku tylko z tego powodu. Sformułowanie zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. nakazuje bowiem przyjąć że grzywna, o jakiej mowa w tym przepisie ma charakter mieszany: dyscyplinująco – restrykcyjny. Na przyjęcie wyłącznie dyscyplinującego charakteru takiej grzywny nie pozwala dyspozycja tego przepisu w nawiązaniu do art. 54 § 2 p.p.s.a. Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a stwierdzenie "w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd może (...) orzec o wymierzeniu organowi grzywny" oznacza, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie w tym przepisie przewidzianym (postanowienie NSA z 5 lipca 2006 r., II OSK 1024/2006). W sprawie, podkreślenia wymaga, że organ nie przekazał skargi do Sądu, a tym samym bezspornym jest, że nie wypełnił nałożonego na niego obowiązku.
Jednakże powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiana jest uznaniu sądu orzekającego. Sąd bowiem "może" orzec
o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, iż przy rozstrzygnięciu wniosku skarżącego należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny ma bowiem na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, lecz również ma stanowić sankcję - co już zostało przez Sąd podkreślone - za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Zważywszy na powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w szczególności, że jak wynika z akt sprawy zadekretowanej pod sygn. akt IV SAB/Wr 440/25 w przedmiocie skargi "na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie świadczenia aktywny rodzic – aktywnie w żłobku z wniosku z 1 października 2024 r. (010070/684/9518256/2024)" ostatecznie nie została przekazana do tutejszego Sądu oraz na okoliczność, że organ ten (jako organ właściwy do rozpoznania sprawy z uwagi na treść art. 23 ustawy) nie udzielił odpowiedzi na dwukrotne wezwania Sądu, a tym samym nie przedstawił żadnej argumentacji usprawiedliwiającej niewypełnienie przez niego obowiązku przekazania skargi, co do której Sąd mógłby się odnieść, uznał wniosek skarżącego za zasadny.
Wymiar grzywny został wyliczony zaś na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. W ocenie Sądu wymierzenie organowi administracji publicznej grzywny w wysokości 1.000 zł będzie adekwatne do zaniedbania obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 i 205 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.